Magnus Håkonsson Lagabøtes bylov og farmannslov

Tingfarebolken

i. Her hefr þingskipanar bolk biorguinar manna (Vm logðing i biorguin Bd). ii. Vm raðs menn i biorguin. iij. Huersu lengi þing skal standa. iiij. Um griða settning a logðingi. v. Vm gialkyra oc syslu mann. vj. Vm alla logsamda doma Bb, c, d; Her hefr upp þingbolk (þingbok Bl) biorgyniar bocar oc segir um þing (mgl. Bk, l) sættning. oc hueria til þings skal nefna (capitulum tilf. Bl) Bi, k, l; Her hæfr Biarkrøyiar rett ok bøarmanna log ok segir þat er eigi greínír i landz bokenne Bm; Her hefr þingfarar bolk til bergvíníar þíngs fyrsta Capitula Bn; Her hefar upp biarkrøyiar rettar ok biarmanna logh ok þæira græín Ta, b; Um logþingi vart biar manna ok vm næfndar man Xa; Her hefuir hina retta Byar Manna Laug, æða Biarkøiar ræt J Norigi rættulega Danskadt 507. Heile bolken mgl. Bf; Xb, c. Vm logðing i biorguin tilf. Bd.

\18v\ #1 FRIðR oc blezsan fagnaðr Ta, b. etc. tilf.Ta, b; Friðr ok blæzan står framfor sjølve kapitteloverskrifta Xa. vars herra ihesu Christi. ok tilf. Bl, m. arnaðar orð/ varar mgl. Bd, k, m. fru sancte Sancta Na. marie [oc híns hælga olafs konungs mgl. Bi, k, l, n. [ok hínnaʀ/ hellghu sunnífu mgl. Bm; Na. [oc allra guðs hæilagra manna mgl. Bm, n. frå arnaðar orð mgl. 507. se vere Bb, c, d, k, l; 507. með oss tilf. Bb, c, d, i, k, l, m; Na; 507. / ollum Biorgwinar Breygnyniar Bi; Nidarosar Na; N: Byar Monnom 507. þíngs tilf. Bn. monnum frå ollum: mgl. Bk, m. bæðe tilf. Bn; Na. nu oc iamnan. Amen tilf. 507; frå vars: mgl. Ta, b; Xa. En ver skulum/ logþíngi vart vare Na. æiga sín tilf. Ta, b. a .xíj. manaðom huæríum i bø varum tilf. Bm; a tilf. Bn; i tunsbergí tilf. Ta, b; i kaupange tilf. Xa. næsta sun/nu mgl. Bb, c, d, k; 507. dagh æftir frå næsta: (a tilf. Tb). sunnu dagen nesta eftír Ta, b. hín tilf. Xa. [þrettanda dagh iola Brettifuu messo dag Tb. i mariu gilldi gillda Bb, c, d, i, k. skala i biorgwín a/ þingstað rettum. frå i Mariu: i krosgilldis skala i Nidarosæ. J things stad rettom Na; þar sem logmanne syníst oc aðrum raðes monnum bæzst til uera fallet Ta; i olafs gilldiss skalla varom i þingstað rettomTb; þar sæm syslu maðr ok gialdkyri gerir rað fyrir Xa; a þinghstað æða Raaðstǫfu rættom 507; mgl. Bm. þar þa Bd. skulu aller fínnazt forfalla nauðsynia Bk, l, m, n; Na; Tb; Xa. laust þeir þar 507. sem til þings logþingis Xa; 507. / ero nefndir. En mgl. Xa. giælkyri eða ok Bm, n; Ta, b. syslu maðr scal skolu Bi, k, m, n; Ta, b, Xa. nefnt hafa a Thomas mes/so dagh amote. sva marga menn or fiordongi fiordongs Na. huerium sem her vattar í nesta næstu Bi. / capitulo kapitula Bc, d, k, n. eftir mgl. Na. . eða þeirra mgl. Tb. loglegr etc tilf., resten av kapittelet mgl. Bi. umboðs maðr frå loglegr: logleger umboðs menn, resten av kapittelet mgl. Bm. etc. tilf., resten av kapittelet mgl. Bk, l. oc nemfna nefní Ta, b. þa mgl. Bd. menn er bæzt ero till/ fallner fallur Na. oc frå bæzt: mgl. Bn. þæim synazt synízt Bc; Tb; 507; þyckia Bn. venazster venaste Na. til skila etc. tilf., resten av kapittelet mgl. Xa; resten av kapittelet mgl. Ta, b. oc at Bb, c, d; 507. þeir meghe mego Na. þat með æiði sínum/ sanna. etc tilf., resten av kapittelet mgl. Bn. en þan þenna Bb, c, d; Na; 507. æið skulu þeir sværia fyrsta fyrstan Bb, c, d; Na; 507. søran dagh er þeir koma till/ logþingiS þings Bb, c, d; 507. æða Raaðstǫfua tilf. 507. i biorgwín Nidarosæ Na; J N: Byæ tilf. 507. með þessum æiðstaf. at þess leggr han hond a helga helgu Bb, c, d. / bok oc því skytr han til guðs at þa menn hæuír hueru Na. han næfnda til logþingiS i biorguin tilf. Bb, c, d; y Nidarosæ tilf. Na; I N: Bye tilf. 507. / er honum synðuzt venazster venastar Na. til skila æftir sínní sinu Na; 507. samvizku. ok æigi tok hann/ þar aðra muní mutu 507. til. oc sva scal hann iamnan gera næffna Na. oc nemfna tilf. Bb, c, d. meðan han hæuír þat þetta Bb, c, d; 507. starf/ En þenna æið scal engi oftar sveria uinna Bc, d. en um in Na. sín./ En logmader skall haffua i Bockar sylffuer halffua mark á huæriu Logtinge aff huæru mana fe. æðr then sem Bockona læss tilf. Na.

