Magnus Håkonsson Lagabøtes bylov og farmannslov

Utgåve ved

Jóhanna Katrín Friðriksdóttir

Marit Aamodt Nielsen

Magnus Rindal

NB kilder 16:1

Nasjonalbiblioteket/bokselskap.no

Oslo 2023

Magnus Håkonsson Lagabøtes bylov og farmannslov, utgitt ved Jóhanna Katrín Friðriksdóttir, Marit Aamodt Nielsen og Magnus Rindal, NB kilder nr. 16:1, Nasjonalbiblioteket, Oslo 2023

ISBN: 978-82-7965-534-3 (bokselskap.no), 978-82-7965-533-6 (epub), 978-82-7965-547-3 (mobi), 978-82-7965-532-9 (trykt)

Filen er lastet ned fra e-bokportalen Bokselskap. Lesetekst og flere nedlastningsmuligheter m.m. er gratis tilgjengelig på bokselskap.no

INTRODUKSJON

Forord

I 1848 gav R. Keyser og P. A. Munch ut Den nyere By-Lov eller Bjarkø-Ret, udgiven af Kong Magnus Haakonssøn, i bind 2 av Norges gamle Love indtil 1387. For si tid var dette eit solid arbeid. Det bygde på studiet av 25 handskrifter og var utstyrt med eit rikt variantapparat. Men dette variantapparatet er ikkje fullstendig, og utgjevarane hadde ikkje høve til å bruke dei fragmenta som nyss var funne på Riksarkivet. Det er såleis behov for ei ny utgåve av Magnus Lagabøtes bylov.

Keyser og Munch sine kollasjoneringar av handskriftene er bevarte i NB Ms.4° 689. Men dei er organiserte på ein slik måte at vi valde å kollasjonere alle handskriftene og fragmenta sjølve, mellom anna eitt handskrift og seks fragmenterte handskrifter som Keyser og Munch ikkje har brukt.

Arbeidet er fordelt slik at Marit Aamodt Nielsen har hatt ansvaret for prologen, tingfarebolken, kristendomsbolken, landvernsbolken og mannhelgebolken; Jóhanna Katrín Friðriksdóttir har hatt ansvaret for arvebolken, byordninga, kjøpebolken og tjuvebolken; Magnus Rindal har hatt ansvaret for rettarbøter, epilogen og Farmannslova.

Arbeidet med ei ny utgåve av Bylova og Farmannslova har vore utført i regi av prosjektet De norske middelalderlovene ved Nasjonalbiblioteket.

Oslo, september 2022

Jóhanna Katrín Friðriksdóttir

Marit Aamodt Nielsen

Magnus Rindal

Signaturar brukte i variantapparatet

n1

- Ba     AM 323 fol.

- Bb     AM 60 4°

- Bc     AM 322 fol.

- Bd     AM 304 fol.

- Be     AM 78 4°

- Bf     NKS 1640 4°

- Bg     GKS 3260 4°

- Bh     AM 61 a 4°

- Bi     Holm perg. 32 4°

- Bk     Holm perg. 30 4°

- Bl     Holm perg. 29 4°

- Bm     Holm perg. 34 4°

- Bn     LundUB Mh. 15

- Bo     AM 315 h fol.

- Na     GKS 3262 4°

- Oa     AM 309 fol.

- Ob     AM 305 fol.

- Ob1     Holm perg. 11 fol.n2

- Ta     NKS 1642 4°

- Tb     Holm perg. 28 4°

- Xa     AM 31 8°

- Xb     AM 65 4°

- Xc     AM 307 fol.

- Xd     GKS 3261 4°

- Xe     De la Gardie 8

- Xf     Holm perg. 11 fol.

- 2     NRA 2

- 4     NRA 4

- 6     NRA 6

- 15     NRA 15

- 35     NRA 35 A

- 50     NRA 50 E

- 507     NB Ms.4° 507

Innleiing

Skandinavia var i forhistorisk tid eit bygdesamfunn. I tidleg vikingtid begynte små sesongdrivne handelsplassar å bli danna. Desse blei etter kvart større og meir etablerte, og med tida utvikla dei seg i tråd med politiske og økonomiske endringar.n3 Ved utgangen av høgmellomalderen var det samla folketalet i byane i Noreg (dvs. dei områda som omfattar dagens Noreg) sannsynlegvis rundt 20 000, noko som utgjer ca. 5 prosent av det totale folketalet på ca. 400 000.n4 Bergen, Trondheim, Oslo, Tønsberg, Hamar og Stavanger blir alle rekna som byar ut frå folketal og -tettleik og funksjonane deira som administrative, religiøse, kulturelle, rettslege, militære og/eller økonomiske sentrum.n5 Nokre fleire – Sarpsborg (Borg), Skien, Uddevalla, Marstrand, Kaupanger, Veøy, Borgund, Steinkjer og Vågan – blir også ofte tekne med fordi dei er viktige for næring og handel i eit regionalt perspektiv.n6 Tre av desse byane låg i Båhuslen (sv. Bohuslän), som nå høyrer Sverige til, men som var ein del av det norske kongeriket fram til 1600-talet. Det er vanskeleg å rekne ut innbyggjartal, men Bergen var aller størst med opp mot 10 000; Oslo og Trondheim hadde høgst 3 000 innbyggjarar, 1 500 budde i Tønsberg, medan andre byar hadde færre innbyggjarar.n7 Den relative storleiken til Bergen i høve til dei andre byane reflekterer mellom anna at kongefamilien oppheldt seg oftare der enn på andre stader fram til rundt 1300.n8 Den geografiske posisjonen som lekk mellom fiskestasjonane i nord og marknadene i sør, gjorde Bergen også til eit viktig knutepunkt i det hanseatiske handelsnettverket som blei dominerande i næringslivet i Bergen i seinmellomalderen, og i ein periode var Bergen den største byen i Skandinavia.

Livet i byane var annleis enn på bygda, og det var tidleg behov for ei særskild lov for byane. Sekulære og geistlege embetsmenn, handelsmenn, handverkarar, fiskarar og arbeidsfolk heldt til i byane, og det var også kyrkjer og kloster der, der det ofte blei undervist, og sjukehus og fattighjelp. Som både historiske kjelder og arkeologiske utgravingar har vist, budde folk ofte tett i byane, og det var stor risiko for brann. Difor var det naudsynt med reglar om gatebreidd, tilgjengelege vasskjelder og tilsyn og rutinar rundt eld og omnar. Med lova blei det også gjort forsøk på å regulere sosial oppførsel, for eksempel bråk, alkoholmisbruk og tjuveri, spesielt rundt jul og andre høgtider. Byar var utsette for åtak, så det var behov for vakthald; men på den meir prosaiske sida var det også utfordringar rundt infrastruktur, for eksempel søppeldeponering, snøfjerning, vedlikehald av gateløp og vassleidningar.n9 Bylova kjem inn på desse temaa, men utgravingar har vist at reglane ikkje alltid blei følgde nøyaktig; for eksempel var gatebreidda ofte mindre enn det lovene seier. På den andre sida blei lova vanlegvis følgd når folk kjøpte og selde eigedomar eller gjorde andre slags avtalar.n10 Det skjer mykje på det arkeologiske feltet når det gjeld norske byar, og parallelt med denne utviklinga vil denne nye utgåva av Bylova forhåpentlegvis stimulere til forsking på byar i mellomalderen.n11

Bylov

Magnus Lagabøtes bylov erstattar eldre lover som handlar om byar og sjøfart. Av dei er den såkalla Bjarkøyretten for Nidaros den einaste som er bevart.n12 Det eldste fragmentet (AM 315 g fol.) er frå ca. 1250 og inneheld delar av kristendomsbolken og av Farmannslova, men heile lova finst berre i yngre islandske avskrifter. Dette er den eldste kjende norske lova som gjaldt for handelsplassar og byar i mellomalderen, og den inneheldt også ein gammal sjørett (sjå vidare nedanfor).

I prologen til Magnus Lagabøtes bylov er denne lova kalla Bjǫrgynjar bók i fem handskrifter, bjarkeyjar réttr i to handskrifter og bjarkeyjar réttr ok bǿjarmanna lǫg i fire handskrifter. I handskriftene kan vi elles finne bǿjarmanna lǫg, bǿjarbók, bǿjarlǫg, bǿjarréttr og bjarkeyjarréttr. Etymologien til bjarkøynamnet er ganske uklar, men mange forskarar meiner at det truleg viser til Birka, den gamle kjøpstaden i Mälaren i Sverige. Namnet er ei latinsk omsetjing av namnet Bjarkøy. Det finst også andre skandinaviske Biærköarætter frå mellomalderen, så det verkar som at det å kalle opp ei bylov etter Birka var ein skikk som spreidde seg tidleg rundt om i Skandinavia.n13 Konungs skuggsjá (Kongespegelen), ein gammalnorsk pedagogisk-moralsk tekst skriven i Bergen i ca. 1250, brukar også bjarkøyrett som eit omgrep på lover for handel og sjøfart. Teksten er sett opp som ein samtale mellom far og son, og faren seier til sonen: «Gerðu þer allar logbœcr kunnar en mæðan þu vilt kaupmaðr væra þa ger þer kunnigan biarcreyar rett» (Gjer deg kjend med alle lovbøker, men viss du vil vere kjøpmann, så gjer deg kunnig i Bjarkøyretten).n14 Dei råda faren gjev sonen i dei følgjande avsnitta i teksten, høver godt med innhaldet i Bjarkøyretten slik han er overlevert, ettersom ein stor del av teksten tek for seg handelsverksemd og førebuing til sjøtransport av varer.n15 Også i handskriftene av Magnus Lagabøtes bylov er lova i prologen og andre stader kalla bjarkeyjar réttr.n16 Det var altså vanleg å vise til Bjarkøyretten når ein meinte bylov generelt (med eller utan farmannslov), sjølv om bylova til Magnus Lagabøte var nye lover som erstatta eldre rett.

Dei gammalnorske termane for det vi kallar by, var kaupangr og kaupstaðr, som begge viser til handel, og elles staðr (sted) og bǿr (by). Det sistnemnde ordet var det som oftast blei brukt om folket i byane og lova for dei. Det gammalnorske ordet for landdistrikt var herað, og ein gong nemner Landslova heraðsréttr (distriktsrett). I kap. 16 i arvetalet i Landslova står det:

alt þat er í kaupangri gerast, skal at kaupangrsmanna rétti sǿkja. En alt þat er í heraði er gǫrt, ok hvarfar í millum vár heraðsmanna ok bǿjarmanna, þat skal alt at heraðsrétti sǿkja.

(alt det som er gjort i kjøpstaden, skal ein søkje etter kjøpstadmennenes rett. Og alt det som er gjort i heradet, og som vi heradsmenn og bymenn blir usamde om, det skal ein søkje etter heradsretten.)

I overskrifta på landvernsbolken i Bylova opplyser tre handskrifter at det som er teke med, er det som skil mellom bergensmenn (kaupangsmenn i eitt handskrift) og heradsmenn. I tilsvarande kapittel i arvetalet i Bylova finn vi same formuleringa som over, med to unnatak. På den eine sida finn ein bǿ várum i staden for kaupangri, og bǿjar rétti står i staden for kaupangrsmanna rétti.

Som nemnd er Bjarkøyretten for Nidaros dei einaste norske Bylova som er bevart frå før Magnus Lagabøtes tid, men mykje peikar mot at den rettslege skilnaden mellom byfolk og andre også var til stades i andre byar. Det viser tilvisingar i bevarte lover. Kapittelet frå arvetalet sitert ovanfor, der ein skil mellom heraðsmenn og bǿjarmenn, er nesten ordrett teke frå kapittel 120 i den eldre Gulatingslova, og i den eldre Frostatingslova står det følgjande i kapittel 32 i den 10. bolken:

Men om ei sak som er gjord i kaupangen, skal saksøkjast i heradet, då skal det saksøkjast etter frostatingsretten og dømmast etter bjarkøyretten. Og om ei sak som er gjord i heradet, skal saksøkjast i kaupangen, då skal det saksøkjast etter bjarkøyretten og dømmast etter frostatingsretten, om saka kjem til doms.n17

Vi ser altså at begge dei to gamle landskapslovene viser til ein rett for byen, kalla bjarkøyretten i Frostatingslova og kjøpstadmennenes lov eller rett i Gulatingslova, og det viser at Bergen hadde ei bylov før Magnus Lagabøte si frå 1276. Innbyggjarar i byar hadde altså ifølgje lovene delvis ulike rettigheiter enn folk frå bygda, og byane var særskilde lovdistrikt.n18

Som sagt brukar dei norske lovene knytte til Magnus Lagabøte spesifikke omgrep for heile landet, landdistrikta og byane. Landslova var formelt sett innretta for kvart av lagdøma og blir kalla Gulaþingslǫg eller Gulaþingsbók osv.n19 Vi finn termen landslǫg berre to gonger, i kap. 4 og 6 i arvetalet, at landslǫgum réttum. Meininga er nok då «lova i landet». Også i lovtekstar eldre enn Landslova kan vi finne termen landslǫg, men då med tydinga «gjeldande lov og rett i landet» eller «den verdslege lovgjevinga». I Bylova er termen landslǫg brukt to gonger, i kap. 8 i arvebolken og i kap. 24 i kjøpebolken, truleg med tydinga «lova i landet». Ni av handskriftene viser til landsbókin når dei forkortar teksten. Her er det tvillaust tale om Landslova.

Prologen og epilogen i Bylova er i hovudsak dei same som i Landslova. Difor inneheld prologen i Bylova opplysningar om bolken om innløysing av landeigedom og landsleigebolken. Naturleg nok manglar Bylova likevel desse to bolkane, som i Landslova er knytte til landdistrikta. Ein ny bolk (i høve til Landslova) i Bylova er byordninga, og Bylova har ei anna tingordning. Elles er det særleg i landvernsbolken og kjøpebolken Bylova vik av frå Landslova. Den viktigaste skilnaden er følgjande:

- I kap. 7 i landvernsbolken er det gjeve reglar for leidangsplikta i byen og i heradet.

- I kap. 5 i tingferdsbolken er eða í kaupangi (eller i byen) tilføydd til lagtinget i ni handskrifter.

- I begynninga av kap. 19 i mannhelga har fire handskrifter eit tillegg om byen.

- På slutten av kap. 19 i mannhelga tilføyer ni handskrifter ein sekvens som gjeld forhold i byen.

Dette blei sidan utarbeidd meir i kong Magnus Lagabøtes bylov, som blei vedteken i 1276. Ny og pågåande forsking viser at delar av Lands- og Bylova frå 1270-åra var tekne frå dei eldre regionale lovene, medan mykje av det nye materialet var teke frå utanlandsk lovtradisjon bygd på romersk og kanonisk rett, tilpassa lokale behov.n20 Det hadde vore eit viktig prosjekt å samanlikne Landslova, Bylova, Farmannslova og Bjarkøyretten nærare, og i større grad å utforske korleis lova var brukt i praksis.n21 Vi håpar at denne utgåva vil stimulere til slik forsking.

Den tekstuelle bevaringa av Bylova er prega av utelatingar, med eksplisitte eller implisitte tilvisingar til Landslova. Det er berre to av handskriftene som har fullstendig tekst av Bylova – AM 323 fol. frå 1325–1350 og GKS 3262 4° frå 1576 – og dei inneheld ikkje Landslova. Dei andre handskriftene forkortar fellesbolkane meir eller mindre og viser til Landslova, og med eitt unnatak er dei overleverte i handskrifter som inneheld Landslova. Unnataket er AM 78 4°, som inneheld Bylova og ikkje Landslova, men det er grunn til å tru at det opphavleg har vore del av det same handskriftet som AM 56 4°, som inneheld Landslova og ikkje Bylova.n22 Difor kan ein konkludere med at dei delane av Landslova og Bylova som var felles, blei oppfatta som den same lova.

Ein finn dessutan utelatingar i tekst som rammar inn og kontekstualiserer lova. Prologen er i heilskap berre overlevert i AM 323 fol. (Ba) og GKS 3262 4° (Na). Der er brevet stila til biskop Askatin i Bergen i Ba og til erkebiskop Jon i Na. Dessutan har Holm perg. 30 4° (Bk) den fyrste delen av prologen, inntil opprekninga av bolkane frå og med kristendomsbolken. I Bk er brevet stila til alle i Gulatingslag. Epilogen er overlevert i berre to handskrifter, AM 323 fol. (Ba) og AM 61 a 4° (Bh). Bylova blir avslutta med rettarbøter, men dei manglar i dei fleste handskriftene.

Det er vanleg å rekne med at Bylova blei vedteken i 1276. AM 323 fol. (Ba) seier at lova blei vedteken i Bergen på Vincentius' messedag, som er 29. januar, i året 1276, kong Magnus sitt 13. styringsår. Bh seier at lova blei vedteken på Gulating, jonsokdag i året 1273, kong Magnus sitt 11. styringsår. Men denne epilogen i Bh er nok frå Landslova. Vi veit ikkje når ny bylov blei vedteken i dei andre byane, men eksempel på bergenske lokalitetar i handskriftene tyder på at desse bylovene byggjer på Bylova for Bergen. Den historiske konteksten, dvs. Bergens sentrale posisjon som hovudopphaldsstad for kongefamilien og Noregs største by, stør også denne konklusjonen.

Farmannslov

Fragmentet AM 315 g fol. frå ca. 1250 inneheld delar av den Farmannslova som blir rekna som del av den gamle Bjarkøyretten frå Nidaros. Overskrifta er «her hæfiazc upp farrmanna log» (her begynner Farmannslova). I norrønt blei farmaðr brukt om ein person som dreiv med sjøfart og handel, og Farmannslova har nok opphavleg vore ein sjørett, med reglar for handelsverksemd på skip.n23 Sidan handel også var viktig for ein by, er koplinga til ei bylov nærliggjande.

Magnus Lagabøtes farmannslov handlar primært om reglane for ferdsel til sjøs og handelsvarene på skipa. Ho blir avslutta med eit kapittel om bøter i byen. Dette kapitlet høyrer eigentleg heime i Bylova. Det er difor klart at Bylova og Farmannslova har tett samband, men det ser likevel ut til at Farmannslova alt frå den eldste tida har vore oppfatta som ei lov, og ikkje som ein bolk i ei bylov. 12 av handskriftene innheld overskrifta farmanna lǫg, og i to (AM 309 fol., Oa, og NKS 1640 4°, Bf) står det bjarkeyiar réttr. I eitt handskrift (GKS 3261 4°, Xd) står det farmanna bǫlkr. Dette handskriftet manglar Bylova, så Farmannslova kan ikkje vere oppfatta som ein bolk i denne lova. I to handskrifter (Holm perg. 11 fol a, Xf, og Holm perg. 28 4°, Tb), har hender frå 1500-talet skrive overskrifta vater retten. Ingen av bolkane i Bylova blir kalla lǫg, så overskriftene i handskriftene viser at Farmannslova blei oppfatta som ei eiga lov.

Farmannslova i norrøn språkform er overlevert i 20 heile og 3 fragmenterte handskrifter. Av dei 20 heile handskriftene manglar Bylova i to. Farmannslova manglar i 5 av 23 heilslege bylovhandskrifter. I GKS 3262 4° (Na) står det i prologen at Farmannslova kjem etter tjuvebolken, for dei som er ute og fer ute med godset sitt, treng å vakte seg for tjuvar, ransmenn og annan fare, med stor varsemd og klokskap. Farmannslova er elles ikkje nemnd i Bylova.

Farmannslova er også teken med i den islandske lovboka Jónsbók frå 1281. Island hadde ingen byar, og lovboka inneheld heller inga bylov.

Handskrifter som inneheld Bylova og/eller Farmannslova

I det følgjande har vi lista opp alle handskrifter og fragment som inneheld Magnus Lagabøtes bylov og/eller farmannslov. Vi har teke med både dei som har tekstkritisk verdi og dei som ikkje har det, dvs. avskrifter av kjende førelegg. Trykte utgåver har vi ikkje teke med. Som fragment reknar vi enkeltblad av handskrifter og delar av blad, og handskriftene som fragmenta er del av, blir kalla «fragmenterte handskrifter». Handskriftene er ordna alfabetisk etter katalogsignatur. I parentes etter katalogsignaturen har vi sett dei bokstavsignaturane som er nytta i utgåva i Norges gamle love (heretter NgL) ved Rudolf Keyser og P. A. Munch, som har vore standardutgåva frå dei blei utgjevne i 1848. I utgåva vår har vi behalde desse signaturane. For handskrifter som NgL ikkje har nytta, har vi brukt talsignaturar som står i parentes etter katalogsignaturen. Opplysningar om alderen på dei norrøne handskriftene og fragmenta er henta frå Ordbog over det norrøne prosasprog (heretter ONP) eller frå dei aktuelle katalogane dersom ONP manglar handskriftet eller fragmentet. Opplysningar om handskriftene er i hovudsak henta frå Gustav Storms omfattande katalog over lovhandskrifter som blei utgjeven i bind 4 av NgL i 1885, i tillegg til anna forsking og eigne observasjonar.n24 Dersom det er motstrid mellom Storms handskriftbeskrivingar frå 1879 og 1885, følgjer vi den som er utgjeven i 1885.n25 Vi opplyser så langt det er råd om skrivarar og eigarar. Skrivemåten for personnamn følgjer vanlegvis Storms handskriftbeskriving frå 1885 i NgL.

Handskrifter i norrøn språkform, med tekstkritisk verdi

AM 304 fol., hand a (Bd), ca. 1320. Denne handa skriv Gulatings-redaksjonen av Landslova, og deretter Farmannslova, Bergens bylov og avslutningsrettarbøtene og epilogen til Landslova. Landslova, som er forkorta, må sjåast i samanheng med Bylova, som har ein lengre versjon enn det som er vanleg. Same skrivaren har skrive AM 322 fol. hand c, AM 60 4° hand b og NRA 35 A.

AM 305 fol., hand c (Ob), ca. 1450. Denne handa har skrive Farmannslova og deretter Oslos bylov; begge skal vere i slekt med AM 309 fol.n26 Fire blad av kjøpebolken er på 1600-talet flytta til Holm perg. 11 fol.n27 Rettarbøtene viser at handskriftet var i Skien på 1300-talet, brukt av lagmannen Hans Jakobssøn Loe i 1569.n28 Hand a, Torgeir Håkonsson, som også har skrive AM 302 fol., AM 56 4° og AM 78 4°, har skrive Borgartings-redaksjonen av Landslova. Mellom Landslova og Farmannslova kjem fleire rettarbøter.

AM 307 fol. (Xc), ca. 1350. Dette handskriftet er skrive med éi hand og inneheld Gulatings-redaksjonen av Landslova (men med epilog til Borgarting), og deretter Tønsbergs bylov. Dei siste blada i handskriftet manglar i dag, så det kan også ha innehalde Farmannslova.

AM 309 fol., hand h (Oa), ca. 1325. Denne handa skriv Farmannslova og deretter Oslos bylov. I bolken om byordninga kan vi finne bergenske lokalitetar. To andre hender har skrive Eidsivatings-redaksjonen av Landslova (E). Mellom Landslova og Farmannslova kjem fleire rettarbøter.

AM 322 fol., hand c (Bc), ca. 1320. Denne handa skriv m.a. Gulatings-redaksjonen av Landslova, deretter Bergens bylov, Farmannslova og avslutningsrettarbøtene og epilogen til Landslova. Same skrivaren har skrive AM 304 fol. hand a, AM 60 4° hand b og NRA 35 A.

AM 323 fol. (Ba), ca. 1300. Dette handskriftet er det einaste frå mellomalderen som inneheld ein uforkorta versjon av Bylova, her for Bergen. Det ligg til grunn for utgåva i NgL 2. Etter Bylova følgjer Farmannslova, avslutningsrettarbøtene og epilogen. Handskriftet inneheld ikkje Landslova. Marius Hægstad har studert språket i det og konkluderer med at det er nordvestlandsk.n29 Mikjel Sørlie reknar det som «en rent bergensk lovkodeks».n30 Hægstad og ONP daterer handskriftet til tida mellom 1325 og 1350.n31 Men det har den insulære forma for v, og denne er sjeldan brukt etter 1300.n32 På 1500-talet var handskriftet framleis i Bergen.n33

AM 60 4°, hand b (Bb), ca. 1320. Denne handa skriv m.a. Gulatings-redaksjonen av Landslova, deretter Bergens bylov, Farmannslova og avslutningsrettarbøtene og epilogen til Landslova. Bylova begynner rett etter Landslova, utan ny side eller overskrift. Dette handskriftet ligg til grunn for utgåva av Farmannslova i NgL 2. Same skrivar har skrive AM 304 fol. hand a, AM 322 fol. hand c og NRA 35 A.

AM 61 a 4° (Bh), ca. 1350–1370. Dette handskriftet er skrive med éi hand og inneheld Gulatings-redaksjonen av Landslova, og deretter Bergens bylov. Etter Bylova står Farmannslova, Bylovas tjuvebolk, kong Magnus sine rettarbøter til bergensmennene og epilogen til Landslova.

AM 65 4°, hand b (Xb), ca. 1320–1350. Denne handa skriv Tønsbergs bylov og deretter Farmannslova. Ei anna hand har skrive Gulatings-redaksjonen av Landslova. Mellom Landslova og Bylova kjem det fleire rettarbøter.

AM 78 4° (Be), ca. 1300. Skrivar er Torgeir Håkonsson, som også har skrive AM 302 fol., AM 305 fol. hand a og AM 56 4°. Etter Bergens bylov og Farmannslova kjem kong Håkons rettarbøter til Landslova. Dette handskriftet inneheld elles ikkje Landslova. Storm meiner at AM 56 4°, som inneheld Gulatings-redaksjonen av Landslova, og AM 78 4° opphavleg har utgjort ei bok, som truleg blei delt i to ved midten av 1500-talet.n34

AM 31 8° (Xa), ca. 1325–1350. Handskriftet inneheld m.a. Borgartings-redaksjonen av Landslova (men Håkons rettarbøter og epilogen er til Gulating) og Bylova i generell utforming. Mellom Landslova og Bylova kjem det fleire rettarbøter. Det siste bladet i handskriftet manglar i dag, og vi veit ikkje om det har mangla meir, så det kan også ha innehalde Farmannslova.

De la Gardie 8 (Xe), ca. 1300–1350. Hand a og c, ca. 1300–1350, og hand d, ca. 1500–1550 skriv Farmannslova, d sin del er avskrift av AM 309 fol. Farmannslova følgjer rett etter Frostatings-redaksjonen av Landslova. Dette handskriftet har ikkje med Bylova.

GKS 3260 4°, hand a (Bg), ca. 1350. Denne handa skriv Gulatings-redaksjonen av Landslova, Farmannslova og Bergens bylov. Farmannslova står mellom kjøpebolken og tjuvebolken i Landslova. Det står to rettarbøter mellom Landslova og Bylova.

GKS 3261 4°, hand a (Xd), ca. 1325–1350. Handskriftet begynner med Borgartings-redaksjonen av Landslova, deretter følgjer Farmannslova. Dette handskriftet har ikkje med Bylova.

GKS 3262 4° (Na), 1576. Dette handskriftet begynner med Nidaros' bylov, følgd av Farmannslova. Bylova er i uforkorta versjon. Handskriftet inneheld ikkje Landslova. Skrivar er Morten Nilssøn, byskrivar i Bergen ca. 1588–1590, lagmann i Stavanger 1591–1601. Han har også skrive AM 97 4° (Bylova i omsetjing), Holm perg. 31 4° (Landslova), NB Ms.fol. 5 (Landslova i omsetjing) og NB Ms.4° 507 (Bylova i norrøn tekst og omsetjing).

Holm perg. 11 fol. a (Xf) (C 14), ca. 1325–1350.n35 Denne skrivaren begynner med Borgartings-redaksjonen av Landslova, og deretter følgjer Farmannslova. Dei fire blada av Oslos bylov som er tekne ut av AM 305 fol., står på slutten av handskriftet, følgde av avskrift av dei andre delane av Bylova etter AM 305 fol. og Holm perg. 29 4°, med ei hand frå 1677.

Holm perg. 28 4°, hand b (Tb) (C 15), ca. 1320–1350. Denne handa skriv Borgartings-redaksjonen av Landslova, deretter Farmannslova og Tønsbergs bylov.

Holm perg. 29 4°, hand c (ca. 1300–1350), e (ca. 1320–1350), f (ca. 1300–1350) og g (slutten av 1300-talet) (Bl) (C 16). Hand c skriv fyrst Gulatings-redaksjonen av Landslova og så 6 linjer av Bergens bylov, deretter følgjer fleire rettarbøter og så resten av Bylova. Dette handskriftet har ikkje med Farmannslova.

Holm perg. 30 4°, hand a (Bk) (C 17), ca. 1350. Denne handa skriv Bergens bylov, med Gulatings-prologen til Landslova. Same handa skriv deretter kong Håkons kristenrett. Så følgjer Eidsivatings-redaksjonen av Landslova med ei samtidig hand. Dette handskriftet har ikkje med Farmannslova.

Holm perg. 32 4°, hand a (Bi) (C 19), ca. 1300–1350. Denne handa skriv Gulatings-redaksjonen av Landslova og deretter Bergens bylov og Farmannslova. Hand c, frå andre halvdelen av 1500-talet, har skrive den sedvanlege omsetjinga av Bergens bylov og Farmannslova.

Holm perg. 34 4°, hand f (Bm) (C 21), ca. 1275–1300. Denne handa skriv Frostatings-redaksjonen av Landslova, deretter Bergens bylov og Farmannslova. Skrivaren namngjev seg som Eirik Trondsson.

LundUB Mh 15 (Bn), ca. 1305–1325. Dette handskriftet begynner med Hirdskråa, deretter følgjer Bergens bylov og Farmannslova. Så kjem det mange rettarbøter og kong Håkons kristenrett før Gulatings-redaksjonen av Landslova.

NB Ms.4° 507, slutten av 1500-talet. Dette handskriftet inneheld norrøn tekst og omsetjing av Bylova, redigert til bruk i Stavanger. Det inneheld ikkje Landslova eller Farmannslova. Skrivar er Morten Nilssøn (sjå oppføring for GKS 3262 4° ovanfor). Storm seier at teksten er «beslægtet med» AM 322 fol., og NgL 2 tek han ikkje med i utgåva av Bylova.n36 Men som Magnus Rindal har peika på, er teksten ikkje avskrift av noko kjent handskrift.n37

NKS 1640 4°, hand a (Bf), ca. 1280–1300. Dette handskriftet begynner med Eidsivatings-redaksjonen av Landslova. Så kjem det to rettarbøter med andre hender. Deretter følgjer Farmannslova og Bergens bylov, med same handa som Landslova. Ein marginalnotis viser at Bylova var brukt i Tønsberg på 1300-talet.n38

NKS 1642 4° (Codex Tunsbergensis), hand d (Ta), ca. 1320–1330. Denne skrivaren skriv fyrst Borgartings-redaksjonen av Landslova, så kjem det ei rettarbot, og deretter Tønsbergs bylov og Farmannslova.

Fragmenterte handskrifter i norrøn språkform, med tekstkritisk verdi

AM 315 h fol. (Bo), ca. 1300–1350. To av blada inneheld delar av Bylova (kjøpebolken, sannsynleg for Bergen) og av Farmannslova. Elles inneheld fragmentet delar av Gulatings-redaksjonen av Landslova.

NRA 2 (2), ca. 1302–1310. Eitt blad inneheld delar av Farmannslova. Elles er innhaldet delar av Gulatings-redaksjonen av Landslova og av Hirdskråa. Skrivar er truleg Hauk Erlendsson, som var lagmann i Gulating 1303–1322. Funne i rekneskap frå Sunnmøre 1630–1637.

NRA 4 (4), ca. 1275–1325. Eitt blad inneheld delar av Bergens bylov (byordninga). Elles er innhaldet sannsynlegvis delar av Gulatings-redaksjonen av Landslova. Funne i rekneskap frå Eiker 1634–1636 og Tønsberg 1639.

NRA 6 (6), ca. 1300. Dette er seks blad som inneheld delar av Bergens bylov (mannhelgebolken, byordninga, kjøpebolken og tjuvebolken). Funne i rekneskap frå Helgeland 1630–1632.

