Mannhelgebolken

Bolken mgl., bortsett frå kapittel 21, 22 og 23 (Nu uill sa eigi bøta er misgerði …, Ef maðr lystr mann pustr …, Engi skal þat uið annan mæla …), som er flytta til slutt i Bylova og står rett framfor dei stykka av landvernet som er med Bf; her hefr upp hinn .iiij. lut biorgyniar bocar. oc er þetta um mannhelgi fyrst um uiga ferdi. þar næst um niðings uíg. oc þat þar með sem flæira a mannhelgi at flytia Bi; Her hefr hinn . íííj. lut biorgvinar bokar ok segír vm mann helgí fyrst. umm víga ferdi þar nest vm nidings verk Bk, l; her hefr manhelge uara. fyrsta capitulum. Bn; Bolken mgl., bortsett frå kapittel 10: En ef varðmenn eða aðrer menn finna man veghen Bb, c, m; Ta, b; Bolken mgl., bortsett frå kapittel 10, der heile kapittelet er med, pluss halve første setning av kapittel 11 Ta Xb, Framfor kapittelet har Bc overskrifta Mannhælgar bolkr, og etter kapittelet står det: Manhælgar bolkr ok erfða tal með kuenna giptingum er fyr skrifaðr i landz bokenne. Oa, b mgl. denne bolken. #1 þAT ER FYRST í manhælgi etc. tilf. resten av kapittelet mgl. Be. vare. etc. tilf., resten av kapittelet mgl. Xa; resten av kapittelet mgl. Bn. [at var i uaro Bl. lande/ huær etc. tilf., resten av kapittelet mgl. Bi. i norex konungs riki etc. tilf., resten av kapittelet mgl. Bk. . scal fridhæilagr frið hafa etc. tilf., resten av kapittelet mgl. Bl. vera sua sem aðr er skrífat i mannhelgar belkinum i lanðz bokenne tilf. Resten av bolken, bortsett frå kapittel 10, manglar Bd. huer mgl. Na. uíð/ annan ínnan landz oc uttan landz. En ef maðr veghr/ man. þa hæuír han fyrir gort ollu þui er hann atte. nema oðals mgl. Na. iorð/um sínum æínum huart sem karl dræpr kono æða kona karlmann tilf. Na. . [nema maðr vege skemðar vig. eða gere nidíngs verk. nema hann haue vægit skemdar vig æða gort nidings værk Na. /

her sægir um fe ueganda. oc utlægð mannzbana. oc um þegngilldi. Bi, l. um þegngíldí ok fearskíptí veganða. Bn; Her segir vm fe viganda ok huer sekt vid liggr ef maðr selr frialsan mann af landi Bk. #2 |[En Nu Be. [þo at mgl. Bi, k. allt þat etc. tilf., resten av kapittelet mgl. Xa. sem vegande resten av kapittelet mgl. Be, n. atte bæðe í lande oc lausum øyri etc. tilf., resten av kapittelet mgl. Bi, k, l. / felle falli Na. aðr undir konung. uttan oðals iarðír. þa gerði hæuir Na. þo mgl. Na. hín vir/ðulegí herra. hakon konungr hin korunaði þa miskun oc skipan a gort tilf. Na. æftir/hinna bæzstu manna bøna stad í landeno. at huart sem æftir ero/ æígnír eða lausa fe. þa scal konungr taka æigi mæíra þægn gílldi en/ .vííj. ærtogar oc .xííj. mærkr af fe eða æignum. nema han hafe ve/get skemdar uíg eða gort niðings verk. [En ef æign er í þegn gill/di græid. þa skulu arvar veganda æiga lausn a. ef þeir uilia løyst/ hafa ínnan .x. vættra ef þeirra oðal var ær Na. . Alldrigi scal oc ærfíngi/sælía þær æignír. er han takr eftír hín utlæga. meðan hin ^vt lægi/ lifir. en luka giallda Na. allar loglegaʀ skullðir af æignum ef eighi er lau/sa fe til. Nu kan sa sva Na. æin huær atburðr til at gerazt at konungr gefr/ manðz bana landzvist. með bøna stad hofðingia eða annara godra/manna. eða kømzt hann afund konungsok fær fae Na. girð skrivefeil for grið af honum. þa scal hann \28v\ sek sva i frið fridi Na. kaupa uið konung sem konungs hans Na. er miskun til. oc bøta þæt sem/æftir stoð aff Botom tilf. Na. með slikum sala stæfnum sem goðer menn sea at han meghe or/ka. nema allar bøtr se aðr loknar gol^dnar Na. . Siðan scal þeirra mal fara til sæt/tar er æftír lifa. æftir konungs dome. En þeir menn tilf. Na. sem fe hans varðuæítu/ meðan han var í ut lægð. þa græiði honum slikt sem þeir toko i æígnum/ eða lausa fe. uttan landzskylldír landskylldí Na. ./

her sægir huer niðings uig eða skęmðar uig ero. oc um utlægð. capitul. Bi, k, l. vm skemða verk ok níðíngs víg. Bn. #3 Engí maðr mgl. Be. ma iorðu sínní fyrir gera etc. tilf., resten av kapittelet mgl. Be; Xa; resten av kapittelet mgl. Bn. / nema han vegi skemðar uig eða gere níðíngs værk. en tilf. Bk. þat er [ní/díngs uærk mgl. Bi, k, l. hit hin Na. mæsta. ef er Na. maðr ræðr [lond oc þægna unðan konunge sínum. undan konungi etc., resten av kapittelet mgl. Bi, k l. / en ef konungr kenner manne landrad. þa scal han nefna man mgl. Na. or hirð sínní thil tilf. Na. / iamboren man þæim er male a at svara. En ef arboren maðr a því ma/le at svara. þa scal nefna bonda sun or hirð ef han ^er till. oc hafe rit witt Na. ok/ ínzsigli konungs oc søke þat mal at logum. Herifrå fram til Huervetna har Na ei noko anna rekkjefølgje mellom setningane. en sa er arboren er komen er til/ allz rettar. þat er oc níðíngs uíg wærck Na. [ef maðr vegr logman [fyrir retta log/sogn mgl. Na. . þan er [þess er tækín thil thæss er skipaðr Na. at sægia monnum logh. þui at sva sa Na. høggr ní/dr allra mgl. Na. manna rettyndi þar sem hann a [eng^van laga laga orskurða att/ synía Jamskylðr at væra rickum sem fatøkum thillaga orskurda Na. þar sem hann er ifir skipaðr. þat er oc niðings uig værck Na. ef maðr veghr/ trygða man sin. þat er oc niðings uig værck Na. ef madr vegr man i griðum ˜/ Huervetna þar sem madr a a at sialffum Na. ser averka at hæimta. [eða a ok Na. þæim umaga/ [eða æigi fultiða manne sem ær æigi ær full tida maðr. æða Na. maðr a umboð a. at loghum tilf. Na. eða stendr til arfs oc/ allra þeirra er han [hæuír sealfr umboð a at logum a sialffr ret a æða hæuir loghlegt vmbod thil thæss tæckit Na. . þa scal han sa Na. sealfr/ grið sælia oc trygðir oc sætt með vattom vatta Na. . oc mgl. Na. ero aller frendr undir þeim/ griðum oc sva trygðum sem sealfr væiti huær. þat er oc níðings vig/ ef maðr brennír man ínní. þat er oc niðíngs uig ef maðr myrdir mann/ þat er oc niðíngs uíg ef maðr hæfnír þiofa. þat er oc niðings værk ef/ maðr hæfnízt a oðrum en þæim er gerer eða ræðr. þat er oc niðíngs víg/ æff tilf. Na. maðr høggr hond eða fott af manne. eða stingr ut ougo manz. eða/ sker tungu or hofði manz manne Na. . eða mæiðir man at uilia sinum. [en ef þat/ væítir i vapna skíptum. þa fare þæt æftir konungs dome mgl. Na. . Sva ero þeir oc/ vbota menn er hallda þæim mgl. Na. fyrir þesso [æínu hueriu æinshuærio Na. sem sa er gerer. nema konungr/ late ræínsa ræffsa Na. til landræínsanar. en ef þat væítír i vapna skiptum./ þa fare þat æftir því thæt Na. sem konungr skipar [með hínna bæzstu æfftir godra Na manna raðe./ Ef maðr drepr faður sin æða tilf. Na. sun eða broður. æða tilf. Na. moðor eða systur. eða dottor/ þa er hann ubota maðr. nema oðz manz vig veghi. Sva oc ef maðr drepr\29r\ kono sealfs sins. eða kona bonda sín. sva at þat ær tilf. Na. drap hæuír horat. æða/ hygdzt at hora. þat er ok tilf. Na. ubota mal. Sva ok ef maðr tynír ser sealfr sialffum Na. . þat/ oc ær Na. ubota mal. þat er ok tilf. Na. ubota mal ef maðr vegr man ínnan stoks eða i gar/de giærde Na. uti. eða innan garðz þess sem huervir um akr eða eng at hæimilí se/alfs hans. nema hann tilf. Na. væri hendr sínar. ok a vægh til [at fara æda ifra Na. . Sva oc þeir men/ sem at slikum uknyttum verða kender at þeir laupa brot með æignum konom/ annara mgl. Na. manna. þa that Na. ero þeir ubota menn. bæðe fyrir konunge oc karle. dræperok døyddr/ huar sem thæir wærda staddir tilf. Na. Kapittelmarkering Na. Men þæir sem lata lif sitt fyrir þyfsku eða utilego vtlægr Na. . huart sem hællðr rena þeir mgl. Na. a skipum eða a lande. ok sva fyrir morð oc fordæðo skap. oc spa/farar allar oc uti setur at vækkia troll up oc at Na. fræmía með þui hæðní./ oc þeir menn sem gerazt flugu menn til þess mgl. Na. at drepa þa men sem þeir æiga æigu Na. en/gar saker uíð oc taka fe til. nema konungs umboðs menn late ræfsa til lanð/reínsanar oc friðar. Sva oc þeir menn mgl. Na. sem konur taka með rane eða herfange./ mote guðs logum retti Na. oc manna. huart sem þeir taka frendkonor manna eða/ annara manna æignar mgl. Na. konur. [eða døttr Døttr æða adrar frendkonor Na. fyrir uttan þeirra manna vilia er/ [forræða æiga fyrir þæím æftir forrædi æigu a at Na. logum. oc sva sealfra þeirra huersu sem/ siðan gerezt uili þeirra er samvista samuist thæra Na. værðr. oc sva þæir er hæfna þessara v/bota manna. eða hæímta giolld fyrir sva at vitní væit þat. þa hæuír hann/ fyrir gort fe oc friði oc ero þeir fridhælgir er fe sit væria fyrir þæím ok/ frend konor. en hínír aller ugilldir huart sem þeir fa sar eða bana/ bæðe firir tilf. Na. konunge ok karle. þat er oc ubota mal. ef maðr falsar steðia bref eða/ ínzsigli konungs vars. þat er en ubota mal ef maðr drepr þan man er hævir/ bref eða oc Na. ínzsigli konungs vars mgl. Na. fyrir ser til landz vistar eða ranzsaks ef sa uis/si þat er hann tok af. þat er oc niðings uíg ef maðr drepr man í þuí herbirgi/ sem konungr er i. eða i nauístu hans. eða i konungs garðe. eða a konungs skipi þo at konungr/ se æigi i garðe eða a skipi. En ef ínnan bøar værðr [þar sem thæss ær Na konungr er i bø mgl. Na. e/ða i hofnum hia honum. fare æftir konungs miskun æftir at uikum. þat er en ok Na. / ubota mal ef maðr tækr kono nauðga ef þar ero til. íj. loglegh uítní/ at þat se satt. nu ero æigi vítní til. en hon kallazt sægiz Na. nauðigh tækin oc sæ/gir hon þat samðøgrs. þa døme .xíj. hínír skynsamazstu menn æftir þui sem/ þæim þikkia likende til bera. oc huart þeirra þickir likt mgl. Na. til sannenda. En þo/ at kona gete vart sik fyrir kvensku godkuænnsko Na. saker sinnar sva at hann kome eigi vilia/ sínum fram. þa ber með engu mote at hann hafe eigi ræfsing fyrir eftir dome/ oc æff Na. sanprovazt at hann hafðe fullan vilia til þess. oc hallde þo [lifi sínu liuino Na. . \29v\