Vm raðs menn i biorguin Bb, c, d; Ef menn eru eigi logliga til þings nefndir. eða ef farmenn (form. Bl) eða aðrir menn coma eigi til þings sem mællt er. capitulum. Bi, l; Ef menn eru eigi logliga til þings nefndir (eða ef formen eða aðrer men koma eigi til þíngs sem melt er tilf. Bl) Bk, l; Um raðs manna nemd Bm; huersu nefna skal men til þings ok vm sectir Bn; her segir vm logþíngí Ta; vm logþingi vart Tb. Ner raðsmenn ero sialf næfndir Xa; Vm Raaðmenn J: N: oc æf ey er logliga till þings nempdt. Cap: 2 507. #2 [Sva er Nv (En Bk) er sua Bb, c, d, k, l; Na; Ta, b; Xa. mælt at raðz Rader Na. menn aller mgl. Ta, b. J: N: tilf. 507. ero sealfnæfndir til logþíngís þings Bk. [i bior/gwín i Nidarosæ Na; i tunsbergi Ta, b; i kaupange Xa; mgl. Bm, n; 507. ok mgl. Ta, b. .xíj. .xiij. Bm. menn or af Bn. huærium fiorðongi [bearens. biar varss Tb; frå or: or bø uarom. Sex handgenner men. oc sex aðra garðz bøndar Ta. Resten av kapittelet og dei øvrige kapitla i denne bolken mgl. Bm. en ef mgl. Na. giælkyri/ [eða syslu maðr eða þeirra loglegr umboðs maðr mgl. Bn. næfna utydeleg Ba; nefnír Bn; nefni til Xa. resten av kapittelet mgl. Xa. frå en ef: skal syslu maðr eða gialkyrí eða þeíra loglegar vmboðs maðr nefna et cetera., resten av kapittelet mgl. Ta, b. eigi sva menn tilf. Bb, c, d; Na; 507; marga men tilf. Bn; etc. tilf., resten av kapittelet mgl. Bi, k, l. [til þings mgl. Na. sem/ nu er melt etc. tilf., resten av kapittelet mgl. Bn. þa ero er 507. þeir þer 507. aller mgl. Bb, c, d; 507. sækir mork .Silfrs. konunge mgl. Bb, c, d; Na; 507. fyrir þan huærn huærum Na. er unefn/dr er. Engan scal til lausnar næfna ok því at æíns umskipti [a g era adera Na. at þæi m/ gange loglegh lauglega 507. forfoll forfaller Na; forfallalaust 507. fyrir mgl. Na; 507. er fyr var næfndr. En huer [næfndar maðr mgl. Na. sem/ siðar kemr komen Na. aff neffnðr monnum tilf. Na. til logþíngís en søre ero flut naudsynia laust. er sækr mork/ .Silfrs. [uið konung. mgl. Bb, c, d, Na; 507. en logmadr ok logrettu menn mete meta 507. naudzsyníar. Nu eʀ giælkyri/ oc syslu maðr ok [umboðs maðr armaðr Bb, c, d; 507. frå ok: mgl. Na. konungs ok biskups ok [raðz menn aller Rader menn allu ero Na. skylldugir skylldir Bb, c, d; skulder 507. til logþin/gis at koma. en þeir sem æigi koma af þæim þeima Bd; Na. forfalla laust. þa sæckizt/ huer þeirra . ííj. morkum .Silfrs. mgl. Na. [uið konung mgl. Bb, c, d; Na; 507. oc þat þui Bb; 507. frammar sem konunge virðazt uirðizt Bc, d; 507; wirdiast Na. sakir secker Na. þeirra/ til/.

