Landvernsbolken

Her hefr (mgl. Bd) landuarnar bolkr kaupangrs manna ok er þat her skrifat er skilr millim biorguinar manna (kaupangs manna Bd) oc heraðs manna Bb, c, d; 35. Bb, c; 35 utelet dinest kapitla 1, 2 og 3, medan bolken i Bd tek til med En ef nokor fellir herboðs oruar mot slutten av kapittel 3; her hefr upp (vm Bl) utfara bolk oc um almennilig utboð. oc ef skip eða reiði fyrniz (oc til at fa mgl. Bl) Bi, l; her hefr Bk; Her hefr vttfarar bolk eptir bæar logum Bn; Her hefuir vp Landuarnar Balck oc segir vm Landuern 507; heile bolken mgl., unnateke kapitla 6, 7, 8 Bf; heile bolken mgl., unnateke kapitla 6 og 8 Bm; bolken tek til med kapittel 4,Ta, b; 507; heile bolken mgl., unnateke kapittel 8, som her står på slutten av Bylova Xb, c; heile bolken mgl. Oa, b. #1 þAT ER UPHAF/ at landvarnar resten av kapittelet mgl. Bn. belki varom (etc. tilf. Xa), resten av kapittelet mgl. Be; Xa. at ihesus Christus hín krosfæsti sannr/ [guð oc mgl. Bi; Na. guðs sun etc. tilf., resten av kapittelet mgl. Bi, k, l. oc møyiar mariu. konungr allra konunga. af hueri/um allt valld stiorn oc virðíng virðingr Na. . at ær Na. han se var værnð ok vard/væizla allra norex manna æiliflega. I þess thæssa Na. hins sama [vars herra mgl. Na. ihesu Kristi/ nafne. scal mgl. Na. var loglegr norex konungr Ein tilf. Na. hans þion. raða boðe oc banne oc utforum/ varom oc raða raði Na. at logum [en æigi at ulogum mgl. Na. gudi til dyrðar ser til gagns/ en oc Na. os til þarfenda. Eigi skulu ver [honum læiðangrs synía ne utboða huærui læidangers ok wtboda synia Na. / ef hann bydr ut með sliku skilorði sem her fylgir. konungr a skal Na. æigi frammar/ at mgl. Na. kræuía utboða i friði en halfan almenníng. nema su æín huer/ naudsyn falle til með honum er At Na. menn uili bætr framar Na. gort hafa [ef menn firir astsæmdar sackir vidt hanum med godra manna samtyct at thæir Na. kenna/ af honum miskun oc goduílía. Nu fyrnízt skip eða naust i biorgwín Nidarosæ Na. / eða forlazt ræiðir sva at vmbota þurfi. eða af nyíu til at tilf. Na. fa. þa skal konungr/ ut lata tilf. Na. bioða sva mykit af bø varom sem honum þikkir til bera oc arangri høuír/ með æfftir Na. bæztra Bazta Na. manna raðe. scal uið þui fe taka logmaðr oc æín huer konungs hand/gengin maðr. oc æin huer skilrikr bonde til varðvæizlu. oc til enskis scall/ þat annars snuazt. nema wthan Na. til þess sem aðr vattar með æfftir Na. konungs iayrði widræde Na. . skulu/ konungs umboðs menn þetta gera lata æftir því kaupi sem þeir semía haffua syslu Na. uid þa menn sem/ vardvæizlu hafa a bøar manna fe/.

#2 um skipa giorð oc nausta. oc smiða leigu oc tilfong (till fonga Bl) Bi, l; her hefr Bk; Vm skipa gerð ok til fong ok smið. Bn. N U søkir skip fyrnska etc. tilf., resten av kapittelet mgl. Be. i bø resten av kapittelet mgl. Bn. varom. þa scal annat gera með æfftir Na. konungs raðe frå með: mgl. Bi, k, l. ./ af bøar manna fe oc þar ræisa leisa Bi. lata at sem Na. huarke etc. tilf., resten av kapittelet mgl. Bi, k, l. spilli akre ne eng/ ef uttan takmarka takmakar Na. værðr ær Na. skip gort. en ef þesso spillir. bøte sem skyn/samír menn meta af bonda Bøyar manna Na. fe. konungs iorð er skyld etc. tilf. Na. til at ræisa landvarnar mgl. Na. \24r\ /skip a til landuarnar tilf. Na. ef hon er til. Sva ok konungs mork er skyld til landvarnar skips at/ fa. ok allra alla Na. annara er mgl. Na marker æigu at iamnaðe því at æigi scal æíns/ manz mork øyða. Nu scal smíði til kræfía alla þa sem ero ínnan/ bøar uídare ef þarf. stafna smiðr huær sa tilf. Na. er fyrir nemzt er sækr mork/ Silfrs. uið konung. en filungr huer at halfre mork ef hann uil æigi til fara/ Nu hafa þeir sætt kiol a backa stokka ok til smiðar tækit. þa ef æín/huer þeirra løypr fra þeirre smið. stafna smiðr er sækr .vííj. ærtoghom oc/ .xííj. morkum .Silfrs. uið konung. en filungr ær sæckr tilf. Na .v. morkum .Silfrs. mgl. Na. uið konung af þui att þa/ [fælla þæir fællir han Na. landvorn fyrir konunge. þa skulu smídir fe launa. stafna smiðr/ . íj. aura .Silfrs. a syknum dogum sunnu daga amillum. en filungr huer mgl. Na. øyri/ þar með mat oc maldryckíu half bolla skott [um dagh á degi Na. . En Nu Na. at gorfo ski/pi þa skal skip bræða oc i mgl. Na. naust setia ef [til er naust ær thil Na. . en mgl. Na. ef eigi er naust til þa/ scal naust gera oc til mgl. Na. fong til fa or huærs manz morku morck Na. sem uil sva sem/ [skilt er aðr ær skilt Na. til skips oc sva smiði til næfna oc sva læigu taka. Sægl oc akke/ri baat ok ræiða allan. tiolld oc allt þat sem til skips mgl. Na. [høyrir oc mgl. Na. þarf att/ hafa. þa scal til sysla með konungs raðe raða Na. af bøar manna fe sva at skip se i alla staðe uel ført. Amen tilf. Na. /

#3 um hær boð (herdos Bl) oruar. oc sækt ef her cemr a land. eða hefz innan lanz. Bi, l; vm herbods orfar ok sekt ef her kemr Bk; Vm her orfar ok vm víð bunað Bn. Nv fællr sva þunglega thynnlæga Na. fyrir synða manna sakir tilf., Bi, k, l; Na; etc. tilf., resten av kapittelet mgl. Be; Xa; fyrir synda tilf., resten av kapittelet mgl. Bn. til tilf. Bk. at hæiðín hær eða kristin etc. tilf., resten av kapittelet mgl. Bi, k, l. gengr a norex konungs/ vælldi æínum huerium stað. oc þo mgl. Na. at a skatlond hans gange eða hæfzt/ ínnan lanz. þa skulu skulum Na. ver æigi synía konunge [allan almenníng varum wtboda Na. . at liði ok skí/pum. uistum ok vapnum ef hann ser með uitrazstu manna raðe at sva mikit mykells Na. þarf/ við. en ok Na. ef mínna þarf uið mgl. Na. þa tokum ver þat með þokkum sem af fellr. En/ ef sva hardlega fællr at nokor hær hæfzt eða gengr a ínnan lanðz þa/ skulu þeir er son hersagha kemr fyrst til skera up herorfar oc lata fara lanz/ænda landænna Na. amillum. Su or hær orr Na. scal fara a lande þioðgatur Thiodgauum Na. í mínzsta laghe með vid Na. / [þriðia manne .iij. menn Na. fultiða. en a sio með skipi skipaðo. hon scal fara með þioð/læið bæðe netr oc daga. Tre or scal ut wpp Na. skera i bygðir af þioðgatu thiodlæið Na. alla/ vega oc i fiorðu ín af þioðlæið. oc i øyiar ut. ok bere bæra Na. með vattom. ok/ bere huer oðrum. en ollum monnum er or kemr til hus. þa gerer hon orr Na. stæf/nu stæffnum Na. til skips uíð sio. en samnaðar a lande. En ef þa sitr nokor kyr/ um þa er sa utlægr. af tilf. Na. þui at þa scal fara þægn oc þræll ef þess þarf/ uið ok scal huer fa ser uístir sealfr mgl. Na. oc sínum hæíma monnum. þæím sem/ æigi hafa sealfer mgl. Na. fong at fa ser. Her begynner landvernsbolken i Bd. en ef nokor fællir herboðs orfar [e/ða fær æigi æftir boðe mgl. Na. . þa er han utlægr oc allt þat sem han a [nema \24v\ naudsyn banne Slict liggr við æff maðr fær æigi æfftir auru. tha ær han oc wtlægr. Na. . mete konungr þær mgl. Na. nauðsyníar. æff thil haua fallizt tilf. Na. En ef konungr mistruír men sua sem fyr er skrífat i landz bokinne tilf., resten av kapittelet mgl. Bd. / at ver uílíum æigi væria land hans með honum sva sem ver hofum [fong/ a oc mgl. Na. megin til. þa æigu æigum Na. ver at sælia honum gisla til trunaðar. en ef ver/ halldum orðom varom ok landvornum landuornn Na. væl tilf. Na. uið konung varn mgl. Na. . þa a hann at sælia/ oss aftr gisla vara umæidda. en ef ver gerom af þa er [gislum fyrir skotet han thæim fir gort Na. / ok ero þeir þa í mískun Gudz oc tilf. Na. konongs. oc svare þeir fyrir þat er at logum æigu at svara/