vm legorð ef maðr líggr konu mans. Bn. Inga kapittelmarkering Bi, k, l; Na. # 4 EF maðr stendr man a kono sinní etc. tilf., resten av kapittelet mgl. Be; Xa. með loglegum resten av kapittelet mgl. Bn. vítnum a kono sínni. giallde/ ful maz giolld bondanum slik sem sa er maðr til er kono la/ ef hann være saklaus drepen. En half manz giold ef han stenðr man/ a y Na. moðor sínní. æða tilf. Na. dottur eða systur. ef þær æiga æigu Na. æigi bønðr ser. skulu/ þesse giolld døma mgl. Na. .xíj. menn skynsamer mgl. Na. loglega til nefndir aff rettaranum tilf. Na. ./

hver sect við líggr obota mal. Bn. Inga kapittelmarkering Bi, k, l, Xa. # 5 EN mgl. Be. huervetna [þar sem er Be, thæss er Na; ef Xa. / maðr vegr resten av kapittelet mgl. Bn; etc. tilf., resten av kapittelet mgl. Xa. niðings uíg mgl. Xa: verk etc. tilf., resten av kapittelet mgl. Be. . eða ok æða. Cap., resten av kapittelet mgl. Xa. gerer skemdar niðings Na. værk. þa fare hann/ utlægr. ok wfridhæilagar tilf. Na. fyrir gort fe ok fridi tilf. Na. lande oc lausum øyri oc iamvæl oðals iorðum sinum tilf. Na. ok/ kome alldri i land aftr mgl. Na. . nema hann bere hersoghu sanna. þa sem lanðz/menn vita viti Na. æigi aðr. þa nae han landzvist með sliku fridkaupi ok/ miskun sem konungr gerer a. en engi maðr ma mæira fe fyrir gera at æínu/ sínní en þa er hann æigande orðen. En ef manne tømizt ærfð meðan/ hann er i utlægð. oc hafa frendr hans þan arf tækit meðan han var/ [i utlægð vtlægr Na. . þa skulu frenðr hans honum þat fe aftr græiða með sama hætti ok tilf. Na. / skil orði sem þeir græiðu hinum that fe ær thæir tilf. Na. toko oc han atte þa er han var fell Na. i utlægd./

Her segir huer sect uið liggr ef maðr sell frialsan mann af lande brott. Capitul. Bi; Her segir ef maðr selr frialsan mann Bk; huer sect er uidr er uidr liggír ef maðr selr frialsan mann af landí Bl; ef maðr selr man ok fulrette hans Bn. # 6 EF maðr sælr/ frealsan man með uerði tilf., Bk; etc. tilf., resten av kapittelet mgl. Be; Xa. af lande brot tilf. Bi; resten av kapittelet mgl. Bn. . sa er sækr uið konung etc. tilf., resten av kapittelet mgl. Bi, k, l. .vííj. ertoghom oc .xííj./ morkum .Silfrs. oc kome mannenom mannum Na. i land aftr./ oc bøte mannenum hanom Na. æftir .xíí./ manna dome loglega til næfndum rette slickum sem han ær maðr thil. tilf. Na. . en ef hann ma honum hin Na. æigi æftr ko/ma. þa gialldi þan man fullum giolldum slickum tilf. Na. sem han er madr til. en/ ef han syníar [hallde firir sættar æiði.

Ef maðr hysir oc heimir utlægan mann. oc ueitir honum biorg. cap. Bi; ef maðr hysir ok (eða Bl) heimar (heimolar Bl) vtlegann mann Bk, l; vm vtlegan mann ef maðr hysír han. Bn; Ef maðr hysir vtlægan mann etc. Cap., resten av kapittelet mgl. Xa. #7 EF maðr husar hysir Be, i, k, l; Na. oc hæímar heimir Bi; Na; heimilar Bk; heimolar Bl. frå ok: mgl. Be. utlægan vt., resten av kapittelet mgl. Bn. man etc. tilf., resten av kapittelet mgl. Be, k. etr með honum eða ok Bi. drekkr. etc. tilf., resten av kapittelet mgl. Bi; frå etr: etter ok drekkr etc., resten av kapittelet mgl. Bl. / bonde eða æín huær annara manna. þa er sa sækr mork .Silfrs. við/ konung fyrir æína not. en tvæím fyrir tvær thuæim Na. netr. En ef hann er þrear netr/ með honum oc er hann gor [ínnan þess fylkis utlægr vtlægr aff Bø uarum. Na. . þa er hann sækr .vííj./ ærtogum. oc .xííj. morkum .Silfrs. [uið konung mgl. Na. . nema þæím se uvisa vargr er hy/sir. en mgl. Na. gialkyri er skylldr at lysa a mote samdøgrs utlægð hans/ er han væit at han hæuir utlægðar værk gort./

Um uarðveizslu oc huerir skylldir eru eptir renna þeim er mann særir (a þingi eða a mote. cap. mgl Bl) Bi, l. Huerir eftir skulu renna þeim er uil. Bk; vm ras eptír þeim sem vekía vandreðe Bn. Nu tilf. Na; En tilf. Xa. #8 EF maðr værðr hogguín a þingi etc. tilf., resten av kapittelet mgl. Be; resten av kapittelet mgl. Bk, n. eða frå a: mgl. Xa. a mote. etc. Capitulum. tilf., resten av kapittelet mgl. Xa. þa skulu etc. tilf., resten av kapittelet mgl. Bi, l. aller/ æftir renna til fiallz eða til tilf. Na. skogs. til æða Na. fioru eða skips. en sa eʀ/ eigi rennr æftir er sækr halfre mork .Silfrs. uid konung. oc sva sa er æftir/ rennr oc vil æigi taka han mgl. Na. oc ma hann. oc ero [þar vítní til vitni thil thæss Na. . en ef eigi \30r\ ero uítní til. syní með mgl. Na. æíns æiðí. Fermenníngar oc nanare bæðe at/ frendsæmí oc at mgl. Na. mægðom skulu eigi æftir renna at logum. nema/ þeir mgl. Na. uili. en huer er biorg væitír. þa er sa utlægr nema honum se vuí/sa vargr. oc sværi æíns æiði fyrir. En tilf. Na. Ef maðr er særðr a þíngi eða a mo/te. oc renna aller æftir til skogs eda thill tilf. Na. fiallz. til æða Na. fioru eða thil tilf. Na. skips þeím/ manne er uig vakte væckr Na. . Nu værðr han faren oc [uil han æff han vil Na. at logum væriazt/ þa leggi han tilf. Na. níðr vapn sín þa er han friðhæilagr meðan hín sare lifiʀ./ Bínda scal þan man oc føra gialkyra eða hans umboðs manne at var/duæita. En ef gialkyri eða hans umboðs vmbosmaðr Na. þarf lið lids Na. við at giæta hans/ þa scal nefna husbøndr með honum sva marga sem han mgl. Na. þarf. en ef hann/ løypr fra gialkyra eða hans umboðs manne. oc verðr hin sare dauðR/. þa er gialkyri sealfr i væði eða hans umboðs maðr til konungs orskurðar oc/ skipi hann eftir mala voxtum. æftir med Na. hínna bæzstu Baztra Na. manna raðe. En ef/ gialkyri eða hans umboðs maðr synía syniar Na. uíðr toku. þa skulu þeir hafa uítní/ til oc sætia hann mgl. Na. þan man bundín a flet hans. þa varðar honum ok tilf. Na. hit sama/ nema ofriki take af honum. En huervetna er gialkyri tækr utlægðar/ fe. þa scal hann fa man til at refsa þæím manne eftir raðz manna dome/. En mot menn ero skylldir huervetna at fylgia til ræfsingar. sækr huer/ halfre mork .Silfrs. uið konung. er æigi fylgir fylgi Na. .