Huersu lengi þing skal standa. Bb, c, d; Um væbond oc eið þeirra er i logrættu eru nefndir. oc um sækt þeirra er ologligra ero i logrættu eða utan. oc nær til þings skal ringia oc huersu lengi a þingi skal sitia. Bi; Um vebond ok eið þeirra er nefndír ero i logrettu eðr utan ok ner til þings. Bk; vm uebond ok eið þeirra er nefndír ero i logretto æða uttan. ok ner til þíngs skal rínggía. ok huerso lenge er menn skolo a þingi uera. Bl; um þíngskípan ok síðsemð a þíngínu. Bn; her segír at logmaðr ok logretto menn skulu raða logþíngí varo. Ta; At logmaðr skall þingi raða. Tb; Vm logþingi ok vebond i kaupange. Xa; Huorusu lenge ting skal standa. Cap: 3. 507. #3 þing skal standa sua lengi sem logmaðr uil oc honum þickir fallið uera (mgl. Bc, d; Xa) firir mala manna (mgl. Bd) sakir oc logrettu menn samðyckia (sía at høfer Ta, b). tilf. Bb, c, d; Ta, b; Xa; 507; þíng skal standa sua lengí sem. tilf., resten av kapittelet mgl. Bn. [þat er nu þui nest at mgl. Bb, c, d, Ta, b; Xa; 507. [logmaðr scal Nu skal logmaðr Ta, b; Xa. lata leta Ta. gera vebond í maríu gilldi gilldis, Bb, c, d; gillda Bi, k, l; 507. / \19r\ skala i biorgwín frå: i maríu: i kros gildis skale i Nidarosæ Na; þar sem logbok uerðar lesen Ta; i Olafs gilldis skala i Tunsbergi Tb; með gialdkyra raðe ok syslu manns i kaupange Xa; J. N 507. [a þíngstad rettum. mgl. Ta. etc. tilf. resten av kapittelet mgl. Bi, k, l. sva uið viða Xa. at þeir men tilf. Na. hafe eígí Ta, b. rum fyrir innan at sitia tilf. Na. / sem i logrettu [ero nefndir. skolu uera (sitia Xa) Bb, c, d; Na; Xa; 507. en mgl. Ta, b. þat skulu skal Ta. vera . íj. .ííí. Tb. tylftír manna ok skifti sua til at tilf. Xa. þat þer Tb. skulu skal Ta. / vera .xíj. raðs Rader Na; heraðz Tb. menn ok aðrer aðr Na; mgl. Ta, b; Xa. .xíj. nefnðar Laugrettis Ta. menn ok skipti scitha Na; skípí Ta, b. sva til at . ííj. þeir Bd; æ Ta. menn tilf. Tb. se frå: skipti: ok se þeir i nefndir Xa. or fior/ðonge huærium huer Na; frå or: nokor nefndar or huaríum þrídíungh biarens Ta. occ tilf. Na. þeir mgl. Xa. sem bæzt þyckia ero Ta, þikkir Tb. vera tilf. Tb. til falner [af nefndar monnum mgl. Ta. ./ En þ eir sem i logrettu ero nefndir skulu æið sveria Sem fyr segir i landzbokinni tilf. Bb, c; 507; resten av kapittelet mgl. Ta, b; etc. tilf., resten av kapittelet mgl. Xa. með þæíma æiðstaf/ aðr en þeir gange i logrettu at hann skytr því male tilf. Bd; Na. til guðs at han scal sva til al/lra manna mgl. Bd. mala leggia sem hann ser vett Na. sannazt fyrir guði æftir logum ok sínní/ samvizku. sva með sakaðom sem med tilf. Na. sifiaðom. ok sva scal hann iamnan gera þe/gar sem tilf. Na. hann er i logrettu nefnðr. [I fyrsta sínní Fyrsta sin Na. scal maðr þenna æið sveria er/ hann gengr i logrettu. en æigi oftar þo at