Døyande gallar

Det brenn som eld i stungen barm

der livsens kjelde braut sitt bægje;

i eige blod han finn sitt lægje,

men held seg upp paa spana arm.

I augo under sterke bruner

brenn endaa livsens ofse-eld

og lyser upp i daudsens deld

paa løynde livs og lagnads runer.

Men blode renn i bylgje-straum

or sine kvelvde brotne borgjer

lik djupe tjønn i høgfjells-horgjer

der grunnen brest og løyser flaum.

Hans hovud sig, og augo starar

i dulde taake-heimar inn

med spursmaal, og paa munn og kinn

glid fram eit solfalls-drag som svarar.

Ein skugge av ein spotte-smil

med helferds-mod og trass seg blandar,

d'er livsens rike son som vandar

aa dylje seg fyr daudsens pil.

Hans hovud sig, men armen ranar

hans siste kraft og held seg rak;

i bringa gjeng eit bivre-tak;

men smilen sit; og bive svanar.

No reiser kvelden seg

No reiser kvelden seg i vesterbrun,

han trør paa lette føter gjenom tun

og skuggeveven fjell imillom hengjer.

Det gjeng ei kviskring gjenom kjørr og lyng,

og talatrasten skifter ljod og syng

med avdagsskjelven under sine strenger.

Men dagen tek sin gangar fast i taum,

tek ferdakaapa paa med gullrend saum

og burt fraa blaane etter blaane skundar

Det gular gjenom svale dal og lid

der skuggen ventar natta, brura si,

og ør i sine elskhugsdraumar blundar.

Med linne andardrag stig natta inn,

med myrke lokkar kringum hals og kinn

og herdaduk av alvelette eimar.

Og kløkke lundar, æolsharpe-klang,

ris bljugt som gjenteborn or moderfang

og sviv paa lettan fot i svale heimar.

Det gjeng ein sælebiv imillom fjell

so fræa emnar seg og hamsar fell

og undrings-øre augo upp seg vender:

Or djupe himlar slær ein baaregong

av evig skapings-gir og sfæresong

som helsar frendeblidt mot døkke strender.

Eg andar hol i kvitan is

Eg andar hol i kvitan is paa rute,

legg eine auga aat og gløser ut.

Seg losnar du ell dregst du til, du knute

som knytte deg ein dag daa dimd og grut

og gygreskodde la meg bleik paa pute

og gav meg blundedrykken beisk som lut.

Aa, hjarta var for sterkt, eg fekk kje blunde;

men drykken vann daa verk: eit liv vart bunde.

Eg andar hol paa isen: Sol og klaare,

eit hav av blaatt med gyllte render paa;

slik himel daa, – det er som alt var bore

av englevengjer, stillt i flog! Aa sjaa

paa fjella! Her hev meister skore

eit relief – ei hand med gudetraa,

med hugsynsbivring, brand i bein og sansar;

d'er berre grjot, – men fjell og dalar dansar!

Sjaa dagen hev kje hov i sine hender;

d'er sylv som drys, d'er gull –. I svaneham

sig burt ei skarlakssky; um himmelstrender

glid violette bylgjur att og fram;

d'er fredlyst alle himlar, alle grender,

ei høgtidstille, skir og undersam.

Naar verda sine villskerider gløymer

ho er eit voggebarn som smiler, drøymer.

Men sjukestova tyngjer; græmestunder

sit naglefast i veden; kvar den skaut,

kvar stokk der augo laag daa feberblunder

som raude bylgjur gjenom sjæla braut,

dei ber eit minne, livfullt som eit under

men tungt som mara; det var blod som gaut

den raude rygd i dette bilætfylgje

som dansar yver vegg lik draug paa bylgje.

Eg gjeng til dørs og kjenner smil paa munnen,

d'er bylgjekambar av den gledeflaum

som bryt seg songfræg gjenom hjartebrunnen

i bringedjuve, riv med stryk og straum

dei graae vettebol som raadde grunnen,

og skirest som ein blaaøygd morgondraum.

Det tonar inn som spana svalevengjer

i flog strauk yve hundra harpestrengjer.

Eit mæle vaknar liksom sus i skogen;

eg kvekk med hand paa døralaasen lagd.

Daa spør det stilt og fast: «Seg er du mogen

fyr dagsens glede, fyr den store bragd?»