NRA 15 (15), ca. 1320–1350. Dette er fire blad som inneheld delar av Bergens bylov (byordninga, kjøpebolken, tjuvebolken og sluttkapitlet) og av Farmannslova. Funne i rekneskap frå Hardanger 1628 og Halsnøy 1630.

NRA 35 A (35), ca. 1320. To blad inneheld delar av Bergens bylov (kristendomsbolken, landvernsbolken og byordninga). Elles er innhaldet delar av Gulatings-redaksjonen av Landslova. Funne i rekneskap frå Gudbrandsdalen 1638–1640 og Hadeland og Valdres 1642. Same skrivar har skrive AM 304 fol. hand a, AM 322 fol. hand c og AM 60 4° hand b.

NRA 50 E (50), ca. 1300–1375. Dette er eitt blad som inneheld delar av Bergens bylov (byordninga). Funne i rekneskap frå Vesterålen 1633.

Handskrifter i norrøn språkform, utan tekstkritisk verdi

AM 326 fol., 1650–1700. Avskrift ved Ásgeir Jónsson av Tønsbergs bylov etter AM 65 4°.

AM 73 4°, ca. 1700. Avskrift ved Magnús Einarsson av Tønsbergs bylov i AM 65 4°.

AM 76 a 4°, ca. 1700. Avskrift ved presten Jón Gíslason av Bergens bylov i AM 323 fol.

AM 76 b 4°, slutten av 1600-talet. Avskrift ved Guðmundur Guðmundsson av Tønsbergs bylov etter Holm perg. 28 4°.

Holm papp. 78 fol., 1687. Avskrift ved Jón Vigfússon av Farmannslova og Tønsbergs bylov etter Holm perg. 28 4°. Handskriftet inneheld dessutan avskrift av Borgartings-redaksjonen av Landslova og Borgartings eldre kristenrett etter same handskriftet.

Holm papp. 79 fol., 1689.n39 Avskrift ved Jón Vigfússon av Farmannslova etter Holm perg. 11 fol. Handskriftet inneheld dessutan avskrift av Borgartings-redaksjonen av Landslova etter same handskriftet.

Holm papp. 80 fol., 1550–1600. Avskrift av Bergens bylov og Farmannslova etter Holm perg. 34 4°. Handskriftet inneheld dessutan avskrift av Hirdskråa etter same handskriftet.

Holm papp. 82 fol., 1687.n40 Avskrift ved Jón Vigfússon av delar av Bergens bylov etter Holm perg. 30 4°.

Holm papp. 119 fol., slutten av 1600-talet. Avskrift ved den islandske skrivaren Jonas Rugman (Jón Rúgmann Jónsson) av delar av Farmannslova etter De la Gardie 8. Handskriftet inneheld dessutan avskrift av Frostatings-redaksjonen av Landslova etter same handskriftet.

NB Ms.4° 689, 1834–1836. Avskrifter av Bergens bylov etter AM 323 fol. og AM 60 4°, Farmannslova etter AM 322 fol., Oslos bylov etter AM 309 fol., Tønsbergs bylov etter NKS 1642 4°, Nidaros' bylov etter GKS 3262 4° og Bylova etter AM 31 8°. Bortsett frå den siste avskrifta er det også ført variantar frå andre handskrifter.

NB Ms.8° 66, ca. 1750. Avskrift ved Eggert Ólafsson av Oslos bylov etter AM 305 fol., Tønsbergs bylov etter AM 307 fol., Bergens bylov og Farmannslova etter AM 322 fol.

NKS 1070 fol., 1700-talet. Avskrift ved Markus Magnussøn av delar av Bylova i generell utforming etter AM 31 8°. Handskriftet inneheld dessutan avskrift av Borgartings-redaksjonen av Landslova og Borgartings eldre kristenrett etter same handskriftet.

NKS 1071 fol., 1750–1800. Avskrift ved «Issfold» av Bergens bylov og Farmannslova etter AM 322 fol. Handskriftet inneheld dessutan m.a. Gulatings-redaksjonen av Landslova og Hirdskråa etter same handskriftet.

NKS 1072 fol., 1750–1800. Avskrift av Oslos bylov etter AM 309 fol. Handskriftet inneheld dessutan m.a. Eidsivatings-redaksjonen av Landslova.

NKS 1085 fol., 1750–1800. Avskrift ved M. Magnusen av Bergens bylov og Farmannslova etter AM 323 fol.

NKS 1086 fol., 1750–1800. Avskrift ved «Issfold» av Tønsbergs bylov etter AM 326 fol. (som er avskrift av AM 65 4°).

Thott 1276 fol., 1769. Avskrift ved Jacob Langebek av Farmannslova etter NKS 1642 4°.

Uldall 34 fol., hand a, 1598–1599. Avskrift av Tønsbergs bylov etter NKS 1642 4°.

Uldall 37 fol., 1700-talet. Avskrift av Bergens bylov og Farmannslova etter LundUB Mh 15. Handskriftet inneheld dessutan Gulatings-redaksjonen av Landslova, Hirdskråa og kong Håkons kristenrett.

Handskrifter med omsetjing til dansk

AM 316 fol., slutten av 1500-talet. Bergens bylov. Handskriftet inneheld også omsetjing av Landslova.

AM 318 fol. (før 1886 var det registrert som Chr. Univ. 3 fol.), 1554. Bylova og Farmannslova, omsetjing etter AM 31 8°, men der originalen har Bergen, har 318 «vor by». Handskriftet inneheld også omsetjing av Landslova.

AM 61 b 4°, 1550–1600. Delar av Farmannslova.

AM 85 4°, hand frå ca. 1580. Bergens bylov og Farmannslova. Handskriftet inneheld også omsetjing av Landslova.

AM 96 4°, ca. 1600. Bergens bylov.

AM 97 4°, 1550–1600. Nidaros' bylov og Farmannslova. Skrivar er Morten Nilssøn (sjå oppføring for GKS 3262 4° ovanfor). NgL tek med dette handskriftet i utgåva av Bylova, med signaturen Nb. Sidan det ikkje inneheld norrøn tekst, tek vi det ikkje med i utgåva vår.

AM 99 4°, ca. 1650. Bergens bylov.

AM 100 4°, 1600–1650. Bergens bylov.

Deichman bibliotek (før kalla Deichmanske bibliotek), 13 fol., 1596. Bylova og Farmannslova. Handskriftet inneheld også m.a. omsetjing av Landslova.

Holm perg. 32 4°, hand c (C 19), 1550–1600. Bergens bylov og Farmannslova. Denne delen av handskriftet er etter mellomalderen lagd til den eldre delen, som inneheld norrøn versjon av Gulatings-redaksjonen av Landslova, Bergens bylov og Farmannslova.

Holm papp. 118 fol., hand a, 1562. Bergens bylov.n41

Kall 592 4°, 1614. Tønsbergs bylov, etter NKS 1642 4° eller Uldall 34 fol. (som er ei avskrift av NKS 1642 4°).

NB Ms.fol. 4, slutten av 1500-talet. Bergens bylov. Handskriftet inneheld også omsetjing av Landslova.

NB Ms.4° 694, slutten av 1500-talet, Tønsbergs bylov i omsetjing etter NKS 1642 4°.

NKS 1074 fol., slutten av 1500-talet. Farmannslova og delar av Bergens bylov (den siste etter AM 323 fol.) Handskriftet inneheld også omsetjing av Landslova.

NKS 1634 4°, 1749. Dette er Hans Paus si omsetjing til dansk av Landslova, Bergens bylov og andre lovtekstar, etter AM 322 fol. (sjå meir om Paus nedanfor).

Thott 1277 fol., 1700-talet. Tønsbergs bylov, omsett etter AM 73 4°, som er ei avskrift av AM 65 4°.

Thott 2089 4°, ca. 1600. Bylova.

Nokre fakta og konklusjonar om handskriftene av Bylova og/eller Farmannslova

Bylova i norrøn språkform er overlevert i 23 handskrifter og 6 fragmenterte handskrifter. Fem av handskriftene (Bk, Bm, Xa, Xc, 507) manglar Farmannslova. Farmannslova i norrøn språkform er overlevert i 20 handskrifter og 3 fragmenterte handskrifter. Av dei 20 handskriftene manglar Bylova i to (Xd og Xe).

Dei fleste heilslege handskriftene av Bylova og/eller Farmannslova er frå fyrste halvdelen av 1300-talet, i alt 20. To (Bf og Bm) er frå slutten av 1200-talet. Ob er frå midten av 1400-talet. Na og 507 er frå andre halvdelen av 1500-talet. Alle dei fragmenterte handskriftene er frå fyrste halvdelen av 1300-talet (eitt av dei kan kanskje vere litt eldre). Den norske handskriftkulturen var i si blømingstid på 1300-talet fram til svartedauden som kom til Noreg i 1349, og difor er det ikkje overraskande at dei fleste handskriftene av Bylova er daterte til den tida.

Vi har sikker kunnskap om namnet på berre to skrivarar frå mellomalderen, og det er Eirik Trondsson og Torgeir Håkonsson. Eirik Trondsson har skrive Bergens bylov og Farmannslova i Holm perg. 34 4° (Bm). Torgeir Håkonsson har skrive Farmannslova og Oslos bylov i AM 305 fol., og Bergens bylov og Farmannslova i AM 78 4° (Be). Dessutan har truleg Hauk Erlendsson, lagmann i Gulating 1303–1322, skrive delar av Bergens bylov i NRA 2. Det at dei fleste skrivarane er anonyme, er også særmerkt for mellomalderhandskriftene.

I dag finst det handskrifter av Bylova for Nidaros, Bergen, Tønsberg og Oslo, ingen andre byar. Men handskriftet NB Ms.4° 507 frå slutten av 1500-talet inneheld norrøn tekst og omsetjing av Bylova redigert til bruk i Stavanger. Det er usikkert om dette betyr at dei andre stadene omtalt i begynninga av innleiinga som byar, aldri fekk eiga bylov formelt, eller om det er tilfeldig at ingen handskrifter frå dei blei bevart. Vi har flest norrønspråklege handskrifter av Bergens bylov, i alt 13, og dessutan seks fragmenterte handskrifter. Av Tønsbergs bylov har vi fire, og av Oslos bylov har vi to. Nidaros' bylov finst berre i eitt handskrift frå 1576. Eitt handskrift er redigert til bruk i Stavanger. Dette gjenspeglar omtrent byanes relative storleik, bortsett frå at uvanleg mange handskrifter frå Tønsberg er bevart i forhold til Oslo og Nidaros.

I dei heilslege handskriftene som har både landslov og bylov, er Bergens bylov kopla til Gulating ni gonger, Eidsivating to gonger og Frostating éin gong. Oslos bylov er kopla éin gong til Borgarting og éin gong til Eidsivating. Tønsbergs bylov er kopla til Borgarting to gonger og til Gulating to gonger. Den generelt utforma bylova er kopla til Borgarting tre gonger og til Frostating éin gong.

Plasseringa av landslov, bylov og farmannslov i handskriftene

I alt 43 norrønspråklege handskrifter av Landslova har tekstkritisk verdi. Av desse inneheld 21 handskrifter også Bylova og/eller Farmannslova, medan 22 manglar desse lovene.

Av dei 25 handskriftene som har Bylova og/eller Farmannslova, manglar Landslova i fire. Som nemnt før har AM 56 4°, som inneheld Landslova, og AM 78 4°, som inneheld Bylova, sannsynlegvis opphavleg utgjort ei bok.

I dei 21 handskriftene som både har Landslova og Bylova og/eller Farmannslova, er det berre to som plasserer Landslova sist. Det gjeld Holm perg. 30 4° (Bk) og LundUB Mh 15 (Bn). I Bk står kong Håkons kristenrett mellom Bylova og Landslova, og Landslova er skriven med ei anna hand enn dei to andre tekstane. I Bn står det ei rad rettarbøter og kong Håkons kristenrett mellom Farmannslova (som følgjer etter Bylova) og Landslova. Alle desse tekstane er skrivne med same handa. I ph.d-avhandlinga si om handskriftene av Magnus Lagabøtes landslov påpeikar Anna Catharina Horn at «håndskrifter ble ofte bundet om flere ganger», og deira noverande form og rekkjefølgje burde derfor ikkje nødvendigvis sjåast som opprinneleg; det gjeld m.a. Bn.n42

I dei 19 handskriftene der Landslova kjem før Bylova og/eller Farmannslova, har 6 ymse rettarbøter mellom Landslova og Bylova/Farmannslova, og ein gong står det også ein gammal kristenrett der. I åtte handskrifter kjem Farmannslova før Bylova. I GKS 3260 4° (Bg) står Farmannslova mellom kjøpebolken og tjuvebolken i Landslova, noko som ikkje er urimeleg, sidan både Farmannslova og kjøpebolken gjev reglar for handel. Ei og same hand har skrive Landslova og deretter Bylova, og mellom desse to tekstane har ei anna hand skrive to rettarbøter.

I Holm perg. 29 4° (Bl) har hand a skrive Landslova og dei seks fyrste linjene av Bylova. Så kjem det fire rettarbøter, og deretter resten av Bylova, skriven av tre andre hender.

I AM 304 fol. (Bd), AM 322 fol. (Bc), AM 60 4° (Bb) og NRA 35 A er Landslovas avslutningsrettarbøter og epilog plasserte etter Bylova/Farmannslova, som kjem rett etter Landslova. Det ser då ut til at desse handskriftene har sett på Landslova og Bylova som ein einskap. Desse fire handskriftene er skrivne av ein og same skrivar.

Forholdet mellom handskriftene

I arbeidet med handskriftene av Landslova viste det seg å vere uråd å setje opp eit stemma.n43 Det same gjeld for handskriftene av Bylova og/eller Farmannslova. Men det er nokre handskrifter som ofte slår følgje.

- Xd (GKS 3261 4°) og Xf (Holm perg. 11 fol.) går ofte saman. Dei inneheld begge Farmannslova og Borgartings-redaksjonen av Landslova.

- Oa (AM 309 fol.) og Ob (AM 305 fol.) går ofte saman. Den fyrste inneheld Farmannslova og Oslos bylov, og dessutan Eidsivatings-redaksjonen av Landslova, skriven av to andre hender. Ob inneheld Farmannslova og Oslos bylov, og dessutan Borgartings-redaksjonen av Landslova, skriven med ei anna hand.

- Ta (NKS 1642 4°) og Tb (Holm perg. 28 4°) går ofte saman. Dei inneheld begge Farmannslova, Tønsbergs bylov og Borgartings-redaksjonen av Landslova.

- Xb (AM 65 4°) og Xc (AM 307 fol.) går ofte saman. Dei inneheld begge Tønsbergs bylov og Gulatings-redaksjonen av Landslova. Men vi kan merke oss at epilogen i AM 307 fol. er stila til Borgarting.

Bylova og/eller Farmannslova i dansk omsetjing

I Rindal og Spørck si innleiing til utgåva av Landslova frå 2018 er det gjort greie for behovet på 1500-talet for omsetjing til dansk av Landslova.n44 Liknande behov galdt for Bylova og Farmannslova. Landslova fekk ei autorisert dansk omsetjing i 1604, ved Kristian 4. Noko tilsvarande skjedde ikkje med Bylova.

Vi har overlevert i alt 18 handskrifter av den danske omsetjinga av Bylova og/eller Farmannslova. Tolv av dei er frå ca. 1600 eller tidlegare.

Trykte utgåver av norrøn tekst eller omsetjing av Bylova

Hans Paus si omsetjing til dansk av Bergens bylov, 1751

Hans Paus (1710–1770) var fødd i Vadsø. Han blei student i København 1732 og tok juridisk embetseksamen der i 1753. Frå 1753 til han døydde i 1770 var han sorenskrivar i Finnmark. Det var i København-tida han gjorde det store arbeidet med omsetjing av dei gamle lovene. Han har også med historiske, filologiske, geografiske og juridiske kommentarar.

I 1751 gav Paus ut fyrste bindet av sine omsetjingar av gamle norske lover.n45 Grunnlaget for dette bindet var AM 322 fol.n46 Innhaldet er Den eldre Gulatingslova, Gulatings-redaksjonen av Landslova, Frostatings eldre kristenrett og Bergens bylov.

Hans Paus si omsetjing til dansk av Nidaros' bylov, 1752

Det andre bindet av Hans Paus sine omsetjingar kom ut i 1752.n47 I innleiinga seier han at han ikkje har funne Nidaros' bylov «udi det gamle Sprog». Difor gjev han denne lova etter ei gammal omsetjing i «det Kongelige Universitets Bibliotheqve». Det må her vere tale om AM 97 4°, skrive av Morten Nilssøn på slutten av 1500-talet.n48 Dette bindet inneheld elles Den eldre Frostatingslova, Bjarkøyretten, Gulatings eldre kristenrett, Erkebiskop Jons kristenrett og rettarbøter.

Gregers Fougner Lundhs utgåve av Bergens bylov, 1829

I 1822 blei Gregers Fougner Lundh frå Fron i Gudbrandsdalen (1786–1836) professor i økonomi ved universitetet i Christiania.n49 Han hadde sterke historiske interesser og var ansvarleg for diplomsamlinga ved universitetet. I 1830 vende han seg til Stortinget med eit framlegg om at det skulle løyvast pengar til utgjeving av dei gamle norske lovene. I 1834 gav Stortinget slik løyving, og det same gjorde Det Kongelige Norske Videnskabers Selskab i Trondheim. Saman med to andre professorar skulle han føre tilsyn med arbeidet. Men han skulle ikkje få sjå noko resultat av arbeidet, for han døydde i 1836.

I 1829 gav Lundh ut Bergens gamle Bylov i København.n50 Innleiinga, merknader og register er på dansk, og teksten er omsett til dansk. Utgåva byggjer på AM 322 fol., som utelèt dei avsnitta som er tilnærma likelydande med Landslova, og Lundh gjer merksam på det. Han har også eit variantapparat med lesemåtar frå fem andre handskrifter, AM 304 fol., AM 323 fol., AM 60 4°, AM 76 A 4° og NKS 1640 4°.

Bylova i Norges gamle Love 2, 1848

Utgåva frå 1848 i bind 2 av Norges gamle love, ved Rudolf Keyser og Peter Andreas Munch, har vore standardutgåva av Bylova frå ho kom ut.n51 På same måten som for Landslova har utgjevarane gjort kollasjoneringar av handskriftene, bevarte i NB Ms.4° 689. Men mange av variantane er ikkje trykte i NgL, og filologen Trygve Knudsen seier dette om variantapparatet i utgåva: «ikke fullstendig og ikke overalt nøyaktig».n52 Utgjevarane hadde heller ikkje høve til å bruke dei fragmenta som nyss var funne på Riksarkivet. Alt i alt er det såleis behov for ei ny utgåve av Magnus Lagabøtes bylov.

Knut Robberstads omsetjing av bylov og farmannslov til riksmål, 1923

Knut Robberstad (1899–1981) frå Herdla var professor i rettsvitskap og omsetjar.n53 Han var oppteken av norsk rettshistorie, særleg tingsrett, og omsette både Magnus Lagabøtes bylov og Gulatingslova.n54 I forordet seier Robberstad at han ikkje følgjer nokon av dei forkorta tekstane, men byggjer på samanlikning mellom bylovsteksten i NgL og Landslova. Han utelèt i omsetjinga si dei kapitla som er samanfallande med Landslova, og viser til dei aktuelle kapitla i NgL. Det vil då seie at han berre har med eitt kapittel i kvar av kristendomsbolken, mannhelgebolken og arvetalet. Robberstad har også med omsetjing av Farmannslova.

Knut Robberstads omsetjing av delar av bylov og farmannslov til nynorsk, 1963

I bind 6 av Den norrøne litteraturen (1963) er det ein bolk med omsetjing av norske lover frå mellomalderen, utført av Knut Robberstad.n55 Der omset han kapittel 17 frå bolken om byordninga og kapittel 8 frå Farmannslova. Grunnlaget er utgåva i NgL.

Den nye utgåva av Bylova og Farmannslova

Som før nemnt er det veikskapar i utgåva frå 1848 av Bylova, som inkluderer Farmannslova. I februar 2018 blei det gjort avtale med Nasjonalbiblioteket om å lage ei ny tekstkritisk utgåve. Som det er argumentert for over, meiner vi at Farmannslova må vurderast som ei sjølvstendig lov og ikkje som ein bolk i Bylova. Difor er dei to lovene likestilte i den nye utgåva.

Før vi sette i gang med arbeidet, vurderte vi om vi skulle byggje på dei kollasjoneringane som er gjorde i NB Ms.4° 689. Men det viste seg at dette materialet var så vanskeleg å bruke at vi valde å kollasjonere alle handskriftene sjølve. Dette kollasjoneringsarbeidet inkluderer eitt heilsleg handskrift (NB Ms.4° 507) og seks fragmenterte handskrifter som ikkje er brukte i utgåva frå 1848. I arbeidet har vi hatt tilgang til alle handskriftene og fragmenta, anten i papirkopi eller i digital form.

Vi har valt AM 323 fol. som tekstgrunnlag for utgåva av Bylova. Dette var eit lett val, for det er det einaste mellomalderhandskriftet som har Bylova i uforkorta versjon. Som tekstgrunnlag for Farmannslova har vi valt NKS 1642 4°, som tekstleg sett er det beste av alle overleverte handskrifter av mellomalderlovene. Det er det einaste handskriftet der éin og same skrivar står bak alle sentrale lover for eit lagdøme, i dette tilfellet Borgarting.

Kjelder

Handskrifter

København, Den Arnamagnæanske Samling

- AM 304 fol.

- AM 305 fol.

- AM 307 fol.

- AM 309 fol.

- AM 315 h fol.

- AM 316 fol.

- AM 318 fol.

- AM 322 fol.

- AM 323 fol.

- AM 326 fol.

- AM 60 4°

- AM 61 a 4°

- AM 61 b 4°

- AM 65 4°

- AM 73 4°

- AM 76 a 4°

- AM 76 b 4°

- AM 78 4°

- AM 85 4°

- AM 96 4°

- AM 97 4°

- AM 99 4°

- AM 100 4°

- AM 31 8°

København, Det kongelige bibliotek

- GKS 3260 4°

- GKS 3261 4°

- GKS 3262 4°

- Kall 529 4°

- NKS 1070 fol.

- NKS 1071 fol.

- NKS 1072 fol.

- NKS 1074 fol.

- NKS 1085 fol.

- NKS 1086 fol.

- NKS 1634 4°

- NKS 1640 4°

- NKS 1642 4°

- Thott 1276 fol.

- Thott 1277 fol.

- Thott 2089 4°

- Uldall 34 fol.

- Uldall 37 fol.

Stockholm, Kungliga biblioteket

- Perg. 11 fol.

- Perg. 28 4°

- Perg. 29 4°

- Perg. 30 4°

- Perg. 32 4°

- Perg. 34 4°

- Papp. 78 fol.

- Papp. 79 fol.

- Papp. 80 fol.

- Papp. 118 fol.

- Papp. 119 fol.

Lund, Universitetsbiblioteket

- Medeltidshandskrift 15

Uppsala, Universitetsbiblioteket

- De la Gardie 8

Oslo, Deichman bibliotek

- 13 fol.

Oslo, Nasjonalbiblioteket

- Ms.fol. 4

- Ms.4° 507

- Ms.4° 689

- Ms.4° 694

- Ms.8° 66

Oslo, Riksarkivet, norrøne fragment i Diplomsamlingen

- NRA 2

- NRA 4

- NRA 6

- NRA 15

- NRA 35 A

- NRA 50 E

Trykte kjelder

Andersson, Hans. «Urbanisation». I Knut Helle, red., Cambridge History of Scandinavia. Bind 1, Prehistory to 1520, 312–344. Cambridge: Cambridge University Press, 2003.

Andersson, Hans m.fl., red. De første 200 årene – nytt blikk på 27 skandinaviske middelalderbyer. Universitetet i Bergen Arkeologiske Skrifter. Bergen: Institutt for arkeologi, kulturvitenskap og religion, Universitetet i Bergen, 2008.

Andrén, Anders. «State and Towns in the Middle Ages. The Scandinavian Experience». Theory and Society 18 (1989): 585–609.

Andresen, Anton Fr. «Gregers Lundh». Norsk biografisk leksikon. Henta frå https://nbl.snl.no/Gregers_Lundh.

Bagge, Sverre. From Viking Stronghold to Christian Kingdom. State Formation in Norway, c. 900–1350. København: Museum Tusculanum Press, 2010.

Bergens gamle Bylov. Efter Membran-Codices med Indledning, Oversættelse og Anmærkninger. Utgjeven og omsett av Gregers Fougner Lundh. København: Fredrik Brummer, 1829.

Bjarkøyretten. Nidaros eldste bylov. Omsett av Jan Ragnar Hagland og Jørn Sandnes. Oslo: Samlaget, 1997.

Blom, Grethe Authén. Trondheims historie 997–1997. Bind 1, Hellig Olavs by. Middelalder til 1537. Oslo: Universitetsforlaget, 1997.

Brendalsmo, Jan m.fl., red. Den urbane underskog. Strandsteder, utvekslingssteder og småbyer i vikingtid, middelalder og tidlig nytid. Oslo: Novus, 2009.

Christophersen, Axel. «Medieval Urban Environment: Between Mental and Material Practices». Environmental Archaeology 2021. https://doi.org/10.1080/14614103.2021.1916374

Christophersen, Axel og Sæbjørg Walaker Nordeide. Kaupangen ved Nidelva. 1000 års byhistorie belyst gjennom de arkeologiske undersøkelsene på folkebibliotekstomten i Trondheim 1973–1985. Riksantikvarens skrifter 7. [Oslo]: Riksantikvaren, 1994.

Ersland, Geir Atle. «Bergen 1300–1600. A Trading Hub between the North and the Baltic Sea.» I Wim Blockmans m.fl., red., The Routledge Handbook of Maritime Trade around Europe 1300–1600, 428–445. Abingdon: Routledge, 2017.

Frostatingslova. Omsett av Jan Ragnar Hagland og Jørn Sandnes. Oslo: Samlaget, 1994.

Garnier, Nicolas og Marianne Vedeler. «Revealing Medieval Culinary Practices in Norway: A First Metabolomic-Based Approach». Journal of Archaeological Science: Reports 40.A (2021). https://doi.org/10.1016/j.jasrep.2021.103206.

Grohse, Ian Peter. «Bjarkeyjarréttr and fárrmanna logh. Norse or European Laws of the Sea?». I Louis Sicking og Alain Wijffels, red., Conflict Management in the Mediterranean and the Atlantic, 1000–1800: Actors, Institutions and Strategies of Dispute Settlement, 67–77. Leiden: Brill, 2020.

Gödel, Vilhelm. Katalog öfver Kongl. Bibliotekets fornisländska och fornnorska handskrifter. Stockholm, 1897–1900.

Hagland, Jan Ragnar. «Om kristenretten i Nidaros' eldste bylov – Bjarkøyretten». Maal og minne (2000): 7–16.

Helle, Knut. Bergen bys historie. Bind 1, Kongssete og kjøpstad. Frå opphavet til 1536. Bergen: Alma mater, 1995.

Helle, Knut. Aschehougs norgeshistorie. Bind 3, Under kirke og kongemakt 1130–1350. Oslo: Aschehoug, 1995.

Helle, Knut og Arnved Nedkvitne. «Sentrumsdannelse og byutvikling i norsk middelalder». I Grethe Authén Blom, red., Urbaniseringsprosessen i Norden. Bind 1, Middelaldersteder, 37–134. Oslo, Bergen, Tromsø: Universitetsforlaget, 1977.

Helle, Knut. «Frå opphavet til omkring 1500». I Knut Helle m.fl., Norsk byhistorie. Urbanisering gjennom 1300 år. Oslo: Pax, 2006.

Horn, Anna Catharina. Lov og tekst i middelalderen. Produksjon og resepsjon av Magnus Lagabøtes landslov. Ph.d-avhandling, Göteborgs universitetet. 2016.

Hægstad, Marius. Vestnorske maalføre fyre 1350. Bind 1, Nordvestlandsk. Kristiania: 1907.

Johansen, Lise-Marie Bye m.fl., red. En aktivist for Middelalderbyen Oslo. Festskrift til Petter B. Molaug i anledning hans 70-årsdag 19. desember 2014. Oslo: Novus, 2015.

Knudsen, Trygve. «Magnus Lagabøters bylov». I Kulturhistorisk leksikon for nordisk middelalder. Bind 11, 228–231. Oslo: Gyldendal, 1966.

Kong Magnus Håkonsson Lagabøtes landslov. Utgjeven av Magnus Rindal og Bjørg Dale Spørck. Norrøne tekster 9. Oslo: Riksarkivet, 2018. Digitale visningar tilgjengeleg på https://www.nb.no/forskning/lagabote/ressurser/.

Konungs skuggsiá. Utgjeven av Ludvig Holm-Olsen. 2. rev. utg. Norrøne tekster 1. Oslo: Norsk historisk kjeldeskrift-institutt, 1983.

Lorentzen, Bernt. Lov og rett i Bergen i middelalderen. Samfunn og rettsvesen. Det Hanseatiske Museums skrifter 20. Bergen: Det Hanseatiske Museet, 1971.

«Lover». Omsett av Knut Robberstad. I Den norrøne litteraturen. Bind 6, Dikt og prosa. Skaldekvede, Islendingboka, biskopssoger, religiøse prosatekster, lover, brev, 227–272. Oslo: Samlaget, 1963.

Magnus Lagabøters bylov. Omsett av Knut Robberstad. Oslo: Cammermeyer, 1923.

Mestad, Ola. «Knut Robberstad». Norsk biografisk leksikon. Henta frå https://nbl.snl.no/Knut_Robberstad.

Molaug, Petter B. «The Infrastructure of Oslo from the 11th to the 17th Century». I Manfred Gläser, red., Lübecker Kolloquium zur Stadtarchäologie im Hanseraum IV: Die Infrastruktur, 505–511. Bereich Archäologie der Hansestadt Lübeck. Lübeck: Schmidt-Römhild, 2004.

Nedkvitne, Arnved og Per G. Norseng. Oslo bys historie. Oslo: Cappelen, 1991.

Nedkvitne, Arnved og Per G. Norseng. Middelalderbyen ved Bjørvika. Oslo 1000–1536. Oslo: Cappelen, 2000.

Niitemaa, Vilho. «Bjärköarätt». I Kulturhistorisk leksikon for nordisk middelalder. Bind 1, spalter 655–657.

Norges gamle Love indtil 1387. Bind 1, 2 og 4. Utgjevne av Rudolf Keyser, P.A. Munch og Gustav Storm. Christiania: 1846–1885.

Ordbog over det norrøne prosasprog. Registre. København: Den Arnamagnæanske Kommisjon, 1989.

Orning, Hans Jacob. Norvegr. Norges historie. Bind 1, Frem til 1400. Oslo: Aschehoug, 2011.

Rindal, Magnus. Handskrifter av norske mellomalderlover ved Nasjonalbiblioteket. Oslo: Nasjonalbiblioteket, 2020. Tilgjengeleg på bokselskap.no.

Samling af Gamle Norske Love. Omsett av Hans Paus. 2 bind. København: 1751–1752.

Seip, Didrik Arup. Palæografi. Bind B, Norge og Island. Nordisk kultur 28.B. Stockholm, Oslo, København: Bonnier, Aschehoug, Schultz, 1954.

Skre, Dagfinn. «The Development of Urbanism in Scandinavia». I Stefan Brink med Neil Price, red., The Viking World, 85–93. Abingdon: Routledge, 2008.

Storm, Gustav. Om Haandskrifter og Oversættelser af Magnus Lagabøters Love. Christiania: Jacob Dybwad, 1879.

Storm, Gustav. «Haandskriftbeskrivelse». I Norges gamle love, 4:389–797.

Sørlie, Mikjel. Færøysk tradisjon i norrønt mål. Oslo: Dybwad, 1936.

Tveit, Miriam. «Urban Law in Norwegian Market Towns. Legal Culture in the Long Fourteenth Century». I Jackson W. Armstrong og Edda Frankot, red., Cultures of Law in Urban Northern Europe Scotland and its Neighbours c.1350–c.1650, 105–122. Abingdon: Routledge, 2021.