#4 Vm uita uorð (vorðu. 507) (Cap: I tilf. 507) Bd; 507; um uita uorð oc onnur uarðholld. Capitul.(mgl. Bk, l) Bi, k, l; Vm uíta varð hald ok vm sectír er. Bn; her segír vm uard hald Ta, vm varðhalð Tb. NU En Na; Ta, b. ef hers her (pluss nokre utraderte bokstavar) Ta; hærskipa Tb. er frå NU: Nv er herskipa Be; Nv er hers von etc., teksten mgl. fram til skipta vm Xa. von i land/ vart etc. tilf., Bd; etc. tilf., teksten mgl. fram til væl hærfører Be; Ta, b; resten av kapittelet mgl. Bn. . þa skulu menn vita vord halda ok tilf. Na. ræiða. oc tilf. 507. þa scal giælkyri eða syslu/ maðr lata [til moz mot Bi, k, l. blasa. en sa er sækr mork .Silfrs. sylfr Bk. uið konung er æigi kemr/ til. Bøar menn allir tilf. Na. ero skylldir skylldugir Bb, c, d; Na; 35; 507. til mgl. Bb, c, d, k, l; Na; 35. uita at gera þar er at forno hefuir verit tilf. 507. [a logðar horne a løfðar (lofðar Bl) horni Bk, l; vt at gaular ase a vita hællu Na. ok varðhus með/ ok þak tackis Na. a mgl. Na. ok fiorar dyr til a Bb, c, d; Na; 35; 507. . Nu scal stæfna mot uord at bioða tilf. Bb, c, d; Na; 35; 507. giælkyri eða sys/lu maðr at þer tilf. 507. scal gera bear monnum manna 507. [til laga mgl. Na. stæfnu thill tilf. Na. vorð at hallda. þa skulu/ bøar menn a værði sitia hína fímtu fimta 507. not siðan fra þui er Bb, c, d; Na; 35; 507. vorðr er uar Bb, c, d; Na; 35; 507. boðen nema þui at eins at tilf. 507. fyr/ þurfi. En þeir er uíta uorð æigu at hallda ok uilia æigi. þa fare fara Na. [huer/ sa mgl. Bb, c, d; Na; 35; 507. utlægr. ok take tacka 507. konungr af fe hans þeirra huers Bb; 507; huers þeirra Bc, d; 35; thæra Na. .vííj. ærtogar ok .xííj. merkr Morckum 507. .Silfrs. mgl. Na. enn/ ærvíngi ærfuingia 507. [hans þat motsett rekkjefølgje mellom ledda, retta med same hand med tal over linja 507. sem mæira er. en ef æigi er fe til. vere hydðr a mo/te oc fare siðan mgl. Bb, c, d; Na; 35; 507. utlægr. þrir menn skulu vita vord hallda. frå ok fiorar dyr: etc, tilf., teksten mgl. til vord hallda Bi, k, l. ok tilf. Bb, c, d; 35; en tilf. 507. þeir menn mgl. Na. ero aller/ vardsætir uarðsætr Bb, c, d. er augna hæílir ero ok øyrna. oc fot hæilir. frealser frialsar 507. men mgl. Bb, c, d; 35; 507. oc/ fultiða ok uel hærfører Ta, b begynner att her. .íí. herlenzskir menn tilf. Be. en oc Be; Ta, b; 507; mgl. Na. æín retta frå tueir Ta. utlenzkr utlenzkír maðr (retta frå men) Ta; .íí. vtlænzskir Tb. skulu uorð halda tilf. Ta, b. or annara konunga/ riki rikíum Be; Ta. frå or: mgl. Bb, c, d; Na; 35; 507. . Sva scal ok mgl. Bb, c, d; 35; 507. til tilf. Ta, b. skipta vm Xa tek til igjen her, med overskrifta Vm vardhalda skipti, og tilf: Sva er mælt at skifta skal…. alla vorðu er bøar tilf. Bb, c, d, e, i, k, l; Na; Ta, b; Xa; 35; 507. menn æigu tilf. Xa. þurfu at hallda i ufriði/ at mgl. Be; Ta; Xa. hærlendzkir menn tilf. Xa. skulu mgl. Xa. at tilf. Xa. hallda at tvæim tua 507. lutum. í ufriðí tilf. Ta. en utlænðzkir menn tilf. Bi, k; Na. [at þriðíungi þridíungh Ta. / [æftir rettre til tolu mgl. Bi, k, l. . kapitulum tilf. Tb. [Men skulu Nu skulu men Ta, b. a vorð ganga sua sem fyr segir i bokinni tilf. Bb, c; d; 507; etc. tilf., resten av kapittelet mgl. Be; Ta, b. at a Na miðíum dagi etc. tilf. resten av kapittelet mgl. Xa; frå at miðium: mgl. til brenna eda eigi 507. ok si/tia þar til annars etc. tilf. resten av kapittelet mgl. Bi, k, l. [míds dags middags Na. . en ef sæínna er a gengit eða fyr af./ þa fare utlægr með fyrra skilorði. nema æín gange ærende ærindis Na. þeirra. frå at miðíum: mgl. 35. A/ værði scal maðr vaka en æigi sofa. en ef aller sofna sofa Bc, d. sem fyr segir. tilf., teksten mgl. herfra til brenna eða eigi Bc, d; 35. a uíta viti Na. verði ok bren/nr viti fyrir sunnan eða fir tilf. Na. norðan. þa fella falla Na. þeir vorð. Nu skulu varð menn/ uita brenna at þrímr herskipum senom eða flæirum. en ef þeir brenna/ æigi uíta þa ero þeir utlæger. En ef þeir evazt i huart ær that tilf. Na. ero herskip eða ei/gi . þa skulu þeir kalla til sin tilf. Na. hína hin Na. skynsamazstu hygnastu Na. menn þa sem ner þæim ero ok/ hafa þeirra rað við huart uita scal brenna eða eigi. teksten begynner igjen her Bb, c, d; 35; 507. nu brenna varð menn/ uita vitj 507. ok værða þau æigi at herskipum herskipinu 507. . ok koma þeir mgl. 507. hær laup laupi Bb, c, d; Na; 35; 507. a i Bb, c, d; Na; 35; 507. land uart tilf. 35; 507. . þa ero/ þeir utlægir með fyrra skilorði. nema þeir sværi fyrir sik tilf. Bb, c, d, Na; 35; 507. æín eins Bb; 507. æiði at her sluttar fragmenta 35. þæir/ gerðo fyrir goðo ok þeir hugðu þat hærskip vera. oc se þar met frj tilf., resten av kapittelet og neste kapittel mgl. 507. Sa vita vorðr er austastr/ er Sem fyr segir (i bokenní Bd) tilf., resten av kapittelet mgl. Bb, c, d. scal varða .vííj. ærtogom oc .xííj. morkum .Silfrs. vid konong tilf. Na. oc [þo utlægr ef vorðr fæl \25r\ lr æftir fyrra skilorði ok sua sa er næster thar Na. . ok mgl. Na. sva scal sa varða .viij. ortogom oc .xiij. morckum silffrs vid konong tilf. Na. er nørdztr næstr Na. er. ok [huær/ sem nestr værðr þui sua sa ær næstr ær thar. æff nordann komr hær at. Ok sua huæruitnna thar Na. er hærs er mæst mgl. Na. von. En huer annara at varð/vítí mork .Silfrs. [ef fellr vid konong Na. . Syslu maðr eða giælkyri scal fa til skilrika menn/ at ranzsaka huern dag vorð meðan þess [þickir uið þurfa tharff Na. ok græi/ða at ret fare. en ef þeir gløyma sækr .vííj. ærtoghom ok .xííj. morkum/ .Silfrs. uið konung ef skaði værðar at./