Her segir um þat ef oðr maðr drepr mann eða særir. oc um sar bøtr. Bi, l; ef oðr maðr drepr mann Bk; Huersu oðum monnum skal uardveíta Bn. #9 NU uærðr maðr sva oðr etc. tilf., resten av kapittelet mgl. Xa. at hann etc. tilf., resten av kapittelet mgl. Be; resten av kapittelet mgl. Bn. brytzt or bondum etc. tilf., resten av kapittelet mgl. Bk. oc værðr etc. tilf., resten av kapittelet mgl. Bi, l. hann manz/ bane. þa scal bøta af fe hans fullum botom ef til er. en ef fe/ er eigi til oc værðr hann hæil. þa fare hann orlendis [til þes thar thil Na. er han hæuír bøt/ fullum botum fyrir sek. En ef men sea øðe a honum bindi sa er uil at use/kíu. oc hafe til þíns things Na. oc løyfi þar oc mgl. Na. bioðe frendom oc segi af sína abyrgð/ oc take kostnað sín uaukin af fe híns øða ef til er. en ollum oðom odrum Na. / monnum æigu menn vorð at væita at usækiu. en oðr maðr er umage arfa/ síns. oc þo æigi fyr en hann arffue hans Na. væit at hann er oðr oc han ma koma hoftum a/ han ef hann uil. en ef sakar abere kennír þat mgl. Na. arfa híns oða at hann uili/ eigi varðvæita honum han Na. . hallde fyrir æíns æiði. En ef oðr maðr særer mann/ þa skal arfe uppi lata vera sarbøtr oc læknes fe af fe híns oða en konungr a/ ekki a þuí. nu er þat a tilf. Na. því at æíns oðz manz værk ef hann bryzt or bondum eða/ skynsamer menn meta eða vita sanna øði a honum./

Ef uarð menn finna mann ueginn huert þeir skolu flytía (hann mgl. Bd) Bb, c, d (som berre har med dette kapittelet frå mannhelgebolken); Ef vardmenn hita mann drukkinn (retta til veginn over linja) Be; Her segir um þat ef varðmenn finna mann dauðan innan tacmarka. capitul. Bi; Ef vardmenn finna dauðan mann innan takmarka Bk, l; Ef varðmenn hitta mann dauðan Bm; vm funð þeira manna er myrdír verða. Bn (som berre har med dette kapittelet frå mannhelgebolken, utanom kapitteloverskriftene); her segir vm uarð halð i bø uarom Ta, som berre har med dette kapittelet frå denne bolken, pluss halve første setning av kapittel 11, utan noka overskrift; ef daudr maðr verðr funninn Xa, som berre har med dette kapittelet frå mannhelgebolken, utanom overskriftene. Bd, m; Xb, c har også berre dette kapittelet med frå mannhelgebolken; Ef vardmenn finna man vegin Innann tackmarcka vara Kapittelet står som kapittel 3 i Byordninga 507. #10 En Nu Bb, c, d; Na; 507; mgl. Bn. ef varð menn eða aðrer menn fínna man vegen a vægh eða Be. a stræte uti mgl. Bn, Xb, c. / eða i gere 507; frå bere: mgl. Bn. oðrum stað stoðum Bn; frå oðrum: garðum. staðar Ta. ínnan tak marka markar Ta, b. bøar manna. þa skulu þeir ganga\30v\ til mgl. Bk. husbonda er nestar er Ta. þess er [þar a hus nest hus a næst Bi, l; nestr aa hus Bk; þar a nestr hus Bn; nestr er Tb; frå þess: mgl. Ta. oc sægia segi Bm; honom tilf. Be, Ta, b; 507; tilf. over linja Bl. til fundar síns. [oc bere han/ líos til liks En husbonde bere lioss til likz Ta, b. . oc en Bb; Na. ef þeir kenna. þa bere sa gere Bb, c; Ta. husbonde boð till tilf. Be, Xb, c; hanns tilf. Bm; æftir tilf. Tb. ærfingia. en mgl. Ta, b. ef mgl. Bk; Xb. sa/ maðr er en Xc, mgl. Xb. til tilf. Bi, k, l, m, n. [er rettr er rettr Be; Ta, b; Xc; er rett er Bl; en hann er rettr Xa. æftir mælande eptir þann mann tilf. Bm, n. . þa bere þangat þannog Bi; þíngat Be, l; Xb; mgl. Ta, b. lik i hus hans. en ef/ engi æigi Bb, c, d, k, l; Na. er sa til. þa bere skal bera Bi, k, l. lik i hus gialkyra. oc scal gialkyri han Bi, k, l, m, n. æftir mæla frå scal: mæle han eftir Ta, b. oc/ gera gere Ta, b. bana mansbana Bi, k, l, m, n. man tilf. Ta, b. utlægan. ef en Be; Xa. eigi kømr uiglysing fram a mote. en ærvingi/ spyri syni Bm; spyr Bn. morð ef er Be. han kan sett til i margen Bn. til at mgl. Bc, d. koma./ Deo gratias tilf. Na; Capitulum. tilf. Tb; resten av bolken mgl. Bd; Bm; Manhælgar bolkr ok erfða tal með kuenna giptingum er fyr skrifaðr i landz bokinne tilf. med raud skrift Bc.

#11 Huer bani a (mgl. Bl) at uera. oc huersu huer skal undan føraz at logum. Bi, l. Huerr bane a at vera ok huersu skal fęraz ef vottar vilia. Bk. huer baní skal vera at hínum dauða ok vm nauístar men. Bn. SA [a at skal Be, k, l, n; Na; Ta; Xa. vera bane at manne tilf. Xa. er [navistar menn uigi lyser etc., resten av kapittelet mgl. Bk. etc. tilf., resten av kapittelet mgl. Be; frå menn: resten av kapittelet mgl. Bn. / bera uitni resten av bolken mgl. Ta. um resten av bolken mgl. Tb; etc. tilf., resten av kapittelet mgl. Xa. oc þeir sægia a henðr resten av kapittelet mgl. Bl; etc. tilf., resten av kapittelet mgl. Bi. . en sa er uitni berst a henðR/ sa er bane at sannr oc syn oc æigi æidum undan førazt. nema þui att/ æins at han hafe sva fiarre staddr veret a þui døgre er uig var væra Na. veget at/ han matte mætte Na. æigi tvivegis samdøgrs til uigs komazt fara Na. oc i fra. oc vere han/ staddr i heraðe at æða i Na. kirkiu eða a þingi. [at æða a Na. samkundum eða at a Na. skipi. þa bere/ þeir .xíj. þægnar hann unðan er þa varo hia med Na. honum stadder friallser men oc/ fultiða. En ef han var i ængum þessom stað stadðr. kome fyrir sek lyrit/tar tylffttar Na. æiði. en ef nauistu nauister Na. men mego æigi til motz koma fara Na. fyrir æíns huærs/ atburðar saker at bera uítní. þa skulu bera tvæir menn oc boka sogu sokn Na. þeirra a/ mote. En mgl. Na. ef maðr er særðr oc ma han mæla þa er menn hitta han. þa scal/ sa vera bane er han sægir fyrst a henðr ef han mæler af uítí oc ma hann/ kenna han. oc saga [híns sara hans Na. kømr bokat a hit mgl. Na. fyrsta mot. nema/ hín skiri sek með tylftar æiði.