Tveit, Miriam. «Resource Regulations and the Failure of Northern Market Towns in 14th Century Norway». I Adelaide Milán da Costa og Sara Prata, red., Pequenas cidades no tempo. O ambiente e outros temas, 309–324. Colecao Estudos 23. Lissabon: IEM – Instituto de Estudos Medievais, 2021.

Tveit, Miriam. «Urban Legal Procedure in Fourteenth-Century Norway». 2023/under arbeid.

Økland, Bård Gram og Knut Høiaas. Bare boss? Håndtering av avfall gjennom 1000 år. En utstilling på Bryggens Museum 28. april til 31. desember 2000. Bergen: Bryggens museum, 2000.

Øye, Ingvild. «The Infrastructure of Bergen in the Middle Ages and Early Modern Period to c. 1700». I Manfred Gläser, red. Lübecker Kolloquium zur Stadtarchäologie im Hanseraum IV: Die Infrastruktur, 513–529. Bereich Archäologie der Hansestadt Lübeck. Lübeck: Schmidt-Römhild, 2004.

Retningslinjer for tekstattgjeving og variantføring

Tekstattgjeving

Hovudteksten er trykt bokstavrett etter AM 323 fol., og variantane bokstavrett etter det varianthandskriftet som står fyrst.

Grafiske variantar, som for eksempel rund r, er ikkje registrerte. Det er heller ikkje ligaturar. Kapitélar er særskilt markerte etter vokal.

Store og små bokstavar blir attgjevne etter handskriftet. Det same gjeld interpunksjonen.

Oppløyste forkortingar er kursiverte og attgjevne normalisert.

Ord eller bokstavar som er eliminerte eller ikkje sette inn på open plass, er markerte som i eksemplet mann.

Linjeskift i handskriftet er markert med /. Sideskift er markert med \\, og sidetalet står mellom \ og \, f.eks. \19r\.

Det er vist til kapitteltal i bind 2 av Norges gamle love ved Rudolf Keyser og P. A. Munch. Inne i teksten er nytt kapittel markert med # pluss kapittelnummer, #2.

Manglande tekst er markert med {…}.

Tilføyingar over eller under linja blir markerte med heva eller senka skrift, som i «heva» og «senka»

Variantar

Som variant reknar vi all variasjon som potensielt endrar meiningsinnhaldet.

Alle tillegg eller utelatingar blir tekne med. Det blir alltid opplyst om det dersom kapitteloverskrifter manglar.

Ombytingar eller flyttingar av enkelte ord eller fraser blir normalt ikkje tekne med. Større flyttingar, som av kapittel, blir tekne med.

Utbyting av eit ord med eit anna blir normalt teken med.

Variasjon i kasus, numerus, tempus eller modus blir rekna som variant.

Variantane står med notenummer etter dei aktuelle orda/periodane i hovudteksten, og sjølve varianten står som note nedst på den aktuelle sida. Når noten gjeld føregåande ord eller sekvens, er det ikkje mellomrom framfor notenummeret. Elles er det mellomrom før og etter notenummeret.

Når ikkje anna er markert, gjeld notenummeret nærmaste føregåande ord. Når noten gjeld meir enn eitt ord, blir det normalt markert med [ i hovudteksten framfor fyrste ordet i den sekvensen noten gjeld. Når noten gjeld ein sekvens der det allereie er [ inne i sekvensen, blir starten på sekvensen i noten markert med frå, som her tyder «frå og med».

Når ein lesemåte i variantapparatet finst i fleire handskrifter, er skrivemåten den som finst i det handskriftet som er nemnt fyrst.

I variantapparatet er handskriftene fyrst ordna alfabetisk etter bokstavsignaturane, dinest etter stigande talsignatur. Det er sett semikolon mellom handskrifter frå ulike redaksjonar, og komma mellom handskrifter av same redaksjon. I det siste tilfellet blir hovudbokstaven (B, O, T, N, X) ikkje teken opp att, dvs. at «Ba, b, c» tyder «Ba, Bb, Bc».

Dei variantane som manglar i eitt eller fleire handskrifter, blir sette til slutt.

Tekst på moderne norsk er på nynorsk og er kursivert.

I variantapparatet er det opplyst om lakunar i eit handskrift.

I variantapparatet er det opplyst om start/slutt for kvart blad i fragmenterte handskrifter.

Byrjinga av Bylova i Ms.4° 507 frå slutten av 1500-talet. Manuskriptet har to spaltar med norrøn tekst på den eine sida og dansk omsetjing på den andre.

MAGNUS HÅKONSSON LAGABØTES BYLOV

Prologen

v1

v2 v3 MAGNUS meðr guðs mískun v4 Norex konungr sun. hakonar/ konungs. v5 sender [Askatíní biscupi. abotum oc syslu monnum ok raðs/monnum. oc ollum oðrum guðs vínum oc sínum þæim sem þætta/ bref sea eða høyra i biorgwin v6 . Quediu Guðs. oc sína. þer uitið v7 at hínir/ skynsamazto men af biorgwin v8 hafa idulega getið fyrir oss at þer ha/fet v9 spurt at ver hafum lut i at. at v10 bøta nokot um flestar logbøkr/ i landeno [með hínna bæzta manna v11 v12 oc beðet oss at yðr bok skilldi þeirra/ vmbota v13 æigi v14 lutlaus v15 vera. En þer skulit v16 v17 víta sanlega at oss ber v18 aðr/ uel fyrir at sea. en þo v19 æinkanlega nu bæzt er þer trøystit sva mykit a/ vara forsio at þer dømít v20 hana v21 alla i vara skipan. v22 þæt af at v23 taka oc/ þat uið at leggia v24 sem oS þickir v25 bæzt bera v26 með [hínna bætztu v27 manna raðe. oc/ v28 því hafum ver nu v29 um riðir iðulega skoðat hana. oc litz v30 oss v31 sem alluiða/ mætte með færom v32 orðom fullan orskurð gera v33 . þar sem hon talaðe v34 aðr/ gøysi langt v35 um. En sumum stoðum þurfti hon sanlega til loghu/ þar sem huærgi var v36 liosare en marger þeir þurftu er fakunnigiʀ v37 / varo v38 . Nu þo at ver kennem v39 oss miok fakunníga v40 til slikra storræða/ þa hafum ver v41 þo þessa bok latet rita er ver sendom yðr. [æftir slikum hæt/te sem hon vattar. v42 trøystande a vars herra ihesu Christi mískun ok v43 arnaðaʀ/ orð v44 híns hælga v45 olafs konungs v46 ok þeirra hínna skynsamaztu v47 manna til logu er í/ hía os varo. En at þer skilí v48 þuí gior v49 huí v50 ver hofum sva skipat bolkum v51 í/ bokenne v52 sem nu er. þa græínír þessi hattr fyrir yðr sem her fylgir. þingfa/rar bolkr er nu sem fyr i v53 anðverðu ritaðr fyr v54 er v55 hæfi sealfa bokena/ því v56 at aðr ber v57 at [skipat se v58 þingit ok næfnðir v59 skoðaðar v60 . logrettu menn kosnir/ æiðar fluttír. ok v61 grið sætt. ok sidsemdum lyst at því bætr værði bokínní lyt v62 \18r\siðan. ok dom v63 lit sem þíngit er bætr stilt ok siðat. Fyrsti lutr bokaren/nar er kristíns doms bolkr. at menn skili kristilega tru. vera grundvoll/ ok upphaf allra goðra luta v64 . ok hæilagrar kirkiu lyðní v65 ok hennar for/manna vera lysíng v66 ok læidtogar v67 til allra rettynda ok miskunsamlegra/ sidsemda. Nest kristins doms bælkinum. er utfara bolkr. at allþy/ðan v68 skili þan hín v69 sama guð hafa skipat konungdomen til veraldlegs/ ívírboðs v70 sem biscupín v71 til andlegs. Eftir utfara bolk er manhælgi/ því at nest þuísa høver hofðíngíunum v72 ok ollum oðrum v73 ut ifra at v74 halda/ ok hallda lata guðs frið ok goðra manna frelsi millum kristínna manna/ en þæim með logum ok þo hofsamlega æftir at uikum [at refsa v75 sem at oðru ver/ða prouaðer. Nest manhælgi er ærfða v76 tal með því flæira sem [því fylgir. v77 / ok v78 hæfr þat v79 með kuænna giftíngum því at myclu varðar þæim sem til arf/anna kalla. at þeir se v80 i loghlegum [ok i hæilagum v81 híunskap getner. Ef/tir ærfða v82 tal [hæfr landa brigði. v83 því at þan tíma er maðr ærfir [nokorar/ iarðer. v84 þa høver honum [at skoda um sin oðol ok annara manna at han/ hallde engara manna oðlum með logum sottum ok kunní sin oðol með lo/gum at brigða. v85 [Eftir landa brígði er lanzleigu bolkr. v86 því at þæim høvir v87 / með loghum [sinar iarðer at byggia v88 sem með loghum hafa at komezt. [Eftir/ lanzlæigu bolk v89 er kaupa bolkr. því at sva scal eftir lagha soknum lausa v90 / aura søkia sem [með landa brigði lond ok iarðir v91 . Eftir kaupa bolk eʀ/ þiofa bolkr. því at þat høver engum fyrir oðrum at tortíma sem sa hæuír með lo/gum at komízt. en sa er oðruviS gerer man laga refsingh v92 fyrir svara v93 ./ v94 Siðarst i bokínní v95 ero konunga rettar bøtr. at sa konungr sem til er skipaðr æftír/ at sea logunum æftir umdømum sínna forællra. [a æigi at v96 v97 siðr at hugga/ sína sidsama þægna með línkínd ok rettar botum. en at tempra uspa/ka með hirtíng ok loglegum refsíngum. Erfðir v98 þær sem til hafa fallet v99 ok/ um iarða brigði ok v100 um ol onnur v101 laga mol undir huerium v102 logum [sem þau/ urðu. þa skulu þau eftir því vera sem þa gengo logh i lande er þau gerduzt v103 / ef æigi hævir aðr loglegh skipan a komet. Byðíum v104 ver yðr at þer varkyn/nit v105 uið oss þat sem a skorter. því at mæir hafa v106 volldit fiolskyllda vaʀ/ ok uankunnend en vilia løysi sem ætla ma. þo at ver hæfdin v107 minna/ í væd sætt. ok oss tøki þetta æfní sealldan v108 en oss tækr. Finzt ok nokot nyt/samlekt i þackum þat aller [varum herra v109 ihesu Christ. hans nafn se blæzsat vttan ænda. Amen.

Tingfarebolken

v110 v111

\18v\ #1 FRIðR oc blezsan v112 v113 vars herra ihesu Christi. v114 arnaðar orð/ varar v115 fru sancte v116 marie [oc híns hælga olafs konungs v117 [ok hínnaʀ/ hellghu sunnífu v118 [oc allra guðs hæilagra manna v119 v120 se v121 með v122 / ollum Biorgwinar v123 v124 monnum v125 v126 nu oc iamnan. v127 En ver skulum/ logþíngi vart v128 æiga v129 a .xíj. manaðom huæríum v130 næsta sun/nu v131 dagh æftir v132 v133 [þrettanda dagh iola v134 i mariu gilldi v135 skala i biorgwín a/ þingstað rettum. v136 þar v137 skulu aller fínnazt forfalla v138 laust þeir v139 sem til þings v140 / ero nefndir. En v141 giælkyri eða v142 syslu maðr scal v143 nefnt hafa a Thomas mes/so dagh amote. sva marga menn or fiordongi v144 huerium sem her vattar í nesta v145 / capitulo v146 eftir v147 . eða þeirra v148 loglegr v149 umboðs maðr v150 v151 oc nemfna v152 þa v153 menn er bæzt ero till/ fallner v154 oc v155 þæim synazt v156 venazster v157 til skila v158 oc v159 þeir meghe v160 þat með æiði sínum/ sanna. v161 en þan v162 æið skulu þeir sværia fyrsta v163 søran dagh er þeir koma till/ logþingiS v164 v165 i biorgwín v166 með þessum æiðstaf. at þess leggr han hond a helga v167 / bok oc því skytr han til guðs at þa menn hæuír v168 han næfnda til logþingiS v169 / er honum synðuzt venazster v170 til skila æftir sínní v171 samvizku. ok æigi tok hann/ þar aðra muní v172 til. oc sva scal hann iamnan gera v173 v174 meðan han hæuír þat v175 starf/ En þenna æið scal engi oftar sveria v176 en um v177 sín./ v178

v179 #2 [Sva er v180 mælt at raðz v181 menn aller v182 v183 ero sealfnæfndir til logþíngís v184 [i bior/gwín v185 ok v186 .xíj. v187 menn or v188 huærium fiorðongi [bearens. v189 v190 en ef v191 giælkyri/ [eða syslu maðr eða þeirra loglegr umboðs maðr v192 næfna v193 v194 v195 eigi sva v196 [til þings v197 sem/ nu er melt v198 þa ero v199 þeir v200 aller v201 sækir mork .Silfrs. konunge v202 fyrir þan huærn v203 er unefn/dr er. Engan scal til lausnar næfna ok því at æíns umskipti [a g era v204 at þæi m/ gange loglegh v205 forfoll v206 fyrir v207 er fyr var næfndr. En huer [næfndar maðr v208 sem/ siðar kemr v209 v210 til logþíngís en søre ero flut naudsynia laust. er sækr mork/ .Silfrs. [uið konung. v211 en logmadr ok logrettu menn mete v212 naudzsyníar. Nu eʀ giælkyri/ oc syslu maðr ok [umboðs maðr v213 v214 konungs ok biskups ok [raðz menn aller v215 skylldugir v216 til logþin/gis at koma. en þeir sem æigi koma af þæim v217 forfalla laust. þa sæckizt/ huer þeirra . ííj. morkum .Silfrs. v218 [uið konung v219 oc þat v220 frammar sem konunge virðazt v221 sakir v222 þeirra/ til/.

v223 #3 v224 [þat er nu þui nest at v225 [logmaðr scal v226 lata v227 gera vebond í maríu gilldi v228 / \19r\ skala i biorgwín v229 [a þíngstad rettum. v230 v231 sva uið v232 at þeir v233 hafe v234 rum fyrir innan v235 / sem i logrettu [ero nefndir. v236 en v237 þat skulu v238 vera . íj. v239 tylftír manna v240 þat v241 skulu v242 / vera .xíj. raðs v243 menn ok aðrer v244 .xíj. nefnðar v245 menn ok skipti v246 sva til at . ííj. v247 v248 se v249 or fior/ðonge huærium v250 v251 þeir v252 sem bæzt þyckia v253 v254 til falner [af nefndar monnum v255 ./ En þ eir sem i logrettu ero nefndir skulu æið sveria v256 með þæíma æiðstaf/ aðr en þeir gange i logrettu at hann skytr því v257 til guðs at han scal sva til al/lra manna v258 mala leggia sem hann ser v259 sannazt fyrir guði æftir logum ok sínní/ samvizku. sva með sakaðom sem v260 sifiaðom. ok sva scal hann iamnan gera þe/gar v261 hann er i logrettu nefnðr. [I fyrsta sínní v262 scal maðr þenna æið sveria er/ hann gengr i logrettu. en æigi oftar þo at hann se i v263 nefnðr. Sva er ocmelt/ at engi maðr scal sætiazt v264 innan vebanda v265 þeirra sem æigi ero v266 i v267 nefndir v268 . en/ ef hann sætzt ok gengr eigi ut þegar uíð hann er melt. þa sæckizt hann halfre/ mork .Silfrs. v269 Men skulu fastande til þíngs gangaok sítía v270 þíng v271 [þar til er v272 / formessor ero sungnarok vera v273 a þingi [þar til v274 er ringt er til nons att/ kriz kirkiu. En logmaðr scal lata ríngia [elldzsleckingar klocko v275 at v276 [nícholas/kirkiu. v277 þa er hann uil með bok til þíngs v278 ganga v279 . en v280 þeirre klocko scal eigi til an/nars ringia meðan þíngit v281 stendr nema til v282 elldzsleckíngar v283 . En ef no/kor v284 slæz [í mat v285 eða mungat v286 ok røker þat mæir v287 en þingit. þa er hann sækr/ .íí. a vrum .Silfrs.ok æigi enga upræist v288 [síns mals v289 a þæim dæghi. Dryk skal v290 engi v291 / maðr v292 til þíngs bera v293 huarke til solu ne annan vægh v294 . en v295 ef boret v296 verðr þa/ er þat v297 upnæmt v298 ok v299 æiga v300 þíng menn þat v301 . Aller menn skulu i logrettu sitia þeir/ sem i ero nefndir sva lengi sem nu er mælt. nema maðr gange at nauð/synía v302 ærendom. En ef maðr gengr v303 or logrettu v304 uttan vebanda v305 naudsy/nía laust v306 . þa er hann sækr .íj. aurum .Silfrs. [uið konung v307 . en ef þeir menn gera hark eða/ harøysti sem ero fyrir uttan vebond sva at logrettu menn mego æigi naðole/ga gøyma doma sínna eða þeir v308 kiæra mal sín er logmannzok loghrettu manna/ lof hafa til. [sækr v309 huær øyri .Silfrs. v310 er at þui verdr kunnrok v311 sannrok v312 er honum v313 / sagt til aðr. þæir menn v314 aller sem i logrettu ero nefndir skulu døma logh/ vm þau mal oll er þangat v315 ero skoten v316 með logmannz raðe v317 ok annara goðra v318 / mannaok kome v319 þat v320 vítní fram a þíngi. en alt þat er loghbok skil æigi or þa/ skal þat af v321 huæriu male hafa sem logrettu menn verða [allir a æit v322 satter./

v323 #4 Aller þeir menn er v324 [i logþíngis for v325 ero nefnðir i biorgwín v326 eða nokor/ mal æigu v327 þar v328 at drifa skulu v329 i griðum vera v330 huer uið v331 annan \19v\ [þar til v332 er [logþíngi v333 er loket v334 . En ef æin huer gengr a [þessi grið v335 þa hæ/fir v336 firir gort feok friði i v337 landeok lausum øyriok kome alldri i land v338 siðan v339 / En ef menn verða v340 særðer a logþíngi i biorgwín v341 eða fa v342 annan olutt v343 / af manna volldumok vilia. þa v344 øykz rettr v345 þeirra at hælníngi v346 er fyriʀ/ skemdum eða v347 sars aukum v348 værða. v349 Svaok ef menn bera uopn a loghþingi v350 / þa gialde v351 halfa v352 mork .Silfrs.ok late v353 uopnen v354 . æigi v355 [logrettu menn v356 tva luti/ vapna v357 . en konungr v358 þridíung v359 því at i ollum stoðum høvir monnum at giæta/ spectarok sidsemðar. v360 en þo æinkanlega mest i þæim v361 stoðum v362 sem til skyn/semdarok spectar v363 ero skipaðir af v364 andverduok flæstum værðr mæstr ska/ðe at ef nokot skerst i. v365 En oll biorguínar v366 þínguiti er til falla v367 .v./ marka v368 malok þaðan af smære v369 a konungr v370 . íí. luti en þriðíung v371 bøar menn/ok sva ef v372 formenn eða raðs v373 menn koma æigi til þíngs v374 sem bok v375 sægir v376 þa v377 dø/mi [þetta fe v378 þíng v379 menn v380 at v381 giælda v382 a v383 næsta mote v384 er v385 giælkyriok v386 [syslu ma/ðr v387 skulu v388 æiga v389 en ef þa v390 er æigi bøt v391 læggi v392 a v393 domrof. þægngilldi oc/ fyrir v394 ubota mal v395 er v396 gerazt þa v397 a konungr æín v398 v399 . Nu ef maðr ryfr dom v400 þan v401 v402 eʀ/ dømðr er [a logþingi v403 i biorguín v404 .ok vapna tak er v405 at att. ínnan logret/tuok uttan. þa sækiz sa v406 . íííj. mork v407 .Silfrs. uið konung [er dom ryfr. v408 en mork/ uið sakar abera. Nu scal giælkyri eða syslu maðr v409 því lysa a biorguínaʀ v410 / þingi. huersu margír menn af varo tæknír i bø varom a nestom .xíj. ma/naðomok segi skil a vm voxtok ifir lit þeirra v411 er hinum urðu at skaða/ at þeir v412 megi því at v413 helldr kendir værða at likendom huar sem þæiʀ kunnu fram at koma. v414

v415 #5 Sva er v416 mælt at giælkyriok v417 syslu maðr skulu mot v418 æiga innan/ þeirra .víí. v419 nata er v420 lokit er v421 logþíngi v422 ok lysi v423 v424 fyrir monnum [því sem v425 talat var v426 / a logþingínu v427 i biorguín v428 ok æínkanlega huat v429 alykt a fel þeirra man/na v430 mal er þa skipadozt v431 a þui nesta logþíngi. En ef annar tvæggi/a v432 ryfr v433 a sín lut þa er mal v434 kømr a þetta v435 motok kallar rangt vera v436 up/ boret fyrir logrettu menn. þa scal þo æigi brigða domí sækta v437 laust. En hann v438 / ma æsta hín v439 taks til nesta logþíngiS a oðrum vættriok hafe v440 v441 huartv/eggia uppi sítt mal ok føre sa er taksættr var. tak með fullum vorðz/lum. En ef mal røynízt með sama hætteok fyr. v442 þa have se v443 kost/nað sín aukín halfu af hínum v444 er v445 yflði han til rangs malsok sø/ke þat með takum sem aðrar fear sokner. Prouazt oc sva at hín v446 hafe v447 \20r\ rangt flut fyrir v448 logrettu monnum er fyr v449 dømðizt maletok dømízt þa hi/num. þa take sa v450 kostnat sín halfu aukín v451 ok søke sem aðr vattar ok sva skal/ huærvetna þar sem logmaðrok aðrer skynsamir menn sea at menn værða aflog/lega v452 sotterok til laga taksættír v453 . Nu scal giælkyri eða syslu maðr því v454 lysa./ at logþingi scal huærn vætr uppi vera i biorgwin v455 næsta sunnu v456 dagh æftir þret/tanda dagh iola. þa scal oc þui lysa at menn skulu æigi þa menn i hus v457 sín taka/ er laupa vestanok v458 austan. v459 norðanok v460 sunnan. nema þeir uítí skil a. at þæir/ ero skila menn. þui at slikir menn v461 ero því vaner at vera nokoro likt v462 æín vætr eða . íj./ [eða . ííj. v463 ok hylla sik sva uíð menn. v464 Sidan skiliazt þeir æigi bætr við en v465 v466 annat/huart stela þeir fe manna. eða laupa brot með v467 husprøyium manna. eða frend/konom. eða gera onnur v468 vanð verk. En huær sem oðru uís gererok tækr slika menn/ þa v469 sæckizt mork .Silfrs. v470 [er hín v471 prouazt at illum manne./

v472 #6 Alla þa doma er um viga ferði v473 v474 scal sætía v475 eða fyrir v476 þeirra kvænna legorð v477 / er fyrir æigu at v478 koma ful mannz giold v479 eða holf [at logum. v480 þa scal þa alla v481 / með logum sætia v482 ok griðum til fyrsta sals. En sa er ryfr dom logsamðan v483 fyrir sal v484 / eða at fyrstum solum. þa gengr sa a grið sínok er trygrofe v485 .ok hæuír firi/gort feok friði [i landeok lausum øyri v486 . En þær ero nauðsyníar ef maðr er síu/kr eða sar. eða æínarhueriar þær stornaudsyníar gange til er goðer/ menn bere uítní vm at hann matte æigi til koma i æíndaga. En sal þat fyrs/ta scal fram koma ínnan þess fyrsta v487 manaðarok flytía hæim til hans./ok se bodet með vatta. íj. en hin v488 take þar uið eða umboðs maðr hans. nema/ hann v489 uílí índella v490 um v491 gera honum v492 er taka scal. En um oll onnur v493 mol er menn/ læggia v494 logdoma [a ímillum v495 sín. þa sækizt sa mork .Silfrs. v496 uið sakar abera/ er þan v497 dom ryfr. v498 en [konunge v499 .íííj. morkum .Silfrs. v500 ok søke giælkyri huaromtvæg/gia til handa.ok take hín v501 fyrst skuld sína upp sva sem domr dømdi/ en v502 sækt huarstvæggia v503 se siðan v504 æftir fear magne ef æigi vínzt fe til/ huarstvæggia v505 . v506 En ef hín v507 uil æigi [þa en v508 dom hallda. þa scal giælkyri/ lata blasa til mozok gera hann utlægan. nema hann giallde slikt up sem nu/ er mælt. Nu ef maðr fær æigi v509 i bø varom v510 fyrir logmanne eða giælkyra. þa skal/ sakar abere v511 taksetia hann til nesta logþíngis er v512 hann fær æigi ret af. en ef hann v513 / hæuír til þess sanleg vítní at han hæuír þan taksættan er mal a uið hann/ok þat annat at mal hafe sva faret sem hann [hæuír hærmt. v514 þa skulu þíng/menn døma þat mal at logfullu v515 . huart sem uið ero baðer eða sa v516 æín v517 er \20v\ fram ber. oc logmanne v518 ok logrettu monnum þickir v519 fyrir luta v520 . nema hínum er/ taksættr v521 var banne ful naudsyn/

Kristendomsbolken

v522 v523 #1 þAT ER v524 uphaf lagha vara [biorguínar v525 v526 v527 manna v528 sem up/haf er allra goðra luta v529 at ver skulum v530 hafa v531 ok halda v532 kristile/ga tru. v533 Uer skulum trua a varn v534 drotten ihesum Christum hans/ æinga sun er geten v535 er af krafte hæilags anda. oc føddizt af mariu/ møy pínðr undir pilazc vallde. krossfestr døydðr oc grafen for v536 níðr/ til hæluítis at løysa þaðan alla sína víní. þriðia dagh æftir er hann var/ døydðr i sínum mandome vskaddum sínum guddome ræis hann up af dauða/ oc var siðan með læresvæínum v537 .lx. v538 dagha fra pascha dægi oc til up stigni ng/gar dags. oc stæig þa til hímna v539 oc þaðan scal han koma a øfsta dæghi/ þessa hæíms. at v540 døma huærn v541 æftir sínum værðlæikum. Uer skulum trua/ a hælgan anda at hann er sannr guð sem faðer oc sun oc þær þrear skill/níngar er æín guð. Ver skulum þat allt trua er truír oll kristin þioð/ oc hæilagra manna samband. oc hæilogh kirkia hæuír aðr v542 samþykt með/ ubrigðilegre staðfestu. Ver skulum trua at syndir fyrir latazt með skírn oc/ iðran ok skripta gang v543 með hollde ok bloðe vars drottens er i messonne hel/gazt. með bøna hallde v544 ok v545 almoso giærdum. i v546 fastum ok v547 allum oðrum goðom lutum/ er menn gera. hugsa eða v548 mæla. Ver skulum trua a huers mannz likamr er/ i er komen hæímín eða [koma kan v549 til doma dags þa scal up risa ok þa/ðan af skulu þeir er illa gerðo oc æigi iðrazc v550 með ivirbot v551 þessa hæíms ha/fa enda lausan ufagnad með dioflínum v552 ok hans v553 ærendrekom i hæluiti. En/ þeir sem got hafa gort þessa hæíms skulu v554 hafa æilifan fagnað með/ guði oc hans hællgum mannum v555 i hímíriki/

v556 #2 Nv af því at guðs miskunn ser til þess myckla v557 þorf utalulegs lyðs/ [oc ymís fiolmennís v558 . þa hæuír hann skipat v559 tuæim sínum þionom. at/ vera audsynilega v560 hans umboðs menn um v561 þessa hælga tru ok hans hæilagt/ logmal. godom monnum til værnðar ok rettenda. en vandum mannum til ref/singar ok ræínsanar. Ero þesser tvæír annar v562 konungr en annar biskup v563 . hævir konungr/ af guði verallect valld til veralldlegra luta. en biskup andlect valld til and/legra luta. ok a huar þeirra at styrkia annars valld til rettra mala ok\21r\ loglegra. ok kennazt uið sik at þeir hava vald ok ifirboð af sealfum gu/ði. en æigi af ser oc fyrir v564 því at þeir ero guðs [þionosto menn v565 ok híns annars/ at þat sea aller at þeirra ma [ með engu mote v566 missa. þess hins þriðia at/ sealfr guð virðizt at kalla sik þeirra nofnum. þa er sa sanlega í my/klum haska uið guð er þa styrkir æigi með fulkomenne ast ok retvise til/ síns vallz þess sem guð hæuír þæim til skipat. þar sem þeir bera sva myk/la ahyggiu fyrir ollu v567 landz folkínu v568 ok abyrgð fyrir guði. allra hælzt þar sem/ login vatta með studdum v569 enda v570 mærkium. sva at huarki megi hofðíngi/arner ef þeir gøyma þessa v571 v572 anauðga eða þyngia v573 folkínu með ofmy/killi agirnd ok at æigi mege fa vitrír menn synia hofdingionom loglegrar v574 / þægnskylðu fyrir þriozsku sakir er v575 skamsynnar favizsku v576 .

v577 #3 Nv v578 af þui at v579 lanz folkit alt v580 a mycla/ lydskylldu v581 konungenum at væíta. v582 þa være þat þarflekt at menn varadezt/ þa myclu uilli v583 þoku er mæstr lutr lanz folks þessa hæuír sva hormu/lega veret blíndaðr af at i engu lande odru fínnazt þess dømí þar sem/ tæknír hava veret ímísir menn ok kallaðer konungar ranglega ímote rettum/ konungum ok logum híns hælga olafs konungs oc ollum þæim v584 rettendom er huer bon/de uilldi una af oðrum um sínar ærfðir. þionaðo opt uelbornír menn þæím/ er varla matu vera knapar þeirra sem en vattar idag huart þeir místu flæiri/ odla sínna eða hínír er þeir kallaðo konunga sína oc sva hit sama um manna/ missurnar. Nu at menn þurfuí æigi griplande hondom eða læitande æftir/ fara huer konungr a retlega at vera i noreghi. þa se þat kunnikt ollum biorgwi/nar v585 monnum ok ollum oðrum norex monnum at Magnus konungr sun Hakonar konungs/ stadfæsti sva ok let i bok sætia a frosta þíngi. huær at rettum ærfdum a/ at vera norex konungr eftir logum. ok af því at þat v586 var þa iattat með raðe v587 ions/ ærchibiskups ok v588 annara lioð biscupa. lendra manna ok lærðra. stallara ok logman/na ok allra handgenginna manna þeirra er þa varo hia. ok allra frosta þings/ manna ok því samþyctu aller norex menn fyrir sik ok sit afspríngi uið noregs/ konung ok hans af spríngi með retto þing take at þessi skipan scal standa [þar/ vm v589 sem þa var gor v590 ok nu fylgir her. \21v\

v591 #4 I Nafne v592 faður ok sunar ok hæilaghs anda. æíns guðs ihæilagre þren/ningu. scal æín hans þion konungr vera v593 ifir v594 ollu noregs konungs riki ok væll/di ínnan lanðz [ ok uttan lanðz v595 ok sva skatlondum./

Nu v596 eftir fra fall konungs vars. þa er su hín fyrsta/ norex konungs ærfð. at sa scal konungr vera ifir norex konungs riki sem/ noregs konungs sun er v597 hín ællsti æín./

Su v598 er onnur ærfð at sa sunar v599 konungs er skilgeten er hín ællzti/ æín scal konungr vera sa er faðer hans var v600 skilgeten ef engi er su/nana til skillgetna./

Su v601 er hín þriðia ærfð er broðir konungs skilgetín hín ællzti æín/ scal konungr vera sa er samfædra er uið konong ef engi v602 ero þæir/ till sem aðr ero talldir.