Eg stamar: «Mogen – sjølve barnehugen

er skapt fyr glede –.» Eg vert nedatt tagd:

«Kann du sjaa draugedans med smil paa munne?

Du stod nok strid, men du hev ikkje vunne.

Du rømer og vil drukne dine minne;

men dette rom skal sjaa den same strid

sin annan gong.» «Men skal eg sitje inne

i draugelag mi heile livetid?»

«Til denne tunge striden du kann vinne.»

«Daa ligg eg bleik, daa drys det dogg i lid.»

«Daa ligg du bleik i smil; daa hev du bunde

ein krans til livsens drott; daa kann du blunde.»

Eg bøygjer hovud, tegjer, freistar berre

aa lyfte hand til livd som fyr eit slag;

men avgjerdsstunda ek seg nær og nærre,

eg lyt nok velje, velje same dag.

«Du strenge bodords-berar, hels din herre

eg vel meg gløymsle fram fyr draugelag.

Det lyt vel heite at eg vilde røme;

men staupe var for djupt og beiskt aa tøme.»

Eg trøyter dei dimsvale dagar

Eg trøyter dei dimsvale dagar

med tanken sit saarhendt og ror

til solhulde hangande hagar

der smil liksom vaarblomar gror.

I linnstillte lengslur eg smiler;

ein blaadæmd og svaneskir draum

sig søt gjenom hugen og kviler

i sus som ein idande straum.

Eg lengtar i blaadæmde næter

og kjenner ein varm-ande slær

i mot meg i bivrande æter,

ei helsing som vaknar og fer.

Eg lengtar til hangande hagar

der staupe med nektaren gjeng

i kjærvene-lag, og dei dagar

sig kveldblidt i draumenatt-seng.

Til «ljaamannen»

Stig fram or lauvhengløyne der du kviler

med blomeband – er det din dølne ljaa?

Det er kje staalglim – tjørnblaa rosur smiler

i alle gluggar; aa eg kan nok sjaa

kor hjelpelaust du harde munndrag spiler

te lage smil – bryt taareperlur paa

i tome augneholur? Kann du tvinge

slikt gull or bleike bein og blodlaus bringe?

Aa ver kje bljug av dine ljote lender,

av gnagelaaten i ditt turre kne;

din elsk er hjartemild, i dine hender

ber elskhugsgaavunn bod om sæld og fred.

Kvi skjelv ditt viv? Aa, mildt som mor du sender

ditt brudlaupsbod med livsens helsing ved.

Den rædde møy! Ho utan deg laut lide

i jomfrubur den største kjærleikskvide.

Stig fram or dine løyndomsfulle dalar,

du er ein kjenning ifraa ungdoms tid;

eit gamalt sigersminne endaa hjalar

i evigt dvergemaal her under i

mi sjæl; i den ekstase-bylgja svalar

eg etterverken av so stor ein strid.

Og vemodsfull eg ser kor live vimlar

i villsvarm fyrr det stig mot kveldblaa himlar.

Du veit, du veit kor lite eg hev vunne

aa byggje livsverk av min ungdoms draum;

du veit kor tusund meinklør traatt hev spunne

meg fast og alltid fastar i sin taum.

Og venenn, venenn som eg skulde funne –

aa var eg sjølv slikt vatn uti straum?

Men dei som let meg sjaa Guds varme tanke

i venskap, dei laut sjølve manna sanke.

Men etter alt ligg livsens leid forklaara

og bivrar barneskirt i sylvslørd sol;

fraa morgonlidenn slær den raude baara

av heilag livstraa kring min svanestol.

Og yve dvalemoann hev det vaara

med roseflod i alle audebol.

D'er same staupa som eg fordom tømde,

men draumdrykk skin der blodrus-vinen blømde.

Attende i ditt fang eg hovud hallar,

eg blundar av so eg kann betre sjaa,

og høyre naar i lauvsus lognt du svallar

og svevnsyng som med kvitkoll-tungur smaa.

Aa det er søte ungdomssviv som kallar

meg heimatt, heim der eg drog ut i fraa.

Og ringen renn i hop; i songmod hjalar

min fyrste vaar igjenom austerdalar.

Olav Nygards Utvalgte dikt er lastet ned gratis fra bokselskap.no

Table of Contents

Døyande gallar

No reiser kvelden seg

Eg andar hol i kvitan is

Eg trøyter dei dimsvale dagar

Til «ljaamannen»