#5 Um lanðz uist (hins Bl) utlaga ef (er Bl) hann ber (bar Bl) hersogu sanna Bi, l; vm landz vist hins vtlæga ef hann ber Bk; Vm her saugu vtlegra manna ok frið. Bn; kapittelet mgl. Bb, c, d, 507. NU kømr maðr hær Tb. i a Bl. land vart resten av kapittelet mgl. Ta; etc. tilf., resten av kapittelet mgl. Be; Na; Tb; Xa. sa er resten av kapittelet mgl. Bn. heðan var/ utlægr gorr gort Na. etc. tilf., resten av kapittelet mgl. Bi, k, l. ok ber hersogu sanna þa sem landz mgl. Na. menn víta vitu Na. æigi/ aðr. þa er han ilendr með konungs raðe oc skipann tilf. Na. þo at han være níðíngr vtlægr Na. aðr. Nu/ ber maðr hersogu oc er eigi son. þo at hann være fyr i lande. þa er verder Na. hann þa mgl. Na. / utlægr. nema hann sværi fyrir æín æiði at hann gerðe fyrir goðo. ok hann hugði/ þat sat vera. Nu ber maðr hersogu sanna sa er ilendr er aðr mgl. Na. þa scal hann ha/fa .ííj. merkr .Silfrs. af konunge varom. en mork .Silfrs. or aff Na. fylki hueríu. mork .Silfrs./ scal hann ok hafa af bø varom./

#6 Vm leiðangrs gerð (Cap. 2 tilf. 507) Bb, c, d, e, f (som berre har med dette og kapitla 7 og 8 av denne bolken); Tb; Xa; 507; Vm leidangrs gerð hversu skipat er Bn; um læiðangrs giorð oc manntal. (capitul. mgl. Bl) Bi, k, l; Um leiðangr i bø varom Bm; her segir vm leiðangar gerð Ta. NU skulu aller menn uita at þeir skolu tilf. Bb, c, d, f; Na; 507. gera læiðangr at iamnade [i bø varom mgl. Bm, n. en æy tilf. 507. att/ utbodnum læiðangri skulu menn iamnat Jampnaðe 507. sín græiða gera Bf, Ta, b. at eftir Ta, b. garða íarðar Bn; garðar Xa. hofn homð Ta. / ok at tilf. Bm. fear magne. En sa læiðangr er gerezt af gorðom garðlæigum Bi, k, l. frealsar frealsan Bl. þæím þhennom 507. / garðlæigur garða Bi, k, l; garð leigu Bn; garðleiga Xa; garleigar 507. er garð garða Bb; Xa; 507. a frå er: tilf. over linja med nyare hand Ta; mgl. Tb. . þeir skulu ero Be. skylldugir uera tilf. Ta; til tilf. Xa. við læiðangri at taka/ er konungr nefnnír til mgl. Bi. eða hans umboðs maðr. Nu scal græiða gera Ta, græiðast Tb. att af Be, n; Ta, b; Xa. / halfum almengi helmingi Bk. .v. pænínga penga Bi; peningar Tb. vegna mgl. Be; Na; Ta, b; Xa. af mork huærre hueriu 507. . bæðe af tilf. Bb, c, d, l, m; Na; Ta, b; 507. garðlei/ghum ok af tilf. Bk. kaupøyri. scal konungr taka hafa Bk. af til tilf. Xa. .xl. .lx. Be, i, k, l; Xa; íííj. tigí Bf; .xl. thigi Na. marka. en bøar menn þat sem/ mæira auk Bb, c, d, e, i, m, n, Na; Tb; Xa; 507; at auk Bk. er. frå meira: øykr Bl. frå scal konungr: mgl. Ta. En mgl. Bb, c, d, e, f, i, k, l, m; Na; Ta, b; Xa; 507. utlendzskir menn allir tilf. Bb, c, d, f; Na; 507. þeir sem garða æiga eigu Bb, c, d, f, n; Ta; 507. i bø varom eða læíga leigir Ta, b; læigu 507. / .xíj. manaða manaðar Bn; Monaðom 507. læígum læigu Be, k, l, m; 507; Ta, b; garda tilf. Be, i, k, m, n; Na; Xa. . þa þeír garðar Bl. skulu skal han Ta, b. þeir tilf. Bk, m, n; þæirra tilf. Xa. vera i ollum utboðum boðom Bm. með bøar mon/num. En aller aðrer aðrar 507; mgl. Bm; Ta, b. utlendzskir menn mgl. Na. er en Xa. her sítía [um vættrum. mgl. Xa. þa mgl. Bb, c, d, f; Xa; 507. sku/lu þeir tilf. Bl; Ta, b. græiða gera Bb, c, d, e, f, i, k, l, m, n; Na; Ta, b; Xa; 507. .v. pænínga penga Bi. vegna Silfrs Bb, c, d; 507; mgl. Bf, n; Ta; Xa. af mork huerri hueriu 507. uegenne tilf. Ta. at af Be; Ta, b; Xa. halfum almenningi/ ok a konungr þan læiðangr einsaman tilf. Bf. allan resten av kapittelet mgl. Bm; Xa. eín saman tilf. Ta. . capitulum tilf. Tb. nu skyzt skytr Bl. maðr unðan læiðangri læiðangr Tb. Sem fyr segir (i bokenne Bd) tilf., Bb, c, d; etc. tilf., Be, i, k, l, resten av kapittelet mgl. Bb, c, d, e, i, k, l; Ta; capitulum tilf., resten av kapittelet mgl. Tb. eða iamf/naðe etc. tilf., resten av kapittelet mgl. Bn. . ok løypr kaupstaða a millum. eða skipræiðna. fiorðonga eða/ fylkna. ok gerer huarke her ne þar. þa gere læiðangr þo at siðar se ok sækr/ læiðangrs læiðanger Na. falle .vi.aurum .Silfrs. [uið konung mgl. Bf. . frå nu skyzt: mgl. 507. huer ok mgl. 507. sem han tilf. Na. gerezt þriotr til leiðangers, fara efter þui som Laug vattar tilf., resten av kapittelet mgl. 507. ok er hann tilf. Bf. før/ til at gera læiðangr. ok er hann tilf. Bf. sottr til [ok uil æigi. mgl. Bf; Na. ok løypz løypr Bf. unðan sokn mgl. Bf; Na. oc ge/rer huergi læiðangr a þrímr vættrum. þa scal han giallda gera Bf fullan mgl. Bf; Na. læið/angr þo at siðar se. ok sekr sækkiz Bf. .v. morkum .Silfrs. uið konung kononger Na. .