Su er hín fiorða ærfð at faður broðir konongs samfaðra/ oc skilgeten hín ællzti æín scal konongr vera sa sem faðer hans var skillgeten/

Su er hin fímta ærfð at broður sun konongs skilgetín hín/ ællzti æin scal konongr vera. sa sem faðer hans var skillge/tín oc samfæðra uid konung ef engi er hínna til./

Su er hín setta ærfð er v603 brødrungr konungs hín ællzti æín scal ko/nongr vera. sa sem faðer hans var faður broðir konungs skilge/tín ok samfædra ef engi er hinna til sem aðr ero talder./

Su er hín seaunda ærfð at v604 konungs sun skal konungr vera hín ællzti æín þo/ at han se æigi skilgetín. sa þo [at hann se huarke v605 geten i frenð/semis spellum eða v606 hordome eða sifskap ok konungr sealfr hæuír uið fæðer/ne v607 hans gengit ok sagt sealfr skilrikum monnum avení til fyrir sakeʀ/ samuistu sínnar ok moður hans ok svarar su stund er barnit eʀ v608 / føt þeirre til tolu sem til høyrir v609 ok hæuír maðren v610 æcki tvænt til fæ/ðerníS sagt. æftir þæim hætte sem logbok vattar um slik mal. þesso/ skulu þeir sem vita. æigi løyna ifir manað. nema þeir ottizt of/riki. þa skulu þeir þo v611 æinum huærium flæirum v612 skilrikum monnum v613 til sægia v614 att/ vitni mege um bera ef þarf.

Su er hín atta v615 ærfð at v616 dottur sun konungs v617 skilgeten hín ælzti eín/ skal konungr vera sa sem moðer hans var skilgeten ef engi er hina til/

Su er hin Níunda ærfð. at v618 systur sun konungs skilgeten hín\22r\ ællzti æín scal konungr vera. sa sem moðer hans var skilgeten ok samfædra/ uid konong v619 ef engi er hinna til./

Su er hín tíunda ærfð at sa skal konungr vera hín ællzti æín. er nestr/ er æftir brøðra sunu uid konung ok skilgeten er ok faðer hans varr/ skilgeten ok komen fra samfæddum brøðrum skilgetnum v620 ef engi er hínna til./

Su er hín ællifta ærfð at sa scal konungr vera hín/ ællzti æin skilgeten er systkína sun er uíð konung ok v621 komen fra/ þæím v622 syskynum er bæde varo samfædra ok skilgeten ok af rettre/ konunga ættenne v623 komen ef engi er hínna til sem adr ero tallder.

Su er hin tolfta ærfð. at sa scal konungr vera hin/ ællzti æin skil/geten er v624 systrungr er við konung ok moðer v625 þeirra varo skilgetnar ok/ samfæddar ok af rettre konunga ættenne komnar ef engi er hínna till./

EN v626 ef engi er þessara til v627 sem aðr v628 ero talder/ þa se sa konungr at noregi hin ællzti æín v629 er ærfdum er nest v630 eftir/ þui sem landzbokin v631 vattar i ærfða tale. karl [þo en eigi v632 kona oc þo/ af rettre konunga ættene komen/

v633 #5 EN ef sva hardlega v634 kan til at berazc at engi er v635 þessara v636 / til. þa se sealfstæfnt hertogha ef v637 han er til v638 ok v639 iarle. v640 biskupum ollum ok/ abotum. lendum monnum ollum ok hirdstiorum með hirð allre at søkia norðr/ til niðar oss til hin v641 hælga olafs konungs til um ræða uið ærchibiskup. ok næf/ní huer biskup or sinu biscupc dømí v642 ok syslu menn konungs þeir sem þar ero .xíj. hína vi/traztu bønðr v643 eftir sínní samvizku ok se a for ínnan þess fyrsta v644 mana/ðar er þeir spyria fra fall konungs. Sua scal ok biskup huer ok syslu menn ætla men v645 / til hægnaðar ok giæzlu eftir með bondum. at gíæta landz fyrir þiofum ok ilþy/ði. sva marga af lendum monnum ok syslu monnum i huerium logum sem/ þeir sea at bæzt v646 høuír. skulu þeir er eftir sitia iamhæímulir til giæzlu/ sva [i annara manna v647 syslum sem sealfra sinna. elligar ero þeir sanner land/raða menn ef æigi helldr land v648 friði sínum fyrir v649 þeirra vangiæzlu. En þan tíma/er þeir ero nordr komner sem til ero nefndir. þa gange þeir ulærðo menn/ með svordnum æiði til þess umdømís at þeir v650 skulu þan til konungs taka sem/ þæim synízt fyrir guði at bezt se til fallen [eftir sínní samvizku v651 . En þen/na æið skulu iam væl biskuparner abyrgiazt uið guð v652 sem hínír er vínna/ at han leggi sannenda umraði til þessa mals. iamnvæl sem hínír ulær/ðu menn v653 er sværia. sem guð gefr þæim syn til retlegazt at sea./ En ef þa skil \22v\ a þa skulu þeir sit mal hafa er flæiri værða v654 saman ok skilrikare v655 ero ok/ ærchibiskup ok aðrer biskupar fylgia ok sanna þat með æiði sínum. Nu v656 ef nokor/ lætr sik oðru uíS til konungs taka en nu er mælt. þa hafe sa fyrir gort fe ok/ friði ok se i pafans banne v657 ok allra hæilagra manna ok æigi kirkíu græfír/ ok sva huer sa v658 er honum fylgir til þess. Nu ef hirðstiorar eða hirð fyrir ne/mazt þessa færð. þa ero þeir v659 landraða menn uið konung v660 . nema ful nauðzsyn/ banne. en huer bonde er fyrir nemzt þessa færð. sækr .vííj. ærtoghom ok/ .xííj. morkum .Silfrs. v661 uið konung. en konungr mete naudsyniar með goðra manna raðe/ En i v662 þessa færð fare huær a sinum kostnaðe en konungr inní þæím v663 ollum kost/nat sín er æigi hafðu aðr konongs fe/.

v664 #6 EN ef dotter eða sunar dotter. eða v665 systir v666 eða moðer. eða þær aðraʀ v667 / konor er i ærfða tale ero talldar v668 eftir landzbokínní v669 . ok sva þeir karl/menn sem i ærfða tale standa ok eigi ero af konunga ættene komnir. ok ero þeir/ eða þær nær mær at skyldu til annars arfs en konungdomsens. v670 þa scal eftir/ þui huær til ganga sem honum v671 vatta v672 logh v673 i almennílego ærfða tale ok/ at þuí liosare se. þa megho þeir þetta fyrst ærfa. æignír þær sem konungr ærfir/ æftir aðra v674 frendr sína ok v675 þær sem hann kaupir með lausa fe. v676 þær þo att v677 / hann sæli æcki konungdomsens iarðer til eða skipti þæim i hínar. Sva skulu þeir ok/ v678 ærfa lausa fe ok gripu þa sem æigi høyra korunni v679 til. nema konungr have v680 / aðra skipan a gort með skilrikum vítnum eða v681 iartegnum ser til salo hial/par oc sømdar eða v682 sínum hollostu monnum með goðra manna raðe v683 oc/ er þat hofuð rað at huer gere uel fyrir ser v684 um sína daga v685 ok sínum hollosto/ monnum v686 helldr hæil en síukr. því at vaskøyt v687 er annars vinatta oc/ æftir giærð þo at allskyllt se. finnazt ok flæiri dømí til þes at/ ærfíngiar hafa af drægit en til v688 aukit v689 skipan v690 þeirra er atto ok fen/go optlega með hollre þionosto ok lifs haska. eða ímíso erveði æða v691 / manraunum./

v692 #7 [EN v693 at konungr uítí sek því at v694 helldr skylldugan v695 log at hallda v696 [uiðr/ þægna sína ok um at bøta. þa scal hann þessu iatta folke sínu/ með fullri v697 stadfæstu [æftir þat v698 sem hann er til konungs tækín. þat v699 iatta ek/ gudi ok hans hælgum mannum oc þui v700 hans folki sem ek em v701 vuærðugr/ ifir v702 skipadr. at ek scal þau v703 kristin logh hallda er hín hælgi olafr/ konungr hof. ok aðrer v704 hans retter æftirkomendr hafa v705 samþyct millum/ konungs ok þeirra v706 er landet byggia með huara tvæggia samþyckt ok með goðra\23r\ manna raðe v707 um bøta eftir þui uítí sem guð ler mer. v708 er konungr æigi at/ æíns skylldr at hallda þetta v709 uið þa sem þa ero a [þíngi hia v710 honum. hæll/ðr uið alla þa sem i hans þægnskyldu ero alna oc uborna. en þan/ tíma er hann verðr korunaðr. þa v711 scal hann sveria monnum logh ok rettende/ með þæim v712 æidstaf sem konungs uigslu fylgir/

v713 #8 [SUa v714 scal oc v715 hertoghe eða iarl þenna v716 æið v717 sværia. v718 ef þeir ero ner eða/ þegar þeir koma til konungs. v719 þess leg ek hond v720 a [þessa hælga doma v721 oc því/ skyt ek til guðs at ek scal vera hollr ok trur mínum herra. N. norex konunge bæðe/ openberlega oc løynilega oc [þan luta landz v722 sem han v723 ler v724 mer v725 scal ek v726 tryg/lega hallda [eftir því skilorðe sem han fær mer i alla staðe. v727 v728 væita skal ek honum/ alla þa lyðní sem [goðr hertoghe v729 eða iarl v730 scal v731 goðum konunge. styrkia scal ek/ hann oc hans riki bæðe v732 með v733 radom oc ollum styrk mínum. hallda scal ek oc v734 æiða/ þa v735 sem hann v736 hæuír svoret v737 v738 ollu landz folkínu æftir því uítí v739 sem guð v740 ler mer./ Guð se mer hollr ef v741 ek v742 sat sægir v743 gramr ef v744 ek lygr./

v745 #9 þa v746 skulu ok v747 [lenðir menn v748 [ok v749 hirdstiorar v750 þenna æið suæria v751 . þess læg ek/ hond a v752 helga doma v753 oc þui skyt ek til guðs v754 at ek scal vera hollr oc trur/ mínum herra. N. norex konunge bæðe openberlega ok løynílega. Styrkia scal ek hann/ ok hans riki bæðe með raðom v755 ok ollum styrk mínum. halda skal ek ok æiða þa sem/ hann v756 hæuír svoret v757 ollu landz folkinu æftir því uíti v758 sem guð gefr v759 mer. [sva/ se mer guð v760 hollr sem v761 ek satt sægir gramr ef v762 ek lygr. v763 /

v764 #10 EN at bøndr [ ok alþyða v765 uíti sek v766 v767 því v768 skyldugare v769 til hollostu ok þægnskyll/du ok lyðní uið konung. þa skulu þeir þenna æið sværia konunge v770 sva marger/ menn v771 or v772 fylki huæríu sem [konungr uil ok v773 honum likar. v774 þess leg ek hond a þessa v775 / hælga doma oc því/ skyt v776 ek til guðs. at ek scal vera hollr ok trur mínum herra. N./ norex konunge. bæðe openberlega ok løynílega með ollum minum mat v777 oc mægní/ sva v778 sem goðr þægn scal goðum konunge væita v779 alla v780 loglega lydskyldu með þæim v781 / ollum logum oc lunnendum sem hin hælgi v782 olafr konungr v783 skipaði millum konungs oc [þeirra/ er landet byggia v784 ok aðrer v785 hans rettir æftir komendr hafa nu stadfæst v786 mil/lum konungs ok [landz folksens v787 . með huara tvæggia samþykt. Sva se mer guð hollr/ sem ek satt sægi v788 . gramr ef v789 ek lygr. abyrghi ek mer þenna æið oc ollum þæím/ er i v790 konungs þægnskylldu ero v791 [alner oc ubornír v792 oc v793 hans æiðs [æigu at v794 niota. E/ro æigi at æíns þeir skylldugir til at abyrgiazt v795 þenna æið er sværia. hell/dr aller þeir sem i konungs þægnskyldu v796 ero alner oc uborner. [þeir sem hans værn/dar v797 vilia níota. því at norex konungr er iamnskyldr þæim v798 til rettra mala at fylgia\23v\ er hæíma sítía v799 sem hínum er þa ero a þíngi [hia honum. v800 sva ero oc allir honum skyll/dugir v801 til allz v802 tryglæiks v803 er i landeno ero. þo at æigi svære v804 aller v805 trunaðaʀ v806 /æið. þat uíta v807 oc aller menn at þat barn er føt er v808 a sidarzsta are v809 konungs ævar/ at konungr er iamnskyldir því ret at gera sem þæim v810 manne er honum svor æið a/ fyrsta þíngi. Sva ero oc honum aller skylldugir til allrar v811 loglegrar þægn/skyldu þeir sem laga uilia níota oc þeirra uilia værðir vera. En konungr oc biskupaR v812 / lærðer menn oc lendir v813 . oc oll alþyða scal v814 siðan fylgia hinum hælga krosse ok/ hælgum domum aftr til kirkio. v815 siðan scal konungr ganga v816 til alteriS oc taka þaʀ/ blæzan. oc gange v817 siðan til v818 [konungs garðz v819 oc hallde v820 slika væizlu þan dagh/ sem honum byríar oc konungs tígn høyrir hofðíngium v821 oc ollum v822 hinum bætz/tum monnum. v823 v824 /

Landvernsbolken

v825

v826 #1 þAT ER UPHAF/ at landvarnar v827 belki varom v828 at ihesus Christus hín krosfæsti sannr/ [guð oc v829 guðs sun v830 oc møyiar mariu. konungr allra konunga. af hueri/um allt valld stiorn oc virðíng v831 . at v832 han se var værnð ok vard/væizla allra norex manna æiliflega. I þess v833 hins sama [vars herra v834 ihesu Kristi/ nafne. scal v835 var loglegr norex konungr v836 hans þion. raða boðe oc banne oc utforum/ varom oc raða v837 at logum [en æigi at ulogum v838 gudi til dyrðar ser til gagns/ en v839 os til þarfenda. Eigi skulu ver [honum læiðangrs synía ne utboða v840 / ef hann bydr ut með sliku skilorði sem her fylgir. konungr a v841 æigi frammar/ at v842 kræuía utboða i friði en halfan almenníng. nema su æín huer/ naudsyn falle til með honum er v843 menn uili bætr v844 gort hafa [ef menn v845 kenna/ af honum miskun oc goduílía. Nu fyrnízt skip eða naust i biorgwín v846 / eða forlazt ræiðir sva at vmbota þurfi. eða af nyíu til v847 fa. þa skal konungr/ ut v848 bioða sva mykit af bø varom sem honum þikkir til bera oc arangri høuír/ með v849 bæztra v850 manna raðe. scal uið þui fe taka logmaðr oc æín huer konungs hand/gengin maðr. oc æin huer skilrikr bonde til varðvæizlu. oc til enskis scall/ þat annars snuazt. nema v851 til þess sem aðr vattar með v852 konungs iayrði v853 . skulu/ konungs umboðs menn þetta gera lata æftir því kaupi sem þeir semía v854 uid þa menn sem/ vardvæizlu hafa a bøar manna fe/.

#2 v855 N U søkir skip fyrnska v856 i bø v857 varom. þa scal annat gera með v858 konungs raðe v859 ./ af bøar manna fe oc þar ræisa v860 lata at v861 huarke v862 spilli akre ne eng/ ef uttan takmarka v863 værðr v864 skip gort. en ef þesso spillir. bøte sem skyn/samír menn meta af bonda v865 fe. konungs iorð er skyld v866 til at ræisa landvarnar v867 \24r\ /skip a v868 ef hon er til. Sva ok konungs mork er skyld til landvarnar skips at/ fa. ok allra v869 annara er v870 marker æigu at iamnaðe því at æigi scal æíns/ manz mork øyða. Nu scal smíði til kræfía alla þa sem ero ínnan/ bøar uídare ef þarf. stafna smiðr huær v871 er fyrir nemzt er sækr mork/ Silfrs. uið konung. en filungr huer at halfre mork ef hann uil æigi til fara/ Nu hafa þeir sætt kiol a backa stokka ok til smiðar tækit. þa ef æín/huer þeirra løypr fra þeirre smið. stafna smiðr er sækr .vííj. ærtoghom oc/ .xííj. morkum .Silfrs. uið konung. en filungr v872 .v. morkum .Silfrs. v873 uið konung af þui att þa/ [fælla þæir v874 landvorn fyrir konunge. þa skulu smídir fe launa. stafna smiðr/ . íj. aura .Silfrs. a syknum dogum sunnu daga amillum. en filungr huer v875 øyri/ þar með mat oc maldryckíu half bolla skott [um dagh v876 . En v877 at gorfo ski/pi þa skal skip bræða oc i v878 naust setia ef [til er v879 . en v880 ef eigi er naust til þa/ scal naust gera oc til v881 fong til fa or huærs manz morku v882 sem uil sva sem/ [skilt er v883 til skips oc sva smiði til næfna oc sva læigu taka. Sægl oc akke/ri baat ok ræiða allan. tiolld oc allt þat sem til skips v884 [høyrir oc v885 þarf att/ hafa. þa scal til sysla með konungs raðe v886 af bøar manna fe sva at skip se i alla staðe uel ført. v887 /

#3 v888 Nv fællr sva þunglega v889 v890 v891 at hæiðín hær eða kristin v892 gengr a norex konungs/ vælldi æínum huerium stað. oc þo v893 at a skatlond hans gange eða hæfzt/ ínnan lanz. þa skulu v894 ver æigi synía konunge [allan almenníng v895 . at liði ok skí/pum. uistum ok vapnum ef hann ser með uitrazstu manna raðe at sva mikit v896 þarf/ við. en v897 ef mínna þarf uið v898 þa tokum ver þat með þokkum sem af fellr. En/ ef sva hardlega fællr at nokor hær hæfzt eða gengr a ínnan lanðz þa/ skulu þeir er son hersagha kemr fyrst til skera up herorfar oc lata fara lanz/ænda v899 amillum. Su or v900 scal fara a lande þioðgatur v901 í mínzsta laghe með v902 / [þriðia manne v903 fultiða. en a sio með skipi skipaðo. hon scal fara með þioð/læið bæðe netr oc daga. Tre or scal ut v904 skera i bygðir af þioðgatu v905 alla/ vega oc i fiorðu ín af þioðlæið. oc i øyiar ut. ok bere v906 með vattom. ok/ bere huer oðrum. en ollum monnum er or kemr til hus. þa gerer hon v907 stæf/nu v908 til skips uíð sio. en samnaðar a lande. En ef þa sitr nokor kyr/ um þa er sa utlægr. v909 þui at þa scal fara þægn oc þræll ef þess þarf/ uið ok scal huer fa ser uístir sealfr v910 oc sínum hæíma monnum. þæím sem/ æigi hafa sealfer v911 fong at fa ser. v912 en ef nokor fællir herboðs orfar [e/ða fær æigi æftir boðe v913 . þa er han utlægr oc allt þat sem han a [nema \24v\ naudsyn banne v914 . mete konungr þær v915 nauðsyníar. v916 En ef konungr mistruír men v917 / at ver uílíum æigi væria land hans með honum sva sem ver hofum [fong/ a oc v918 megin til. þa æigu v919 ver at sælia honum gisla til trunaðar. en ef ver/ halldum orðom varom ok landvornum v920 v921 uið konung varn v922 . þa a hann at sælia/ oss aftr gisla vara umæidda. en ef ver gerom af þa er [gislum fyrir skotet v923 / ok ero þeir þa í mískun v924 konongs. oc svare þeir fyrir þat er at logum æigu at svara/

#4 v925 NU v926 ef hers v927 er v928 von i land/ vart v929 . þa skulu menn vita vord v930 ræiða. v931 þa scal giælkyri eða syslu/ maðr lata [til moz v932 blasa. en sa er sækr mork .Silfrs. v933 uið konung er æigi kemr/ til. Bøar menn v934 ero skylldir v935 til v936 uita at gera v937 [a logðar horne v938 ok varðhus með/ ok þak v939 a v940 ok fiorar dyr til v941 . Nu scal stæfna mot uord v942 giælkyri eða sys/lu maðr v943 scal gera bear monnum v944 [til laga v945 stæfnu v946 vorð at hallda. þa skulu/ bøar menn a værði sitia hína fímtu v947 not siðan v948 vorðr er v949 boðen nema v950 fyr/ þurfi. En þeir er uíta uorð æigu at hallda ok uilia æigi. þa fare v951 [huer/ sa v952 utlægr. ok take v953 konungr af fe hans v954 .vííj. ærtogar ok .xííj. merkr v955 .Silfrs. v956 enn/ ærvíngi v957 [hans þat v958 sem mæira er. en ef æigi er fe til. vere hydðr a mo/te oc fare siðan v959 utlægr. þrir menn skulu vita vord hallda. v960 v961 þeir menn v962 ero aller/ vardsætir v963 er augna hæílir ero ok øyrna. oc fot hæilir. frealser v964 men v965 oc/ fultiða ok uel hærfører v966 .íí. herlenzskir v967 en v968 æín v969 utlenzkr v970 v971 or annara konunga/ riki v972 v973 . Sva scal ok v974 v975 skipta vm v976 alla vorðu er v977 menn v978 þurfu at hallda i ufriði/ at v979 hærlendzkir v980 skulu v981 v982 hallda at tvæim v983 lutum. v984 en utlænðzkir v985 [at þriðíungi v986 / [æftir rettre til tolu v987 . v988 [Men skulu v989 a vorð ganga v990 at v991 miðíum dagi v992 ok si/tia þar til annars v993 [míds dags v994 . en ef sæínna er a gengit eða fyr af./ þa fare utlægr með fyrra skilorði. nema æín gange ærende v995 þeirra. v996 A/ værði scal maðr vaka en æigi sofa. en ef aller sofna v997 v998 a uíta v999 verði ok bren/nr viti fyrir sunnan eða v1000 norðan. þa fella v1001 þeir vorð. Nu skulu varð menn/ uita brenna at þrímr herskipum senom eða flæirum. en ef þeir brenna/ æigi uíta þa ero þeir utlæger. En ef þeir evazt i huart v1002 ero herskip eða ei/gi . þa skulu þeir kalla til v1003 hína v1004 skynsamazstu v1005 menn þa sem ner þæim ero ok/ hafa þeirra rað við huart uita scal brenna eða eigi. v1006 nu brenna varð menn/ uita v1007 ok værða þau æigi at herskipum v1008 . ok koma þeir v1009 hær laup v1010 a v1011 land v1012 . þa ero/ þeir utlægir með fyrra skilorði. nema þeir sværi fyrir v1013 æín v1014 æiði at v1015 þæir/ gerðo fyrir goðo ok þeir hugðu þat hærskip vera. v1016 Sa vita vorðr er austastr/ er v1017 scal varða .vííj. ærtogom oc .xííj. morkum .Silfrs. v1018 oc [þo utlægr ef vorðr fæl \25r\ lr æftir fyrra skilorði v1019 . ok v1020 sva scal sa varða v1021 er nørdztr v1022 er. ok [huær/ sem nestr værðr þui v1023 er hærs er mæst v1024 von. En huer annara at varð/vítí mork .Silfrs. [ef fellr v1025 . Syslu maðr eða giælkyri scal fa til skilrika menn/ at ranzsaka huern dag vorð meðan þess [þickir uið þurfa v1026 ok græi/ða at ret fare. en ef þeir gløyma sækr .vííj. ærtoghom ok .xííj. morkum/ .Silfrs. uið konung ef skaði værðar at./

#5 v1027 NU kømr maðr v1028 i v1029 land vart v1030 sa er v1031 heðan var/ utlægr gorr v1032 v1033 ok ber hersogu sanna þa sem landz v1034 menn víta v1035 æigi/ aðr. þa er han ilendr með konungs raðe v1036 þo at han være níðíngr v1037 aðr. Nu/ ber maðr hersogu oc er eigi son. þo at hann være fyr i lande. þa er v1038 hann þa v1039 / utlægr. nema hann sværi fyrir æín æiði at hann gerðe fyrir goðo. ok hann hugði/ þat sat vera. Nu ber maðr hersogu sanna sa er ilendr er aðr v1040 þa scal hann ha/fa .ííj. merkr .Silfrs. af konunge varom. en mork .Silfrs. or v1041 fylki hueríu. mork .Silfrs./ scal hann ok hafa af bø varom./

#6 v1042 NU skulu aller menn v1043 gera læiðangr at iamnade [i bø varom v1044 en v1045 att/ utbodnum læiðangri skulu menn iamnat v1046 sín græiða v1047 at v1048 garða v1049 hofn v1050 / ok v1051 fear magne. En sa læiðangr er gerezt af gorðom v1052 frealsar v1053 þæím v1054 / garðlæigur v1055 er garð v1056 a v1057 . þeir skulu v1058 skylldugir v1059 við læiðangri at taka/ er konungr nefnnír til v1060 eða hans umboðs maðr. Nu scal græiða v1061 att v1062 / halfum almengi v1063 .v. pænínga v1064 vegna v1065 af mork huærre v1066 . bæðe v1067 garðlei/ghum ok v1068 kaupøyri. scal konungr taka v1069 af v1070 .xl. v1071 marka. en bøar menn þat sem/ mæira v1072 er. v1073 v1074 En v1075 utlendzskir menn v1076 þeir sem garða æiga v1077 i bø varom eða læíga v1078 / .xíj. manaða v1079 læígum v1080 v1081 . þa v1082 skulu v1083 v1084 vera i ollum utboðum v1085 með bøar mon/num. En aller aðrer v1086 utlendzskir menn v1087 er v1088 her sítía [um vættrum. v1089 þa v1090 sku/lu v1091 græiða v1092 .v. pænínga v1093 vegna v1094 af mork huerri v1095 v1096 at v1097 halfum almenningi/ ok a konungr þan læiðangr v1098 allan v1099 v1100 . v1101 nu skyzt v1102 maðr unðan læiðangri v1103 v1104 eða iamf/naðe v1105 . ok løypr kaupstaða a millum. eða skipræiðna. fiorðonga eða/ fylkna. ok gerer huarke her ne þar. þa gere læiðangr þo at siðar se ok sækr/ læiðangrs v1106 falle .vi.aurum .Silfrs. [uið konung v1107 . v1108 huer ok v1109 sem v1110 gerezt þriotr v1111 ok er v1112 før/ til at gera læiðangr. ok er v1113 sottr til [ok uil æigi. v1114 ok løypz v1115 unðan sokn v1116 oc ge/rer huergi læiðangr a þrímr vættrum. þa scal han giallda v1117 fullan v1118 læið/angr þo at siðar se. ok sekr v1119 .v. morkum .Silfrs. uið konung v1120 .

v1121 #7 Nu skulu v1122 ver uíta huar ver v1123 skulum v1124 læiðangr v1125 gera v1126 . v1127 ef v1128 maðr/ a hus v1129 i kaupangi en bu i heraðe v1130 ok fær v1131 þar v1132 [a meðal v1133 [oc er ímíst v1134 \25v\ þa scal han gera læiðangr v1135 i heraðe at v1136 iarðar hofn þeirre er hann byr a v1137 at/ iamnaðe uið aðra bøndr. en af kaupøyri ok gardleigum v1138 i kaupstað/ Sva oc ef maðr a bu tvau i heraðe oc i sínní skipræiðu huart. þa/ scal han v1139 þar af huaro gera sem stendr [at iarðar hofn ok iamnaðe. v1140 / En ef maðr fær æín løypr millum v1141 kaupangrs v1142 ok heraðs ok er v1143 fødðr/ i kaupangi v1144 ok kaupir kaupum sínum ok er v1145 i heraðe um iol. nu v1146 ef han/ bíndr ok v1147 løysir hudfat sit i kaupangi v1148 allan vætr v1149 þess [a meðall v1150 . þa/ gere hann v1151 læidangr i kaupangi v1152 af kaupøyri sínum. Maðr huer er føddr v1153 / er i heraðe v1154 ok fær han v1155 [i kaupang v1156 at v1157 v1158 kaupum sínum ok hæuír huarke/ hæimilt v1159 sitt i [herade ne kaupangi v1160 . [sa scal gera v1161 læiðangr i heraðe af/ kaup øyri sínum. en ef maðr slitr bui sínu i heraðe ok fær v1162 til kaupan/grs v1163 fyrir [mantal ok v1164 iamnað manna ok fær han siðan i herað. þa æigha v1165 / bønðr gerð hans. v1166 v1167 Sva ok v1168 ef kaupangrs v1169 maðr sælr garð v1170 sín eða byggir v1171 / í kaupangi v1172 v1173 ok [fær han v1174 i herað fyrir mantal v1175 ok iamnat v1176 manna. v1177 ok fær hann af/tr siðan i kaupang v1178 . þa æiga v1179 kaupangrs v1180 menn v1181 gerd hans. v1182 v1183 Nu ef maðr gerer/ læiðangr i annan v1184 stad v1185 en hann a at gera. v1186 þa er sem hafe ugort v1187 v1188 .