hann se i mgl. Bd; Na. nefnðr. Sva er ocmelt/ at engi maðr scal sætiazt fyrir tilf. Bd; Na. innan vebanda vebond Bd; Na. þeirra sem æigi ero er Bd. i mgl. Bd; Na. nefndir nemfdr Bd. . en/ ef hann sætzt ok gengr eigi ut þegar uíð hann er melt. þa sæckizt hann halfre/ mork .Silfrs. frå: með þæima æiðstaf mgl. Bb, c, d; 507. Men skulu fastande til þíngs gangaok sítía søkia Bb, c, d; Na; 507. þíng æða Raaðstufua tilf. 507. [þar til er þegar (er 507) Bb, c, d; Na; 507. / formessor ero sungnarok vera vare 507. a þingi [þar til thil thæss Na. er ringt er til nons att/ kriz kirkiu. En logmaðr scal lata ríngia [elldzsleckingar klocko klockunni byiar bot Na. at i Bb, c, d; Na; mgl. 507. [nícholas/kirkiu. Margrætto kirckio stoppli Na; mgl. 507. þa er hann uil með bok til þíngs æða Raaðstufu tilf. 507. ganga søkia Bb, c, d; Na; 507. . en mgl. Na. þeirre klocko scal eigi til an/nars ringia meðan þíngit þing Bb, c, d; 507. stendr nema til mgl. Bb, c, d. elldzsleckíngar frå til: hær faræ thil byíar æða ælder værde laus Na. . En ef no/kor mader tilf. Na. slæz [í mat innat Na. eða mungat dryk Bb, c, d; mangat Na. ok røker þat mæir mæira 507. en þingit. þa er hann sækr/ .íí. a vrum .Silfrs.ok æigi enga upræist vpreistu 507. [síns mals sett til i margen med yngre hand Bc; mgl. Bd. a þæim dæghi. Dryk skal oc tilf. Bb, c, d. engi eigi Bb. / maðr mgl. Bb, c, d; Na; 507. til þíngs bera Sem fyr segir i bokinni tilf., resten av kapittelet mgl. Bb, c. huarke til solu ne annan vægh vægenn Na; som seigir J Bockenn tilf., resten av kapittelet. mgl. 507. . en mgl. Na. ef boret boren Bd. verðr þa/ er þat mgl. Na. upnæmt vppthøct Na. ok frå er: mgl. Bd. æiga eigu Bd; Na. þíng menn þat han Bd. . Aller menn skulu i logrettu sitia þeir/ sem i ero nefndir sva lengi sem nu er mælt. nema maðr gange at nauð/synía nauðsyniar Bd. ærendom. En ef maðr gengr gengi Na. or logrettu fyrir tilf. Bd; fyr tilf. Na. uttan vebanda vebond Bd; Na. naudsy/nía laust laus Na. . þa er hann sækr .íj. aurum .Silfrs. [uið konung mgl. Bd; Na. . en ef þeir menn gera hark eða/ harøysti sem ero fyrir uttan vebond sva at logrettu menn mego æigi naðole/ga gøyma doma sínna eða þeir mgl. Na. kiæra mal sín er logmannzok loghrettu manna/ lof hafa til. [sækr þa sekizt sa Bd. huær øyri .Silfrs. mgl. Bd. er at þui verdr kunnrok æða Na. sannrok ef Bd; Na. er honum hin Na. / sagt til aðr. þæir menn ok tilf. Bd. aller sem i logrettu ero nefndir skulu døma logh/ vm þau mal oll er þangat hengat Bd; Na. ero skoten stæmdt Na. með logmannz raðe radt Na. ok annara goðra goða Na. / mannaok kome koma Na. þat þui Bd; thau Na. vítní fram a þíngi. en alt þat er loghbok skil æigi or þa/ skal þat af or Bd; Na huæriu male hafa sem logrettu menn verða [allir a æit alt á ein Na. satter./