#12 Um viglysing ok um mord Be, n; huer bani a at uera oc huersu huer skal undan føraz at logum. capitul. Bi; Ef uattar uilía eigi bera uítní. ok huerso uigí er ret lyst at logum. Bl. Inga kapitteloverskrift Bk. EF maðr drepr man etc. tilf., resten av kapittelet mgl. Xa. til dauðs etc. tilf., resten av kapittelet mgl. Be, resten av kapittelet mgl. Bn. þa a sa at etc. tilf., resten av kapittelet mgl. Bk. vera bane/ er uigi lysir a [hendr ser hann Bl. etc. tilf., resten av kapittelet mgl. Bi, l. . en lyst scal vera uigi samdøgrs ínnan bø/ar oc næfna sik a nafn oc natstad sin oc gard þan sem hann er mgl. Na. or eða he/rað oc lysi firir tilf. Na. frealsum manne ok fultiða. þa scal a mote fram koma natstaðr/ hans . oc scal husbonde sværia at han var at hans um nottena oc hann kal/laðe sek sua a nafn. Uiglysíng scal oc koma fram a mote. en ef maðr uill/ æigi bera uiglysingar uítní. eða sværia natstad. þa fare fara Na. til ærvíngi/ hins vígna. oc taksæti þan mann til moz at bera sua tilf. Na. sem frammazt væit hann/ eftir samvisku sinni. ^oc engu løynir hann þar af. En ef þeir uilia eigi bera/ tha tilf. Na. giallde mork .Silfrs.huær þeirra. hafe halft konungr oc bøar men. en halft sa er søkir/ oc sva scal um oll þau uítní er i manhællgi ero. Uplykt Wpplycting Na. fear þessa skal [græi/dazt a græid at Na. fimtar mote. eða at for at taka af honum halfu mæira. Eigi Eiga Na. scal/ uígande fara sva um þrea garða at æigi se uigi lyst fra þæim thæiri Na. er uíg var/ veget. nema þar se fyrir fermenningar eða nanare at frendsæmi eða at mgl. Na. \31r\ mægðom híns vegna. eða [aðrer frendmen fiandmen Na. uíganda þeir sem honum liggi/ lifs haske uið buín fyrir. en ef han lysir eigi sva uigi. þa er hann morðinghi/ rettr fyrir gort fe oc friði. En ef bæðe kømr fram a fyrsta mote vighlysing/ oc saga híns sara sva boren sem fyr var skilt. þa scal saga híns sara stan/da en æigi uiglysing./ oc ber bæra Na. þo morð af uíganda at han se utlægr sialffr tilf. Na. . En/ ef æigi kømr saga hins sara fram a fyrsta mote. eða hæim soknar vit/ní. oc kemr fram sionar uítní oc uiglysíngar uítní. þa scal sionar vitní/ standa [ef þat fir theim Na. er at logum boret af tvæggia manna hendi frealsra frialsa Na. oc full/tiða. en eigi uiglysing. En ervíngi hins dauða scal fara i garð þan eða/ herað. er uigande wægandr Na. lett sek or vera. oc ef han híttír þan man er sva hæíttír oc likazstr þickir til vera. en oc Na. ef sa gengr æigi i giægn. þa scal taksætia þan han Na. / til moz. en mgl. Na. hann føre tak með fullum vordzlum. oc a þui mote skulu .xíj./ frealser menn af honum bera. en eigi nefndar uítní oc føra føri Na. þar fram a/ moteno. en ef hann uil æigi undan førazst. þa er hann sannr at male. Nu ef hann hæuír unðan førzst førast Na. . þa fare fara Na. ærvingi hins dauða oc søke sva sa Na. / marga menn til tylftar æiða æiðs Na. sem hann uíl. þa er hia varo með hínu fyrsta/ skilorði. en ef maðr er losten eða særðr sva at hann ma æigi mæla. kræfi/ hann horns þegar hann ma mæla. en þa scal þat mot iamfult sem samdø/grs være mot at at. En mgl. Na. ef hann liggr lengr mal laus en . ííj. netr. þa/ late gialkyri þo mgl. Na. til motz blasa oc ranzsake æftir þæim thæn Na. er gerðe, en ef/ hann værðr dauðr. þa kræfi ervíngi horns oc late gialkyri blasa til moz/ oc þo late gialkyri blasa til moz at æigi se ærvingi ner. En ef maðr/ ræðr manne man Na. bana rað eða sara. oc allt þat er maðr lytr skom eða van/virðíng af hans raðom. bøte eftir laga dome þæim thæiri Na. er þat mal a at lo/gum at søkía oc sva konungdomenum nema hin han Na. førezt unðan at logum./ en æin Na. hin er gerðe hallde þo up at ollu ollum Na. fullum botum æftir lagha dome./ en ef sa maðr verðr værdi Na. vegen er [hann er æigi æigi ær Na i faður æt komen at logum þo/ at han se nokorum manne kíændr at syni. þa æiga ægu Na. moður frenðr bøtr oc/ sva sa Na. arf æftir han. en ef han er værðer Na. barðr eða særðr. eða skemðr. þa tækr tacka Na. han/ rett eftir [moðor fæðr sinum moðer fader sinn Na. ./

#13 um rættar bøtr uars hins(mgl. Bl) uirðuliga herra. Magnus Konungs hins coronaða Bi, l; Rettarbøtr magnus konungs Bn; Inga kapitteloverskrift Be, k. þEssar rettar bøtr gaf Magnus Konungr etc., tilf., resten av kapittelet mgl. Be; Xa; gaf magnus tilf., resten av kapittelet mgl. Bn. oc æínkamal einkanlega mall Bl. varo tækín um allan noregh etc. tilf., resten av kapittelet mgl. Bi, k, l. ./ æftir forræðe oc skipan. Magnus konungs oc tilf. Na. með asion oc skipan thillagu Na. Jons/ ærchibiskups oc annara biskupa. [barruna oc lærðra manna lænndra manna oc lærda Na . stallara/ oc logmanna. oc hinna vittrazstu manna raðe af ollum lutum lanðz\31v\sens. at um þa menn er monnum værða at skaða fare efftir thui Na. sem aðr vatta/ logh. en af fe veganda døme .vi. menn skilrikir loglega til nefndir/ slik giolld æftir laga skilorði sem þeir sea retlegazt fyrir guði ok/ mala væxtír ero a. ærvíngia hins dauða æinum. en allar aðraʀ/ frendbøtr oc sak tal falle níðr sva vandlega mgl. Na. at huarkeS frendr/ aðrer take ne gialldí framar en nu er skilt. nu vínzt æighi fe/ veganda thil tilf. Na. bæðe til þægngilldis oc bota. þa scal sva mgl. Na. skerða fyrir huarom/ sem tala rennr til eftir fear magne. En ef nokor gengr a þetta þa/ hæuír hann fyrir gort fe oc friði i mgl. Na. lande oc lausum øyri. oc værðí al/dri siðan bota maðr oc sva aller þeir er rað læggia til þess at sea ski/pan se rofín eða a hana se mgl. Na. gengit.

inga kapittelmarkering Be, i, k, l, n; Na; Xa. þEssar rettar bøtr oc tilf. Na. flæiri let. Magnus konungr fylgia þui. at þo at ní/dings uíg eða skemdar vig se veget. þa scal fyrst bøtr af/ luka fe veganða. en konungr hafe þat sem auk er. en ef minna løypr/ af en þægngilldi. þa skerði sva mgl. Na. fyrir baðom sem tala rennr till./ sva iattade oc mgl. Na. magnus konungr at huærgi scal konungr fyr taka fe mannz bana/ oc engan annan utlægan øyri. nema æn Na. aðr se loglega Na. loknar allar loghle/gar mgl. Na. skulldir þær sem aðr varu gorvar en fe æigianda wæganda Na. felle i þa/ sok./

#14 Her segir um uaða verk huersu þau skal bøta. oc sækt sem uið liggr. Bi; Vm voða verk huersu þau skal bęta (ok sekt sem uiðr liggr tilf. Bl). Bk, l; Vm vaðauerk ok sectir við liggia. Bn. VAða værk ero ær Na. með micilli tilf., Bi, k. skynsemd miskunn Na; etc. tilf., resten av kapittelet mgl. Be; resten av kapittelet mgl. Bn. græínande etc. tilf., resten av kapittelet mgl. Bk, l; Xa. / með vid Na. huæríum atburdum etc. tilf., resten av kapittelet mgl. Bi. þau kunnu til at mgl. Na. falla. þui at i/ ollum stoðum þæim er menn skulu ser til þarfenda vínna oc með mon/num til haglegra luta lið væita. þa ero þesse thæssor Na. vaða værk mæir virðan/de en hín er engi naudzsyn dregr til. nema galøysi oc mikit skam/ syni. Nu þo at tvæír men fare i skogh saman oc skycz annars øx/ a annan at vuilia þess er a skapti hellt oc døyr han af. þa skal hín/ bøta fiorðung bøta ærfíngia hins dauða oc syní vilia síns með/ settar æiði at hann villdi þat værk æigi gort hafa. oc sva scal huer/vetna þessor vaða værk bøta. ef þeir hafazt þat at sem til nytsem/dar høyrir. huart sem menn fa af mæin eða bana at uvilia þess er/ gerði oc er þetta sæcta sæcktar Na. laust uid konung. en oll onnur vaða værk sva sem/ [at skiota æða Na. kasta ifir skip. eða hus [eða hæðir mgl. Na. eða [aðra þarfløysu adrar tarffløysor Na. at gera/ huart sem menn fa af mæin. eða sar eða bana at uvilia þes er gerði/ þa scal bøta halfum giolldum oc synía syni Na. þo uilia síns með sættar æiði/ oc er þetta sækta sæcktar Na. laust við konung. oc æcki a konungr a vaða værkum. þat \32r\ ma æigi vaða værk kalla ef maðr hoggr eða lystr til manz þo at a/ annan kome [en han uildi mgl. Na. . með þui at han villdi [með þui mgl. Na. [æínum/ huæríum æinhuæriom Na. illt gera. Ef madr gengr til fangs eða skíndrattar at/ uilia sínum sealfs mgl. Na. abyrgizt huær sa sek sealfr at ollu. en sa/ sværi fyrir æín æiði at æigi vard at uilia hans þo at hin fengi/ mæin af ef hín sa Na. tortryggir hann er fyrir varð./

#15 ef menn bera rytninga. oc sækt er uið liggr. oc ef skytr at manni. Bi, l; ef menn bera rytninga. Bk; vm rytninga burd ok ef maðr skytr man. Bn. þAt er oc tilf. Na. ollum monnum kunnikt kunnat Na; etc. tilf., resten av kapittelet mgl. Be; Xa; resten av kapittelet mgl. Bn. at rytníngar/ ero fyrir boðner etc. tilf., resten av kapittelet mgl. Bl. at bera tilf. Bi, k; Na. etc. tilf., resten av kapittelet mgl. Bi, k. . en sa er ber han mgl. Na. er sækr uið konung . ííj. au/rum .Silfrs. en sa er brægðr brigdr Na. knifi at manne oc kemr æigi fram. han/ scal bøta [slikum fulrette hinum fulle retti Na. eftir lagha dome er hann bra at. en konunge/ . ííj. aurum .Silfrs. Nu ef maðr leggr man með knifi þa er hann sa Na. utlægR/ oc bøte þeím thæri Na. er han lagðe sem .xíj. skynsamír menn døma. oc þeir/ sea at hín han Na. se væl sømdr af. en konungs soknare scal lata mgl. Na. taka þan/ man mgl. Na. . er lagde oc føra a mot. en konungs umboðs maðr scal lata mgl. Na. taka/ kníf þan er hann lagðe með. oc køyra þar a moteno i gegnum hond/ hans hins Na. er lagðe oc scal hann kaupa sek sva i frid með þessare refsíng ef/ hin lífnar oc abyrgizt sealfr sar sit huerssu sem honum han Na. tækzt./ en ef sa døyr aff tilf. Na. er saklaus var lagðr. þa er sa dræpr oc døyðande er/ lagðe. En ef han kømzt undan fare utlægr oc kome alldri i land/ aptr. nema konunge virðizt [nokor naudsyn nokorar naudzsyniar Na. til hafa gengit. [þa nae hann/ landz vist með sliku fridkaupiok miskun sem konungr gerer a mgl. Na. . en fe ve/ganda fare æftir fyrra laga skilorði. bæðe þægn oc bøtr. með sama/ skilorði scal vera ef maðr skytr at manne þo at ekki take. þa bøte hann/ konunge kongen Na. . ííj. aurum .Silfrs. en hínum thæim Na. fulrette eftir laga dome. er hann skaut att./ En ef hann særer man með skote. þa scal sa er skaut. slika refsíng fyrir/ fa sem hín er lagðe með knífi oc undir sama skilorði. sva oc þo at sa/ døyi er skoten var. þa scal hín er skaut oc tilf. Na. undir samu sama Na. refsíng oc hín/ er lagðe. bæðe þægn [oc bøta oc bætr at græiða at greida ock sua bøtr. Na. ./