v1189 #8 EN v1190 um bøar gialld. þa v1191 scal ærtog vegna v1192 at v1193 bøar gialldi ok scal gial/da v1194 .xíííj. v1195 nattom fyrir v1196 petrs v1197 messo v1198 v1199 at usækiu. En bøar gialld skulu gera v1200 / smiðir aller v1201 . Mangarar. v1202 Mylnarar v1203 . Sutarar. v1204 Skínnarar. Slatr man/garar v1205 . v1206 Olkonor v1207 . v1208 Mioðkonor v1209 . Kambarar v1210 . v1211 Vefarar v1212 v1213 ok aller þeir menn bæðe v1214 / konor ok kallar v1215 er með mange fara huart sem [þeir hafa v1216 [mang sítt v1217 / i v1218 budum eða a v1219 stræti v1220 v1221 . En ef maðr fær brott með bøar v1222 gialldi. [þa er han v1223 / sækr mork .Silfrs. uid konung eín v1224 . nema nokor maðr luki v1225 fyrir hann i retta v1226 stæfnu v1227 / þa a v1228 sa maðr v1229 [þa mork v1230 er uid liggr [i sæktena v1231 af v1232 honum v1233 v1234 þa v1235 er v1236 v1237 hann kømr/ aftr. v1238 en v1239 æigi konungr v1240 . Kiænníngar v1241 svæín v1242 huer v1243 scal giællda v1244 halft v1245 bøar/ giæld v1246 hína fyrstu v1247 . xíj. manaðe v1248 v1249 v1250 Sauðar v1251 krof v1252 scal hoggua i helminn/ga eða v1253 fiorðonga ok giællda v1254 i v1255 bøar giælld. v1256 en v1257 ef v1258 smæra v1259 hoggr v1260 giællde v1261 / øyri v1262 vegen v1263 a ofan. v1264 /

v1265 #9 Sa v1266 scal skipi styra v1267 er konungr nefnir v1268 til v1269 . eða konungs v1270 umboðs v1271 maðr v1272 . Nu skal/ styri maðr nefna menn at fara með ser. þa skulu þeir skyldugír/ at fara sem nefndir ero. nema loglegh naudsyn banne huarom tveg/gia. ok se þa aðrer i stad nefnðir. v1273 Skal styri maðr hafa fyrir sit starf oK/ vanða ef hann fær vel með sinu v1274 starfi. halfa mork v1275 huer amanade af \26r\ bonda v1276 fe. sa þo er æigi hæuír v1277 len eða væizlu af konunge. oc take þetta/ þan tíma er hann kømr hæím aftr. [Sva mykit læidsogu maðr taka/ af bonda fe. v1278 or þrondhæímí halfa mork .Silfrs. v1279 til biorguínar. or biorg/vin halfa v1280 mork v1281 til tunsberghs. or tunsberghi halfa mork til landzenda. [slict/ hit sama v1282 aftr. þar með mat ok dryk. sa scal huær fara er i fyrstu eʀ/ næfndr v1283 ok eigi umskipti a v1284 gera. nema loglegar naudsyníar gange till./ Engi v1285 scal ok v1286 lausnír taka en sa er tækr. þa [er hann v1287 sækr .vííj. ærtoghom ok/.xííj. morkum .Silfrs. uíð konung fyrir huern þan v1288 sem han tækr lausnír af en sa huer/ er byðr v1289 mork .Silfrs. konunge v1290 . v1291 en sa er mæler v1292 slikt til annars ok fælzt at svare/ sliku fyrir sem log vatta þæim a hendr er annan røger./

v1293 #10 Nv scal styri maðr gera v1294 ollum v1295 nefndar v1296 monnum/ stæfnu til v1297 v1298 v1299 . þa er han uil v1300 [skip skipa v1301 ok skra v1302 [þar huærn v1303 í v1304 rum v1305 / [sem vera scal. v1306 v1307 ok æigi v1308 þa v1309 skipara v1310 stæfnu at v1311 skoða v1312 nefnd v1313 vopn v1314 manna/ ok klæðe. v1315 v1316 En v1317 ef nokor vopn vantar. v1318 þa se þar uopn tækín með styri manz/ raðe sem hann ser at bætzt gegnír ok abyrgizt sa er hæuír eftir logum. Nu/ scal huer [nefndar maðr v1319 v1320 taka øyri .Silfrs. i farar [øyri sín v1321 ok sva huer mat/gerðar maðr sem v1322 hasetar. Nu skulu bøar menn gera .íj. manaðar v1323 mate/ smørs .ok . ííj. miols til homlu. scal uið því taka styri v1324 maðr [iamnan þa v1325 er/ læiðangr er [ut boden v1326 . ok hallda þar af nemfdar monnum kostnað þrea/ manaðe með fullri v1327 vista toku v1328 . er þat at rettre uísta toku a huæríum/ halfum manaðe i tylft huæría pund bíug miols ok . ííj. laupar v1329 .ííj. pun/da smørs. En sa er þetta græiðir æigi svare læiðangrs falle v1330 sem aðr er/ skilt v1331 . oc søki gialkyri ok v1332 hafe af v1333 .íí. luti en styri maðr þriðíung. En ef hann/ uil æigi søkia oc er honum sagt til aðr. þa søke styri maðr oc hafe halft/ en gialkyri halft./

v1334 #11 Boghe scal liggia uid v1335 þofto huæria v1336 þan v1337 skulu sessar .íí. fa v1338 þeiʀ v1339 / er fara oc stræng v1340 a. eða gialldi v1341 halfan v1342 øyri .Silfrs. konunge. ok fae bogha/ æigi at v1343 siðr v1344 ok . íj. tylftir v1345 orua skæftra eða brodda. þat skulu husbøndr/ fa. v1346 en halfr annar øyrir liggr uið v1347 tylft huæria v1348 v1349 uið konung. v1350 ok skulu v1351 ver/ með v1352 skylldu v1353 fa konunge varom v1354 .ij. tvitugh sæssor af bø varom. sva v1355 sem konunge/ varom v1356 þikkir til høyra með liði oc vapnum. nema konungr se með bæzstra v1357 manna/ raðe at mæira þurfi. nu fær maðr a skip annat en hann er nefndr v1358 a v1359 v1360 / þa gerer hann bæðe v1361 rør læiðangr v1362 ok giælldr v1363 uitið. En ef freals maðr gengr i matgerd a skipi ok misfær hann með matgiærd. þa segi styri manne v1364 v1365 ok eigi \26v\ hann skipara stæfnu ok refsi með skynsamra manna raðe. sva at huarke/ fae hann sar ne lemstr. þui at styri maðr scal mestu raða ínnan borðz/ a hueriu skipi. Nu løysa þeir skip or festum ok søker maðr æigi half/rymí sit. giallde mork .Silfrs. konunge nema loglegh [forfol banne v1366 . en ef fel/lir ferð sækr .vííj. ertoghom ok .xííj. morkum .Silfrs. uið konung. v1367 /

v1368 #12 [Sa v1369 maðr er a til .vi. marka v1370 vegenna fyrir uttan / klæðe sín. v1371 v1372 hann scal v1373 æiga skiold rauðan v1374 tvibyrding. v1375 spiot. v1376 sværð/ eða øxi half þynnu. En sa maðr er a til .xíj. marka vegínna fyrir uttan/ klæde sín. han v1377 scal æiga skiolld rauðan tvibyrðing v1378 oc stalhufu með hínum/ fyrrum anefndum vapnum v1379 [oc scal huer skialldare hafa mot tekit mark/ a skiolldum þæim sem hann gerer. at uita meghe huerr gort hæuir ef fals/ fínzt i. en huær sem æigi hæuír se skilldir up tøkir konunge til handa. v1380 En/ sa maðr v1381 er a til .xvííj. marka v1382 vegínna fyrir uttan klæðe sín. hann scal æigha/ skiold rauðan v1383 ok stalhufu ok panzara eða bryníu ok oll folk vopn. En ef no/kor missir þessa vapna þa liggr uið v1384 øyrir .Silfrs. uið konung fyrir v1385 huert er míssir/ En drengmaðr huer oc þeir menn er minna fe æigu en nu er sagt. þeirra huer/ scal æiga skiolld ok spiot v1386 sverð eða øxi. en bræið øxar ero gilldar ef ram/lega ero skeftar. oc half þynnur ok spiot þau er traustlega v1387 ero skeft oc/ .íj. grærnaglar v1388 ero .i. eða [æin i gengnum v1389 ok noðet at [baða vega v1390 . gilldr skal/ ok v1391 tre skiolldr huer þæíma monnum er spengr þrear liggia ifir þuæran/ af iarne ok . ííj. munðriðar ínnan við v1392 traustlega neglldir. en ef verk maðr/ gengr i fyrstu í vist oc tækr fulla læigu. kaupi v1393 ser v1394 fyrsta sumaʀ/ øxi. en annat skiolld. v1395 hit þriðia spiot. en ef hann missir æins huers/ vapns þessa v1396 . þa liggr uið øyrir .Silfrs. v1397 konunge v1398 [fyrir huert er missir v1399 . En ef hann/ missir allra. sækr øyri .Silfrs. við konung fyrir huert er missir oc vere halfret/tes maðr til þess er hann a ser vopn/

v1400 #13 Nv er þat v1401 æit þíng v1402 v1403 er hæitir vapna v1404 þing./ þat scal æiga firir v1405 endilangan noregh. þat skulu v1406 ver v1407 æigha/ biorguínar v1408 menn manna| v1409 hín v1410 nesta æftir miðfastu. þa scal giælkyri/ lata [til þings v1411 blasa. þat þing v1412 scal huær karl maðr søkia v1413 freals ok/ fultiða ok hava v1414 laga vopn sín v1415 . [en ef v1416 madr sitr hæíma um þat þing/ þa sækizt v1417 hann tvæim aurum .Silfrs. uið konung. oc v1418 øyri fyrir vapn huært er hann skul/di þar haft v1419 hafa oc v1420 sva þo at hæíma se vopn hans er v1421 sem engi æigi/ [han ef æigi ero til þings boren v1422 . Nu v1423 ef hus bonði er siukr eda sar \27r\ þa scal garðs maðr hans bera vopn hans til þings. en ef æín hueʀ/ garðz maðr hans er v1424 siukr [eða sar v1425 eða flæiri. þa er v1426 husbonde v1427 skyll/dr at lata v1428 bera uopn þeirra til þings oc syna giælkyra v1429 eða v1430 raðs mon/num. Nu sælr v1431 maðr uopn sín v1432 sva at han a æigi folk v1433 vopn sem nu er skilt/ þa er hann sækr øyri .Silfrs. [uið konung v1434 fyrir huært er v1435 missir huærn tima sem þat/ er. Nu scal giælkyri lysa fyrir monnum a þui þíngi huersu þeir skulu gan/ga a at logum. en þa er at v1436 logum a gengit at v1437 þrir ganga v1438 a þykt ok v1439 / æigi flæiri. oc gange tomlega sva at v1440 syslu maðr mege væl proua v1441 vopn/ þeirra. [nefna scal giælkyri eða umboðs maðr konungs. konungs menn ef þeir ero til a þín/gi. radz menn ero aller skylldugir at skoda uopn manna v1442 . En ef þykkare er/ gengit en her sægir. oc fær giælkyri fyrir v1443 þui æigi skoða v1444 vopn þeirra. sækr v1445 / huer er þat gerer mork .Silfrs. [uið konung v1446 fyrir olyðní sína. en huer v1447 sækr øyri .Silfrs./ [uið konung v1448 er æigi hæuír vopn sem [nu er mælt v1449 . en ef nokorer lea uopn til/ vapna þings ok verðr þat vítnís fast. eigi konungr vopn. en hín er let varʀ/ gialldi vapna víti sem aðr./

#14 v1450 NU huæruír styri maðr skipi v1451 a læið v1452 með kononge v1453 oc løypr/ maðr af skipi meðan konungr liggr til landvarnar. han er sækr .vííj./ ærtoghom ok xííj. morkum .Silfrs. uið konung. en ef styri maðr løypr þa er hann með ollu/ utlægr ok landraða maðr uíð konong. Nu ma eigi lengr hæfta læiðangr u/ti. en menn hafe v1454 [halfs manaðar v1455 mat míols oc smørs. oc lysi þui a on/nur skip oc syní þæím mat sín at þeir hafa æigi mat mæira. nu fara/ þeir hæimlæiðis ok verða mat þrota. þa mego þeir hoggua naut . íí. fyrir/ bonda at usækiu. leggi v1456 aura .íj. v1457 . fyrir ku. ok sva fyrir uxa þritiðung. en fyrir/ olldung v1458 halfan þriðia øyri. late liggia æftir hofuð v1459 føtr oc huð. þa/ ero þeir usækir. En ef aðrer menn v1460 hoggua fyrir bonda þæim sem aðrer híuggu/ aðr fyrir oc kømr æigi fram hofud oc v1461 føtr [oc huð v1462 . þa hoggua þeir at usækíu/ ef þeir læggia fe fram sva mykit sem aðr v1463 er skilt. oc leggi up hofuð ok føtr/ oc huð. nu ef þeir hoggua æigi sva sem nu er skilt. þa er styri maðr sækr/ .vííj. ærtoghom oc .xííj. morkum .Silfrs. uið konung. ef at v1464 hans raðe var v1465 hogguít. en / haseti huær mork v1466 . oc bøte þo bonda fyrst v1467 fullum botum fyrir bu [þat sem v1468 þeir/ híuggíu. en af sæktenní take bonde slikan ret sem hann er maðr til. en konungr/ þat sem auk er. Nu er þæim kent at þeir hoggua v1469 a v1470 annan vægh [en mælt er v1471 / oc v1472 ef þeir dylia. þa scal styri maðr synía v1473 lyrittar æiði fyrir sva marga menn sem hann/ vill. en ef hann uil æigi synía fyrir þa. þa syni v1474 huær fyrir sek v1475 lyritar æiði. Nu\27v\ gengr maðr af skipi fyr en skip kome v1476 til lundz oc lovar honum engi maðr/ þa er hann sækr mork v1477 .Silfrs. uið konung./

#15 v1478 NU koma skip hæím v1479 til lunz v1480 þa scal styri maðr/ lata blasa til skipdrattar v1481 v1482 sva uiða sem [þarf oc v1483 hann v1484 ætlar með v1485 / gialkyra raðe v1486 at skip gange v1487 upp. en huer er æi kemr. v1488 sækr øyri .Silfrs./ [uið konung v1489 . En þeir v1490 þrir skulu sægli vardvæita oc [ollum ræiða v1491 er aðr ero til/ næfndir i bokenne at varðvæita bøar manna fe. en aller hasetaʀ/ skulu fylgia segli v1492 i kirkiu eða i v1493 naust oc ollum ræiða ok bua sva um/ at v1494 liklegazt þikki v1495 at v1496 æi spillizt v1497 . Nu ef nokor tækr þat v1498 segll i v1499 brott/ eða ræiða uttan løyfi konungs eða v1500 [raðz manna v1501 abyrgizt v1502 at ollu þar till/ er aftr kemr oc sækr .vííj. ærtoghom ok .xííj. morkum v1503 .Silfrs. uið konung ok bøar menn/ en ef kirkia brennr eða naust oc sægl ínní þa abyrgizt v1504 sealfer bøar menn/ sægl sítt [ok ræiða v1505 . nema menn brenne v1506 at v1507 vilía sinum v1508 . nu skulu bøar men/ þar upsaat hafa v1509 sem konungr gefr þæim v1510 ínnan tak marka. v1511 v1512 /

#16 v1513 NU ero ransmenn v1514 ubota menn v1515 huar sem þeir værða v1516 tæknír v1517 / oc huer sa sem þæim væítir lið til þess. æftir því v1518 segir i ubota malom/ í manhælghi. Nu veria v1519 þeir v1520 ok [a sa æigi liðs kost v1521 til at fara æftir v1522 er/ fyrir hernaðe værðr. þa scal hann v1523 or skera ef hann uíl. nu scal huer þangat v1524 / fara sem or stefnír honum v1525 æftir her. nu fara þeir v1526 eftir þæim. þa skulu/ þeir v1527 aller fara er fyrir sítía. en ef þeir v1528 uilia æigi. þa er fe þeirra upnæmt v1529 / nema naudsyn v1530 banne. Nu koma þeir v1531 þar sem hín er fyrir er or v1532 skar up/ ok hæuír han rett v1533 skoret þa er væl. en ef hann hæuír rangt skoret ok er/ þar æigi v1534 her til hus komen. þa er v1535 þæim v1536 fe hans upnæmt ok skipti sín v1537 / a millum. Nu ef hann hæuír ret skoret or þa skulu þeir fara með honum v1538 / sva lankt sem hann uíl. ok v1539 ef þeir v1540 hitta a her ok þurfa v1541 at rioða til fear þes/ od eða æggiar. þa hafe v1542 sa fe er fyr atte þat allt er hann kennir. en þeir skip/ti sín v1543 a millum þui v1544 sem her menn attu. [nema kennendr kome til með log/legom vítnum v1545 .

#17 v1546 NU fara þeir v1547 er heriat v1548 hafa v1549 fyrir land fram v1550 v1551 ok kaupir maðr af þæím v1552 / æín huern v1553 grip. þa scal v1554 fe hafa er fyr v1555 atte ok koma til með [.íí./ manna uítní v1556 . en sa v1557 er uið uikínga køypti. giallde mork .Silfrs. v1558 ef han/ vissi v1559 . En ef hann fær æigi vitní til v1560 a hond þæim er fe rang v1561 fenget hæ/uír køypt. þa scal v1562 stæfna honum til þings. þa eiga v1563 þing menn honum fe/ at døma elligar lyrittar æið v1564 .\28r\

#18 v1565 EN v1566 ef konungr kennír v1567 manne landrað v1568 . v1569 þa scal hann synía v1570 með tylf/tar æiði. v1571 en [sa æiðr fællr honum til utlægðar v1572 . Nu gerer maðr/ langskip í kaupangi v1573 ok lysir æigi for sínní. þa scal gialkyri eða um/boðs maðr konungs. [fara til ok v1574 spyria han huert hann uil fara. en ef han/ uil æcki v1575 til sægía þa skulu þeir æsta han .vííj. ærtoga v1576 oc .xííj. mar/ka. taks. En ef han uil æigi tak fa v1577 . þa skulu þeir hoggua or huarum/tvæggia vegín v1578 kialar .v. alna langt borð. en/ ef þeir v1579 gera æigi sua þa sko/lu [husbønðr sva gera v1580 oc taka fra sægl ef til er ok læmia sva for þeirra. en/ ef þeir v1581 gera æigi sua. þa [ero þeir sækir mork .Silfrs. uið konung v1582 fyrir þofto hueri/a. en fyrir styri homlu huæria .ííj. mærkr .Silfrs. þat hæita þofto giolld v1583 . Nu hofum ver landvorn vara a skra sætta ok scal sva standa sem skipat/ er. nema konungr se annat landeno haglegra með hínna bæzstu manna /raðe./

Mannhelgebolken

v1584 #1þAT ER FYRST í manhælgi v1585 vare. v1586 [at var v1587 lande/ huær v1588 i norex konungs riki v1589 . scal fridhæilagr v1590 vera v1591 huer v1592 uíð/ annan ínnan landz oc uttan landz. En ef maðr veghr/ man. þa hæuír han fyrir gort ollu þui er hann atte. nema oðals v1593 iorð/um sínum æínum v1594 . [nema maðr vege skemðar vig. eða gere nidíngs verk. v1595 /

v1596 #2 |[En v1597 [þo at v1598 allt þat v1599 sem vegande v1600 atte bæðe í lande oc lausum øyri v1601 / felle v1602 aðr undir konung. uttan oðals iarðír. þa gerði v1603 þo v1604 hín vir/ðulegí herra. hakon konungr hin korunaði þa miskun oc skipan a v1605 æftir/hinna bæzstu manna bøna stad í landeno. at huart sem æftir ero/ æígnír eða lausa fe. þa scal konungr taka æigi mæíra þægn gílldi en/ .vííj. ærtogar oc .xííj. mærkr af fe eða æignum. nema han hafe ve/get skemdar uíg eða gort niðings verk. [En ef æign er í þegn gill/di græid. þa skulu arvar veganda æiga lausn a. ef þeir uilia løyst/ hafa ínnan .x. vættra ef þeirra oðal var v1606 . Alldrigi scal oc ærfíngi/sælía þær æignír. er han takr eftír hín utlæga. meðan hin vt lægi/ lifir. en luka v1607 allar loglegaʀ skullðir af æignum ef eighi er lau/sa fe til. Nu kan sa v1608 æin huær atburðr til at gerazt at konungr gefr/ manðz bana landzvist. með bøna stad hofðingia eða annara godra/manna. eða kømzt hann afund konungsok fær v1609 girð v1610 af honum. þa scal hann \28v\ sek sva i frið v1611 kaupa uið konung sem konungs v1612 er miskun til. oc bøta þæt sem/æftir stoð v1613 með slikum sala stæfnum sem goðer menn sea at han meghe or/ka. nema allar bøtr se aðr loknar v1614 . Siðan scal þeirra mal fara til sæt/tar er æftír lifa. æftir konungs dome. En þeir v1615 sem fe hans varðuæítu/ meðan han var í ut lægð. þa græiði honum slikt sem þeir toko i æígnum/ eða lausa fe. uttan landzskylldír v1616 ./

v1617 #3 Engí maðr v1618 ma iorðu sínní fyrir gera v1619 / nema han vegi skemðar uig eða gere níðíngs værk. v1620 þat er [ní/díngs uærk v1621 hit v1622 mæsta. ef v1623 maðr ræðr [lond oc þægna unðan konunge sínum. v1624 / en ef konungr kenner manne landrad. þa scal han nefna man v1625 or hirð sínní v1626 / iamboren man þæim er male a at svara. En ef arboren maðr a því ma/le at svara. þa scal nefna bonda sun or hirð ef han er till. oc hafe rit v1627 ok/ ínzsigli konungs oc søke þat mal at logum. v1628 en sa er arboren er komen er til/ allz rettar. þat er oc níðíngs uíg v1629 [ef maðr vegr logman [fyrir retta log/sogn v1630 . þan er [þess er tækín v1631 at sægia monnum logh. þui at sva v1632 høggr ní/dr allra v1633 manna rettyndi þar sem hann a [engvan laga laga orskurða att/ synía v1634 þar sem hann er ifir skipaðr. þat er oc niðings uig v1635 ef maðr veghr/ trygða man sin. þat er oc niðings uig v1636 ef madr vegr man i griðum ˜/ Huervetna þar sem madr a a v1637 ser averka at hæimta. [eða a v1638 þæim umaga/ [eða æigi fultiða manne sem v1639 maðr a umboð a. v1640 eða stendr til arfs oc/ allra þeirra er han [hæuír sealfr umboð a at logum v1641 . þa scal han v1642 sealfr/ grið sælia oc trygðir oc sætt með vattom v1643 . oc v1644 ero aller frendr undir þeim/ griðum oc sva trygðum sem sealfr væiti huær. þat er oc níðings vig/ ef maðr brennír man ínní. þat er oc niðíngs uig ef maðr myrdir mann/ þat er oc niðíngs uíg ef maðr hæfnír þiofa. þat er oc niðings værk ef/ maðr hæfnízt a oðrum en þæim er gerer eða ræðr. þat er oc niðíngs víg/ v1645 maðr høggr hond eða fott af manne. eða stingr ut ougo manz. eða/ sker tungu or hofði manz v1646 . eða mæiðir man at uilia sinum. [en ef þat/ væítir i vapna skíptum. þa fare þæt æftir konungs dome v1647 . Sva ero þeir oc/ vbota menn er hallda þæim v1648 fyrir þesso [æínu hueriu v1649 sem sa er gerer. nema konungr/ late ræínsa v1650 til landræínsanar. en ef þat væítír i vapna skiptum./ þa fare þat æftir því v1651 sem konungr skipar [með hínna bæzstu v1652 manna raðe./ Ef maðr drepr faður v1653 sun eða broður. v1654 moðor eða systur. eða dottor/ þa er hann ubota maðr. nema oðz manz vig veghi. Sva oc ef maðr drepr\29r\ kono sealfs sins. eða kona bonda sín. sva at þat v1655 drap hæuír horat. æða/ hygdzt at hora. þat er v1656 ubota mal. Sva ok ef maðr tynír ser sealfr v1657 . þat/ oc v1658 ubota mal. þat er v1659 ubota mal ef maðr vegr man ínnan stoks eða i gar/de v1660 uti. eða innan garðz þess sem huervir um akr eða eng at hæimilí se/alfs hans. nema v1661 væri hendr sínar. ok a vægh til [at fara v1662 . Sva oc þeir men/ sem at slikum uknyttum verða kender at þeir laupa brot með æignum konom/ annara v1663 manna. þa v1664 ero þeir ubota menn. bæðe fyrir konunge oc karle. dræperok døyddr/ v1665 v1666 Men þæir sem lata lif sitt fyrir þyfsku eða utilego v1667 . huart sem hællðr rena þeir v1668 a skipum eða a lande. ok sva fyrir morð oc fordæðo skap. oc spa/farar allar oc uti setur at vækkia troll up oc v1669 fræmía með þui hæðní./ oc þeir menn sem gerazt flugu menn til þess v1670 at drepa þa men sem þeir æiga v1671 en/gar saker uíð oc taka fe til. nema konungs umboðs menn late ræfsa til lanð/reínsanar oc friðar. Sva oc þeir menn v1672 sem konur taka með rane eða herfange./ mote guðs logum v1673 oc manna. huart sem þeir taka frendkonor manna eða/ annara manna æignar v1674 konur. [eða døttr v1675 fyrir uttan þeirra manna vilia er/ [forræða æiga fyrir þæím æftir v1676 logum. oc sva sealfra þeirra huersu sem/ siðan gerezt uili þeirra er samvista v1677 værðr. oc sva þæir er hæfna þessara v/bota manna. eða hæímta giolld fyrir sva at vitní væit þat. þa hæuír hann/ fyrir gort fe oc friði oc ero þeir fridhælgir er fe sit væria fyrir þæím ok/ frend konor. en hínír aller ugilldir huart sem þeir fa sar eða bana/ bæðe v1678 konunge ok karle. þat er oc ubota mal. ef maðr falsar steðia bref eða/ ínzsigli konungs vars. þat er en ubota mal ef maðr drepr þan man er hævir/ bref eða v1679 ínzsigli konungs vars v1680 fyrir ser til landz vistar eða ranzsaks ef sa uis/si þat er hann tok af. þat er oc niðings uíg ef maðr drepr man í þuí herbirgi/ sem konungr er i. eða i nauístu hans. eða i konungs garðe. eða a konungs skipi þo at konungr/ se æigi i garðe eða a skipi. En ef ínnan bøar værðr [þar sem v1681 konungr er i bø v1682 e/ða i hofnum hia honum. fare æftir konungs miskun æftir at uikum. þat er en v1683 / ubota mal ef maðr tækr kono nauðga ef þar ero til. íj. loglegh uítní/ at þat se satt. nu ero æigi vítní til. en hon kallazt v1684 nauðigh tækin oc sæ/gir hon þat samðøgrs. þa døme .xíj. hínír skynsamazstu menn æftir þui sem/ þæim þikkia likende til bera. oc huart þeirra þickir likt v1685 til sannenda. En þo/ at kona gete vart sik fyrir kvensku v1686 saker sinnar sva at hann kome eigi vilia/ sínum fram. þa ber með engu mote at hann hafe eigi ræfsing fyrir eftir dome/ oc v1687 sanprovazt at hann hafðe fullan vilia til þess. oc hallde þo [lifi sínu v1688 . \29v\

v1689 # 4 EF maðr stendr man v1690 með loglegum v1691 vítnum a kono sínni. giallde/ ful maz giolld bondanum slik sem sa er maðr til er kono la/ ef hann være saklaus drepen. En half manz giold ef han stenðr man/ a v1692 moðor sínní. v1693 dottur eða systur. ef þær æiga v1694 æigi bønðr ser. skulu/ þesse giolld døma v1695 .xíj. menn skynsamer v1696 loglega til nefndir v1697 ./

v1698 # 5 EN v1699 huervetna [þar sem v1700 / maðr vegr v1701 niðings uíg v1702 . eða v1703 gerer skemdar v1704 værk. þa fare hann/ utlægr. v1705 fyrir gort v1706 lande oc lausum øyri oc iamvæl oðals iorðum v1707 ok/ kome alldri i land aftr v1708 . nema hann bere hersoghu sanna. þa sem lanðz/menn vita v1709 æigi aðr. þa nae han landzvist með sliku fridkaupi ok/ miskun sem konungr gerer a. en engi maðr ma mæira fe fyrir gera at æínu/ sínní en þa er hann æigande orðen. En ef manne tømizt ærfð meðan/ hann er i utlægð. oc hafa frendr hans þan arf tækit meðan han var/ [i utlægð v1710 . þa skulu frenðr hans honum þat fe aftr græiða með sama v1711 / skil orði sem þeir v1712 toko oc han atte þa er han var v1713 i utlægd./

v1714 # 6 EF maðr sælr/ frealsan man v1715 af lande v1716 . sa er sækr uið konung v1717 .vííj. ertoghom oc .xííj./ morkum .Silfrs. oc kome mannenom v1718 i land aftr./ oc bøte mannenum v1719 æftir .xíí./ manna dome loglega til næfndum v1720 . en ef hann ma honum v1721 æigi æftr ko/ma. þa gialldi þan man fullum giolldum v1722 sem han er madr til. en/ ef han syníar [hallde firir sættar æiði.

v1723 #7 EF maðr husar v1724 oc hæímar v1725 v1726 utlægan v1727 man v1728 etr með honum eða v1729 drekkr. v1730 / bonde eða æín huær annara manna. þa er sa sækr mork .Silfrs. við/ konung fyrir æína not. en tvæím fyrir tvær v1731 netr. En ef hann er þrear netr/ með honum oc er hann gor [ínnan þess fylkis utlægr v1732 . þa er hann sækr .vííj./ ærtogum. oc .xííj. morkum .Silfrs. [uið konung v1733 . nema þæím se uvisa vargr er hy/sir. en v1734 gialkyri er skylldr at lysa a mote samdøgrs utlægð hans/ er han væit at han hæuir utlægðar værk gort./

v1735 v1736 #8 EF maðr værðr hogguín a þingi v1737 eða v1738 a mote. v1739 þa skulu v1740 aller/ æftir renna til fiallz eða v1741 skogs. til v1742 fioru eða skips. en sa eʀ/ eigi rennr æftir er sækr halfre mork .Silfrs. uid konung. oc sva sa er æftir/ rennr oc vil æigi taka han v1743 oc ma hann. oc ero [þar vítní til v1744 . en ef eigi \30r\ ero uítní til. syní með v1745 æíns æiðí. Fermenníngar oc nanare bæðe at/ frendsæmí oc at v1746 mægðom skulu eigi æftir renna at logum. nema/ þeir v1747 uili. en huer er biorg væitír. þa er sa utlægr nema honum se vuí/sa vargr. oc sværi æíns æiði fyrir. v1748 Ef maðr er særðr a þíngi eða a mo/te. oc renna aller æftir til skogs eda v1749 fiallz. til v1750 fioru eða v1751 skips þeím/ manne er uig vakte v1752 . Nu værðr han faren oc [uil han v1753 at logum væriazt/ þa leggi v1754 níðr vapn sín þa er han friðhæilagr meðan hín sare lifiʀ./ Bínda scal þan man oc føra gialkyra eða hans umboðs manne at var/duæita. En ef gialkyri eða hans umboðs v1755 þarf lið v1756 við at giæta hans/ þa scal nefna husbøndr með honum sva marga sem han v1757 þarf. en ef hann/ løypr fra gialkyra eða hans umboðs manne. oc verðr hin sare dauðR/. þa er gialkyri sealfr i væði eða hans umboðs maðr til konungs orskurðar oc/ skipi hann eftir mala voxtum. æftir v1758 hínna bæzstu v1759 manna raðe. En ef/ gialkyri eða hans umboðs maðr synía v1760 uíðr toku. þa skulu þeir hafa uítní/ til oc sætia hann v1761 þan man bundín a flet hans. þa varðar honum v1762 hit sama/ nema ofriki take af honum. En huervetna er gialkyri tækr utlægðar/ fe. þa scal hann fa man til at refsa þæím manne eftir raðz manna dome/. En mot menn ero skylldir huervetna at fylgia til ræfsingar. sækr huer/ halfre mork .Silfrs. uið konung. er æigi fylgir v1763 .

v1764 #9 NU uærðr maðr sva oðr v1765 at hann v1766 brytzt or bondum v1767 oc værðr v1768 hann manz/ bane. þa scal bøta af fe hans fullum botom ef til er. en ef fe/ er eigi til oc værðr hann hæil. þa fare hann orlendis [til þes v1769 er han hæuír bøt/ fullum botum fyrir sek. En ef men sea øðe a honum bindi sa er uil at use/kíu. oc hafe til þíns v1770 oc løyfi þar oc v1771 bioðe frendom oc segi af sína abyrgð/ oc take kostnað sín uaukin af fe híns øða ef til er. en ollum oðom v1772 / monnum æigu menn vorð at væita at usækiu. en oðr maðr er umage arfa/ síns. oc þo æigi fyr en hann v1773 væit at hann er oðr oc han ma koma hoftum a/ han ef hann uil. en ef sakar abere kennír þat v1774 arfa híns oða at hann uili/ eigi varðvæita honum v1775 . hallde fyrir æíns æiði. En ef oðr maðr særer mann/ þa skal arfe uppi lata vera sarbøtr oc læknes fe af fe híns oða en konungr a/ ekki a þuí. nu er þat v1776 því at æíns oðz manz værk ef hann bryzt or bondum eða/ skynsamer menn meta eða vita sanna øði a honum./

v1777 #10 En v1778 ef varð menn eða aðrer menn fínna man vegen v1779 a stræte uti v1780 / eða i v1781 oðrum stað v1782 ínnan tak marka v1783 bøar manna. þa skulu þeir ganga\30v\ til v1784 husbonda v1785 þess er [þar a hus nest v1786 oc sægia v1787 til fundar síns. [oc bere han/ líos til liks v1788 . oc v1789 ef þeir kenna. þa bere sa v1790 husbonde boð v1791 ærfingia. en v1792 ef v1793 sa/ maðr er v1794 v1795 [er rettr er v1796 æftir mælande v1797 . þa bere þangat v1798 lik i hus hans. en ef/ engi v1799 er sa til. þa bere v1800 lik i hus gialkyra. oc scal gialkyri v1801 æftir mæla v1802 oc/ gera v1803 bana v1804 v1805 utlægan. ef v1806 eigi kømr uiglysing fram a mote. en ærvingi/ spyri v1807 morð ef v1808 han kan v1809 til at v1810 koma./ v1811

#11 v1812 SA [a at v1813 vera bane v1814 er [navistar menn v1815 v1816 / bera uitni v1817 um v1818 oc þeir sægia a henðr v1819 . en sa er uitni berst a henðR/ sa er bane at sannr oc syn oc æigi æidum undan førazt. nema þui att/ æins at han hafe sva fiarre staddr veret a þui døgre er uig var v1820 veget at/ han matte v1821 æigi tvivegis samdøgrs til uigs komazt v1822 oc i fra. oc vere han/ staddr i heraðe at v1823 kirkiu eða a þingi. [at v1824 samkundum eða at v1825 skipi. þa bere/ þeir .xíj. þægnar hann unðan er þa varo hia v1826 honum stadder friallser men oc/ fultiða. En ef han var i ængum þessom stað stadðr. kome fyrir sek lyrit/tar v1827 æiði. en ef nauistu v1828 men mego æigi til motz koma v1829 fyrir æíns huærs/ atburðar saker at bera uítní. þa skulu bera tvæir menn oc boka sogu v1830 þeirra a/ mote. En v1831 ef maðr er særðr oc ma han mæla þa er menn hitta han. þa scal/ sa vera bane er han sægir fyrst a henðr ef han mæler af uítí oc ma hann/ kenna han. oc saga [híns sara v1832 kømr bokat a hit v1833 fyrsta mot. nema/ hín skiri sek með tylftar æiði.