Vm griða setning a (vm Bd) logðingi (Cap: 4 tilf. 507) Bb, c, d; 507; um grið manna a logþingi oc uapna burð oc um sæktir. oc um siðsæmð. oc (vm tilf. Bl) lysing ivir utlægum (utlægðum Bl) (monnum mgl. Bl) Bi, l; Grið manna a logþingi ok vappna burð ok um sektir Bk; Vm gríð ok fríð míllím manna a þíngínu Bn; her segir vm grið a logþíngí. Ta; Vm grið a loghþingi. Tb; Um frið a logþingi i biarkrøyiar rette. Xa. #4 Aller þeir menn er mgl. Bl. [i logþíngis for til logþingis Bb, c, d, i, k, l; Na; 507; i logretto Xa; j bíorgvíníar, resten av kapittelet mgl. Bn. ero nefnðir i biorgwín tunsbergí Ta, b; Nidarosæ Na; kaupange Xa; J: N: 507. eða nokor/ mal æigu æiga Bl. þar mgl. 507. at drifa skulu skullum Tb; mgl. Bl. i griðum vera etc. tilf., tekststykket herifrå til og med «ef nokot skerst i» mgl. Bi, k, l. huer uið met 507. annan \19v\ [þar til thil thess Na. er [logþíngi logþing þat Xa. er loket liðit Xa. . En ef æin huer gengr a [þessi grið þessom greidt 507. þa hæ/fir sa tilf. Bb, c, d; Na; 507. firir gort feok friði i mgl. Bb, c, d; Na. landeok lausum øyriok kome alldri i land lande Na. siðan affter Na; 507. / En ef menn verða verder Na; 507. særðer a logþíngi i biorgwín Nidarosæ Na; N: kaupstadt 507. eða fa ein huern (huer 507) tilf. Bb, c, d; Na; 507. annan olutt Sem fyr segir (bockinn Bc) tilf. Bb, c. / af manna volldumok vilia. þa mgl. Na. øykz rettr rette Na. þeirra at hælníngi hollumnigi Na. er fyriʀ/ skemdum eða ock Na. sars aukum auka Bd. værða. frå af manna: þa søckia sua ræt som fyr segir 507; mgl. Bb, c. Svaok ef menn bera uopn a loghþingi y Nidarosæ tilf. Na. / þa gialde hann tilf. 507. halfa mgl. 507. mork .Silfrs.ok late lata 507. uopnen vapnan Na; vapnn 507. . æigi eiger 507. [logrettu menn konungr Bb, c, d; Na; 507. tva luti/ vapna vapnan Na. . en konungr þingmenn Bb, c, d; Na; 507. þridíung tridunge Na. því at i ollum stoðum høvir monnum at giæta/ spectarok sidsemðar. sem fyr segir bokin (J Bockenne 507) tilf. Bb, c; 507. en þo æinkanlega mest i þæim thęn Na. stoðum mgl. Na. sem til skyn/semdarok spectar sømdar Bd. ero skipaðir af at Na. andverduok flæstum værðr mæstr ska/ðe at ef nokot skerst i. frå en þo: mgl. Bb, c; 507; frå En ef æin huer mgl. Ta, b; Xa. En oll biorguínar Nidarosar Na; N: kaupstadt tings viti 507; mgl. Ta, b; frå oll: vm kaupanga Xa. þínguiti er til falla oc tilf. Ta, b. .v./ marka morck Na. malok þaðan af smære þa tilf. Tb. a konungr her begynner Be. . íí. luti en þriðíung triding Na. bøar menn/ok sva ef mgl. Bl. formenn eða raðs Raad 507. menn koma æigi til þíngs logþingis Be; Ta, b; Xa. sem bok loghbok Be; Xa. sægir skyrir Bb, c, d; uattar Ta, b; skillir 507. þa oc Bb, c, d, e, i, k, l; Na; Tb; 507; mgl. Xa. dø/mi [þetta fe mgl. Be; Ta, b; Xa. þíng thingi Na. menn a þa tilf. Ta. at ok Xa. giælda græiðiz Be; Xa; þeír líuki þa upp þat er þeír uaro sakaðr Ta; lukizt Tb. a at Tb. næsta mote þingi Be; Ta, b. er en ef Ta, b; en Xa. giælkyriok eða Ta, b; 507. [syslu ma/ðr s. men Be. skulu mgl. Be; Ta, b; Xa. æiga eigu (at luka mgl. Tb) Ta, b. en ef þa þar Bk; þat Bl. er æigi bøt golldit Bb, c, d; 507. læggi liggi Bd; Na; 507. a uið Bb, c, d; 507. domrof. þægngilldi oc/ fyrir mgl. Bb, c, d, e, l; 507. ubota mal oll tilf. 507 er ef Bb, c, d, i, k, l; Na. gerazt þa þet Tb; Xa; mgl. Bb, c, d, e, i, k, l; Na; 507. a konungr æín æinsaman Xa. resten av bolken og fram til kapittelet 4 i landvernsbolken mgl. Ta, b. . Nu ef maðr ryfr dom etc. tilf., resten av kapittelet mgl. Bl. þan logsamdan Xa. etc. tilf., resten av kapittelet mgl. Be, i, k; Xa; tilf. i margen med ei langt yngre hand (1500-talet?) det kapittelet som til vanleg står på slutten av Farmannslova: «Allar þær sektir…» utan viktige avvik frå Farmannslova Bl (som elles mgl. Farmannslova). eʀ/ dømðr er [a logþingi mgl. Bb, c, d; 507. i biorguín Nidarosæ Na; J N: kaupstadt 507. .ok vapna tak er mgl. Bd. at att. ínnan logret/tuok uttan. þa sækiz sa han Na; mgl. Bb, c. . íííj. mork morkum Bb, c, d; Na; 507. .Silfrs. uið konung [er dom ryfr. mgl. 507. en mork/ uið sakar abera. Nu scal giælkyri eða syslu maðr konongs tilf. 507. því lysa a biorguínaʀ Nidarosar Na; N: þingi 507. / þingi. huersu margír menn af varo tæknír i bø varom a nestom .xíj. ma/naðomok segi skil a vm voxtok ifir lit þeirra Sem fyr segir (bokin Bc), tilf., resten av kapittelet mgl. Bb, c. er hinum urðu at skaða/ at þeir thær Na. megi því at mgl. Bd; Na. helldr kendir værða at likendom huar sem þæiʀ kunnu fram at koma. frå at þeir: mgl. 507.