# 16 Huer refsing uið a at liggia. ef maðr bitr mann. oc um fullrætti. Capitul. Bi; Huer refsing (er tilf. Bl) uið a(mgl. Bl) liggr(at ligia Bk). ef maðr bitr mann (oc um fulrette tilf. Bl).Bk. l; vm þa men er bíta men ok refsíng. Bn. þat er ok mgl. Be, i, k, l, n. uviðr kvemilekt etc. Capitulum mgl. Be) tilf., resten av kapittelet mgl. Be; Xa. at menn resten av kapittelet mgl. Bn. bitizt/ um mgl. Bl. sem etc. tilf., resten av kapittelet mgl. Bk. [hestar eða mgl. Bl; Na. hundar etc. tilf., resten av kapittelet mgl. Bi, l. . nu sa maðr er man bítr. þa skall tilf. Na. syslu ma/ðr lata mgl. Na. taka þan man tilf. Na. er bæitok føra a mot ok lata briota framtænnr or hof/ði honum. ok se siðan saklaus uið konung fyrir refsíng þessa. um þetta mal. ne/ma skynsamum mannum virðizt su nokor naudsyn til hafa gengit kommet Na. at/ hann mege botom vid fir Na. koma. ok bøte þæim thæri Na. er hann bæit. eftir [.xíj. manna dome \32v\ sva sem thui sem .xij. men døma ock Na. þeir thær Na. sea fyrir guði at sa se væl sømðr af er bitín var./

#17 Huer refsa a ubota monnum oc þa at taka. oc þeim at refsa eptir logum. cap. Bi; Vm obota menn Bk; Huer taka a ubota menn ok refsa eptír logum Bl; Vm þa menn er valda mandrapvm Bn. Sva er mælt oc staðfastlega etc. tilf., resten av kapittelet mgl. Be; resten av kapittelet mgl. Bn. / tækit etc. tilf., resten av kapittelet mgl. Bk; Xa. um allt landet at ef maðr drepr etc. tilf., resten av kapittelet mgl. Bi, l. man eða væitir honum tilf. Na. þær akva/mur. eða gerir nokur þau værk er hann a at lata fyrir lif eða límí at lo/gum. þa skulu þeir sem nester værða. eða þeir sem næstir Na. fyrst mego na. at tilf. Na. ta/ka þan man ok føra syslu manne bundin ^eða ock Na. fiottraðan. en ef þeir/ gera eigi sva ok mega mego Na. þeir þuisa uið koma sva at þeir fae enga skom eða/ oluti af hínum. þa er huer sa sækr halfre mork .Silfrs. uið konung konongir Na. . nema fermen/ningar at frendsæmí [eða at oc Na. mægðum. þeir ero eigi skylldir at taka hann mgl. Na. / nema þeir uíli. [syslu maðr er tha er syslu maðr Na. skylldr skyldugær Na. at lata mgl. Na. taka þan man ok føra a/ mot. en husbøndr ero skylldugir skyldugre Na. at døma hann eftir logum a moti. enn/ syslu maðr a tilf. Na. at lata refsa eftir logum. nu er þesso thui tilf. Na. sva skipat at engir mego/ þetta synda laust gera. nema sa domare er konungren konongr Na. hæuír til þessa skipat/ því at login refsa en æigi hann. þo at han gere skyldu sína æftir því sem login/ bioða honum. en aðrer gera með hæipt oc ofundok því væitir þat alloft opt Na. at/ þeir fa fyrst man skaðanok svara siðan storum skulldum scriptum Na. með [harðum skri/ptum fræckum fear gioldum Na. . en Nu Na. huer sem oðru vis gerer ok prouaz sva at hann ma þuisa uið koma/ þa er hann utlægr til þess er konungr gerer skipan a æftir mala voxtum huat/ naudsyn ær tilf. Na. til rak þan er gerði. Nu hæuir sa æigi liðs kost er at tælR thæl Na. / þa scal hann sægia til mgl. Na. syslu manne. ok ef syslu maðr kræfr liðs með ser. þa er sa/ huer sækr mgl. Na. mork .Silfrs. uið konung. en æigi fiær fær Na. . nema fermenníngar at frend/sæmí oc at mgl. Na. mægðum vidt than ær drap, æða a kuamur vǫritti (for veitti?). tilf. Na. . nu ero þeir aller fridhelgir er at søkia en hínír/ aller [er væria æro Na. utlægir huart sem þeir fa liota Na. ben eða bana/.

#18 huersu menn eigu doma grønsla. oc með hueriu moti rangir uerða domar Bi; Huersu menn eiga doma at dęma. Bk; Huerso menn eígu doma at dema ok huerso domar uerða teknír Bl; Hueria at ferð men skolu hafa vm doma Bn. NU af því at logbok vattar resten av kapittelet mgl. Bn; etc. tilf., resten av kapittelet mgl. Xa. sva uíða etc. tilf. resten av kapittelet mgl. Be, k. at um mgl. Na. þa menn sem til refsíngar/ hafa gort. þa mgl. Bi, l; Na. scal amot føra ok døma þa. (ok at loghum med yngre hand over linja) tilf. Bl; ock døma tilf. Na. ok mgl. Bl. æftir þæim dome ræfsing etc. tilf. resten av kapittelet mgl. Bi. a leg/gia etc. tilf. resten av kapittelet mgl. Bl. . þa ber þæim invirðulega at ranzsaka er [til doma i dom Na. ero nefndir oc/ með mykillí hofsæmí at meta. huart misgort er uið saklausan mann/ eða fyrir litlar saker oc þo nokorar. eða fyrir mgl. Na. myklar sakir oc þo æighi no/gar. eða sva nogar at full naudsyn þickir til hafa reket. Sva ok huat/ nokor laga boð hafa imillum komet eða engi. eða þat sem harðazt/ er at sa hæuír bota bæizt er misþyrmt var oc þo engar fenget. Sva/ ok huart nokot var kiært fyrir laga mgl. Na. rettaranom er laga orskurðren er sialffr tilf. Na er/ skipaðr þæim er a saklausum monnum vinna. en því er at Na. domren til næfnðr \33r\ at þa scal ranzsaka oc meta sakir oc misgerningar oc tempra sva domen æftir/ mala voxtum. sem mot menn oc rettaren sea retlegazt fyrir guði oc þeir uilia/ svara i tilf. Na. æftir sínní samvizsku. En eigi sva mgl. Na. sem magr snapr hæuír svarat/ her til at þeir døma æcki annat en logh. þuí at sanlega skulu þeir því/ fyrir svara sem log vatta þæim a hendr er vanda menn lata udømda vndan/ ganga ef uanrefst er af hendi domarans oc sva ef ofræfst er þæim sem/ miskunnar ero værðir af þarnan þeirra til logu. Finnazt oc nog døme til/ þes at þeir hafa lotet hardar hæfndir ræffsingar Na. af guði fyrir er vandømt hafa oc En Na. þo/ hínír thæir Na. harðare er ofdømt hafa oc af þuí scal domen huervetna til hins/ bættra bæsta Na. føra ef þeir uita vitu Na. iamvist huarttvægia. oc er almiot mundangs/ hofet. en því miora sem er. þa ero þæir því sælle er sva fa høft þeirra fiogu/ra systra hofe. sem i ollum rettom mgl. Na. domom æigu at vera sva mgl. Na. at guði liki ok/ monnum høfe. En þat er miskun oc sannende. Retvisi oc fridsæmí. Mis/kun a at varazt at æigi kome grímd eða hæipt i doma. Sannendi ber/ at gøyma at eigi verði lygi fram boren. Retvisi a at varazt at [æighí/ verði lygi fram boren oc mgl. Na. eigi værði með rangendum hallat rettum dome. / Fridsæmi a at hallda uarduæitta Na. þar til er rettr domr fællr a. at æigi værði með/ bræði akafr afællis domr a lagðr. oc þui gøymi domarar þessa at/ þetta er thui tilf. Na. þurftulegra. sem gior værðr at røynt i ollum domum. En at/ men værezt varazt Na. þui gior ranga doma. þa ma varla illt varazt nema uítí/ oc aff tilf. Na. þvi mínnízt menn at með fiorum hattum værða ranger domar annat huart/ með ræzlu. þar sem maðr ottazt þan sem han scal um mgl. Na. døma. ælligar með fe/gírni fegerind Na. þar sem maðr snikir til nokorar mutu. eða með hæift [þar sem at Na. maðr/ hatar þan man tilf. Na. sem hann scal um døma. elligar með vinatto. þar sem maðr uil/ [væita lið lids^ennia Na. felaga sínum. oc er þa illa skipat er þessum horbornum er/ ín visat. en hinar skilgetno systr ero brot reknar thær tilf. Na. sem aðr varo taldar/ því at illa man sa domr virdazt fyrir godom monnum. en allra værst fyrir guði/ er æ ock Na. þuí bætr sem [þetta capitulum værdr oftar leset sia Capituli er opttaræ lesenn Na. þar sem um stor mal/ scal døma. Mínnízt Myni Na. menn oc æinkanlega at fa þæim monnum prest sem til/ bana eða líma laz ero dømder aðr æn thæim værde reffst tilf. Na. oc gefe til þes goda stund oc tom. því at illt/ værk scal hata en ælska mannen af naturulegho nattulegu Na. ædli. en salena allra/ hælzt sem sín iamkristin./