#12 v1834 EF maðr drepr man v1835 til dauðs v1836 þa a sa at v1837 vera bane/ er uigi lysir a [hendr ser v1838 v1839 . en lyst scal vera uigi samdøgrs ínnan bø/ar oc næfna sik a nafn oc natstad sin oc gard þan sem hann er v1840 or eða he/rað oc lysi v1841 frealsum manne ok fultiða. þa scal a mote fram koma natstaðr/ hans . oc scal husbonde sværia at han var at hans um nottena oc hann kal/laðe sek sua a nafn. Uiglysíng scal oc koma fram a mote. en ef maðr uill/ æigi bera uiglysingar uítní. eða sværia natstad. þa fare v1842 til ærvíngi/ hins vígna. oc taksæti þan mann til moz at bera v1843 sem frammazt væit hann/ eftir samvisku sinni. oc engu løynir hann þar af. En ef þeir uilia eigi bera/ v1844 giallde mork .Silfrs.huær þeirra. hafe halft konungr oc bøar men. en halft sa er søkir/ oc sva scal um oll þau uítní er i manhællgi ero. Uplykt v1845 fear þessa skal [græi/dazt a v1846 fimtar mote. eða at for at taka af honum halfu mæira. Eigi v1847 scal/ uígande fara sva um þrea garða at æigi se uigi lyst fra þæim v1848 er uíg var/ veget. nema þar se fyrir fermenningar eða nanare at frendsæmi eða at v1849 \31r\ mægðom híns vegna. eða [aðrer frendmen v1850 uíganda þeir sem honum liggi/ lifs haske uið buín fyrir. en ef han lysir eigi sva uigi. þa er hann morðinghi/ rettr fyrir gort fe oc friði. En ef bæðe kømr fram a fyrsta mote vighlysing/ oc saga híns sara sva boren sem fyr var skilt. þa scal saga híns sara stan/da en æigi uiglysing./ oc ber v1851 þo morð af uíganda at han se utlægr v1852 . En/ ef æigi kømr saga hins sara fram a fyrsta mote. eða hæim soknar vit/ní. oc kemr fram sionar uítní oc uiglysíngar uítní. þa scal sionar vitní/ standa [ef þat v1853 er at logum boret af tvæggia manna hendi frealsra v1854 oc full/tiða. en eigi uiglysing. En ervíngi hins dauða scal fara i garð þan eða/ herað. er uigande v1855 lett sek or vera. oc ef han híttír þan man er sva hæíttír oc likazstr þickir til vera. en v1856 ef sa gengr æigi i giægn. þa scal taksætia þan v1857 / til moz. en v1858 hann føre tak með fullum vordzlum. oc a þui mote skulu .xíj./ frealser menn af honum bera. en eigi nefndar uítní oc føra v1859 þar fram a/ moteno. en ef hann uil æigi undan førazst. þa er hann sannr at male. Nu ef hann hæuír unðan førzst v1860 . þa fare v1861 ærvingi hins dauða oc søke sva v1862 / marga menn til tylftar æiða v1863 sem hann uíl. þa er hia varo með hínu fyrsta/ skilorði. en ef maðr er losten eða særðr sva at hann ma æigi mæla. kræfi/ hann horns þegar hann ma mæla. en þa scal þat mot iamfult sem samdø/grs være mot at at. En v1864 ef hann liggr lengr mal laus en . ííj. netr. þa/ late gialkyri þo v1865 til motz blasa oc ranzsake æftir þæim v1866 er gerðe, en ef/ hann værðr dauðr. þa kræfi ervíngi horns oc late gialkyri blasa til moz/ oc þo late gialkyri blasa til moz at æigi se ærvingi ner. En ef maðr/ ræðr manne v1867 bana rað eða sara. oc allt þat er maðr lytr skom eða van/virðíng af hans raðom. bøte eftir laga dome þæim v1868 er þat mal a at lo/gum at søkía oc sva konungdomenum nema hin v1869 førezt unðan at logum./ en v1870 hin er gerðe hallde þo up at ollu v1871 fullum botum æftir lagha dome./ en ef sa maðr verðr v1872 vegen er [hann er æigi v1873 i faður æt komen at logum þo/ at han se nokorum manne kíændr at syni. þa æiga v1874 moður frenðr bøtr oc/ sva v1875 arf æftir han. en ef han er v1876 barðr eða særðr. eða skemðr. þa tækr v1877 han/ rett eftir [moðor fæðr sinum v1878 ./

#13 v1879 þEssar rettar bøtr v1880 oc æínkamal v1881 varo tækín um allan noregh v1882 ./ æftir forræðe oc skipan. Magnus konungs v1883 með asion oc skipan v1884 Jons/ ærchibiskups oc annara biskupa. [barruna oc lærðra manna v1885 . stallara/ oc logmanna. oc hinna vittrazstu manna raðe af ollum lutum lanðz\31v\sens. at um þa menn er monnum værða at skaða fare v1886 sem aðr vatta/ logh. en af fe veganda døme .vi. menn skilrikir loglega til nefndir/ slik giolld æftir laga skilorði sem þeir sea retlegazt fyrir guði ok/ mala væxtír ero a. ærvíngia hins dauða æinum. en allar aðraʀ/ frendbøtr oc sak tal falle níðr sva vandlega v1887 at huarkeS frendr/ aðrer take ne gialldí framar en nu er skilt. nu vínzt æighi fe/ veganda v1888 bæðe til þægngilldis oc bota. þa scal sva v1889 skerða fyrir huarom/ sem tala rennr til eftir fear magne. En ef nokor gengr a þetta þa/ hæuír hann fyrir gort fe oc friði i v1890 lande oc lausum øyri. oc værðí al/dri siðan bota maðr oc sva aller þeir er rað læggia til þess at sea ski/pan se rofín eða a hana se v1891 gengit.

v1892 þEssar rettar bøtr v1893 flæiri let. Magnus konungr fylgia þui. at þo at ní/dings uíg eða skemdar vig se veget. þa scal fyrst bøtr af/ luka fe veganða. en konungr hafe þat sem auk er. en ef minna løypr/ af en þægngilldi. þa skerði sva v1894 fyrir baðom sem tala rennr till./ sva iattade oc v1895 magnus konungr at huærgi scal konungr fyr taka fe mannz bana/ oc engan annan utlægan øyri. nema v1896 aðr se v1897 loknar allar loghle/gar v1898 skulldir þær sem aðr varu gorvar en fe æigianda v1899 felle i þa/ sok./

#14 v1900 VAða værk ero v1901 með v1902 skynsemd v1903 græínande v1904 / með v1905 huæríum atburdum v1906 þau kunnu til at v1907 falla. þui at i/ ollum stoðum þæim er menn skulu ser til þarfenda vínna oc með mon/num til haglegra luta lið væita. þa ero þesse v1908 vaða værk mæir virðan/de en hín er engi naudzsyn dregr til. nema galøysi oc mikit skam/ syni. Nu þo at tvæír men fare i skogh saman oc skycz annars øx/ a annan at vuilia þess er a skapti hellt oc døyr han af. þa skal hín/ bøta fiorðung bøta ærfíngia hins dauða oc syní vilia síns með/ settar æiði at hann villdi þat værk æigi gort hafa. oc sva scal huer/vetna þessor vaða værk bøta. ef þeir hafazt þat at sem til nytsem/dar høyrir. huart sem menn fa af mæin eða bana at uvilia þess er/ gerði oc er þetta sæcta v1909 laust uid konung. en oll onnur vaða værk sva sem/ [at v1910 kasta ifir skip. eða hus [eða hæðir v1911 eða [aðra þarfløysu v1912 at gera/ huart sem menn fa af mæin. eða sar eða bana at uvilia þes er gerði/ þa scal bøta halfum giolldum oc synía v1913 þo uilia síns með sættar æiði/ oc er þetta sækta v1914 laust við konung. oc æcki a konungr a vaða værkum. þat \32r\ ma æigi vaða værk kalla ef maðr hoggr eða lystr til manz þo at a/ annan kome [en han uildi v1915 . með þui at han villdi [með þui v1916 [æínum/ huæríum v1917 illt gera. Ef madr gengr til fangs eða skíndrattar at/ uilia sínum sealfs v1918 abyrgizt huær sa sek sealfr at ollu. en sa/ sværi fyrir æín æiði at æigi vard at uilia hans þo at hin fengi/ mæin af ef hín v1919 tortryggir hann er fyrir varð./

#15 v1920 þAt er v1921 ollum monnum kunnikt v1922 at rytníngar/ ero fyrir boðner v1923 at v1924 v1925 . en sa er ber han v1926 er sækr uið konung . ííj. au/rum .Silfrs. en sa er brægðr v1927 knifi at manne oc kemr æigi fram. han/ scal bøta [slikum fulrette v1928 eftir lagha dome er hann bra at. en konunge/ . ííj. aurum .Silfrs. Nu ef maðr leggr man með knifi þa er hann v1929 utlægR/ oc bøte þeím v1930 er han lagðe sem .xíj. skynsamír menn døma. oc þeir/ sea at hín v1931 se væl sømdr af. en konungs soknare scal lata v1932 taka þan/ man v1933 . er lagde oc føra a mot. en konungs umboðs maðr scal lata v1934 taka/ kníf þan er hann lagðe með. oc køyra þar a moteno i gegnum hond/ hans v1935 er lagðe oc scal hann kaupa sek sva i frid með þessare refsíng ef/ hin lífnar oc abyrgizt sealfr sar sit huerssu sem honum v1936 tækzt./ en ef sa døyr v1937 er saklaus var lagðr. þa er sa dræpr oc døyðande er/ lagðe. En ef han kømzt undan fare utlægr oc kome alldri i land/ aptr. nema konunge virðizt [nokor naudsyn v1938 til hafa gengit. [þa nae hann/ landz vist með sliku fridkaupiok miskun sem konungr gerer a v1939 . en fe ve/ganda fare æftir fyrra laga skilorði. bæðe þægn oc bøtr. með sama/ skilorði scal vera ef maðr skytr at manne þo at ekki take. þa bøte hann/ konunge v1940 . ííj. aurum .Silfrs. en hínum v1941 fulrette eftir laga dome. er hann skaut att./ En ef hann særer man með skote. þa scal sa er skaut. slika refsíng fyrir/ fa sem hín er lagðe með knífi oc undir sama skilorði. sva oc þo at sa/ døyi er skoten var. þa scal hín er skaut v1942 undir samu v1943 refsíng oc hín/ er lagðe. bæðe þægn [oc bøta oc bætr at græiða v1944 ./

# 16 v1945 þat er ok v1946 uviðr kvemilekt v1947 at menn v1948 bitizt/ um v1949 sem v1950 [hestar eða v1951 hundar v1952 . nu sa maðr er man bítr. þa v1953 syslu ma/ðr lata v1954 taka þan v1955 er bæitok føra a mot ok lata briota framtænnr or hof/ði honum. ok se siðan saklaus uið konung fyrir refsíng þessa. um þetta mal. ne/ma skynsamum mannum virðizt su nokor naudsyn til hafa gengit v1956 at/ hann mege botom vid v1957 koma. ok bøte þæim v1958 er hann bæit. eftir [.xíj. manna dome \32v\ sva sem v1959 þeir v1960 sea fyrir guði at sa se væl sømðr af er bitín var./

#17 v1961 Sva er mælt oc staðfastlega v1962 / tækit v1963 um allt landet at ef maðr drepr v1964 man eða væitir v1965 þær akva/mur. eða gerir nokur þau værk er hann a at lata fyrir lif eða límí at lo/gum. þa skulu þeir sem nester værða. eða þeir sem v1966 fyrst mego na. v1967 ta/ka þan man ok føra syslu manne bundin eða v1968 fiottraðan. en ef þeir/ gera eigi sva ok mega v1969 þeir þuisa uið koma sva at þeir fae enga skom eða/ oluti af hínum. þa er huer sa sækr halfre mork .Silfrs. uið konung v1970 . nema fermen/ningar at frendsæmí [eða at v1971 mægðum. þeir ero eigi skylldir at taka hann v1972 / nema þeir uíli. [syslu maðr er v1973 skylldr v1974 at lata v1975 taka þan man ok føra a/ mot. en husbøndr ero skylldugir v1976 at døma hann eftir logum a moti. enn/ syslu maðr v1977 at lata refsa eftir logum. nu er þesso v1978 sva skipat at engir mego/ þetta synda laust gera. nema sa domare er konungren v1979 hæuír til þessa skipat/ því at login refsa en æigi hann. þo at han gere skyldu sína æftir því sem login/ bioða honum. en aðrer gera með hæipt oc ofundok því væitir þat alloft v1980 at/ þeir fa fyrst man skaðanok svara siðan storum skulldum v1981 með [harðum skri/ptum v1982 . en v1983 huer sem oðru vis gerer ok prouaz sva at hann ma þuisa uið koma/ þa er hann utlægr til þess er konungr gerer skipan a æftir mala voxtum huat/ naudsyn v1984 til rak þan er gerði. Nu hæuir sa æigi liðs kost er at tælR v1985 / þa scal hann sægia til v1986 syslu manne. ok ef syslu maðr kræfr liðs með ser. þa er sa/ huer sækr v1987 mork .Silfrs. uið konung. en æigi fiær v1988 . nema fermenníngar at frend/sæmí oc at v1989 mægðum v1990 . nu ero þeir aller fridhelgir er at søkia en hínír/ aller [er væria v1991 utlægir huart sem þeir fa v1992 ben eða bana/.

#18 v1993 NU af því at logbok vattar v1994 sva uíða v1995 at um v1996 þa menn sem til refsíngar/ hafa gort. þa v1997 scal amot føra v1998 ok v1999 æftir þæim dome ræfsing v2000 a leg/gia v2001 . þa ber þæim invirðulega at ranzsaka er [til doma v2002 ero nefndir oc/ með mykillí hofsæmí at meta. huart misgort er uið saklausan mann/ eða fyrir litlar saker oc þo nokorar. eða fyrir v2003 myklar sakir oc þo æighi no/gar. eða sva nogar at full naudsyn þickir til hafa reket. Sva ok huat/ nokor laga boð hafa imillum komet eða engi. eða þat sem harðazt/ er at sa hæuír bota bæizt er misþyrmt var oc þo engar fenget. Sva/ ok huart nokot var kiært fyrir laga v2004 rettaranom er laga orskurðren er v2005 er/ skipaðr þæim er a saklausum monnum vinna. en því er v2006 domren til næfnðr \33r\ at þa scal ranzsaka oc meta sakir oc misgerningar oc tempra sva domen æftir/ mala voxtum. sem mot menn oc rettaren sea retlegazt fyrir guði oc þeir uilia/ svara v2007 æftir sínní samvizsku. En eigi sva v2008 sem magr snapr hæuír svarat/ her til at þeir døma æcki annat en logh. þuí at sanlega skulu þeir því/ fyrir svara sem log vatta þæim a hendr er vanda menn lata udømda vndan/ ganga ef uanrefst er af hendi domarans oc sva ef ofræfst er þæim sem/ miskunnar ero værðir af þarnan þeirra til logu. Finnazt oc nog døme til/ þes at þeir hafa lotet hardar hæfndir v2009 af guði fyrir er vandømt hafa oc v2010 þo/ hínír v2011 harðare er ofdømt hafa oc af þuí scal domen huervetna til hins/ bættra v2012 føra ef þeir uita v2013 iamvist huarttvægia. oc er almiot mundangs/ hofet. en því miora sem er. þa ero þæir því sælle er sva fa høft þeirra fiogu/ra systra hofe. sem i ollum rettom v2014 domom æigu at vera sva v2015 at guði liki ok/ monnum høfe. En þat er miskun oc sannende. Retvisi oc fridsæmí. Mis/kun a at varazt at æigi kome grímd eða hæipt i doma. Sannendi ber/ at gøyma at eigi verði lygi fram boren. Retvisi a at varazt at [æighí/ verði lygi fram boren oc v2016 eigi værði með rangendum hallat rettum dome. / Fridsæmi a at hallda v2017 þar til er rettr domr fællr a. at æigi værði með/ bræði akafr afællis domr a lagðr. oc þui gøymi domarar þessa at/ þetta er v2018 þurftulegra. sem gior værðr at røynt i ollum domum. En at/ men værezt v2019 þui gior ranga doma. þa ma varla illt varazt nema uítí/ oc v2020 þvi mínnízt menn at með fiorum hattum værða ranger domar annat huart/ með ræzlu. þar sem maðr ottazt þan sem han scal um v2021 døma. ælligar með fe/gírni v2022 þar sem maðr snikir til nokorar mutu. eða með hæift [þar sem v2023 maðr/ hatar þan v2024 sem hann scal um døma. elligar með vinatto. þar sem maðr uil/ [væita lið v2025 felaga sínum. oc er þa illa skipat er þessum horbornum er/ ín visat. en hinar skilgetno systr ero brot reknar v2026 sem aðr varo taldar/ því at illa man sa domr virdazt fyrir godom monnum. en allra værst fyrir guði/ er æ v2027 þuí bætr sem [þetta capitulum værdr oftar leset v2028 þar sem um stor mal/ scal døma. Mínnízt v2029 menn oc æinkanlega at fa þæim monnum prest sem til/ bana eða líma laz ero dømder v2030 oc gefe til þes goda stund oc tom. því at illt/ værk scal hata en ælska mannen af naturulegho v2031 ædli. en salena allra/ hælzt sem sín iamkristin./

#19 v2032 v2033 EF men bæriazt v2034 i [læiðangrs færðum v2035 með konunge eda v2036 a [motom v2037 i [biorg/uín v2038 . eða a þingum eða a stæfnum. fyrir logmanne eða a fímtar stæfnum \33v\ i gilldum eða at v2039 brullaupum eða v2040 i Jola griðum. v2041 i silld fiski. skirdagh/ oc fram um paska viku. [at seaf sæt ero grid i ollum þessom staðum v2042 ./ en sa er fyrir skemðum værðr er v2043 halfu dyri at rette sínum. en i odrum stoð v2044 / eða i oðrum tímum. a konungr her v2045 fyrir sar huert v2046 eða lurkS hogg eða v2047 stæinS hogg eða v2048 øxar hamars hogg. eða v2049 kafstøytíng .vííí. ærtogarok .xííj./ merkr .Silfrs. v2050 en fyrir pustr oc huæria græín er þar fylgir . íííj. mærkr. en/ fyrir blak oc [huæria græin v2051 er þar fylgir . íj. merkr. Aller menn skulu fridhæl/gir vera i hæimili sínu. þat er oc hæimili manz er þæim husbonda høyrir til/ er maðr læigir hus af. en v2052 ef maðr særer man eða ber eða v2053 skemmir ful/rettes værkum i hæímilí sealf síns v2054 . þa øykzt rettr þeirra at helmmínngi er/ fyrir skemð\um eða v2055 sars aukum værða. Sva ero þeir oc at halfu mæira sæ/kir v2056 er hæím sokn væita oc hæíma friðín briota. En ef maðr verðr vegen/ i hæimili sínu eða i starf husum eða i grasgarðe. a bryggium eða a stræte./ því er til garðz þes horvir v2057 . eða a torge. þa scal þan man bøta tvænnum/ giolldum eða v2058 fare utlægr.

#20 v2059 EF maðr bíndr man frealsan v2060 at vsyníu. giællde .v. merkr .Silfrs v2061 . konungi v2062 / en hinum er bunðin var giallde v2063 æftir [.xíí. v2064 manna dome. en bin/da ma maðr þiof at usækiu oc alla v2065 er han [hæuír uítní til oc væit at/ vaða værk hafa gort v2066 [ef hæuir vítní til v2067 at hann gat ei oðru vis ført/ hann til rettarans v2068 . en ef æigi ero vitní til sanne með æíns æiði. En ef/ maðr lystr man með hæiptugri henði þar sem æigi ero griða staðer með/ øxi eda lurki. eða stæíní. bøte konunge oc bøar monnum fyrir fyrsta hogh .xíj./ aura .Silfrs. en ef v2069 slær annat samfløyt. bøte konunge v2070 . ííj. mærkr v2071 .Silfrs. En ef/ v2072 slær hit þriðia samfløyt. bøte konunge .v. morkum .Silfrs. en ef v2073 slær hit fior/da samfløyt bøte konunge .[vi. morkum v2074 .Silfrs. [En ef slær hit fimta samfløyt./ bøte konunge .vííj. v2075 ærtogom oc .xííj. morkum .Silfrs. v2076 en þæim er fyrir varð bøte ef/tir .xíj. manna dome loglega til næfndum af rettaranom v2077 . en ef maðr lystr/ man [eða høggr v2078 i hofuð. eða rindr a kaf eða særer v2079 lemstrar sarom bøte/ huart sem er hogg eða sar. ííí. morkum .Silfrs. konunge fyrir huært. en hínum er fyrir/ varð. bøte eftir .xíj. manna dome loglega til nefndum. En þat er lemstrar/ sar. er maðr er siðan vær før en aðr. eða eigi hyl har eða klæðe oc iamnan/ ma a v2080 sea. en ef sa uil eigi bøta er misgerði loglega til sottr. fare vt/lægr. Nu uil sa æigi taka bøtr er fyrir vanvirðíngíu v2081 vard. eða giælky/ri. þa fridhælgir v2082 hin v2083 sek til doms huart sem hinír v2084 taka uið eða æigi.\34r\ Nu ef æin maðr lystr eða særer .íí. menn eða flæiri í æínu atvigi. bøte/ sinum rette fyrir huern þeirra v2085 slikom sem aðr er mælt oc sva þæim er firir/ varð. En ef tvæír v2086 menn eða flæiri særa æín man eða liosta. þo v2087 er huer/ þeirra sækr fyrir sik fullri sækt uið konung eftir þui sem aðr er skilt. oc sva við/ þan er fyrir varð v2088 v2089 . þæir menn oc v2090 er monnum væíta lið eða forunøyti. hyllda/ oc v2091 samþyckia með þæim v2092 þan hugh at taka menn af svare sliku fyrir konungdomi/num oc ærvíngia híns dauða sem rettare konungdomsens oc aðrer skynsamir v2093 / með honum døma eftir atvikum. en lanzvist þeirra se undir konungs miskun/ [en af viganda eins. døme .xíj. menn loglega til nefnðir eftir mala vox/tum fullar bøtr ervíngia hins dauða oc af viganda fe græiðizt þægn v2094 .

#21 v2095 Nv uil sa æigí bøta v2096 er misgerði. v2097 þa scal v2098 sa er misgort er uið v2099 kiæ/ra fyrir umboðs manne konungs v2100 . þæim er han hæuir sitt rettenda valld/ i hendr fenget. þa scal rettare v2101 stæfna v2102 baðom v2103 til sín oc næfna. xíj. menn/ skynsama v2104 at døma a millu þæira oc sætia a sala stæfnur. oc ef sa/ uil æigi giallda er misgerði slikt sem dømt var v2105 þa v2106 søke hann v2107 sitt v2108 með/ dom rofom oc at færdom v2109 . Nu uil sa æigi giallda v2110 er misgerði en vm/boðs maðr konungs af røkiz ret at gera oc hæfnízt hann v2111 siðan [sinna vanuír/ðínga v2112 er misgort var v2113 uið. oc værðr hæfndín mæiri en hín gerði til. þat/ sem a millum ber með skynsamra manna dome. þa er þeir v2114 sættazt þa v2115 skal/ halft giallda sa er hæfndi sín. en halft umboðs maðr konungs. bæðe konunge oc/ sva v2116 þæim v2117 er fyrir vanvirðingo v2118 varð v2119 . því at hann af røkizt rett at gera . en ef/ hann hæfníz sva at hefndin varð v2120 æigi mæiri en [til var v2121 gort. þa er hann/ saklaus vid konung. því at hann bæidizt rettar sins v2122 . en umboðs maðr konungs [æin/ saman v2123 giallde þa v2124 slíka sækt sem við liggr konunge. því at hann af røkizt v2125 ret/ at gera. v2126 Huervetna þar sem v2127 kiærer fyrir rettara v2128 er v2129 misgort er við. þa a/ rettare v2130 fyrri at gera þæim ret er [mishalden er v2131 . en taka konunge sækt til han/da. Huervetna oc þar sem domren væger æftir mala voxtum. þæím er/ misgerer oc fællr rettr þess er fyrir vanvirðingu v2132 værðr. þa ber bøtr rettara/nom v2133 konungdomsens v2134 eftir þui at fælla konungs [sakar øyri v2135 ef þeir vilia rett/ með fara því at sva gerer konungr sealfr um v2136 þægngilldi. v2137

#22 v2138 EF v2139 maðr lystr man pustr v2140 eda v2141 / nefa hog v2142 . eða ryskiazt menn v2143 . eða bæriazt með v2144 nefum v2145 . oc sva ef/ v2146 stíngr v2147 øxar skafti v2148 eða v2149 spiotz skapti [a annan v2150 með hæiptugri henði\34v\ bøte þeir er misgerdo sín a millum æftir .vj.manna dome. en konunge .vi. au/ra .Silfrs. v2151 fyrir huæria græin þessa. En um blac [allt annat v2152 . oc sva ef v2153 rín/dr manne v2154 eða nykkir [til sin v2155 eða fellir mann v2156 eða rifr klæðe [af manne v2157 / oc alt þat er monnum værðr með ofund misþyrmt með þæíma hætte ef/ hin gefr sok a er fyrir værðr oc hafa v2158 skymsamir menn seet a. þa scal sa bø/ta er misgerde [æftir þui v2159 sem .vi. skynsamir menn døma af [rettarans hen/di v2160 loglega til nefndír v2161 . en hin er misgerði bøte konunge .iij. aurum .Silfrs. en þo at/ engi vitni se til þa æigi han kost at bæiðazt v2162 ut v2163 rettar sins þegar hann uil. En ef sa syniar er fyrir sok værðr syni með lyrittar æiði ælligar v2164 bøte sem/ aðr er skilt. Ef v2165 maðr løypr at manne oc er hallden. bøte æftir laga v2166 dome/ þæim er hann liop at. en v2167 konunge þrimr aurum v2168 .Silfrs. en ef maðr løypr at manne oc hell/dr ser sealfr. þat hæitir arga fas. v2169 engan a konungr rett [a því v2170 . sakar abere/ scal vera fyrir huærri sok. en v2171 engi soknare scal gefa sok a annars søm/dum v2172 eða v2173 fearlutum v2174 . En v2175 þegar sa gefr sok a er malæfní v2176 a. þo at han/ sættizt eða gefe up siðan. þa a konungr ret sín oc mego konungs v2177 soknarar v2178 sø/kia þegar v2179 þeir v2180 uilia. v2181 v2182 [Nu værða menn fyrir lemstrar sarom eða þæim olutum/ oðrum er konungdomren a slíka sok a eða mæiri þo at sa gefe enga sok/ a er fyrir værðr. þa a konungr þo slikan ret a þui male sem hín hefði sok a/ gefet ef hæímilis kuiðar vitni fylgir v2183

#23 v2184 ENgi v2185 scal þat uið annan v2186 mæla v2187 at hann v2188 hafe v2189 / þeget skom [a ser v2190 . v2191 huarke syslu maðr ne annar maðr nema honum v2192 / fylgi. .x. menn til moz v2193 oc sanne mal hans. sva v2194 sem mælt er i logum manna v2195 ./ at .íí. skulu sværia en. vííj. sanna mal hans. oc þeir tvæir skulu ha/fa bok í hendi oc sværia sva. þess [legg ek v2196 hond a helgha bok. oc því [skyt/ ek v2197 til guðs at v2198 þat hafum mit høyrt en æigi vítum vít huat satt/ er. En ef hann v2199 missir þeirra vatta. þa er sa v2200 sækr . íííj. morkum .Silfrs. við konung./ en v2201 bøte þæim v2202 er hann mælte til v2203 æftir .vi. v2204 manna dome loglega til nefndir v2205 / [af rettaranom v2206 . en hín er til er mælt. scal þo hafa lyrittar v2207 æið fyrir ser./ þo at hann hafe þessa vatta alla. En ef maðr mæler þat við man at hann/ rade lond oc v2208 þægna vndan konunge. þat scal huarke mæla syslu maðr ne engínn v2209 / annar v2210 . nema hæimilis kuiðar vitní fylgir v2211 . en ef þat mæler þa er hann v2212 / sækr .íííj. morkum .Silfrs. uið konung. en v2213 hínum sem .vi. skynsamír menn v2214 døma/ [loglega til nefndir v2215 . en ef maðr v2216 mæler þat v2217 uid kono mannz at hon hafe/ leget með oðrum manne en bonda sinum. eða mæler uið systur manz eða\35r\ dottur. at hon liggi með manne. þat scal engi v2218 mæla nema hæimilis kuí/ðar vitní fylgi. en ef v2219 þat mæler þa er sa v2220 sækr . íííj. morkum .Silfrs. við konung./ en hinum æftir v2221 .vi. manna dome [loglega til næfndum v2222 En ef maðr mæler v2223 u/kuæðis mal v2224 uið karl v2225 eða kono. þat er þessor v2226 sækt liggr uið. þa scal þo/ fullrette uppi v2227 uid þan er mælt er v2228 til v2229 æftir .vi. manna dome at v2230 hin/ hælgi v2231 sik með hæimilis kuiðar vitní. nema hín v2232 æigi at logum sok a þui/ male. þa er þar ækki rettar far a. oc sva scal um ol v2233 fiolmæli oc fulre/ttis orð.

#24 v2234 SUa er v2235 mælt um rogs v2236 menn v2237 alla. v2238 at sa v2239 maðr er hann v2240 værðr v2241 kunnr v2242 oc v2243 san/nr v2244 at þui at hann røgir man v2245 uið konung eða v2246 biskup . eða v2247 v2248 iarl eða barun v2249 ./ Svare sliku fyrir sem sa ætte v2250 er røgðr varr v2251 . ef hann være sannr [at því male v2252 / nema sa er [røgði v2253 syní [oc hafe fyrir ser sættar æið. v2254 en v2255 ef maðr kenner þat/ rog manne. at hann hafe fenget oþukka konungs af hans orðom. hallde fyrir æin v2256 /æiði. eða giællde æftir .vi. manna dome sakar abera. en engi a sok/ a sonnu./

#25 v2257 NV v2258 ef maðr yrkir um man v2259 þat er monnum virðizt til haðungar eða v2260 / niðs. fiorðungi lengra. v2261 þa skal sakar abere v2262 kræfia horns oc la/te v2263 til moz blasa [oc kueðe v2264 þar a motenu. v2265 en hin fare v2266 unðan [með lyrit/tar æiði v2267 ef hann v2268 førr til. ælligar giallde v2269 konunge . íííj. Merkr .Silfrs. oc hinum v2270 ret sín/ æftir .xíj. v2271 manna v2272 dome loglega til næfndum. Nu mal huært er maðr mæ/ler uið annan v2273 man v2274 . sva at honum høyrir v2275 til nøyxla eða kennír hæim/sku v2276 eða fordæðo skap. oc a v2277 hann æigi sealfr sok a þui male. þa er hann fiol/mælis maðr. nema han hafe hæímilís kuiðar vítní a hendr honum/ þa scal hann sværia fyrir settar æið v2278 . En v2279 ef hann missir hæímilis kuiðar vít/nis a mote. þa er hann sækr . íííj. morkum .Silfrs. uið konung. en v2280 hinum [ret sín v2281 ef/tir .ví. manna dome loglega til nefndum.

#26 v2282 [EF maðr gerer v2283 sva mykit uhæfo værk v2284 / at hann lægzt með kono annars v2285 manz. v2286 þa scal han bøta æftir þui/ sem .xíí. skynsamír menn v2287 døma loglega til næfndir þæim v2288 er kono a. en/ ef han er før til undan førslo. syní með tylftar æiði. Nu v2289 ef maðr sættez uið þan man er legit hæuír kona v2290 hans v2291 . þa scal sa væita tryg/ðar v2292 er kona v2293 a. En ef hann tækr v2294 kono v2295 aftr i hiunskap oc liggir hann v2296 ha/na i v2297 annat sín v2298 meðan þau ero saman. þa er hann trygrofe sem hín er vegr atrygdir uspiltar.\35v\

#27 v2299 v2300 En v2301 þeir sem til v2302 vilia v2303 hafa sik v2304 a v2305 ganga i samkundir v2306 manna v2307 ubo/ðet af þess hendi er væizluna a oc sitia þar siðan slímu settri oc/ þo at þeir v2308 værði v2309 brot reknír hardlega eða þar nokot misþyrmt þa skv/lu þeir vera halfrettes menn oc sækir øyri .Silfrs. uið konung. v2310 er þetta fyrir því gort at/ margr goðr maðr hæuir fenget skemdir oc vandræði fyrir þæirra v/lutuendi

#28 v2311 MAðr huær fultiða v2312 er gengr v2313 husa a meðal oc þiggr olmosu v2314 v2315 / hann a engan ret a ser meðan hann gengr með vanar vol. þo at hann/ v2316 nauðigr a brot rekin oc er hann hæil maðr oc værk før. nema hann biði v2317 seʀ/ vistar oc fae v2318 eigi. En þegar v2319 hann fær ser sealfr matar. v2320 klæða ok v2321 vapna/ eða frendr hans. þa er han þegar retnæmr.