Huar huer skal leiðangr gera (3 tilf. 507) Bb, c, d; 507; Vm læiðangrs gerð Be; Huar huer skal læiðangr sinn giora. (capitul. mgl. Bl) Bi, k. l; huar uer skolum leíðangr varn gera Bn; kapittelet mgl. Bm. Her begynner fragmenta 35. #7 Nu skulu skulum Na; Ta. ver uíta huar ver etc. tilf., resten av kapittelet mgl. Tb. skulum skulo 507. læiðangr uarn tilf. Bb, c, d, e; f, i, k, l; Ta; Xa; 35. gera greiða Bd, f. . etc. tilf., teksten hoppar over eit stykke, til bønðr gerð hans Be; Ta; Xa; En tilf. 35; resten av kapittelet mgl. Bn. ef En 507. maðr/ a hus etc., tilf., resten av kapittelet mgl. Bi, k, l. i kaupangi en bu i heraðe Sem fyr segir tilf. Teksten tar til att med: Sva ok ef kaupangrs maðr Bb, c, d; 35. ok fær farer hann Bf. þar mgl. Na. [a meðal imillum Bf; á mellom 507. [oc er ímíst mgl. 507. \25v\ þa scal han gera læiðangr eftir þui som laug vattar tilf., tekststykket ned til bønðr gerð hans mgl. 507. i heraðe at af Bf; æfftir Na. iarðar hofn þeirre er hann byr a oc tilf. Bf; Na. at/ iamnaðe uið aðra bøndr. en af kaupøyri ok gardleigum garða leígum Bf. i kaupstað/ Sva oc ef maðr a bu tvau i heraðe oc i sínní skipræiðu huart. þa/ scal han mgl. Bf. þar af huaro gera sem stendr [at iarðar hofn ok iamnaðe. eptir iamnaðe oc fiar magne Bf; Na. / En ef maðr fær æín løypr millum meðall Na. kaupangrs kaupstaðar Bf, kaupangs Na. ok heraðs ok er hann tilf. Bf. fødðr/ i kaupangi kaupangre Bf. ok kaupir kaupum sínum ok er hann tilf. Bf; Na. i heraðe um iol. nu oc Bf. ef han/ bíndr ok eða Bf, Na. løysir hudfat sit i kaupangi kaupangre Bf. allan vætr uetren Bf. þess [a meðall imillum Bf. . þa/ gere hann mgl. Bf. læidangr i kaupangi kaupstað Bf. af kaupøyri sínum. Maðr huer er føddr boren Bf. / er i heraðe kaupangre Bf. ok fær han mgl. Bf. [i kaupang til kaupstaðar Bf. at oc Na. kaupa tilf. Bf. kaupum sínum ok hæuír huarke/ hæimilt hæimili Na. sitt i [herade ne kaupangi bø ne heraðe Bf. . [sa scal gera þa gere hann Bf. læiðangr i heraðe af/ kaup øyri sínum. en ef maðr slitr bui sínu i heraðe ok fær hann tilf. Bf; Na. til kaupan/grs kaupstaðar Bf. fyrir [mantal ok mgl. Bf. iamnað manna ok fær han siðan i herað. þa æigha eigu Bf; Na. / bønðr gerð hans. (her segir Ta) (vm Ta; Xa) iamnað manna overskrift tilf. Ta; b, Xa. her tar Bb, c, d; 507 til att. Sva ok er mælt Xa. ef kaupangrs biar Ta, b. maðr sælr garð fragmenta 35 har eit ord som begynner med h (herað?) men resten er bortskoren. sín eða byggir frå maðr: menn selía garða sína eða byggia Bf. / í kaupangi kaup Xa; kaupangre 507. frå í: mgl. Bf; Ta, b. ok [fær han fara siðan Bf. i herað fyrir mantal mantalz Ta; uarnað manna Xa. ok iamnat iamnaða Na; iamnaðr Ta. manna. frå ok: mgl. Xa. ok fær hann af/tr siðan i kaupang kaupstað Bf; kaupangri 507. . þa æiga eigu Bb, c, d, f; Na; Ta, b; 35; 507. kaupangrs bøar Bf. menn frå þa: mgl. Be. gerd hans. resten av kapittelet mgl. Bb, c, d; 35; 507. capitulum tilf. Tb. Nu ef maðr gerer/ læiðangr i annan resten av kapittelet mgl. Ta. stad resten av kapittelet mgl. Tb. en hann a at gera. etc. tilf., resten av kapittelet mgl. Be; Xa. þa er sem hafe ugort frå hafe: ugort se Na. ef hann ueit sik sialfr ugort hafa tilf. Bf. .

Overskrifter: Vm bøar gialld (4. Cap. tilf. 507) Bb, c, d, e; f, Xa; 35; 507; kapittelet står, som dei to føregåande kapitla, heilt på slutten av Bylova Bf; um bøar gialld (ok tilf. Bl) huerir gera skulu oc sect ef undan leypr (leypz Bk, l) oc uil eigi giora Bi, k, l; Her segir um bøar gialld. Capitulus. Bm; vm bæar giald ok huat greiða skal ok secttir Bn; her segír vm biar gelð Ta, b; Xb begynner her og har overskrifta By Lougen. Xb, c inneheld berre dette eine kapittelet frå denne bolken. #8 EN Nv Bb, c, d; Na; 35; 507. um bøar gialld. þa þat Ta. scal ærtog vegna uera Bb, c, d, e, i, k, l, m; Na; Ta, b; 35; 507; gera Xa; veghenn Xb, c; mgl. Bn. at af Ta. bøar gialldi ok scal gial/da gort uera Ta, b; golldet Bm; frå scal: golldet uera Bf; frå ok: mgl. Xb, c. .xíííj. .xiij. Be (retta til .xíííj. i margen med yngre hand); Ta, b. nattom fyrir eptir Bb, c, d, f; Na; Ta, b; 35; 507. petrs pals Bm. messo vacku Tb; Xa. dag tilf. Bl. at usækiu. En bøar gialld skulu gera luka Bn; Xb; retta til luka med yngre hand Be; mgl. Xc. / smiðir aller mgl. Bk, l. . Mangarar. ok tilf. Bk; Xb. Mylnarar mgl. Ta, b. . Sutarar. ok tilf. Bk; Na. Skínnarar. Slatr man/garar frå mylnarar: mgl. Bm. . ok tilf. Bk, l. Olkonor alkonor Be; mgl. Bk, l. . oc tilf. Na. Mioðkonor miolkonur Bi, k, l, m, n; Xa; noðkonor Na. . Kambarar kamparar Xb, c. . ok tilf. Bk. Vefarar reiparar Bk, l; vefjarar Bm. sliparar ok aller iðnamen tilf. Ta ok aller þeir menn bæðe ok Bm. / konor ok kallar frå bæðe:huart sem þat er konr eða karl men Bn; mgl. Bf. er með mange fara huart sem [þeir hafa helldr tilf. Bk. [mang sítt fong sin Be (retta til mang sitt med yngre hand); Ta, b; þat mang er Bf; mong (sett til av samtidig hand over linja) Bl. / i a Bi. budum eða a i Na; mgl. Bd. stræti strætum Bi, k, l; Ta. frå i: a bryggíum eða stretum Bn. . En ef maðr fær brott með bøar her sluttar fragmenta 35. gialldi. [þa er han mgl. Be; Ta, b. / sækr mork .Silfrs. uid konung eín mgl. Be, k, l; Xa, b, c; frå þa: gialde mork .Silfrs. konunge Bm, n; frå við: mgl. Ta, b. . nema nokor maðr luki luka Ta, b. fyrir hann i retta rettan Xa. stæfnu dag tilf. Xa. / þa a skal Bb; 507. sa maðr hafa tilf. Bb; 507. [þa mork þat Bf. er uid liggr [i sæktena oc søke Be; i sokena Bm; i soknena Xa. af at Bc, d; Na. honum hinum Bm; þeim 507. frå i: mgl. Ta, b. þa mgl. Bm. er en Xa; er Bm; frå þa: þegar Be. uið tilf. Xb. hann kømr/ aftr. frå i:mgl. Bn. en ok Tb; Xb. æigi konungr bear men (retta til konungr i margen med yngre hand Be) Be; Ta, b. . Kiænníngar kenni Bi, k, l; Kenínga Bm; koningar Na. svæín suæni Na. huer frå Kíænningar: knape Ta, b. scal giællda gera Ta, b. halft half 507; halft sett til mellom linjene med yngre hand Be. bøar/ giæld frå halft: halfa ærtog at bøar giallde Bm. hína fyrstu fyrsta 507. . xíj. manaðe manaða Ta, b; Xa. resten av kapittelet mgl. Bm. capitulum tilf. Tb. Sauðar Sauða Bb, c, d, e, f, i, k, l; Na; Xb, c; 507. krof krop 507. scal hoggua i helminn/ga eða í tilf. Bf. fiorðonga ok giællda gialdi Na; luka Ta. i mgl. Be, Xb, c. bøar gⁱælld. frå i: mgl. Xa. en mgl. Ta. ef mgl. Xb. smæra meira Xa. hoggr hogg uar Ta. giællde bøte Ta; sækkr Bf. / øyri øres 507. vegen Silfrs Bb, c, d, f, i, k, l; Na; Xb, c, mgl. (men er sett til med ein yngre hand mellom linjene Be), k; Ta, b; Xa; 507. a ofan. Sauðakroppr skal huogga i helfter eða fiorðunga at luka i biar gialld, æff smærra høggar gialde øry silfrs a ovan. tilf. i parentes i papiravskrift av Tb i nedre marg til høgre med ei anna hand frå slutten av 1400-talet og med teikn til å skulle tilføyast på same stad som i Ta. /