#19 her segir um griða staði. oc um rættr þeirra manna er þar uerða uanuirðir (namunda eða skemðír Bl). oc um fullrætte Bi, l; ef menn beriaz i griða stodum. Bk; vm þa menn er beríast í griðarstoðum Bn. en tilf. Be. EF men bæriazt um tilf. Bk. i [læiðangrs færðum leiðangrs ferð Bn; Xa; leiðangri etc. (Capitulum mgl. Be) tilf., resten av kapittelet mgl. Be; Xa. Bl 25v av Lund 15 er skore i margen, litt usikker lesemåte Bn. með konunge eda ok Bk. a [motom þingum eða a mote etc., resten av kapittelet mgl. Bi, k, l. i [biorg/uín Nidarosæ Na. . eða a þingum eða a stæfnum. fyrir logmanne eða a fímtar stæfnum \33v\ i gilldum eða at mgl. Na. brullaupum eða mgl. Na i Jola griðum. æða Na. i silld fiski. skirdagh/ oc fram um paska viku. [at seaf sæt ero grid i ollum þessom staðum ero thar sialffsæt grid. Na. ./ en sa er fyrir skemðum værðr er mgl. Na. halfu dyri at rette sínum. en i odrum stoð stodum Na. / eða i oðrum tímum. a konungr her a tilf. Na. fyrir sar huert mgl. Na. eða lurkS hogg eða mgl. Na. stæinS hogg eða ock Na. øxar hamars hogg. eða mgl. Na. kafstøytíng .vííí. ærtogarok .xííj./ merkr .Silfrs. mgl. Na. en fyrir pustr oc huæria græín er þar fylgir . íííj. mærkr. en/ fyrir blak oc [huæria græin that Na. er þar fylgir . íj. merkr. Aller menn skulu fridhæl/gir vera i hæimili sínu. þat er oc hæimili manz er þæim husbonda høyrir til/ er maðr læigir hus af. en ock Na. ef maðr særer man eða ber eða mgl. Na. skemmir ful/rettes værkum i hæímilí sealf síns hans Na. . þa øykzt rettr þeirra at helmmínngi er/ fyrir skemð\um eða ock Na. sars aukum værða. Sva ero þeir oc at halfu mæira sæ/kir vid konong Na. er hæím sokn væita oc hæíma friðín briota. En ef maðr verðr vegen/ i hæimili sínu eða i starf husum eða i grasgarðe. a bryggium eða ^a stræte./ því er til garðz þes horvir høyrir Na. . eða a torge. þa scal þan man bøta tvænnum/ giolldum eða oc Na. fare utlægr.

#20 ef maðr særir mann læmstrar sarum. eða storum sarum hogguinn Bi; ef maðr serir mann lemstrar (sare tilf. Bl) Bk, l; vm þa menn er bínda fríalsa men. Bn. EF maðr bíndr man frealsan etc. (Capitulum mgl. Be, k) tilf., resten av kapittelet mgl. Be, k; Xa; resten av kapittelet mgl. Bn. at vsyníu. giællde .v. merkr .Silfrs mgl. Bi. . konungi och bøar monom tilf. Na; etc. tilf., resten av kapittelet mgl. Bi, l. / en hinum er bunðin var giallde mgl. Na. æftir [.xíí. .vj. godra Na. manna dome. en bin/da ma maðr þiof at usækiu oc alla tha tilf. Na. er han [hæuír uítní til oc væit at/ vaða værk hafa gort kiænnir at odada værck haua gort. Na [ef hæuir vítní til En hann hæuer vitni thil Na. at hann gat ei oðru vis ført/ hann til rettarans rettara Na. . en ef æigi ero vitní til sanne með æíns æiði. En ef/ maðr lystr man með hæiptugri henði þar sem æigi ero griða staðer með/ øxi eda lurki. eða stæíní. bøte konunge oc bøar monnum fyrir fyrsta hogh .xíj./ aura .Silfrs. en ef hann tilf. Na. slær annat samfløyt. bøte konunge oc Bøar monnom tilf. Na . ííj. mærkr morckum Na. .Silfrs. En ef/ hann tilf. Na. slær hit þriðia samfløyt. bøte konunge .v. morkum .Silfrs. en ef hann tilf. Na. slær hit fior/da samfløyt bøte konunge .[vi. morkum .viij. ærtogum, ock .xiij. morckum Na. .Silfrs. [En ef s^lær hit ^fimta samfløyt./ bøte konunge .vííj. retta til .víj. med yngre hand over linja. ærtogom oc .xííj. morkum .Silfrs. mgl. Na, som har hoppa over den femte gongen, men storleiken på bota for den fjerde gongen svarar til femte gong. en þæim er fyrir varð bøte ef/tir .xíj. manna dome loglega til næfndum af rettaranom huartt sem ær æit hogg æða flæiri. tilf. Na. . en ef maðr lystr/ man [eða høggr mgl. Na. i hofuð. eða rindr a kaf eða særer man tilf. Na. lemstrar sarom bøte/ huart sem er hogg eða sar. ííí. morkum .Silfrs. konunge fyrir huært. en hínum er fyrir/ varð. bøte eftir .xíj. manna dome loglega til nefndum. En þat er lemstrar/ sar. er maðr er siðan vær før en aðr. eða eigi hyl har eða klæðe oc iamnan/ ma a mgl. Na. sea. en ef sa uil eigi bøta er misgerði loglega til sottr. fare vt/lægr. Nu uil sa æigi taka bøtr er fyrir vanvirðíngíu wannuirding Na. vard. eða giælky/ri. þa fridhælgir fridhælgar Na. hin hann Na. sek til doms huart sem hinír thæir Na. taka uið eða æigi.\34r\ Nu ef æin maðr lystr eða særer .íí. menn eða flæiri í æínu atvigi. bøte/ sinum rette fyrir huern þeirra konongi tilf. Na. slikom sem aðr er mælt oc sva þæim er firir/ varð. En ef tvæír thuær Na. menn eða flæiri særa æín man eða liosta. þo tha Na. er huer/ þeirra sækr fyrir sik fullri sækt uið konung eftir þui sem aðr er skilt. oc sva við/ þan er fyrir varð var Na. Nu æff annars sar groa æn annars æigi ock fær sa aff thui bana, tha ær sa wtlægr ær thau sar væitti ær æi villia groa, ænn han halldi æin wp mantz gioldum, sem .xij. skynsamir menn døma loghliga thil næffnðr, ock sua thægnn. tilf. Na. . þæir menn oc mgl. Na. er monnum væíta lið eða forunøyti. hyllda/ oc æða Na. samþyckia með þæim mgl. Na. þan hugh at taka menn af svare sliku fyrir konungdomi/num oc ærvíngia híns dauða sem rettare konungdomsens oc aðrer skynsamir menn tilf. Na. / með honum døma eftir atvikum. en lanzvist þeirra se undir konungs miskun/ [en af viganda eins. døme .xíj. menn loglega til nefnðir eftir mala vox/tum fullar bøtr ervíngia hins dauða oc af viganda fe græiðizt þægn mgl. Na. .

#21 Ef maðr kuæðr ifir bota Bf; huert uiti a syslu manni er eða gialkyra. ef hann uil eigi rætt gera (manna amillum mgl. Bl) oc sætta þa(mgl. Bl) menn(mgl. Bi) Bi, l; ef maðr vil eigi rett gera. Bk; vm yfirbott þess er mísgerðj ok hefnd. Bn. Nv uil sa æigí bøta etc. Capitulum tilf., resten av kapittelet mgl. Xa. er misgerði. en tilf. Bl; etc. tilf., resten av kapittelet mgl. Be, k; resten av kapittelet mgl. Bn. þa scal kallar Bl. sa er misgort er uið etc. tilf., resten av kapittelet mgl. Bi, l. kiæ/ra fyrir umboðs manne konungs mgl. Na. . þæim er han hæuir sitt rettenda valld/ i hendr fenget. þa scal rettare rettaren Bf; Na. stæfna þæim tilf. Bf. baðom Bondom Na. til sín oc næfna. xíj. menn/ skynsama til tilf. Bf; Na. at døma a millu þæira oc sætia a sala stæfnur. oc ef sa/ uil æigi giallda er misgerði slikt sem dømt var mgl. Na. þa mgl. Bf. søke hann mgl. Bf; Na sitt ut Bf; Na. með/ dom rofom oc at færdom forum Na. . Nu uil sa æigi giallda bøta Bf. er misgerði en vm/boðs maðr konungs af røkiz ret at gera oc hæfnízt hann sa Bf. siðan [sinna vanuír/ðínga uanuirðingar sinnar Bf. er misgort var er Bf; Na. uið. oc værðr hæfndín mæiri en hín gerði til. þat/ sem a millum ber með skynsamra manna dome. þa er þeir thær Na. sættazt þa that Na. skal/ halft giallda sa er hæfndi sín. en halft umboðs maðr konungs. bæðe konunge oc/ sva mgl. Na. þæim hinum Bf. er fyrir vanvirðingo uannuirðing, Bf; Na. varð var Na. . því at hann af røkizt rett at gera . en ef/ hann hæfníz sva at hefndin varð uærðr Bf; Na. æigi mæiri en [til var aðr er til Bf; aðr var thil Na. gort. þa er hann/ saklaus vid konung. því at hann bæidizt rettar sins aðr tilf. Bf; Na. . en umboðs maðr konungs [æin/ saman mgl. Bf. giallde þa mgl. Bf; Na. slíka sækt sem við liggr konunge. því at hann af røkizt afrøktizt Bf; Na. ret/ at gera. Nu værðr maðr skemðr saklaus ock hæmnizt hann þegar i riðenni oc ero þar til .ii. manna vitni skynsamra, þa uinnr hann a vgilldum manne (man Na) oc a konongr þar ængan ret a, ne sialfr hann, huart sem hann fær af (mgl. Na) sar eða bana. En ef hann døyr af, þa se (ær Na) undir konungs miskun eptír mala uǫxtum, tilf. Bf; Na. Huervetna þar sem sa tilf. Bf; Na. kiærer fyrir rettara rettaranum Bf er æro Na. misgort er við. þa a/ rettare rettaren Bf. fyrri at gera þæim ret er [mishalden er misgort er uið Bf. . en taka konunge sækt til han/da. Huervetna oc þar sem domren væger æftir mala voxtum. þæím er/ misgerer oc fællr rettr þess er fyrir vanvirðingu mgl. Bf, Na. værðr. þa ber bøtr rettara/nom rettara Bf; rettarum Na. konungdomsens kongsdomsins Bf. eftir þui at fælla konungs [sakar øyri sackøyri Na. ef þeir vilia rett/ með fara því at sva gerer konungr sealfr um oll tilf. Na. þægngilldi. eige kapitteloverskrift: vm sar bott ef maðr fer af eínu… Bn; og del av første setning i dette kapittelet: En (mgl. Bn; Xa) ef hestr eða ros bitr man etc.(mgl. Bn) tilf. Be; n; Xa.