Vm gialkyra oc syslu mann Bb, c, d; Um mot eptir þing. Oc huersu fara skal ef annar (huar mgl. Bk) fryr af (a Bl) sitt mal. Oc um lysing log (þingis. Capitulus mgl. Bk). Bi, k, l; vm mot þau sem gíalkyri skal eiga Bn; Vm mot. Xa; Wm Gialkyri ochWmbuðz manna ting. v. 507; kapittelet mgl. Ta, b. #5 Sva er ok tilf. Na. mælt at giælkyriok eða Be; resten av kapittelet mgl. Bn. syslu maðr skulu mot þing Bb, c, d; 507. æiga innan/ þeirra .víí. atta Bb; 507. nata er en Xa. lokit er frå lokit: þeir haua locit Bi, k, l. logþíngi þíngí Bl; loghtingh Na; etc. tilf., resten av kapittelet mgl. Be; Xa. ok lysi lysa Bi; 507. þvi tilf. Bk. fyrir monnum [því sem huat þar Bb, c, d; 507; huat Bi, k; huat er Bl. talat var etc. tilf., resten av kapittelet mgl. Bi, k, l. / a logþingínu logðingi Bb, c, d; Na; 507. i biorguín Nidarosæ Na; N: 507. ok æínkanlega huat huer Bb, c, d; huar 507. alykt a fel þeirra man/na mgl. Bb, c, d; 507. mal er þa skipadozt skipaðizt Bb, c, d. a þui nesta logþíngi. En ef annar tvæggi/a huar Bb, c, d; Na; 507. ryfr fryr Bb, c, d; Na; 507. a sín lut þa er mal malit Bb, c, d; 507. kømr a þetta þeira 507. motok kallar rangt vera mgl. Na. up/ boret fyrir logrettu menn. þa scal þo æigi brigða domí sækta sektar Bb, c; Na. laust. En hann hinn Bb, c, d; 507. / ma æsta hín hann Bb, c; Na; honom 507; mgl. Bd. taks til nesta logþíngiS a oðrum vættriok hafe hau Na.| þa tilf. Bb, c, d; Na; 507. huartv/eggia uppi sítt mal ok føre sa er taksættr var. tak með fullum vorðz/lum. En ef mal røynízt með sama hætteok fyr. Sem fyr segir tilf. Bb; 507; Sem aðr segir bokinn tilf. Bc. þa have se sa Bd; Na. kost/nað sín aukín halfu af hínum honom Bd; Na. er mgl. Bd. yflði han til rangs malsok sø/ke þat með takum sem aðrar fear sokner. Prouazt oc sva at hín hann Bd. hafe heuir Bd. \20r\ rangt flut fyrir logmanni ok tilf. Bd. logrettu monnum er fyr fyrre Bd; Na. dømðizt maletok dømízt þa hi/num. þa take sa han Na. kostnat sín halfu aukín Sett til i venstre marg med same hand Na. ok søke sem aðr vattar ok sva skal/ huærvetna þar sem logmaðrok aðrer skynsamir menn sea at menn værða aflog/lega af laga Bd. sotterok til laga taksættír frå: þa have se mgl. Bb, c; 507. . Nu scal giælkyri eða syslu maðr því mgl. 507. lysa./ at logþingi scal huærn vætr uppi vera i biorgwin Nidarosæ Na; N: 507. næsta sunnu mgl. Bb, c, d; 507. dagh æftir þret/tanda dagh iola. þa scal oc þui lysa at menn skulu æigi þa menn i hus till tilf. 507. sín taka/ er laupa vestanok eða Bb, c, d; 507. austan. sem fyr segir (i bokínní tilf., Bb, c) tilf., resten av kapittelet mgl. Bb, c; 507. norðanok eða Bd; frå vestan: vestan æða nordar æða Na. sunnan. nema þeir uítí skil a. at þæir/ ero skila menn. þui at slikir menn mgl. Na. ero því vaner at vera nokoro likt lick Na. æín vætr eða . íj./ [eða . ííj. mgl. Bd. ok hylla sik sva uíð menn. En tilf. Na. Sidan skiliazt þeir æigi bætr við en at Bd; sua at tilf. Na. annat/huart stela þeir fe manna. eða laupa brot með mgl. Na. husprøyium manna. eða frend/konom. eða gera onnur onnir Na. vanð verk. En huær sem oðru uís gererok tækr slika menn/ þa mgl. Bd. sæckizt mork .Silfrs. við konong tilf. Bd; Na. [er hín ef hann Bd; Na. prouazt at illum manne./