Rettr styri manna oc leiðsagu manna Bb, c, d; vm styrimen ok vm farar øyri ok vapna bunað. Bn; Um skips skip Bl) stiornn oc rentu styri mannz. Bi, k, l; Capitula Xa; Wm Styri Manna oc Leiðsagu Manna. 5. 507 .Resten av bolken mgl. Bf. #9 Sa þa Bc. scal skipi styra etc. tilf., resten av kapittelet mgl. Be; Xa. er konungr nefnir fær Tb; resten av kapittelet mgl. Bn. til sem fyr (segir Bc, d) tilf., resten av kapittelet mgl. Bb, c; resten av kapittelet mgl. Ta, b. . eða konungs hans Bk; 507. umboðs etc. tilf., resten av kapittelet mgl. Bi. maðr etc. tilf., resten av kapittelet mgl. Bk, l; efter þui som Landzlogan vattar tilf., resten av kapittelet mgl. 507. . Nu skal/ styri maðr nefna menn at fara með ser. þa skulu þeir skyldugír/ at fara sem nefndir ero. nema loglegh naudsyn banne huarom tveg/gia. ok se þa aðrer i stad nefnðir. frå: eða konungs mgl. Bd. Skal styri maðr hafa fyrir sit starf oK/ vanða ef hann fær vel með sinu þui Bd; Na. starfi. halfa mork Silfrs tilf. Bd. huer amanade af \26r\ bonda bøar manna Bd; Na. fe. sa þo er æigi hæuír aðr tilf. Bd; Na. len eða væizlu af konunge. oc take þetta/ þan tíma er hann kømr hæím aftr. [Sva mykit læidsogu maðr taka/ af bonda fe. Leiðsogu maðr skal haua fyrir sitt starf ok uanda Bd; Na. or þrondhæímí halfa mork .Silfrs. ok tilf. Na. til biorguínar. or biorg/vin halfa halffuo Na. mork Silfrs tilf. Bd; ok tilf. Na. til tunsberghs. or tunsberghi halfa mork til landzenda. [slict/ hit sama íam míkít Bd; Na. aftr. þar með mat ok dryk. sa scal huær fara er i fyrstu eʀ/ næfndr sem fyr segir tilf. Bd. ok eigi umskipti a at Na. gera. nema loglegar naudsyníar gange till./ Engi æigi Na. scal ok mgl. Na. lausnír taka en sa er tækr. þa [er hann mgl. Na. sækr .vííj. ærtoghom ok/.xííj. morkum .Silfrs. uíð konung fyrir huern þan mgl. Na. sem han tækr lausnír af en sa huer/ er byðr sæckr tilf. Na. mork .Silfrs. konunge vid konong Na. . frå ok eigi: mgl. Bd. en sa er mæler talar Bd; Na. slikt til annars ok fælzt at svare/ sliku fyrir sem log vatta þæim a hendr er annan røger./

Huersu bøar menn skolu skip bua. Bb, c, d; Vm stæfnu til skips Be; um skipan læiðangrs skips oc sektir Bi, k, l; vm skíps skípan ok matgerðar men Bn; Cap. Xa; Hurusu Styremaðr skullu langskip Bua. Cap: 6. 507. #10 Nv scal styri maðr gera resten av bolken mgl. Ta, b, som tek til att med kapittelet Her segir vm uarðhald i bø uarom Ta; vm iola vorð Tb. ollum mgl. Be, n. nefndar resten av kapittelet mgl. Bn. monnum/ stæfnu til skips tilf. Xa. frå gera: nefna hasæta at fara með sær etc., resten av kapittelet mgl. Bi, k, l. att fara met ser tilf. 507. . þa er han uil skal Bc, d, Na. [skip skipa till skips Be. ok skra skæra Na. [þar huærn huerium Bb, c, d; hueriu 507. í frå er: skal hann skra ok skipa huerium sit rum Xa. rum wærum Na. / [sem vera scal. mgl. Xa frå þar: huærium sitt rum Be. ok æigi æiga Xa. þa mgl. Be; Xa. skipara skipa Be. stæfnu at ok Be; Xa. skoða skoðe Be. nefnd huers Be; mgl. Xa. vopn resten av kapittelet mgl. Be; etc. tilf., resten av kapittelet mgl. Xa. manna/ ok klæðe. meth fleiri skilorðj, er Landz Laugum vattar. tilf., resten av kapittelet mgl. 507. sem fyr segir tilf., resten av kapittelet mgl. Bb. En Nu Bc, d. ef nokor vopn vantar. Sem fyr segir tilf., resten av kapittelet mgl. Bc. þa se þar uopn tækín með styri manz/ raðe sem hann ser at bætzt gegnír ok abyrgizt sa er hæuír eftir logum. Nu/ scal huer [nefndar maðr haseti Bd. frå huerr: hasæti huærrn Na. taka øyri .Silfrs. i farar [øyri sín kaup Bd; Na. ok sva huer mat/gerðar maðr sem aðrer tilf. Bd; Na. hasetar. Nu skulu bøar menn gera .íj. manaðar manada Na. mate/ smørs .ok . ííj. miols til homlu. scal uið því taka styri styris Na. maðr [iamnan þa þan tima Bd; Na. er/ læiðangr er [ut boden vtí Bd; Na. . ok hallda þar af nemfdar monnum kostnað þrea/ manaðe með fullri forne Bd; fornnri Na. vista toku tækio Na. . er þat at rettre uísta toku a huæríum/ halfum manaðe i tylft huæría pund bíug miols ok . ííj. laupar laupa Bd; Na. .ííj. pun/da smørs. En sa er þetta græiðir æigi svare læiðangrs falle eptir þuí tilf. Bd; Na. sem aðr er/ skilt mælt Bd; Na. . oc søki gialkyri ok at Na. hafe af mgl. Bd; Na. .íí. luti en styri maðr þriðíung. En ef hann/ uil æigi søkia oc er honum sagt til aðr. þa søke styri maðr oc hafe halft/ en gialkyri halft./