#29 v2322 KOnur þær allar v2323 er monnum v2324 ero v2325 skyldar/ oc menn vilia enga v2326 røkt v2327 a leggia. v2328 þa [take engi mæira v2329 en lagha/ ret a þæim v2330 . En ef [frendr konunnar v2331 vilia leggia til hennar hæíman fyl/giu slika sem .ví. skynsamir menn sea at hin v2332 mege væl v2333 uið taka er kono hæuír leget oc uil hann þa æigi fæsta. þa scal han giallda slikan ret fyrir þa/ kono sem .xíj. skynsamir menn v2334 vilia dæmt hafa. en ef frenðr v2335 konunnar/ vilia æcki til leggia. þa scal sa v2336 er kono la v2337 bæðe bioða oc bøta laga ret/ En ef hín uil eigi við taka er þan v2338 ret a at logum oc v2339 vinnr hann v2340 a þæim/ manne v2341 er kono hæuír leget. þa uínnr hann a saklausum manne oc svare sli/ku sem logh vatta. En allar þær møyiar eða konur er menn læggia røkt/ a oc værða þær legnar. þa skulu þat døma. .xij. menn loglega til nefnðir/ bæðe ret oc raðspell æftir þui sem þeir sea at hin se væl sømdr af eR/ retten a at hæímta. en v2342 ef maðr venezt því at hann hafe leget með kono/ oc þo v2343 at hann førezt undan at v2344 logum. þa v2345 giallde slikan rett fyrir þa kono/ æftir [loglega nefndum v2346 dome sem hann være v2347 sannr [þes mals. oc hæiti maðr/ at værri. v2348 ærvingi scal ret taka a huærri kono. karl madr en æighi/ kona þo at hon se ærvingi sva sa er i umægð er. take umboðs maðr hans/ honum til handa ef hon er legen. nema hon æigi bonda ser. þa tækr hann/ ret a kono sinní. kona v2349 siolf a ret a ser ef hon er borð oc a hon æighi/ bonda seʀ. / v2350

Arvebolken

v2351

#1 v2352

FAðer oc moðer v2353 skulu raða v2354 giftíngum v2355 døttra sínna ef þau ero \36r\ til. v2356 En ef v2357 þeirra missir. v2358 þa skulu v2359 faður frenðr oc moður frenðr hínír/ nanasto giftingum raða. v2360 Giftingar maðr scal skilia hæiman fylgíu ok/ til giof fyrir frendkono sínní. sva sem þæim kømr a sammt. þeir skulu oc/ þa æindaga ner brullaup scal vera. En ef þa skil a um æindaga. v2361 þa la/te festar maðr bera .íí. manna v2362 vittní um hæiman fylgíu huat mælt/ var. þeir er v2363 hia varo. En ef þa skil a um tilgiof. þa niote giftíngar maðr/ vitna v2364 með fyrra skilordi. Eigi scal i klædom mæira hæiman gefazt/ með kono en þriðíung. en þat sem giftingar maðr gefr mæíra. þat scal/ vera i þæim lutum at þat v2365 meghe værða þæim til þarfa er kono fær eða til/ auínníngs. En enga hæíman fylgiu ma arvi giftingar manz ríu/fa. þa er sva er v2366 gort sem nu er mælt. v2367 en ef [døtr værða v2368 faður síns ar/far. eða broður eða moður. eða huerS arvar sem þær værða sumaʀ/ giftar en sumar ugiftar. þa skulu þær sem ugiftar ero taka sva/ mykit af uskiptum arfe sem hínar v2369 hafðu er hæíman varo v2370 giftar/ En þo at allar varo v2371 hæiman giftar oc er æigi skift hæiman fylgio/ til iamnaðar [með þæím. v2372 þa take þær af uskiftum arve iammykit sem/ su v2373 hafðe v2374 er mæst hafde hæiman [i hæiman fylgiu æ v2375 meðan fe [er v/skift. v2376 [Gripir þeir aller v2377 sem leðer ero til hæiman fylgiu oc ero þeir met/ner oc myndir i hendr þæím er kono fær. þa a hann þa iamhæimola/ sem faðer eða moder lete hæiman fylgia. en ef hann v2378 sægir at hann leðe/ æigi til þes þa gripi. þa sværi hann æin æiði fyrir v2379 sva karl sem kona. En/ søke til iammikilS giftingar man konunnar oc skerði þat til giof/ hennar v2380 eftir rettre til tolu./

#2 v2381

EN v2382 ef kona giftizt v2383 uttan rað v2384 faður/ sinS. eða broður. eða moðor. eða þess er giftingar maðr er v2385 fyrir raðe/ hennar. hafe fyrir gort arfum þæim ollum v2386 er undir hana kunnu at falla/ þaðan ifra oc take sa þan arf er æ{r}fdum er nestr sva sem su kona være/ æigi til þess v2387 arfS geten. nema giftingar maðr vili fyrra hana iamræ/ði. þa ma hon giftazt með skynsamra v2388 frenda sínna raðe ef v2389 þæim litzt/ iamræði eða bætr. oc þeir mege þat með æiði sinum v2390 sanna. oc a þo at læita/ þessa uið giftingar man. en giftingar maðr er faðer eða broðer samfø/dðr. þar nest moðer skilfengin. [nu er hon v2391 æigi til þa v2392 karl maðr tvitugr/ eða ællri. sa er nestr er ærfðom æftir þo v2393 kono er giftizt. en sa eʀ/ slikS dirfizt gialldi fulretti giftingar manne. æftir .xíj. manna dome \36v\ nema oðrum v2394 frendom virdizt iamræði sem aðr sægir. Ekkia ma siolf gif/ta sik huærium sem hon uil uið v2395 nokorS frenda sinS rað. en konor þær/ sem leazt til þess at lokka v2396 til slikS eða annaS saurliviS born manna/ eða frendkonor. oc værðr þat vitniS fast. þa bøte æftir .xíj. manna dome pæ/níngum su er fe hæuír til. en hín hafe ræfsíng æftir laga v2397 dome. En/gi mær scal hafa fyrri forræðe fear sinS en hon er [tvitugh. þo at un/dir hana have boret. v2398 nema hon se gift með frenda sínna raðe. þa a sa eʀ/ fær hana v2399 bæðe forrædi a henne oc [sva a v2400 pæningum hennar. Huer giftingar/ maðr er rettr er at kono. late vera allt hæímolt i hæíman fylgiu. En allt þat/ er søkia scal at v2401 logsoknum þar v2402 scal engi til giof i mote koma. En ef æk/kia giftir sek hæíman oc lætr hon meta fe annara manna ihæíman/ fylgiu oc ler hín til v2403 er atte. þa a v2404 hann iamhæímolt sem þat v2405 er æckian at/te. En ef maðr kvæzt æigi til þess leet hafa v2406 syní með æínS v2407 æiði v2408 en hæíman/ fylgia hennar því mínní/

#3 v2409

FE kono sinnar v2410 scal engi v2411 maðr v2412 v2413 føra af lande v2414 brot. v2415 raða scal hann fe þeirra v2416 / ollo til þarfa þæím. huarke þeirra scal fyrir gera ne v2417 fyrir mæla annars/ fe. slikan ret a v2418 maðr a kono sínní sem a sealfum ser ef henne værðr með o/fund misþyrmt. engi kona a at synía bonda sínum felax gerðrar. v2419 En með því mote mega þau felagh leggia sín a millum at huart þeirra leggi til fe/ lagS allt þat er hann a. eða æigande værðr með ærfðum oc oðrum lutum. Fal/la siðan umagar til annarS huarS þa scal þat iamt vera bæggia þæíra/ kostnaðr. þo at engir kome a annarS lut. En ef misdauði þeirra værðr/ þa skulu umagar þeir huerfa þæim a henðr er þa a fyrir laga saker fram at/ føra. en þat híuna er mæira lagðe til felagS. scal mæira up taka eða/ þes ærvíngiar. Siðan se skipt i helmínga þo at øyðzt hafe. en ef aflaz/ hæuír þa scal karl maðr eða hanS ærfíngiar taka tva luti afla en kona/ þriðiung. þurfu þau engan man at því felage at spyria. En ef þau leg/gia annan vægh. þa scal eigi halldazt. þo at ærvíngi kunní æighi eða/ vili æi riufa. því at logh riufa þat felagh. nu er æigi felagh híuna a/ millum. þa scal su til giof kono hæímall vera er til hennar var gefen oc vat/tar vita at lyst var a gíftíngar dægi ef hon lifir honum lengr. Lysa scal/ giftíngum kvænna oc tilgiofum a huærium .x. vættrum oc lysa i fiollda/ at kirkíu eða a þingi. En ef hann missir hennar við. þa take arvar hen/nar hæíman fylgiu en til giof falle niðr. v2420 v2421 [Nu þo at mær hafe v2422 fear \37r\ halld v2423 broðor síns. þa scal v2424 hon v2425 æcki taka af hanS fe v2426 ser til hæíman fylgíu/ en ef arfi gefr þa sok a er han er fultiða. at giftingar maðr hafe gefet/ hans fe með systur hanS. þa stande sa fyrir með æínS æiði er su sok kemr/ a henðr. en ef han værðr sannr at því. græiði slikt up svæínínum sem hann/ tok hans oc hæiti maðr at værri./

#4 v2427

NU v2428 ef annat huart v2429 híuna v2430 míssir annarS við/ oc þrytr brullaupS v2431 vítní. v2432 þa scal þat híuna sem lengr livír leg/gia fram fe oc skipta [sva i v2433 sundr sem [þat vil v2434 svara fyrir guði at rett eʀ/ eftir þui sem i kaup v2435 þeirra kom oc huarki [er þa v2436 vanhalldit af oðru ok/ sværi at fullan æið oc .íí. v2437 skilrikir menn með. ef maðr kaupir iorð með/ gripum eða lausa fe. eða bu fe kono sínnar oc lifir hon honum lengr. þa/ scal hon þat æit hafa or iordu af arfi v2438 hanS [oc þat v2439 er hon hafðe hæíman/ v2440 þat æína mæira er ærfingi vil. en ef hon tækr fe i ærfð þa siðan eʀ/ þau ero saman komen oc værðr þat fe fyrir iorð græit. þa er su iorð/ hennar. En ef or æigar tvæir koma saman at lanðzlogum oc aukaz/ þæim fe. þa hafe þat tva luti er lengr livir. bæðe i lande oc lausum øyri/ ef uið ut arfa er at skipta. en helmmíng ef uið born þeirra er at skipta/

#5 v2441

NV v2442 ef kona v2443 lægðz með/ manne v2444 undir bonda sín. v2445 eða skilS hon v2446 uið hann v2447 saka laust v2448 mote/ guðS loghum oc manna. þa hæuír hon fyrir gort til giof. en ef bonðen v2449 by/dr henne samvist en hon uil eigi. þa scal hann v2450 ollum fearlutum varðvæi/ta meðan hon lívír. en siðan take sa hæíman fylgíu er arvi hennar/ er nestr. [en æigi v2451 til giof. en ef þau sættatzt [a mal v2452 sín oc tækr hann uið/ henne. þa fare [þat sem mal þeirra se v2453 spella laust. En ef [oftar hendiʀ/ hana v2454 sa gløpr. þa scal hann þo fearlutum varðvæita v2455 at hann vili eigi oftaʀ/ vid henne taka. en siðan fare sem aðr er mælt. En ef hon hæuír æigi/ fyr mæir kend veret uið þan gløp oc hæitr hon ifir bot v2456 uið guð oc við v2457 / bonda sín oc byðr bonda sínum samuist. en ef hann uil æigi hana hava v2458 þa/ hafe hon hæiman fylgiu sína en æigi til giof. En ef bonde hennar uil/ firri v2459 hana hæíman fylgiu sínní. oc sægir sva at slikr gløpr hæuír/ hana fyr v2460 hent. oc var su sakar gift æigi fyr mæir uið hana af hanS/ hendi sva at monnum være kunnut. þa stande hon fyrir v2461 æínS æiði oc hafe/ hæíman fylgiu sína. ef hann uil æigi uið henne taka. en æigi til giof/ v2462 En ef gialld koma a hendr oðru huaru þeirra þa a þat með sínu fe at \37v\ bøta sin misværka er gort hæuir. en ef þau hafa lakt felagh sin a mil/lum. þa a þat þeirra er æigi hava giolldin a hendr komet hafa iammaʀ/ga aura af uskiptu avaxta lausa. eða þess þeirra ærvingiar þan tima/ er misdaudi þeirra verðr eða þau skiliazt loglega. Nu kømr legorðz sok/ a þa kono er maðr hæuír ser fæsta eða handsællda. þat legorð er fyr/ gerðizt oc ef hann fær þeirrar kono. þa a hann radspell. en giftingar maðr/ ret. en ef síðan er lagðzt með henne. er hann hæuir handsælt eða fæst ser/ oc fær han hennar. þa a hann bæde ret oc radspel. Ef maðr gengr i sæng til/ kono oc uil koma legorði a hana. þo at hann kome æi vilia sínum fram./ þa bøte hann æftir .xíj. manna dome./

#6 v2463

v2464 EF mæin læiki sundrar v2465 samvist v2466 híuna at v2467 þess raðe er raða a at/ guðS logum. hafe sit fe huart þeirra. En ef þau skiliazt fyrir híun/skap at karl manz volld hafa til genget oc vissi hann þat þa er hann festi/ ser kono oc løynir hann þui. þa bøte hann fyrir suik sín. æftir .xíí. manna do/me. hafe kona halft en halft giftingar maðr. en fyrir huern mæínlæi/ka sem þau skiliazt. þa fare sem fyr sægir. v2468 En ef maðr fær kono att/ lanðz logum rettom oc gefr i mot henne til giof oc fællr v2469 sidan i fra. þa sku/lu lukaz henne þing sín oc hæiman fylgia af sealfS hanS fe meðan þat/ vínzt. v2470 en ef þat vínzt æigi v2471 þa skulu ærvingiar æcki [til læggia v2472 af sí/nu fe. þui at engi scal ser kono kaupa. með annarS fe/

#7 v2473

SU er hin fyrst v2474 ærfð v2475 er born skilgeten taka arf v2476 æftir fa/ður sin oc moðor skilfegna v2477 v2478 at guðS loghum oc manna. oc sa/ sunar sun er v2479 skilgetin er. oc sva faðer hans. nema faðer hanS v2480 / hafe aðr haft allan sin luta af arvi. oc tækr þa sunar sun arf fyr/ en i aðra ærfð gange. en sva scal fe skipta eftir faður oc moðor at tvær/ døttr skulu taka iamnt uið æin sun. oc slikan lut scal taka sunar sun/ af arfi sem dotter ef han er til. Nu er æín sun oc æín dotter. þa tækr/ hon þriðiung. en hann tva luti. En ef faðer a oðal æftir. þa skulu syníʀ/ snuazt til odla. en døttr til utiarða oc lausa fear v2481 ef æigi ero iarðer til./ oc scal hin ællzti æín æignazt hofuð bøle ef hínum lotnazt aðrar oðalS/ iarðer i sín lut. sva at iamgoðar se at loglegre virðíngu. en sunar sun/ ilut sin þau oðol sem faðer hanns stoð til. til þes er hann hæuír iammt mote dottur./ En þau oðol sem mæiri ero oc v2482 faðer hans stoð til. þa løysi hann af faður brø\38r\ðrom sínum fímta lut minna en værð ero. en æigi scal hann fyr løysa af/ faður brøðrum sínum en v2483 faðer hanS er andaðr. [nema faður faðer v2484 vær/ði umage suna sínna. En ef faðer missir sunar sínS eða dottur eða sunaʀ/ sunar. þa tækr han arf æftir þau. ef þau v2485 æigu æigi skilgeten born æftir/ sik. oc þo tækr barn arf æftir faður sín [oc moður v2486 oc aðra menn. at þat se ge/tít en v2487 æigi føtt ef þat kømr lifi i lioS oc værðr skirt. Slikt fe sem mo/der læggr til barna sínna oc anðazt þau barn lauS þa ærfir hon þat allt/ æftir þau. en ef moðir er andað. þa æiga born hennar skilgeten at taka/ þat fe fyr en faðer. en ef dotter er legen i faður garðe eða broður þa a/ hon huarki at taka arf æftir faður ne moður. nema hafe þa slika mis/kun sem faðer uil gort hafa eða broðer ef æigi er faðer til. Nu er æighi/ sun til arfS. en til er v2488 sunar sun sva til komen sem fyr var sagt v2489 oc su dot/ter er æigi er legen. þa take su er i faður garðe eða broður var legen halfu/ minna en huart hínna. En ef v2490 ngi er sa til sem aðr er talldr. þa tækr hon/ sva allan arf sem mal hennar være uspellat. Huarvetna þar sem felag/ er híuna a millum. þa scal gifting døttra oc hæíman fylgia græiðazt af/ bæggia þeirra fe æftir því sem felagh [þeirra var lagt. v2491 en ef æigi er felag híu/na amillum. þa scal æftir fear magne huart þeirra v2492 leggia til barna sínna/ æigi a oc faðer eða moðer at v2493 kuanga sun sín eða gifta dottur sína með mæi/ra fe hæiman en slikt kome alut þeirra sem æftir ero. ef v2494 þa være ærfðín/ní skift. nema þeir lofe er næstir ero arfi. En ef mæira gefr v2495 hæíman/ þa iamnizt er arfr tømízt æ v2496 meðan fe v2497 vínzt. en ef fe v2498 vínzt æigi leg/gi aftr til iamnaðar huer er mæira hafðe en logh vatta. Sva er oc stað/fæst vm allt lanðet at þegar v2499 maðr fæstir ser kono at guðS logum ok bæggi/a þeirra samþykt. þa ero þau born er hann a með þeirri kono oll loghlega til arfs/ komen. huart sem þau ero geten fyrir fæsting eða æftir./

SV er onnur ærfð er tækr ættlæiðíngr sa er með logum er till arfS/ læiddr oc sunar sun skilgeten þo at faðer hanS se æigi skilgeten/ oc sunar dotter skilgeten ef faðer hennar er skilgeten oc dottur sun skilgetenn/ ef moðer hanS er skilgeten. sín fiorðung huert þeirra bæðe i lande oc lau/sum øyri. en þo at sunar dotter se æin en þeir allmarger. þa tækr hon þo v2500 / fullan lut uið þa. Nu þo at æín þeirra se. en þau allmorg. þa tækr hann oc/ fullan lut. þo at flæiri se i annare ætt kuislínní. en ef æit er þessara/ til. þa tækr þat þan arf allan. nu v2501 er æcki þeirra v2502 til sem aðr ero taldir \38v\ þa tækr dottur dotter skilgeten ef moðir hennar er skilgeten/

SU er hin þriðia ærfð er broðer værðr broður arfe oc ero þeir skil/getner oc samfæðra. en ef broður missir. þa tækr systir skilge/tín samfæðra. En ef systir er æigi til. þa tækr moðer skilfengen æftir/ barn sitt. Nu er v2503 æigi til. þa tækr frillu [sunar dotter skilgeten ok/ frillu dottur sun skilgeten. en ef þau ero æigi til. þa tækr frillu dot/tur dotter skilgeten. nu ero hon v2504 æigi til. þa tækr moður faðer ok/ faður moðer skilfengen. en ef huarke er þeirra til. þa tækr moður moðer/ skilfengen.

SV er hin fiorða ærfð er tækr faður broðir/ samfæðra skilgeten. [oc broður sun skilgeten samfæðra v2505 ef faðer/ hanS er skilgeten oc broðir v2506 sammøðr skilgetín ef moðir hanS er skil/getín. sín þriðiung huært þeirra ef aller ero til. scal æ v2507 sa fyrst arf taka/ er skilgetin faður a eða skilgetna moðor. huart sem hældr læiðir han/ til þess arfS faðer eða moðer. þa hín nest iamskylldr. þo at faðer hins v2508 / se frillu sun eða moðer hans v2509 frillu dotter. En ef faður broðer er æín/ en broðra v2510 synír flæiri. þa scal han æín taka iamt uið þa. Nu er bro/ður sun æín en faður brøðr flæiri. þa scal han taka iammt uið þa./ sama mal a broðir sammøðr oc sva scal huervetna up heðan af v2511 at iam/mykit scal taka æin i sína kuisl. þo at allmargir ero v2512 i aðra kuisl till/ sínS lutar. en ef æín er til. þa tækr sa þan arf allan. Nu ero þeir eigi/ til er fyr ero talder. þa tækr faður systir skilgeten [samfæðra ok broðor/ dotter skilgeten samfæðra komen af samfædðum broður oc systir v2513 sam/møð skilgeten með fyrra skilorði. v2514 Huervetna þar sem oðalS iorð er/ i skipti. þa hafe þat oðal sem til er boret en hinn lausa aura./

SV er hín fímta ærfð. er tækr moður broðer skilgeten samfæðra/ oc systur sun skilgeten. en ef þeir ero æigi til. þa tækr moður systir/ skilgeten samfæðra. oc systur dotter skilgeten af samfæðra systur komenn./

SV er hín setta ærfð er v2515 takazt brøðra synir arf eftir/ [skilgetner ef fæðr þeirra ero v2516 skilgetner oc samfeddir. þa þæir nest/ þo at fæðr þeirra se frillu synir. En ef þeir ero æigi til. þa taka brøðra/ døttr skilgetnar með sama skilorði. nu ero þær æigi til. þa taka syst/kina synír skilgetner. En ef þeir ero æigi til. þa taka systkina døttr/ skilgetnar. Nu ero þær æigi til. þa taka systra synír skilgetner. En/ ef þeir ero æigi til. þa taka systra døttr skilgetnar. nu ef v2517 ængi er þes\39r\sa til. þa tækr frillu sun æín eða flæiri ef til ero. oc æigi i hordomí get/ner eða frendsæmíS spellum. eða sifia spellum. ner mæir en lofat er at/ loghum.

SV er hín seaunda ærfð er tækr faður broðer/ skilgeten sammeðr oc broður sun skilgeten af sammødðum/ broður komen. nu ero þeir æigi til. þa tækr faður systir skilgeten sam/møð oc broður dotter skilgeten af sammøddum broður komen./

SV er hín .vííj. ærfð. er tækr moður broðer skilgeten sammøðr/ oc systur sun skilgetin af sammøðri systur komen. Nu ero þeiʀ/ æigi til. þa tækr moður systir skilgeten sammøð. oc systur dotter skill/getín af sammødri systur komen. værðr huar annara arvi. oc sva er/ huarvetna þar sem tvæir eða flæiri standa til æinS arfS. Ef engi er/ sa til sem aðr er talldr./

SV er hín .ix. ærfð. er maðr tækr æftir brøðrungS barn sítt/ af samfæddum komner. nema manne skyldare fínnízt. því at i/ þessare ærf nemr hín nanare. þar v2518 nest tækr iamskylt af systkínum/ komen. oc take fyr i karl leg en i kvænleg. en ef þeir ero æigi til. þa tækr/ maðr arf æftir systrungS barn sitt./

SV er hín .x. ærfð er taka þeir menn er æftir ero brøðra born v2519 skill/getnír oc komner af samfæddum. Nu ero þeir æigi til. þa taka v2520 / þeir er æftir ero systkína born skilgetner. en ef þeir ero æigi till. þa/ taka þeir er eftir ero systra born skilgetnir. þriðia manne v2521 at frendsæ/mí. oc take æ v2522 fyr iamnan iamskyllt karl maðr en kona./

SV er hin ællifta ærfð er takazt brøðra synír arf eftir skil/getnír ef faðer þeirra ero skilgetner oc sammøðra. þa híníʀ v2523 / nest þo at fæðr þeirra se frillu synír. En ef þeir ero æigi til. þa taka/ brøðra døttr skilgettnar með sama skilorði. nu ero þær æigi til. þa/ taka systkína synír skilgetner. þæim nest systkína døttr skilgetnaʀ/ en ef þær ero æigi til. þa taka systra synír skilgetnír. þar nest/ systra døttr skilgetnar af sammøddum systrum komnar/

SV er hín tolfta ærfð. er maðr tækr æftir brøðrungs barn/ sitt. af sammøddum komner. nema manne skylldare fínnízt/ þui at her nemr hin nanare. þar nest tækr iamskylldr af sam/møddum systkinum komen. þa nest tækr maðr arf æftir systrungs/barn sit. nu er engi þessara til. þa taka þæir menn er æftír ero brø\39v\dra born skilgetnír. af sammøddum komner. þar nest þeir er æftir ero/ systkina born skilgetnir fyrri i karllegg en i kvænleg. þar nest þeir/ er æftir ero systra born skilgetnir. v2524 þrimenníngar at frendsæmi oc/ take æ v2525 fyr karl maðr en kona.

SV er hín .xííj. ærfð er tækr frillu dotter. nu er hon æigi til./ þa tækr broðir samfæðra frillu sun. en ef han er æighi til/ þa tækr systir samfæðra frillu dotter. Nu er hon æigi til. þa tækr/ iamfram fadur broder samfeðri oc brodur sun. oc broðir sammøddr/ frillu sun. þeir æigu aller æín arf at taka. oc værðr huer þæirra/ annarS arvi. nu ero þeir æigi til þa take konur iamskylldar. en ef/ þær ero eigi til. þa taka brødrungar fyrri karlar en konor. en ef/ þessa missir allra þa take þæir er at fiorða manne ero at frendse/mi nema nanare fínnízt skilgetnír fyrri af samfæddum en af v2526 / sammøddum oc sva sem fyr græínír i ærfða tale fyr en undir konung/ gange. v2527

#8 v2528

NV ma maðr bøta rað/ v2529 sunar v2530 síns v2531 oc læiða han i æt ef han uil v2532 ef sa iattar er arfi/ er nestr. Nu ef han a sunu skilgetna til arfS sínS. þa ma sa huer/ iatta fyrir sik er fultiða er. en ekki fyrir þa er uallnír ero eða i umægð/ tækr ætlæiðingr v2533 æigi mæira arf en [þa stoð sa v2534 til er arfe iattaði/ Sa scal odli iatta er oðal a með þæim. n{u} scal sa er man ætlæiðir ok/ sa er iattar arfi eða oðle. oc sa er ætlæidðr er ganga aller saman/ fyrir kirkiu dyr oc hallda aller a ænní bok. þa scal sa mæla sva er mann v2535 / ætlæiðir. Ek ætlæiði þenna mann til fear þess er ek gef honum til/ giallz oc til v2536 giafar til sæss oc til sætes. oc til allz þes rettar sem v2537 ætt/læiðingr a at hafa at v2538 logum. Sva scal kono ætlæiða sem karl mann/ nu ma læiða broder broður i æt. oc faður broðer broður sun. sva mego/ oc flæiri menn man i æt læiða sem nu [er mælt. v2539 ef sa iattar er arvi eʀ/ nestr. Nu scal hann þat fe allt hafa er hann er til læidðr. meðan þæir liva/ er ætlæiddu hann. allt til þess er arf v2540 ber unðir hann. siðan ber arfr honum/ vítní. vm alldr oc um æfi. Lysa scal maðr ætlæðing sínní a hueríum/ .xx. v2541 vættrum til þes er hann tækr arf. en huer sem oðru uis er ætlæiðr v2542 þa/ er sem ugort se./

#9 v2543

[þAt er oc v2544 ef maðr værðr firir þeirre villu at han v2545 vegr v2546 man til v2547 arfs v2548 / þa v2549 hæuír hann firir veget þæim arfe. en arfr sa fare æftir v2550 rettom \40r\ ærfdum sem sa maðr være æigi til er man vegr til arfS./

#10 v2551

EF menn falla v2552 i orostu v2553 v2554 / oc kømzt v2555 engi a v2556 brot. eða drukna aller. v2557 eða ínní brenna. fare/ arfr þeirra sva sem þeir hafe v2558 aller i sen latet lif sítt. nema a v2559 annan væg/ provezt siðan með loglegom vítnum./ v2560

#11 v2561

Hvervetna þar v2562 sem v2563 maðr v2564 anðazt oc v2565 er æigi ærvingi i nand till att v2566 / kalla. v2567 v2568 þa scal arfr standa virðr i þess hæimili er maðr [er daen at v2569 / með fullum vorðzlum .xij. manaðe. En ef eigi kemr ærvíngi til v2570 ínnan/ .xíj. manaða. þa take konungr þan arf oc varðvæiti virðan oc æignizt ef/ æigi kømr loglegr ærvingi til innan .x. vættra. En utlendzskra manna/ ærfðir liggi sem aðr er skilt vm. þat er æindagr oc .xíj. manaðeʀ/ aðr en konongr take./

#12 v2571

þAt er nu því nest v2572 at engi v2573 scal v2574 gefa arf unðan oðrum v2575 [uttan logh/giafir. v2576 vela kaup v2577 scal at vettughi hafa. engi scal oðrum arfsuík/ gera. nu er maðr dauðr. arfi scal i andvegi setiazt. gere hann skulldar mon/num stæfnu at þeir kome v2578 þar at seaund oc hafe huer sína skuld i brott./ slika sem vítní ber til. nu er æigi fe sva mykít. þa skulu aller þar/nazt v2579 sem tala rennr til. sa scal mæira þarnazt v2580 er mæira atte fe/ at hæímta. en sa er æigi kømr [til at v2581 seaund. søke v2582 sitt með vattom v2583 oc/ stæfní ærvingia til vatta sogu. En þeir er fyrir naudsynia saker koma/ æigi til v2584 at seaund. oc ef fe er æigi mæira en hínír hafa aðr tækit er/ fyrri komo. þa græiði v2585 þeir aftr er fyrri toko oc missi aller sem tala ren/nr til. en ervingi er uið skilldr ef hann bauð til loglega./

#13 v2586

Nv er þat v2587 umagha øyrir v2588 oc mali kono i garðe. v2589 / þa er væl ef v2590 þæim vinzt v2591 baðum fe. en ef þæim vínzt eigi. þa scal hon/ þarnazt gagn giallz oc giafar. v2592 en ef eigi enðizt i alla staðe fe þa/ scal sa mest þarnazt er mest atte fe at honum v2593 sva kona hans Sem aðrer/ skulldu nautar. tolu scal hafa til þess. nema maðr atte væð i æínum huæ/ríum grip. þa a hann þan fyrst v2594 hafa. helldr scal kona þarnatzt v2595 til giafar/ sínnar. en þeir v2596 sem fyr atto fe at honum en hann fengi hennar. því at engi skal/ ser kono kaupa með annarS fe. n{u} scal hon hafa hæiman fylgiu sína en/ umaghe sit fe. nu er fe eigi sva mykit. þa missi [sva huar v2597 sem fear me/gin er til. Engi maðr a skylldir at giallda [fyrir annan þar sem hann tækr ek/ki fe v2598 huarke sunr ne annar maðr. Nu æigu híun felagh saman oc \40v\ døyr annat tvæggia þeirra. þa scal sva skuldum gegna sem felagh þeirra/ var./