#22 her seígír um friðbrot i kaupstadum Bf, som berre har med dette og dei to neste kapitla frå mannhelgebolken; um pustra oc um skyníngar (skyfíngar Bl). oc ef sa gefr sok a er firir uanuirðingu verþ (uard Bl) (oc um konungs rætt mgl. Bl) Bi, l; vm pustra ok vm skyfingar Bk; vm pustra ok ryskíngar ok ofund. Bn. EF En Be. maðr lystr man pustr etc. (Capitulum mgl. Be) tilf., resten av kapittelet mgl. Be; Xa. eda resten av kapittelet mgl. Bn. / nefa hog etc. tilf., resten av kapittelet mgl. Bk. . eða ryskiazt menn mgl. Bi. . eða bæriazt með mgl. Bl. nefum fiorum tilf. Bl; etc. tilf., resten av kapittelet mgl. Bi. . oc sva ef/ maðr tilf. Bf; maðr etc. tilf., resten av kapittelet mgl. Bl. stíngr með tilf. Bf. øxar skafti á man tilf. Na. eða með tilf. Bf. spiotz skapti [a annan mgl. Na. með hæiptugri henði\34v\ bøte þeir er misgerdo sín a millum æftir .vj.manna dome. en konunge .vi. au/ra .Silfrs. silffr Na. fyrir huæria græin þessa. En um blac [allt annat allt Na; mgl. Bf. . oc sva ef maðr tilf. Bf. rín/dr manne ok ifra tilf. Bf. eða nykkir [til sin æða fra tilf. Na; mgl. Bf. eða fellir mann mgl. Bf. eða rifr klæðe [af manne manz Bf. / oc alt þat er monnum værðr með ofund misþyrmt með þæíma hætte ef/ hin gefr sok a er fyrir værðr oc hafa haue Na. skymsamir menn seet a. þa scal sa bø/ta er misgerde [æftir þui mgl. Bf. sem .vi. skynsamir menn døma af [rettarans hen/di rettaranum Bf. loglega til nefndír næffnndum Na. . en hin er misgerði bøte konunge .iij. aurum .Silfrs. en þo at/ engi vitni se til þa æigi han kost at bæiðazt bæiða Bf. ut mgl. Na. rettar sins þegar hann uil. En ef sa syniar er fyrir sok værðr syni með lyrittar æiði ælligar eða Bf. bøte sem/ aðr er skilt. Ef En ef Bf. maðr løypr at manne oc er hallden. bøte æftir laga mgl. Bf; Na. dome/ þæim er hann liop at. en oc Bf; Na. konunge þrimr aurum aura Na. .Silfrs. en ef maðr løypr at manne oc hell/dr ser sealfr. þat hæitir arga fas. oc tilf. Bf. engan a konungr rett [a því þar a Bf. . sakar abere/ scal vera fyrir huærri sok. en mgl. Bf. engi soknare scal gefa sok a annars søm/dum skemdum Na. eða ne Bf; Na. fearlutum nema hæimilskuíðar uítní fylgí. oc þo þuí at eíns at uærði lemstrar sar eða þau onnur at konungr (konongdomrenn Na) eigi slika sækt a eða meirí. tilf. Bf, Na. . En þo at minni se. tilf. Bf; tho at smæri se tilf. Na. þegar sa gefr sok a er malæfní mala efni Bf. a. þo at han/ sættizt eða gefe up siðan. þa a konungr ret sín oc mego konungs hans Bf; Na. soknarar soknar Bf. sø/kia þegar ær tilf. Na. þeir thær Na. uilia. resten av kapittelet mgl. Bf. æn ængann a konongr ret á theim, ær han á ængann sialffr á ser, tilf., resten av kapittelet mgl. Na. [Nu værða menn fyrir lemstrar sarom eða þæim olutum/ oðrum er konungdomren a slíka sok a eða mæiri þo at sa gefe enga sok/ a er fyrir værðr. þa a konungr þo slikan ret a þui male sem hín hefði sok a/ gefet ef hæímilis kuiðar vitni fylgir mgl. Bf; Na.

#23 vm akuæðs mal Bf; um fullrættis orð ok fiol(mæli mgl. Bk). (Capitulum. mgl. Bk, l) Bi, k, l; vm heímílís huíðar vítní ok. Bn. ENgi maðr tilf. Na. scal þat uið annan ann Bf. mæla etc. (Capitulum mgl. Be) tilf., resten av kapittelet mgl. Be; Xa. at hann resten av kapittelet mgl. Bn. hafe etc. tilf., resten av kapittelet mgl. Bk. / þeget skom [a ser aff odrum Na. . etc. tilf., resten av kapittelet mgl. Bi, l. huarke syslu maðr ne annar maðr nema honum hinum Na. / fylgi. .x. menn til moz þings Bf. oc sanne mal hans. sva mgl. Bf. sem mælt er i logum manna mgl. Na. ./ at .íí. skulu sværia en. vííj. sanna mal hans. oc þeir tvæir skulu ha/fa bok í hendi oc sværia sva. þess [legg ek læggr hann Bf; Na. hond a helgha bok. oc því [skyt/ ek skutr hann Bf; Na. til guðs at mgl. Na. þat hafum mit høyrt en æigi vítum vít huat satt/ er. En ef hann mgl. Na. missir þeirra vatta. þa er sa hann Bf. sækr . íííj. morkum .Silfrs. við konung./ en oc Bf. bøte þæim thæiri Na. er hann mælte til vid Na. æftir .vi. .xij. Bf. manna dome loglega til nefndir næffnndum Na. / [af rettaranom mgl. Bf; Na. . en hín er til er mælt. scal þo hafa lyrittar mgl. Bf. æið fyrir ser./ þo at hann hafe þessa vatta alla. En ef maðr mæler þat við man at hann/ rade lond oc eða Bf. þægna vndan konunge. þat scal huarke mæla syslu maðr ne engínn ængi Na. / annar frå engín: nokor annarra manna Bf. . nema hæimilis kuiðar vitní fylgir fylgi Bf; Na. . en ef þat mæler þa er hann sa Bf. / sækr .íííj. morkum .Silfrs. uið konung. en oc Bf. hínum sem .vi. skynsamír menn meta eða tilf. Bf. døma/ [loglega til nefndir mgl. Bf; Na. . en ef maðr mgl. Bf. mæler þat þa skom Bf; that skom Na. uid kono mannz at hon hafe/ leget með oðrum manne en bonda sinum. eða mæler uið systur manz eða\35r\ dottur. at hon liggi með manne. þat scal engi maðr tilf. Bf. mæla nema hæimilis kuí/ðar vitní fylgi. en ef mgl. Na. þat mæler þa er sa han Na. sækr . íííj. morkum .Silfrs. við konung./ en hinum æftir her begynner fragmenta 6, som består av 8 halve blad og fire mindre stykke, sannsynlegvis frå det same handskriftet. .vi. manna dome [loglega til næfndum mgl. 6. En ef maðr mæler þat tilf. Bf. u/kuæðis mal orð Bf. uið karl mann Bf. eða kono. þat er þessor þessi Bf; þui lik 6. sækt liggr uið. þa scal þo/ fullrette uppi vera tilf. 6. uid þan er mælt er var 6. til vid Na. æftir .vi. manna dome at þo at Bf; Na; æn (retta til at med yngre hand) 6. hin/ hælgi skiri 6. sik með hæimilis kuiðar vitní. nema hín hann Na. æigi at logum sok a þui/ male. þa er þar ækki rettar far a. oc sva scal um ol mgl. Na. fiolmæli oc fulre/ttis orð.