Ef maðr fer a aðru skipi er (en Bc) hann er a nefndr Bb, c, d; Vm skot vapn er bønðr skolu Bn; um hasæta oc ma^tgiorðar menn. capitul. (mgl Bk, l) Bi, k, l; Wm Boga oc orfua oc æf Maðr fer a aðre skip, end hann er nempðir à. Cap: 7. 507; kapittelet mgl. Ta, b. #11 Boghe scal liggia uid með Bn; 507. þofto huæria etc. tilf., resten av kapittelet mgl. Be, k; Xa; resten av kapittelet mgl. Bn. þan þer 507. skulu sessar .íí. fa thill tilf. Na. þeiʀ þer 507; etc tilf., resten av kapittelet mgl. Bi, l. / er fara oc stræng strænngir Na. a. eða gialldi giallda 507. halfan half 507. øyri .Silfrs. konunge. ok fae bogha/ æigi at mgl. Na. siðr siðare 507. ok . íj. tylftir tulftra 507. Her begynner fragmenta 35. orua skæftra eða brodda. þat skulu husbøndr/ fa. til tilf. 507. en halfr annar øyrir liggr uið frå liggr: fyrir Bb, c. d; Na; 35. tylft huæria orua Bb, c, d; Na; 35. er (ef Bb) missír tilf. Bb, c, d; 35. uið konung. frå en halfr: En fyr tulft arfua huer er hann missir, gialda halfuan annan ørj Silfrs viðt konnongi 507; frå þann skulu: mgl. Na. ok skulu skulum Na. ver/ með at Bb, c, d; 35; 507. skylldu skuldj 507. fa konunge varom mgl. Bb, c, d; Na; 35; 507. .ij. tvitugh sæssor af bø varom. sva skipaðar tilf. Bb, c, d; Na; 35; 507. sem konunge/ varom mgl. Bb, c, d; Na; 35; 507. þikkir til høyra með liði oc vapnum. nema konungr se með bæzstra bæzta Na. manna/ raðe at mæira þurfi. nu fær maðr a skip annat en hann er nefndr etc. tilf., resten av kapittelet mgl. Bb, c. a mgl. Bc; 35; 507. Sem fyr segir (J Landz Laugom tilf. 507), tilf., resten av kapittelet mgl. Bb, c; 35; 507. / þa gerer hann bæðe at hann tilf. Bd. rør læiðangr leiðangrín Bd. ok giælldr giældi Na. uitið. En ef freals maðr gengr i matgerd a skipi ok misfær hann með matgⁱærd. þa segi styri manne mann Na. sua sem fyr segir i bokinni. En ef fellír ferð fyrir þríozku saker ok olyðní. uere utlægr ok allt þat er hann a. En ef nauðsyn bannar þa mete konungr eptír at uikum með goðra manna raðe tilf., resten av kapittelet mgl. Bd. ok eigi \26v\ hann skipara stæfnu ok refsi með skynsamra manna raðe. sva at huarke/ fae hann sar ne lemstr. þui at styri maðr scal mestu raða ínnan borðz/ a hueriu skipi. Nu løysa þeir skip or festum ok søker maðr æigi half/rymí sit. giallde mork .Silfrs. konunge nema loglegh [forfol banne forfaldanni Na. . en ef fel/lir ferð sækr .vííj. ertoghom ok .xííj. morkum .Silfrs. uið konung. En æff nautsynn bannar tha methi konnongr æfftir attuikum met gotra manna rathi. tilf. Na. /

huerir skyldugir eru vapn at eíga Bb, c, d; 35; um uapna uiti oc uapna bunat manna. oc ssækt ef hann missir uapna Bi; Vm vopna vítí ok vopna bunat manna Bk, l; huat vapnum huer skal eíga Bn; Cap. Xa; Wm vapnn at eiga. Cap: 8 507. #12 [Sa Sua 507. maðr er a til .vi. marka morck Na. vegenna fyrir uttan / klæðe sín. frå Sa: Ef maðr a til .vj. marka uttan klæðe sín. etc. tilf., resten av kapittelet mgl. Be; Sa maðr er a til .vj. marka vtan (klæðe sin Xa), resten av kapittelet mgl. Bn; Xa; etc. tilf., resten av kapittelet mgl. Bi; resten av bolken mgl. Ta, b. (Sua Bc, d; 35) sem fyr segir (i bokenne Bc, d; 35) tilf., resten av kapittelet mgl. Bb, c, d; 35. hann scal etc. tilf., resten av kapittelet mgl. Bk, l. æiga skiold rauðan røyðan 507. tvibyrding. ok tilf. Na. spiot. oc tilf. 507. sværð/ eða øxi half þynnu. En sa maðr er a til .xíj. marka vegínna fyrir uttan/ klæde sín. han sa Na; mgl. 507. scal æiga skiolld rauðan tvibyrðing mgl. Na; frå rauðan: mgl. 507. oc stalhufu með hínum/ fyrrum anefndum vapnum som fyr seigir Bockr tilf, resten av kapittelet mgl. 507. [oc scal huer skialldare hafa mot tekit mark/ a skiolldum þæim sem hann gerer. at uita meghe huerr gort hæuir ef fals/ fínzt i. en huær sem æigi hæuír se skilldir up tøkir konunge til handa. mgl. Na. En/ sa maðr mgl. Na. er a til .xvííj. marka markana Na. vegínna fyrir uttan klæðe sín. hann scal æigha/ skiold rauðan mgl. Na. ok stalhufu ok panzara eða bryníu ok oll folk vopn. En ef no/kor missir þessa vapna þa liggr uið mgl. Na. øyrir .Silfrs. uið konung fyrir vid Na. huert er míssir/ En drengmaðr huer oc þeir menn er minna fe æigu en nu er sagt. þeirra huer/ scal æiga skiolld ok spiot mgl. Na. sverð eða øxi. en bræið øxar ero gilldar ef ram/lega ero skeftar. oc half þynnur ok spiot þau er traustlega ramliga Na. ero skeft oc/ .íj. grærnaglar feilskrift for geirnaglar. ero .i. eða [æin i gengnum sa æin ær y giænum stænðr Na. ok noðet at [baða vega baðom vægin Na. . gilldr skal/ ok mgl. Na. tre skiolldr huer þæíma monnum er spengr þrear liggia ifir þuæran/ af iarne ok . ííj. munðriðar ínnan við ok tilf. Na. traustlega neglldir. en ef verk maðr/ gengr i fyrstu í vist oc tækr fulla læigu. kaupi tha kaupi han Na. ser hit tilf. Na. fyrsta sumaʀ/ øxi. en annat skiolld. oc tilf. Na. hit þriðia spiot. en ef hann missir æin^s huers/ vapns þessa thæssara triggia Na. . þa liggr uið øyrir .Silfrs. silffær Na. konunge vid konong Na. [fyrir huert er missir mgl. Na. . En ef hann/ missir allra. sækr øyri .Silfrs. við konung fyrir huert er missir oc vere halfret/tes maðr til þess er hann a ser vopn/

her segír vm (mgl. Bd) uapna þing bøar manna Bb, c; d; 35; um uapna þíng. oc uiti ef eigi cemr til. eða ef hann missir uapna. cap. (mgl. Bl) Bi, l; vm vopna þing ok viti ef eigi kemr Bk; vm vapna þíng ok vapna vítj Bn; Wm vapna ting. Cap. Xa; Cap: 9. 507; kapittelet mgl. Be. #13 Nv er þat mgl. Bk, l. æit þíng mgl. Na. resten av kapittelet mgl. Xa er hæitir vapna resten av kapittelet mgl. Bn. þing./ þat scal æiga firir vm Bb, c, d; 35; 507. endilangan noregh. þat skulu skolum Bb, c, d, Na. ver huær Na. æigha/ biorguínar Nidarosar Na; N: Byar 507. menn manna| manadagen Bb, c, d; Na; 35; 507. hín mgl. Bb, c, d, k, l; Na; 35; 507. nesta æftir miðfastu. þa scal giælkyri/ lata [til þings þat Bl; mgl. Bk. blasa. þat þing mgl. Bi, k, l. scal huær karl maðr søkia sett til i margen med samtidig hand Bd. etc tilf., resten av kapittelet mgl. Bi, k, l. freals ok/ fultiða ok hava her endar fragmenta 35. laga vopn sín þar tilf. Bb, c, d; 507. . [en ef mgl. Bc. madr sitr hæíma um þat þing/ þa sækizt secker 507. hann tvæim aurum .Silfrs. uið konung. oc æn 507. Her begynner fragmenta 35. øyri fyrir vapn huært er hann skul/di þar haft mgl. Na. hafa oc mgl. Bb, c, d; Na; 35; 507. sva þo at hæíma se vopn hans er mgl. Bb, c, d; Na; 35; 507. sem engi æigi/ [han ef æigi ero til þings boren æru thil things borin Na. . Nu en 507. ef hus bonði er siukr eda sar \27r\ þa scal garðs maðr hans bera vopn hans til þings. en ef æín hueʀ/ garðz maðr hans er æro Na. siukr [eða sar mgl. Bd; Na. eða flæiri. þa er se Bb, c, d; Na; 35; 507. husbonde bonde Na. skyll/dr at lata mgl. Bb, c, d; Na; 35; 507. bera uopn þeirra til þings oc syna giælkyra Gialkyria Na; Gialkyrj 507. eða ok Bb, c, d; Na; 507. raðs mon/num. Nu sælr sæl Na. maðr uopn sín Sua sem fyr segir (bokin Bb, c; 35), tilf., resten av kapittelet mgl. Bb, c; 35; sem fyr seigir tilf,. resten av kapittelet mgl. 507. sva at han a æigi folk full Bd. vopn sem nu ^er skilt/ þa er hann sækr øyri .Silfrs. [uið konung mgl. Bd; Na. fyrir huært er hann skilldi þar haft haua ok hann tilf. Bd; Na. missir huærn tima sem þat/ er. Nu scal giælkyri lysa fyrir monnum a þui þíngi huersu þeir skulu gan/ga a at logum. en þa er at med Na. logum a gengit at ær Na. þrir ganga frå at: er þeir ganga þrír Bd a þykt ok æn Na. / æigi flæiri. oc gange tomlega sva at gialkyri ok tilf. Bd; Na. syslu maðr mege væl proua skoða Bd; Na. vopn/ þeirra. [nefna scal giælkyri eða umboðs maðr konungs. konungs menn ef þeir ero til a þín/gi. radz menn ero aller skylldugir at skoda uopn manna Eru handgegnír menn ok ueízlu menn allír skylldugír til at skoða uopn með gialkyra ok syslu monum (mann Na) Bd; Na. . En ef þykkare er/ gengit en her sægir. oc fær giælkyri fyrir af Bd; Na. þui æigi skoða prouatt Bd; Na. vopn þeirra. sækr gíallde Bd; Na. / huer er þat gerer mork .Silfrs. [uið konung konungi Bd; Na. fyrir olyðní sína. en huer er tilf. Bd. sækr øyri .Silfrs./ [uið konung mgl. Bd; Na. er æigi hæuír vopn sem [nu er mælt log uatta Bd; Na. . en ef nokorer lea uopn til/ vapna þings ok verðr þat vítnís fast. eigi konungr vopn. en hín er let varʀ/ gialldi vapna víti sem aðr./