Vm alla logsamda doma (þa er vm uiga ferði byria tilf. Bd), Bb, c, d; Huer sekt uið liggr ef menn riuua logsamða doma. oc ef maðr fær eigi rættyndi i bø fyrir logmanni. Bi; Huer sekt við ligr ef menn ríufa logsamda doma ok ef maðr fer eigi rettindi. Bk; huer sekt er uiðr liggr er maðr ryfr logsagða doma vm þat er maðr fær eigi rettende fyrir logmanne. Bl; vm laugdoma þa sem dømdír verða. Bn; Capit: Xa; Wm Doma þau som setter ero, vm vigaferð oc þeira kuænna Legorð. Cap: vj. 507; kapittelet mgl. Ta, b. #6 Alla þa doma er um viga ferði ferðir Bb, c; 507. resten av kapittelet mgl. Bn. scal sætía etc. tilf., resten av kapittelet mgl. Xa. eða fyrir vm Bb, c, d; Na; 507; mgl. Be; frå eða: oc vm Bi, k, l. þeirra kvænna legorð ær Menn æige vijgvm tilf. 507; etc. tilf., resten av kapittelet mgl. Be. / er fyrir æigu at mgl. Bd; Na. koma ful mannz giold etc. tilf., resten av kapittelet mgl. Bi, k, l. eða holf [at logum. Sem fyr segir (i bokinni Bc), teksten mgl. fram til En ef hin uil æigi Bb, c; mgl. Bd; Na; 507. þa scal þa alla mgl. 507. / með logum sætia sæta 507. ok griðum til fyrsta sals. En sa er ryfr dom logsamðan logsagðan Bd. fyrir sal mgl. Bd. / eða at fyrstum solum. þa gengr sa a grið sínok er trygrofe tryggrofin Na. .ok hæuír firi/gort feok friði [i landeok lausum øyri mgl. Bd; Na. . En þær ero nauðsyníar ef maðr er síu/kr eða sar. eða æínarhueriar þær stornaudsyníar gange til er goðer/ menn bere uítní vm at hann matte æigi til koma i æíndaga. En sal þat fyrs/ta scal fram koma ínnan þess fyrsta sama Na; mgl. Bd. manaðarok flytía hæim til hans./ok se bodet með vatta. íj. en hin hann Bd. take þar uið eða umboðs maðr hans. nema/ hann hin Na. uílí índella della Bd. um mgl. Bd; Na. gera honum hin Na. er taka scal. En um oll onnur onnir Na. mol er menn/ læggia sætia Bd; Na. logdoma [a ímillum míllím Bd; millum Na. sín. þa sækizt sa mork .Silfrs. mgl. Na. uið sakar abera/ er þan mgl. Bd. dom ryfr. ok hallda dom sem aðr tilf. Bd; Na. en [konunge uið konung Bd; Na. .íííj. morkum .Silfrs. mgl. Na. ok søke giælkyri huaromtvæg/gia til handa.ok take hín han Na. fyrst skuld sína upp sva sem domr dømdi/ en ok Bd. sækt huarstvæggia huarum thuæggia Na. se siðan skipt tilf. Bd; Na. æftir fear magne ef æigi vínzt fe til/ huarstvæggia huarethuæggia Na. . frå En sa er ryfr: mgl. 507. En ef hín hann Bb, c, d; Na; 507. uil æigi [þa en mgl. Bb, c, d; Na; 507. dom hallda. þa scal giælkyri/ lata blasa til mozok gera hann utlægan. nema hann giallde slikt up sem nu/ er mælt. Nu ef maðr fær æigi rettyndi sin tilf. Bb, c, d; Na; 507. i bø varom mgl. Bb, c, d; Na; 507. fyrir logmanne eða giælkyra. þa skal/ sakar abere à bæra 507. taksetia hann til nesta logþíngis er ef Bb, c, d; Na; 507. hann fær æigi ret af. en ef hann mgl. Bd; 507. / hæuír til þess sanleg vítní at han hæuír þan taksættan er mal a uið hann/ok þat annat at mal hafe sva faret sem hann [hæuír hærmt. hærmir Na; hærmaðæ 507. þa skulu þíng/menn døma þat mal at logfullu logfulla 507. . huart sem uið ero baðer eða sa annar tilf. Bb, c, d. æín mgl. Bc, d. er \20v\ fram ber. oc logmanne loghmannum Na. ok logrettu monnum þickir þickia Bc, d; Na. fyrir luta bita Bb, c, d; Na; 507. . nema hínum er/ taksættr tackset Na. var banne ful naudsyn/