#24 Um rogbera. oc ef (mgl. Bl) maðr (kennir manni þat rog at hann noe utydeleg Bi) haui røkt hann uið (firir Bl) konung (eða uið aðra hofðingia mgl. Bl) Bi, l. vm rogbera ok ef maðr kennir Bk; vm þa menn er røgía men ok refsíng Bn; Her sægir vm rogs menn ok om fiolmæle 6. SUa er ok tilf. 6. mælt um rogs noræghs 6. menn etc. Capitulum tilf., resten av kapittelet mgl. Xa. alla. etc. tilf., resten av kapittelet mgl. Be; resten av kapittelet mgl. Bn. at sa etc. tilf., resten av kapittelet mgl. Bk. maðr er hann mgl. Bl. værðr kændr tilf. 6. kunnr etc. tilf., resten av kapittelet mgl. Bl. oc æða Na. san/nr etc. tilf., resten av kapittelet mgl. Bi. at þui at hann røgir man men Na. uið konung eða við 6. biskup . eða mgl. 6 vid tilf. Na. iarl eða barun lændann man Na. ./ Svare sliku fyrir sem sa ætte skilldi 6. er røgðr varr ær Na. . ef hann være sannr [at því male thæss mals Na; at 6. / nema sa er [røgði rog er kænt 6. syní [oc hafe fyrir ser sættar æið. með .vi. æiði 6. en mgl. 6. ef maðr kenner þat/ rog manne. at hann hafe ^fenget oþukka konungs af hans orðom. hallde fyrir æin æins Na. /æiði. eða giællde æftir .vi. manna dome sakar abera. en engi a sok/ a sonnu./

#25 um tungu nið ok fiolmæli.(fíollmæles Bl) capitulum (mgl. Bl) Bi, l; vm tungu nid. Bk; vm þa menn er hueða nið vm aðra m … (uklårt, bortskore marg i kopi bl 25v) Bn; Vm tungu nið ok aþettis orð 6. NV mgl. Bi, k, l; Xa; 6. ef maðr yrkir um man etc. (Capitulum mgl. Be) tilf., resten av kapittelet mgl. Be; Xa. þat er monnum virðizt til haðungar eða mgl. Bi, l. / niðs. fiorðungi lengra. frå þat er: mgl. Bk; resten av kapittelet mgl. Bn. þa skal sakar abere etc. tilf., resten av kapittelet mgl. Bk. kræfia horns oc la/te lata Bi; Na. til moz blasa [oc kueðe oc kuæða Bi, l; En hann kræfi 6. þar a motenu. etc. tilf., resten av kapittelet mgl. Bi, l. en hin fare førist Na; 6. unðan [með lyrit/tar æiði mgl. 6. ef hann ær tilf. Na; 6. førr til. ælligar giallde han tilf. Na. konunge . íííj. Merkr .Silfrs. oc hinum huerium 6. ret sín/ æftir .xíj. .vj. Na. manna frå .xij.: laga 6 dome loglega til næfndum. Nu mal huært er maðr mæ/ler uið annan mgl. Na. man mgl. 6. . sva at honum høyrir horfer 6. til nøyxla eða kennír hæim/sku huinsku Na. eða fordæðo skap. oc a at Na. hann æigi sealfr sok a þui male. þa er hann fiol/mælis maðr. nema han hafe hæímilís kuiðar vítní a hendr honum/ þa scal hann sværia fyrir settar æið æidi Na. . En mgl. Na. ef hann missir hæímilis kuiðar vít/nis a mote. þa er hann sækr . íííj. morkum .Silfrs. uið konung. en ok 6. hinum [ret sín retti sinum Na. ef/tir .ví. manna dome loglega til nefndum.

#26 (um þat mgl. Bl) ef maðr lægðz með annars mannz conu. (capitul. mgl. Bl) Bi, l; Ef maðr legz með mannz konu. Bk; vm þa men er taka konur annara manna., siste ord noko utydeleg Bn; vm þat ef maðr sættest við þan mann er lægit hæfir kono hanns. 6. [EF maðr gerer Nu gærir maðr Na. sva mykit uhæfo værk etc. (Capitulum mgl. Be) tilf., resten av kapittelet mgl. Be; Xa; resten av kapittelet mgl. Bn. / at hann lægzt með kono annars mgl. Na; 6. manz. etc. tilf., resten av kapittelet mgl. Bi, k, l. þa scal han bøta æftir þui/ sem .xíí. skynsamír menn mæta eða tilf. 6. døma loglega til næfndir þæim thæiri Na. er kono a. en/ ef han er før til undan førslo. syní með tylftar æiði. Nu En 6. ef maðr sættez uið þan man er legit hæuír kona slik i Ba, kono Na; 6. hans hins Na. . þa scal sa væita tryg/ðar trygðir 6. er kona slik i Ba; kono Na. a. En ef hann tækr her sluttar 6. kono sina tilf. Na. aftr i hiunskap oc liggir hann hin Na. ha/na i sidan Na. annat sín sini Na. meðan þau ero saman. þa er hann trygrofe sem hín er vegr atrygdir uspiltar.\35v\

#27 um þa menn er ganga uboðit i samkundur manna. oc um refsing. cap. Bi; vm þa menn er ganga obodit í veizlur (samkundír Bl) manna Bk, l; vm þa menn er ganga í samkundír Bn. En tilf. Bn. En En Na. þeir sem til þæss tilf. Be, i, k, l, n; Na; Xa. vilia resten av kapittelet mgl. Bn. hafa sik etc. (Capitulum mgl. Be) tilf., resten av kapittelet mgl. Be, Xa. a at Bl; Na. ganga i samkundir samkundur Bi. manna etc. tilf., resten av kapittelet mgl. Bi, k, l. ubo/ðet af þess hendi er væizluna a oc sitia þar siðan slímu settri oc/ þo at þeir thæim Na. værði værðr Na. brot reknír hardlega eða þar nokot misþyrmt þa skv/lu þeir vera halfrettes menn oc sækir øyri .Silfrs. uið konung. En tilf. Na. er þetta fyrir því gort at/ margr goðr maðr hæuir fenget skemdir oc vandræði fyrir þæirra v/lutuendi

#28 um þa menn er ganga með uanar uol. oc uilia eigi uinna fyrir bondum (ok cap. mgl. Bl) Bi, l; vm þa menn er ganga a vanar vol. Bk; vm heíla menn er ganga husa millím Bn. MAðr huær fultiða etc. tilf., resten av kapittelet mgl. Xa. er gengr etc. tilf., resten av kapittelet mgl. Be, k; resten av kapittelet mgl. Bn. husa a meðal oc þiggr olmosu olmose Na. etc. tilf., resten av kapittelet mgl. Bi, l. / hann a engan ret a ser meðan hann gengr með vanar vol. þo at hann/ se tilf. Na. nauðigr a brot rekin oc er hann hæil maðr oc værk før. nema hann biði bedi Na. seʀ/ vistar oc fae fer Na. eigi. En þegar ær tilf. Na. hann fær ser sealfr matar. æda tilf. Na. klæða ok æða Na. vapna/ eða frendr hans. þa er han þegar retnæmr.

#29 um rættar far cuenna. oc huerir eiga rætti at taca a conu huerri. cap. Bi; vm rettar far kuenna Bk, l.; vm lagarettí a konum ok demda rettí Bn. KOnur þær allar etc. Capitulum tilf., resten av kapittelet mgl. Xa. er monnum etc. tilf., resten av kapittelet mgl. Be. ero resten av kapittelet mgl. Bn. skyldar/ oc menn vilia enga en retta til enga over linja Bk; æigi Na. røkt etc. tilf., resten av kapittelet mgl. Bi. a leggia. etc. tilf., resten av kapittelet mgl. Bk, l. þa [take engi mæira vilium vær at ængi tacke meira a ser Na. en lagha/ ret a þæim morck silffrs tilf. Na. . En ef [frendr konunnar frenn Na. vilia leggia til hennar hæíman fyl/giu slika sem .ví. skynsamir menn sea at hin han Na. mege væl mgl. Na. uið taka er kono hæuír leget oc uil hann þa æigi fæsta. þa scal han giallda slikan ret fyrir þa/ kono sem .xíj. skynsamir menn logliga thil næffnðr tilf. Na. vilia dæmt hafa. en ef frenðr frenn Na. konunnar/ vilia æcki til leggia. þa scal sa mgl. Na. er kono la hæffuir læggit Na. bæðe bioða oc bøta laga ret/ En ef hín uil eigi við taka er þan han Na. ret a at logum oc æff tilf. Na. vinnr hann mgl. Na. a þæim/ manne mgl. Na. er kono hæuír leget. þa uínnr hann a saklausum manne oc svare sli/ku sem logh vatta. En allar þær møyiar eða konur er menn læggia røkt/ a oc værða þær legnar. þa skulu þat døma. .xij. menn loglega til nefnðir/ bæðe ret oc raðspell æftir þui sem þeir sea at hin se væl sømdr af eR/ retten a at hæímta. en mgl. Na. ef maðr venezt því at hann hafe leget með kono/ oc þo mgl. Na. at hann førezt undan at med Na. logum. þa mgl. Na. giallde slikan rett fyrir þa kono/ æftir [loglega nefndum lagha Na. dome sem hann være se thæss sannr Na. sannr [þes mals. oc hæiti maðr/ at værri. mgl. Na. ærvingi scal ret taka a huærri kono. karl madr en æighi/ kona þo at hon se ærvingi sva sa er i umægð er. take umboðs maðr hans/ honum til handa ef hon er legen. nema hon æigi bonda ser. þa tækr hann/ ret a kono sinní. kona kono Na. siolf a ret a ser ef hon er borð oc a hon æighi/ bonda seʀ. / rett før arvetalet set Na til eit eige kapittel; spor av eit slikt kapittel, dels med eiga kapitteloverskrift, finn vi òg i nokre andre handskrifter, men då mellom kapittel 21 og 22: vm sar bott ef maðr fer af eínu… Bn; og del av første setning i dette kapittelet: En (mgl. Bn; Xa) ef hestr eða ros bitr man etc.(mgl. Bn) Be; n; Xa; frå Na: Eff hestr æða Ross bitr mann, æða lyster,/ æda nautt stangar. æða suin høgger,/ Bøti sa er fenad á hallfum sarbotum, thar/ till ær bøtt ær slicks værdt, sem thet kuikuen/di ær vært, ær han fick menn aff, æffter .vj./ mana domi, logligha thil næffdum. Meirra/ thæim syniz aff thæss voldum vorditt haua/ ær mæin fæck, haui firi æfftir domi. Eff/ hunðr biter mann, tha kreffui sa hundz ær Bitin var. æn hin læggi band á oc fa hann/ i bond er bitin var. Nema skynsamum monnum/ virdiz sa voldit haua ær bitin var. haui firi/ æfftir domi. æn æff føder hond sidan oc/ biter han men opttar, Bøti sem sieelffr haui/ gort. æn æff hundr bitr fænad manz, bøti/ sa er hond á, halfft fyrsta sinni, æn allt Jaffnann sidann æff vitni æro thil. æff/ æigi ero logligh vitni thil, haldi firi æins/ æidi at sinni vitand, firir huæria græin thæssa.

Boken er utgitt av Nasjonalbiblioteket

Last ned

Last ned hele boken til mobil/nettbrett i .epub-format eller som .mobi.
Du kan også skrive ut boken som .pdf eller html.