#14 Ef menn hogga bu aflaga Bb, c; d; 35; um leiðangrs menn ef þeir þurfi at hoggua bu manna ser til matar Bi; vm leidangrs menn Bk, l; Vm landraða sok ok stranð hogh Bn; kapittelet mgl. 507. NU huæruír styri maðr skipi sínu tilf. Bc, d; Na; etc. tilf., resten av kapittelet mgl. Bi, k; frå Nu: Nv huer maðr er styrír skípí etc., resten av kapittelet mgl. Bl. a læið etc. tilf. Be, resten av kapittelet mgl. Be, n; Xa. með kononge Sem fyr segir (bokin Bc; 35) tilf., resten av kapittelet mgl. Bb, c; 35; sua sem fyr segir i bokinni tilf., resten av kapittelet mgl. Bd. oc løypr/ maðr af skipi meðan konungr liggr til landvarnar. han er sækr .vííj./ ærtoghom ok xííj. morkum .Silfrs. uið konung. en ef styri maðr løypr þa er hann með ollu/ utlægr ok landraða maðr uíð konong. Nu ma eigi lengr hæfta læiðangr u/ti. en menn hafe haua Na. [halfs manaðar halffmanadar Na. mat míols oc smørs. oc lysi þui a on/nur skip oc syní þæím mat sín at þeir hafa æigi mat mæira. nu fara/ þeir hæimlæiðis ok verða mat þrota. þa mego þeir hoggua naut . íí. fyrir/ bonda at usækiu. leggi vp tilf. Na. aura .íj. silffrs tilf. Na. . fyrir ku. ok sva fyrir uxa þritiðung. en fyrir/ olldung guldung Na. halfan þriðia øyri. late liggia æftir hofuð ok tilf. Na. føtr oc huð. þa/ ero þeir usækir. En ef aðrer menn mgl. Na. hoggua fyrir bonda þæim sem aðrer híuggu/ aðr fyrir oc kømr æigi fram hofud oc æða Na. føtr [oc huð mgl. Na. . þa hoggua þeir at usækíu/ ef þeir læggia fe fram sva mykit sem aðr fyr Na. er skilt. oc leggi up hofuð ok føtr/ oc huð. nu ef þeir hoggua æigi sva sem nu er skilt. þa er styri maðr sækr/ .vííj. ærtoghom oc .xííj. morkum .Silfrs. uið konung. ef at mæðr Na. hans raðe var ær Na. hogguít. en / haseti huær mork silffrs vid konong tilf. Na. . oc bøte þo bonda fyrst mgl. Na. fullum botum fyrir bu [þat sem sit er Na. þeir/ híuggíu. en af sæktenní take bonde slikan ret sem hann er maðr til. en konungr/ þat sem auk er. Nu er þæim kent at þeir hoggua hoggui Na. a mgl. Na. annan vægh [en mælt er en nu ær mællt Na. / oc En Na. ef þeir dylia. þa scal styri maðr synía met tilf. Na. lyrittar æiði fyrir sva marga menn sem hann/ vill. en ef hann uil æigi synía fyrir þa. þa syni synia Na. huær fyrir sek med tilf. Na. lyritar æiði. Nu\27v\ gengr maðr af skipi fyr en skip kome kømr Na. til lundz oc lovar honum engi maðr/ þa er hann sækr mork morckum Na. .Silfrs. uið konung./

#15 Vm skipa upp sætr oc reiða gøymslu Bb, c; 35; vm skipa upp sæter ok ræiða varð ueizslu Bd; um uppsetning oc uarðueislu skíps oc ræiða. oc sækt ef tekr. capitul. Bi; vm setning skips ok varðveízlu Bk; vm uppsetníng skíps ok varðueítlu reiða ok sekt er af tekr Bl; vm skíps up sat ok gezlu segls Bn; Cap. Xa; Wm skips vpsetir oc Reiða giemslo. Cap: 10. 507. NU koma skip hæím etc. tilf., Xa; resten av kapittelet mgl. Xa til lunz etc. tilf., Be; resten av kapittelet mgl. Be, n. þa scal styri maðr/ lata blasa til skipdrattar skipsdrattar Bd; 35; skipdratta 507. etc tilf., resten av kapittelet mgl. Bi. sva uiða sem [þarf oc mgl. Bb, c, d, k, l, Na; 35; 507. hann etc tilf., resten av kapittelet mgl. Bk, l. ætlar með við Bb, c, d; 35. / gialkyra raðe raðt 507 at skip gange ganga Na. upp. en huer er æi kemr. til þess skipdrattar tilf. Bb, c, d; 35; 507. sækr øyri .Silfrs./ [uið konung mgl. Bb, c, d. . En þeir þer 507. þrir skulu sægli vardvæita oc [ollum ræiða allan annan skipreiða Bb, c, d; Na; 35; 507. er aðr ero til/ næfndir i bokenne at varðvæita bøar manna fe. en aller hasetaʀ/ skulu fylgia segli segll 507 i kirkiu eða i mgl. Bb, c, d; Na; 35; 507. naust oc ollum ræiða ok bua sva um/ at sem Bd; Na. liklegazt þikki þickir Bd; Na. at frå liklegazt: mgl. Bb, c; 35; 507. æi spillizt spillast 507. . Nu ef nokor tækr þat þar 507. segll i mgl. Bb, c, d; Na; 35; 507. brott/ eða ræiða uttan løyfi konungs eða oc Bb, c, d; Na; 35. [raðz manna Raadmanna 507. abyrgizt albyrgizt Bd; abyrgiast 507. at ollu þar till/ er aftr kemr oc sækr .vííj. ærtoghom ok .xííj. morkum Marck 507. .Silfrs. uið konung ok bøar menn/ en ef kirkia brennr eða naust oc sægl ínní þa abyrgizt albyrgizt Bd; abyrgiest 507. sealfer bøar menn/ sægl sítt [ok ræiða mgl. Na. . nema menn brenne brænna Na; 507. at með Bb, c, d; Na; 35; 507. vilía sinum inan tilf. Na. . nu skulu bøar men/ þar upsaat hafa landuornn sinni tilf. Na. sem konungr gefr þæim þem rom 507. ínnan tak marka. frå konungr: thær æigu með retto tackmarkar Bÿarenns Na. Nu hafum ver landuorn vara a skra setta, oc skal sua standa sem skipat er. nema konongr se annat landinu (Land resten delvis utviska 507) hagligra með hinna beztra manna raðe tilf., resten av Landvernet mgl. Bb; 507. /