Boken er utgitt av Nasjonalbiblioteket

Last ned

Last ned hele boken til mobil/nettbrett i .epub-format eller som .mobi.
Du kan også skrive ut boken som .pdf eller html.

Om Magnus Håkonsson Lagabøtes bylov og farmannslov

Noreg var i forhistorisk tid eit bygdesamfunn, men i mellomalderen blei små sesongdrivne handelsplassar etter kvart større og meir etablerte, og i ein periode var Bergen den største byen i Skandinavia. Livet i byane var annleis enn på bygda, og det var tidleg behov for ei særskild lov for byane. Bylova til Magnus Håkonsson Lagabøte (1238–1280, konge av Norge 1263–1280) blei vedteken i 1276 og erstatta eldre lover som handla om byar og sjøfart, dei fleste av desse er no tapte. Magnus Lagabøtes bylov er ei viktig historisk kjelde, og gjev eit rikt innsyn i byordning og handel i dei norske mellomalderbyane.

Bylova kom sist ut på norrønt i 1848 ved Rudolf Keyser og P. A. Munch. Denne nye utgåva kollasjonerer mellom anna eitt handskrift og seks fragmenterte handskrifter som Keyser og Munch ikkje har brukt, samt eit fullstendig variantapparat.

Les mer..

Følg Bokselskap i sosiale medier

Instagram      Facebook
Bluesky          X

Vil du ha varsel når nye bøker publiseres?