#16 Vm ranzmenn Bc, d; 35; um utlægðir ransmanna. oc eptir þeim at fara. oc sekr ef næmzt Bi; vm vtlegðir Bk; vm utlegðer rans manna. Bl; vm rans men ok obota men Bn; Capitulum Xa. NU ero ransmenn aller tilf. Bc, d; 35; all tilf. Na. ubota menn (sua Bd) sem fyr segir bokin (i bokenne Bd) tilf., resten av kapittelet mgl. Bc, d; 35; etc tilf. Be, resten av kapittelet mgl. Be, n; Xa. huar sem þeir værða æro Na. tæknír etc tilf., resten av kapittelet mgl. Bi, k, l. / oc huer sa sem þæim væítir lið til þess. æftir því sem tilf. Na. segir i ubota malom/ í manhælghi. Nu veria heria Na. þeir thær Na. ok [a sa æigi liðs kost haffua æigu lyderskost Na. til at fara æftir thæm tilf. over linja med samme eller samtidig hand Na. er/ fyrir hernaðe værðr. þa scal hann mgl. Na. or skera ef hann uíl. nu scal huer þangat thingat Na. / fara sem or stefnír honum mgl. Na. æftir her. nu fara þeir thær Na. eftir þæim. þa skulu/ þeir thær Na. aller fara er fyrir sítía. en ef þeir thær Na. uilia æigi. þa er fe þeirra upnæmt vp tøkt Na. / nema naudsyn naudsyniar Na. banne. Nu koma þeir thær Na. þar sem hín er fyrir er or høff tilf.Na. skar up/ ok hæuír han rett vp tilf. Na. skoret þa er væl. en ef hann hæuír rangt skoret ok er/ þar æigi ey Na. her til hus komen. þa er se Na. þæim Biar monom Na. fe hans upnæmt ok skipti sín sick Na. / a millum. Nu ef hann hæuír ret skoret or þa skulu þeir fara með honum hin Na. / sva lankt sem hann uíl. ok Nu Na. ef þeir thær Na. hitta a her ok þurfa torffuu Na. at rioða til fear þes/ od eða æggiar. þa hafe haffua Na. sa fe er fyr atte þat allt er ^hann kennir. en þeir skip/ti sín ser Na. a millum þui that Na. sem her menn attu. [nema kennendr kome til með log/legom vítnum mgl. Na. .

#17 Ef maðr kaupir uið vtlæga menn Bc, d; 35; um sækt er uið liggr ef maðr caupir uið ranzsmenn. oc þat fe. capitul. Bi; vm sekt(sektír er uíðr líggr Bl) ef maðr kaupir við rans mann Bk, l; ef maðr kaupír með vtlegan man. Bn; Capitulum Xa. NU fara þeir thær Na. er heriat hærrit Na. hafa etc. tilf. Be, resten av kapittelet mgl. Be, n; Xa. fyrir land fram Sem fyr segir tilf., resten av kapittelet mgl. Bc, d. Sem fyr tilf. 35, og her sluttar fragmenta. ok kaupir maðr af þæím etc. tilf., resten av kapittelet mgl. Bi, k, l. / æín huern huæriu Na. grip. þa scal sa tilf. Na. fe hafa er fyr fe Na. atte ok koma til með [.íí./ manna uítní vatta thua ær honom thære vithni vm at that ær hanns fe. Na. . en sa hin Na. er uið uikínga køypti. giallde mork .Silfrs. konongi tilf. Na. ef han/ vissi at hin var tilf. Na. . En ef hann fær æigi vitní til mgl. Na. a hond þæim er fe rang rangt Na. fenget hæ/uír køypt. þa scal han tilf. Na. stæfna honum til þings. þa eiga æigu Na. þing menn honum fe/ at døma elligar lyrittar æið firir vinni æidi tilf. Na. .\28r\

#18 Huersu talma skal for þeirra er skip gera i forboðe Bc, d; Huersu með skal fara ef langskip er giort umfram (uttan Bl) konungs orlof (løyfí Bl) Bi, l; En maðr ger langskip i heraðe. æða bø. Bn. Capitulum Xa. EN Nv Bc, d, e, n; Na. ef konungr kennír frå en: Nv cennir maðr Bi; Nv kenner konungr Bk, l. manne landrað landraða sok. Sem fyr segir tilf., resten av kapittelet mgl. Bc; etc. tilf. Be, resten av kapittelet mgl. Be, n; Xa. . Vm for bann. Nv fara menn fyrir bann lanða eða staða míllum. Sem fyr segír i kaupa bolkínum i landz bokinni i fimta kapítulum etc. Nu hafum ver landuorn uara a skra setta oc skal sua standa sem skipat er. nema konungr se annat landínu haglígra með hinna beztra manna raðe. tilf. Bc. þa scal hann synía sem fyr segír tilf., Bd held fram med kapittelet Um for bann: Nu fara menn fyrir bann landa eða staða i millum þa er styri maðr sekr .vííj. ertogum ok .xííj. morkum Silfrs uið konung. En hasete huer .Mork. Silfrs. Ein skal styri maðr at skípi hueriu sa er nestr huilír borðí a stiorn. þan skal vm søkia en allír gialldí sua sem þeir eigu i skípí þui er firir bann forr. Engi skal bann leggía fylkna i millum af korne eða malt nema með konungs raðe. En ef leggr þa eru þeir sekir .vííj. ertogum ok .xííj. Mork Silfrs. allir fylkis menn. þat fe a halft konungr uar. en halft aller logunautar, resten av kapittelet mgl. Bd. með tylf/tar æiði. etc. tilf.,resten av kapittelet mgl. Bk, l. en [sa æiðr fællr honum til utlægðar æff sa æid fallir, tha fællir til Wtlægr Na. . Nu gerer maðr/ langskip í kaupangi bø warum Na. ok lysir æigi for sínní. þa scal gialkyri eða um/boðs maðr konungs. [fara til ok mgl. Na. spyria han huert hann uil fara. en ef han/ uil æcki æigi Na. til sægía þa skulu þeir æsta han .vííj. ærtoga ærtogom Na. oc .xííj. mar/ka. taks. En ef han uil æigi tak fa fata Na. . þa skulu þeir hoggua or huarum/tvæggia vegín væg Na. kialar .v. alna langt borð. en/ ef þeir thær Na. gera æigi sua þa sko/lu [husbønðr sva gera ther gialda konong morck silffrs Na. oc taka fra sægl ef til er ok læmia sva for þeirra. en/ ef þeir ther Na. gera æigi sua. þa [ero þeir sækir mork .Silfrs. uið konung skalu thæir giælda konongi morck silffrs Na. fyrir þofto hueri/a. en fyrir styri homlu huæria .ííj. mærkr .Silfrs. þat hæita þofto giolld Na sluttar landvernsbolken med kapittelet om bann: Nu fara mænn fir bann landa. æða staða i milli. tha ær Styri maðr sæckr .viij. ærtogum ok .xiij. morck sillfrs. En haseti huær .mork. sillfrs. Ein skall styri maðr á skipi huæriu than er næster hulir bordi á stiorn. than skal vm søkia. En allir gialdi sua sem thær æigu i skipi. thui ær firir Bann forr. ængi skal banlægia fyknna millum vm fir kornni æða aff malt. nema með konnongs rade. En æf hann læighr tha ær huær sæckr .viij. ærtogom ok .xiij. morkum sillffrs allir Biar menn. That fe á halfft konongr ænn halfft Byar menn. huær hoffuum huær landuornn Wara á skra sæt, oc skall sa stannda sem skipat ær. nema konongr se annat landeno hagligra með hina baztra manna rade. . Nu hofum ver landvorn vara a skra sætta ok scal sva standa sem skipat/ er. nema konungr se annat landeno haglegra með hínna bæzstu manna /raðe./

Boken er utgitt av Nasjonalbiblioteket

Last ned

Last ned hele boken til mobil/nettbrett i .epub-format eller som .mobi.
Du kan også skrive ut boken som .pdf eller html.