#14 v2599

Sva v2600 scal karlum skifta v2601 sem v2602 kiærlingum v2603 sem v2604 oðrum skulldum. v2605 en bor/num v2606 þeirra oc fe scal sa væita vorð sem arfi þeirra er nestr huart sem/ helldr værðr halldz maðr karl maðr eða kona. þa scal i virðan øyri sæti/azt. føra eigi umagha fe or bø varom. nema hann fae vorðzlu man/ þan er her v2607 æigi garð eða iarðir i heraðom sva mycklar at fulvæðia se at v2608 / þar se fe golldit sem hann tok er umage er rett næmr. nu virðizt þat v2609 / fe sva. at þar er instoðu øyrir fullr v2610 .íííj. Merkr fyrir umagha huærn. uæl/ er ef mæira er. þa scal þan v2611 þat fe taka. þat fe v2612 scal huarke þuærra ne/ vaxa. giallde slikt up v2613 sem hann tækr. En ef umaghe a sva myklar iar/ðir eða v2614 lausa fe. at frendom hans synizt hann hardlega halldin af for/lagS øyri þæim sem skilr [i logum. v2615 þa scal ætla honum klæða værð oc vel/ at halda han oc þæim fyrir starfi v2616 sit er fearhalld hanS v2617 hæuír sva at han/ se væl halldín af. oc a þa umaghi allan avoxt afe sínu. En frendr/ hyggi at a huerium .xíj. manaðom huersu medr er faret. oc fae oðrum/ ef sa dugir æigi með fullum vordzlum at sa leggi mote er uið tækr. Nu/ ef æigi vínz ínstoðu øyrir. þa scal umaghe nøyta halfrar. Merkr a huæ/ríum .xíj. manaðom til þess er han er .xíj. vættra gamal. þa scal hann vera/ matlaunar v2618 maðr siðan. Vmage scal nøyta halfrar merkr iarðaʀ/ læigu. nu scal su virðíng standa v2619 garða i bø. en iarðar læigu i heraðe/ er [hitt fyrsta ar v2620 er virð huart sem siðan v2621 þuær eða væx. Fear hallðz/ maðr scal eigi sælia oðrum v2622 fe at hallda. en ef hann sælr oðrum mane fe/ at hallda. þa a umage kost at ganga a henðr huerium sem hann uill/ at hæímta sit. en ef umaghe a halfrar merkr bol. þa er þat ínstoðu/ øyrír. en ef maðr lætr umaga øyri lausan. nema dømt se or hendi honum/ a v2623 domí. þa scal hann sætia sit fe fyrir. þui at skuld er eigi gollðin v2624 nema/ vættar viti. en ef hin dylr. þa værðr hann at giallda aðra. Nu er bonde/ dauðr en kona v2625 livir æftir oc er eigi fe mæira en hon a at hafa. þa scal hon/ væita vorð bornum sínum fe lausvm. en ef hon a onnur born. þa huærfí/ þau til faður frenda sinna./

#15 v2626

NV søkir þrot bonda v2627 i heraðe. v2628 v2629 þa scal v2630 skipta umagum v2631 hanS eftir því sem/ felagh þeirra var lagt. v2632 scal moðir føra umaga sína a hendr fren/dom þæim er arvi ero mester. v2633 þeir æiga forlagS øyri til fyrir umaga sína. \41r\ huern fiorar .Merkr. v2634 þat er forlagS øyrir. Nu ef [af ganga fiorar .Merkr/ af þui v2635 fe. þa scal sa taka æín umaga oc taka sva marga sem han a/ forlagS øyri til. En þeir fare umfram sem af ganga þæim a hendr er/ þa ero nester arfi ef sa a forlax øyri til. en ef sa a æigi forlax øyri/ til. þa skulu umagar fara fram i ætt til þeirra v2636 er v2637 forlax øyri hava. sva/ scal oc hínum skifta er fæðrínum fylgia. Nu fæstir v2638 maðr umaga i víst/ þa scal þat hallda. en ef hann uisar honum or uist oc gengr hann husa a v2639 millum/ þa scal hann giallda .vi. aura .Silfurs. konunge oc varðvæita umaga v2640 sem [mælt vaʀ v2641 / Sva scal oc huær giallda sa er ganga lætr sín umaga husa a v2642 míllum sem/ nu er sagt. oc þegar han væit v2643 at þat v2644 er hanS umaghe/

#16 v2645

ARf scal þan v2646 søkia v2647 i v2648 bø varom er v2649 her anðazt maðr ifra./ en ef han læiðir vítní v2650 i heraðe þa er v2651 fyrir skotet þæim. v2652 þui v2653 at allt/ þat er i bø [varum er v2654 gort. [þa scal þat allt v2655 at bøar rette søkia. En allt/ þæt er i heraðe [er gort v2656 oc huarvar v2657 millum heraðS manna oc bøar man/na. þa scal þat allt at heraðS rette sokia./

#17 v2658

NU sitr maðr i arfi v2659 oc læggr dom v2660 fyrir. v2661 en annar kallazt v2662 til v2663 komenn./ v2664 þa scal hann taksætia þan sem i arvi sítr til stæfnu oc retzranz/sakS. v2665 oc ef honum v2666 fulnaz gogn oc vítní til sinS malS. þa scal hann kræfí/a hann v2667 arfS oc orfarar. Nu vil hann æigi or fara. þa scal hann kræfía/ gialkyra hornS oc late v2668 til motz blasa. en sa er arf søkir takseti/ þan til motz er honum stendr fyrir arví. fyrir ran oc isetu. En v2669 ef þa ful/naz honum gogn oc vítní til sínS malS. oc kemr æcki anduítní a/ mote. þa æiga motz menn honum arf at døma. hin scal giallde konunge .vi./ aura .Silfrs. fyrir þat at hann lagðe [logh oc v2670 dom fyrir arf þan er hann atte ekki/ i. Nu uil hann æigi or fara þa scal hann æsta motz men oc gialkyra liðs/ at føra v2671 hann or arfi sínum. oc er huer sækr øyri .Silfrs. uid konung er æighi/ fær til þeirra er a mote varo./

#18 v2672

Hvarvetna þar sem maðr v2673 kallar æigi v2674 til arfS/ fyrir fafrøðiS saker v2675 oc er þo til komen. þa hafe sottan ínnan/ .x. vættra þeirra sem hann er ínnan lanðz oc hann er or umægð ef hann hæuir/ vit til eða skylld naudsyn banne. nu æigu menn arvi at skifta. þa er/ uæl ef þeir fara aller til er lut æiga i oc skifta þæim arfi. en v2676 ef su/mir vilia æigi til fara. v2677 þa scal stæfnu gera þæim til at skifta. en ef/ sumir vilia æigi til koma. þa scal skifta fyrir vattom oc læggia luti a \41v\ þa scal hann þan lut hava er þa lytr hann. Nu ef hann kallar miskipt ok kal/lar at han hafe løynt fe. þa scal han synía v2678 lyrittar æiði/

#19 v2679

NU læikr a tvæim tungum v2680 huart v2681 / maðr er arfgengr eða eigi. v2682 stæfní þæim til motz er honum/ stenðr fyrir arfi. þa scal hann níota vátta þeirra v2683 sínna at hann stæfndi honum/ mot. nu skulu þat aðrer vattar bera. ver uarom þar sem moðer hans/ var fæst loglega i þæim stað oc anæfna v2684 stað. þa æigu mot menn honum/ arf at døma. Huarvetna þar sem maðr scal v2685 sek til arf v2686 føra læiði va/tta sína til oc stæfní þæim oðrum til er þæím arfi[ ero nester. v2687 en ef hann/ stæfnír ægi þæim manne til. þa er hanS vattom fyrir skotet. scal þar um/ arf døma sem daen er eða oðalS iarðer ero eða bu hínS dauða. Engi/ maðr scal fe fyrri skifta eða arfi. nema þess løyfi se til er a aðr ef v2688 menn/ sea at með spellum fær. ef v2689 maðr hæuír uít sitt oc ma kaupum sínum v2690 raða/ oc bui sínu oc er hest før oc olfør. þa scal hann sealfr fe sínu raða ma/ því engi maðr skipta. en þo at nokor skifti. þa ma þat æigi hallda./ v2691 NU skifta men umagum sín a v2692 millum fe/ lausum v2693 huargi sem þeir skifta oc luta siðan. þa scal þat skifti/ hallðazt v2694 þeirra a millum. þeir skulu oc arfum fylgia ef sa er umage er/ fe v2695 a/

#20 v2696

EF v2697 maðr v2698 kømr i umaga skifti. v2699 þa er hann v2700 or umægð er hann er .xx. vet/tra gamal v2701 oc a at v2702 taka v2703 uið fe sínu. oc [a at v2704 fa hueríum fearhald/ sitt sem hann uíl ef hann [er eigi sealfr til før v2705 fyrir at sea oc oll onnur for/ræði. En ef karll maðr kuangaz eða v2706 kona giftizt fyrir uttan frenda/rað hafe fyrir gort landzskyldum oc avexti fear sínS við ærvíngia. v2707 nu/ kømr sa umage ahendr manne. er hann a æigi at vardvæita þæim scal/ hæim stæfna er vardvæita a. sva skulu vattar hans mæla. her er/ sa v2708 umaghe er þu scalt varðvæita. en æigi v2709 sa er hingat førðe./ þa scal fela honum abyrgð a hendi þess umaga. Nu kømr uma/ghe a hendr manne. gere huart sem hann uill. late v2710 fara aftr a/ hæll ellar til motz. mete mot menn huært føra scal. en ef ahæll/ v2711 þa scal hann fara at natstaðum þæim er þangat for hann oc sækr/ huær øyri .Silfrs. uið konung er æigi [uil við honum taka. v2712 oc sa er æigi uil/ uið taka abyrgizt v2713 æftir því sem konungs er miskum til. ef hann døyr/ af hungr v2714 løysi. nu æigu menn vmagum at skifta. oc uil annar \42r\ skifta en annar v2715 æigi. þa scal hann stæfna honum til umagha skif/tiS. Nu ef hann kømr v2716 þa er væl. en ef han kømr æigi þa læiði hann vat/ta sína at hann stefndi v2717 honum þangat skiftí. siðan valenkunnir men/ þæim umagum oc luti. hafe hann sin v2718 a brot en abyrgi hínum sín lut er/ æighi kom þar./

#21 v2719

v2720 EF maðr fører fram v2721 þan v2722 umagha v2723 er han v2724 er fyrir lagha sakeʀ/ skylldir v2725 til fram at føra. þo at annar se ervíngi. oc ber siðan/ arf eða rettar far unðir þann umagha er aðr var fram førðr eða/ með huærium hætte sem honum aflazt fe. oc ef sa a fe eftir er fram/ var førðr þa er hann anðazt. þa scal sa eða hanS ærfingi er hann førðe/ fram taka avaxta laust slikt sem hann lagðe fyrir hann. en ærvíngi þat/ sem auk er. nu væitir maðr manne fyrir guðS saker þæim manne er hann/ er eigi fyrir laga saker skylldr til fram at føra. þa scal guð ombuna ho/num. en koma eigi fe fyrir huarke uið hann. ne uið hanS erfingia./

#22 v2726

NU scal þær giaver tælia v2727 er halldazt v2728 skulu. v2729 þær/ giaver skulu halldazt er konungr gefr oss. eða ver honum. huer maðr/ ma oc gafa v2730 fiorðungS giof [oc tíunðar giof v2731 af ollu því v2732 sem honum/ hævir aflazt. [sva bornum sínum sem oðrum monnum. æínu ef þat vill han v2733 / en tiunðar giof af því fe sem han hæuír at ærfðom tækit. bæðe i lan/ðe oc lausum øyri. þo at hann spyri ekki ærvingia at huart sem þan v2734 er/ hæil eða síukr. v2735 en þat scal fyrst lukazt af fiorðungS giof oc tíunðar/ giof er maðr gefr gefr guði fyrir sall sina. huerium manne sem hann gefr/ logh giof sína./

#23 v2736

þAt er ollum monnum kunnikt v2737 at v2738 um þan hín v2739 mykkla kostnað v2740 er/ men hafa hér mæir í væníu haft v2741 um brullaupa gerðir i þuisa lan/de en i v2742 engu oðru. sva sem margír hafa raun af með mycklum ok storom/ skulldum. oc af þui gerom vér kunnikt ollum monnum at nu er sva tæ/kit um allt lanðet. at engi scal brullaup sitt lengr gera en tva daga./ en sa er lengr gerer. v2743 þa er hann sækr .ííí. aurum .Silfrs. uið konung er væitír/ er v2744 huer annara v2745 øyri .Silfrs. er lengr þiggr en nu er skilt./

#24 v2746

ERuí þau v2747 v2748 er menn gera v2749 þa v2750 synízt oS v2751 at þau v2752 se mæir/ gor v2753 til ofsa oc frasagnar. en til salo botar við þan er fram er/ faren. oc því gerom vér ollum monnum kunnikt at oss þickir því bætr eʀ/ mæiri olmosa er gor fyrir sal v2754 manna. en þat fyrir bioðom ver at þar \42v\ se nokorar dryckior meðan þat ærfi er gort. En sa er oðruviS gerir./ en nu er mælt. þa er hann sækr .ííj. aurum .Silfrs. uið. konung. en huær sa eʀ/ þiggr øyri .Silfrs. v2755 hafa þessi erfi veret gor með mycklum kostnaðe optle/ga oc uuiðrkvæmilega. þui at feet er øyt með engare nytsemd. en v2756 / þess skuldir uloknar er feet atte. oc optlega stor vanðræði oc man/drap af vorðít fyrir saker ofmykillar ofdryckiu.

Byordninga

v2757

#1 v2758

SUA er v2759 mælt at [ver skulum v2760 v2761 mot æiga a v2762 ThomaS mes/so dagh oc sætia þa v2763 iola frið. v2764 v2765 en v2766 iola friðr scal standa/ v2767 .ííí. vikur. en v2768 ef manne er v2769 vætt v2770 v2771 ofund i iola friði va/rrom v2772 með v2773 ordom v2774 eða v2775 verkum. v2776 þa skulu aller retter v2777 au/kazt at halfo. v2778 fear v2779 sokner v2780 allar v2781 skulu standa kyrrar v2782 meðan v2783 iola/ friðr var v2784 er lengstr. v2785 en .v. daga hína fyrstu v2786 i v2787 iolam v2788 oc v2789 attanda .dag. v2790 / oc v2791 þrettanda dagh v2792 þa v2793 skulu v2794 ver hæilakt hallda sva v2795 sem hín v2796 fyrsta. v2797 / en þes i v2798 millum vínní v2799 huer v2800 at usækiu v2801 slikt v2802 sem hann v2803 uil. v2804 v2805 Stræte voʀ/ v2806 skulu v2807 ver v2808 ryðia v2809 vm v2810 [iola tið v2811 þar scal huarke v2812 a draga v2813 skip ne v2814 tímbr. oc/ æighi lada viði v2815 a. v2816 en huatke v2817 sem v2818 a stræti er v2819 boret v2820 oc liggr þar. v2821 þa take/ gialkyri v2822 v2823 af oc hafe sva v2824 hæímolt v2825 v2826 honum være a mote dømt þat. v2827 / ef þat er bættra en øyrir .Silfrs. v2828 en ef þat er [eigi bæitra. v2829 v2830 þa a sa v2831 þat v2832 er stræte at/te. v2833 En hin se v2834 þa v2835 uitiS v2836 lauS er atte. /

#2 v2837

Aller men skulu ínní sitia vm netr oc v2838 ganga v2839 æigi v2840 vti v2841 ærendz/ lausu v2842 i garða annara manna. v2843 en ef hann v2844 gengr oc stenðr þar v2845 .i./ garðz liði v2846 eða i v2847 forstofu. v2848 þa v2849 sæti v2850 þan v2851 man i ranðzsakS v2852 huS at usæki/u v2853 oc biði v2854 þar v2855 domS. v2856 Mot skulu v2857 ver v2858 hafa v2859 vm [iola tið v2860 iamnt v2861 sem firir v2862 / vttan v2863 vm v2864 manhælghi vara. oc vm v2865 þiofnad oc sva v2866 vitna allra níota v2867 / sem þess a v2868 millum./

v2869 Oll þau mal er ver v2870 takum v2871 [með lofa take v2872 a mote v2873 v2874 var v2875 a v2876 millumm um/ kaup eða v2877 salur v2878 eða v2879 þat v2880 annat v2881 þessu v2882 likt v2883 er v2884 v2885 bø varom er hænt/ þa v2886 scal þat v2887 allt v2888 halldazt var a v2889 millum v2890 v2891 er v2892 bok mæler v2893 eigi i v2894 mote sækr v2895 huer/ halfre mork .Silfrs. v2896 er þat ryfr. nema konunge v2897 v2898 litizt annat sannare./

v2899 NU v2900 ef [druknir men ganga v2901 v2902 um bø varn v2903 innan. v2904 oc hítta varð/ men a v2905 þa. v2906 þa v2907 scal v2908 rettlæida þa v2909 en v2910 æigi rangt. v2911 huart sem v2912 v2913 ero v2914 / konor eða karllar. v2915 en v2916 at v2917 þui skulu þeir v2918 spyria v2919 v2920 huar ínní v2921 hanS. v2922 er. v2923 / oc v2924 ef hann væít þat. v2925 þa skulu þæir hann v2926 hæim læiða. v2927 en ef hann væit ækki til v2928 þa fø\43r\re þeir v2929 hann til v2930 nesta huS bonda. oc late þar liggia [til þess v2931 er hann væit huert v2932 / hann gengr. v2933 nema husbonde v2934 vili fyr hæím læiða. v2935 en sa maðr er annan/ væg v2936 læiðir. þa er hann v2937 sækr v2938 mork .Silfrs. v2939 [En ef v2940 maðr v2941 ruplar [drukkín mann v2942 / løyndri v2943 hendi fotum v2944 sínum v2945 eða v2946 fe. v2947 v2948 [eða vapnum. v2949 huart sem hann v2950 rupplaʀ/ kono eða karl man. v2951 svare v2952 sliku v2953 fyrir sem hann hafe v2954 stolet iamnmycklu./ v2955

#3 v2956

VOrð v2957 scal v2958 upp v2959 meðan iola friðr er. v2960 / þan v2961 v2962 sckulu hallda .vi. v2963 skilrikir v2964 menn. v2965 þeir v2966 sem huarki ero røynðir v2967 att/ þiofnaði v2968 ne v2969 at v2970 huínzsku. þa scal gialkyri v2971 til næfna með husbonðe v2972 ra/ðe. en v2973 þeir skulu v2974 hafa v2975 i læigu sína v2976 .v. merkr .Silfrs. v2977 af bonda fe. v2978 [af bøar manna/ fe. v2979 scal þæim luka v2980 v2981 halft fyrir ioll. en halft v2982 tolfta v2983 dagh iola. v2984 en þa v2985 er þessir v2986 / .vi. v2987 menn ganga til [varð halldz. v2988 þa skulu þeir v2989 híttazt uið v2990 sandbru v2991 oc v2992 skulu/ þeir v2993 .ííj. v2994 níðr v2995 ganga abryggior v2996 sem nest er gengt er v2997 æppla garði konungS/ oc sva ín v2998 æftir bryggium. v2999 en aðrer .ííj. v3000 skulu ganga in æftir langstræti v3001 / hit v3002 øyfra oc hittazt v3003 uið v3004 olafS kirkiu v3005 [i vagS botní v3006 oc snuizt þeir er [æftiʀ/ bryggíum v3007 gengo v3008 ut v3009 hítt v3010 øfra. en þeir er hit v3011 øfra gengo snuizt v3012 ut v3013 eftir/ bryggium v3014 oc hittizt v3015 v3016 uið v3017 sand bru. v3018 Sva skulu þeir iamnan v3019 ganga v3020 oc um snuazt v3021 þar v3022 til v3023 daghr er v3024 oc ringir v3025 at sma kirkium. v3026 øpa skulu þeir v3027 uið huern/ almenning v3028 er liggr vm v3029 þuæran v3030 bø varn. v3031 en ef v3032 sa uil æigi vorð hallda/ er v3033 gialkyri næfnír til v3034 með husbonda v3035 raðe. v3036 hann er sækr .íj. aurum .Silfrs. ok nef/ní annan v3037 i [hans stað. v3038 en ef æín huær [varð manna v3039 sofnar aværði/ giallde v3040 øyri v3041 .Silfrs. v3042 En ef nokor v3043 varð manna lætr vorð falla. þeirra v3044 er uið v3045 bøar/ manna fe v3046 hava v3047 tækit. þa er han sækr .íj. aurum v3048 .Silfrs. v3049 en v3050 þa er vorðr þeirra v3051 / fallen ef v3052 ællðr kømr i bø. v3053 v3054 oc fínna v3055 aðrer menn fyr en þeir. v3056 eða v3057 værða/ broten up v3058 huS manna v3059 oc stolet or v3060 fe manna. v3061 eða fær hær v3062 til bøar. æítt v3063 / langskip þat er v3064 sessom ma tælia eða þat v3065 flæiri oc sea aðrer menn v3066 fyr en/ þæir. v3067 en ef hær fær v3068 til bøar oc værða værða v3069 varð menn varer uið. v3070 v3071 þa skulu/ þeir renna v3072 til stopulS varða v3073 oc biðia v3074 lata v3075 klyckia. v3076 en sumir til v3077 rennara/ at v3078 biðia lata v3079 blasa [i horn v3080 sem skiotazt v3081 ma hann. v3082 oc skulu [varð menn v3083 sægia ho/num v3084 huært v3085 v3086 þau skip læggia v3087 at lande. en huær þeirra manna v3088 er frealsir e/ro oc fultiða. v3089 skulu þangat fara v3090 með uopn sin oll. v3091 en v3092 ef ufriðar v3093 hær/ er þa ma konungr gefa þæím v3094 huærium v3095 landraða sok er v3096 han uil v3097 v3098 er v3099 oðru vis/ gerer. v3100 nema naudsyniar v3101 banne. v3102 Stopul v3103 vorðr scal vera hallden v3104 i níkulass v3105 kirkíu stopli. v3106 v3107 hann v3108 skulu hallda .íj. menn. [goðer oc v3109 skilrikir oc æighi v3110 at v\43v\knytum v3111 røndir. v3112 þeir sem v3113 gialkyri næfnír v3114 til með bøar manna raðe./ En þeir v3115 tvæir skulu taka a .xíj. v3116 manaðom v3117 .vííj. Merkr .Silfrs. v3118 i læigu sína. v3119 / [Skulu fram koma v3120 .íí. Merkr .Silfrs. v3121 at vætr nattom v3122 sín v3123 huarom v3124 þeirra. v3125 oc .íj. Merkr/ v3126 at v3127 palS v3128 messo v3129 .íj. merkr v3130 at sumar malom. v3131 oc v3132 .íj. Merkr v3133 at sæliu manna v3134 voku. v3135 v3136 / En v3137 ef sa uil æigi vorð hallda er til er v3138 næfndr. v3139 giallde v3140 .íj. aura .Silfrs. v3141 en/ giælkyri scal næfna v3142 annan v3143 i [stað hanS. v3144 v3145 Syslu maðr v3146 scal v3147 fa v3148 til .íj. v3149 menn v3150 / at ranzsaka vorð v3151 [huærn dag um kuælldom v3152 oc v3153 ef þeir hitta v3154 varð men/ sofa v3155 a værði oc v3156 eigi a vorð komenn v3157 er ríngir v3158 ællzslekking. v3159 þa giallde v3160 øy/ri .Silfrs. eða se v3161 kastadr v3162 imyrkva stofu. þa er oc v3163 vorðr þeirra v3164 fallen er v3165 ellðr/ kømr i bø. oc finna aðrer menn v3166 fyr v3167 en þeir. eða v3168 hær fær til bøar ætt lang/skip v3169 eða þui v3170 flæri. oc v3171 ef slikt v3172 kan at v3173 henda. v3174 þa svare v3175 sliku fyrir sem/ aðr er mælt um iola vard halld. v3176 gongu v3177 vorð v3178 skulu v3179 .vi. menn v3180 hallda hue/ria not v3181 iamt v3182 sem v3183 um [iola tið. v3184 skulu þeir v3185 aller v3186 híttazt v3187 uið sandbru v3188 / þa er þeir ganga til varðar v3189 oc skipa v3190 sva v3191 gongu oc v3192 um snuazt v3193 sem aðr/ sægir v3194 um iola vorð. v3195 scal huær þeirra v3196 hafa v3197 ærtogh .Silfrs. v3198 a not huerri v3199 / af bøar monnum v3200 æftir þui v3201 sem gialkyri [gerer rað fyrir v3202 [eftir iamnaði v3203 / af garðe huerium./

#4 v3204

HVS þau ol v3205 sem aðr v3206 ero v3207 stande v3208 v3209 sem v3210 komen ero. en ef sa v3211 uil huS lata v3212 / up gera er a. þa scal hann v3213 v3214 skipa v3215 heðan af v3216 sem logmaðr oc v3217 gialkyri/ v3218 eða v3219 raðz maðr v3220 sea at rettlegazt se v3221 bæðe uið v3222 stræte oc bryggíur. v3223 v3224 sva v3225 uið v3226 al/menninga oc væitr. v3227 v3228 sua v3229 scal v3230 oc stræte v3231 huert v3232 iam hat v3233 v3234 oc v3235 .xíj. v3236 alna brætt / vera v3237 oc sva bryggiur. v3238 skulu þeir læggia sinar bryggiur v3239 er v3240 ofhafar v3241 hafa/ en híníʀ v3242 up v3243 føra v3244 eftir þvi v3245 sem v3246 logmanne eða v3247 gialkyra eða v3248 raðz monnum / synízt v3249 rettlegazt. v3250 v3251 sva at allar se iamhafar. v3252 en ef siðan v3253 siga v3254 bryggiur/ þa v3255 føri þeir v3256 up er þær v3257 æigu v3258 oc hallde v3259 v3260 iamhafum v3261 uið v3262 þær v3263 er mundan/ga v3264 ero. v3265 almenningar skulu vera .vííj. alna v3266 er v3267 væitr þriggia v3268 alna garða/ a v3269 millum. v3270 Sva skulu v3271 ver oc husa garða vara at v3272 bera meghe pund v3273 i v3274 þrøng/sta laghe v3275 eftir endilangum v3276 v3277 upp oc ovan v3278 millum v3279 stræteS oc brygna. v3280 v3281 sva v3282 / scal v3283 oc fyrir v3284 ofan stræte v3285 huer v3286 garðr vera v3287 open up or v3288 sem aðr er [melt fyrir/ neðan. v3289 en ef v3290 huS sætr a v3291 eða svaler v3292 ifir ætt huert þeirra v3293 heðan af v3294 giall/de v3295 mork .Silfrs. oc føre v3296 huS af v3297 ínnan fímtar. en ef þa v3298 er eigi v3299 af førtt v3300 / þa late gialkyri oc raðz v3301 men v3302 v3303 blasa til moz oc nefni v3304 v3305 menn a mote at/ fara til oc v3306 hoggua sva mykit af husi v3307 sem a stenðr eða v3308 yfir stræte e/ða bryggíur. v3309 almenníngum v3310 eða v3311 væitum v3312 eða garðrumum. v3313 er v3314 minna v3315 er v3316 en nu\44r\ er mælt. þriggia alna svaler [ma þola v3317 ifir bryggium en v3318 eigi bræiðare./ en v3319 huer sem eigi uil til fara oc af v3320 v3321 hoggua. v3322 sækr øyri .Silfrs. v3323 /

#5 v3324

v3325 EF v3326 manne værðr v3327 falr garðr sín. v3328 þa scal hann v3329 / konunge fyrst bioða a mote. nu v3330 uil hann eigi kaupa. þa v3331 bioðe v3332 þæím/ er garðz lið a [uíð hann. v3333 nu v3334 uil sa v3335 oc v3336 eigi kaupa sæli v3337 huærium sem hann v3338 vil/ at usækiu. Nu uil v3339 maðr huS brigða i kaupangi v3340 eða tuftír. þa scal hann v3341 / brigt v3342 hafa v3343 a fyrstum v3344 .xíj. manaðom er v3345 hann er ínnan lanðz. en v3346 elligar v3347 / a v3348 fyrstum v3349 v3350 .xíj. v3351 manaðom er hann v3352 hæim kemr. en v3353 ef hann briðir eigi sva þa/ a v3354 v3355 þes malS alldri upræist siðan. v3356 v3357 en v3358 ef maðr fær v3359 v3360 fra husum sínum eða tuf/tum [.xíj. manaðe sva at hann v3361 hældr eigi up v3362 mot gangu v3363 eða v3364 varðhall/di oc v3365 strætiS v3366 giærð. v3367 þa a konungr tuftir oc huS v3368 en hín v3369 v3370 ekki .i. v3371 v3372 /

#6 v3373

NU/ sætr maðr hus sín v3374 a iorð annarS v3375 manz v3376 eða v3377 tuftir. v3378 þa scal sa v3379 eʀ/ tuftir v3380 a taksetia [þan man v3381 til sín. en hann føre þat tak v3382 með v3383 loghum/ v3384 oc v3385 kome til raðz v3386 um morgunen æftir. v3387 En þat kallum ver v3388 rað v3389 er log v3390 maðr/ oc v3391 raðz maðr v3392 sitia v3393 a malum v3394 manna oc v3395 skipa. v3396 v3397 scal v3398 logmaðr [oc gialkyri v3399 oc/ v3400 raðz maðr v3401 v3402 til v3403 ganga v3404 oc v3405 sea. þa scal sakar v3406 abere lata bera v3407 tvæggia man/na vítni v3408 v3409 at þat er hanS iorð v3410 er þau v3411 huS standa v3412 a. siðan dømí þeir/ honum iorð v3413 sína. v3414 en þa v3415 scal sakar abere gera husi v3416 hans fímtar stæf/nu af iorðu. v3417 v3418 en v3419 ef eigi er v3420 af ført fyrir v3421 fimt. v3422 þa æignazt v3423 iorð v3424 / hus. v3425 en ef hus stendr v3426 .xx. uetr v3427 amalga laust. þa standa v3428 sem komet/ er. v3429 oc æignizt v3430 [iorð huS. v3431 /

#7 v3432

HUS bonde akost at taka i v3433 starfS menn v3434 .v. v3435 karlla .íj. v3436 en v3437 konor .ííj. v3438 / i [garð sín v3439 ef hann uil. v3440 en huS men sína alla þa sem hann byggir [hus/ sin v3441 [vínnu føra. v3442 v3443 scal hann v3444 abyrgiazt v3445 at þeir gange eigi v3446 at bitlingum. v3447 v3448 En/ ef þat v3449 prouazt v3450 með rettom v3451 vitnum v3452 at þeir ganga v3453 i aðra garða ser at mat v3454 / giallde v3455 [husbonde hanS v3456 v3457 hava v3458 mork .Silfrs. konunge. v3459 eða syni v3460 v3461 æins v3462 æiði v3463 att han/ uissi þat eigi. v3464 [en ef v3465 maðr verðr taksættr i garðe mannz v3466 v3467 føre husbonde/ hanS tak með honum. eftir v3468 logum v3469 þangat v3470 sem stæfnt v3471 var. v3472 en ef hann uíll/ æigi varða fyrir v3473 þan man v3474 til v3475 gialkyra. v3476 þa v3477 sæti v3478 gialkyri v3479 hann v3480 i ranzsakS/ v3481 hus [til radS v3482 um morgunem. v3483 Nu v3484 gengr husbonde itak fyrir man v3485 en v3486 sa v3487 / løypr undan er taksættr var. v3488 þa svare husbonðe sliku v3489 fyrir v3490 sem sa er v3491 sa/kaðr v3492 er hann gek itak fyrir. en ef maðr v3493 læigir v3494 huS af v3495 manne oc tækr v3496 flæi/ri menn v3497 i husít v3498 en aðr v3499 var skilt. þa v3500 er hann v3501 læigði. v3502 v3503 abyrgizt hann v3504 at v3505 v3506 sliku v3507 \44v\ v3508 sem husbonde ætte v3509 æf v3510 hann v3511 hæfðe v3512 v3513 i v3514 tækit. v3515 Engi maðr v3516 scal taka þan man v3517 ihus v3518 v3519 / sin v3520 ef v3521 hann vætt at v3522 v3523 faret hæuir v3524 með huínsku. en ef hann v3525 tækr v3526 [þa er hann v3527 sæ/kr .vííj. v3528 morkum v3529 .Silfrs. v3530 [uið konung. v3531 /

#8 v3532

Sva skipaði var v3533 herra v3534 hakon konungr. oc hín virðulegi herra v3535 .Magnus. konungr v3536 att/ sutarar aller v3537 skulu æigi vera lengra ut v3538 i bø v3539 með varnað sín v3540 en til/ halwarðz kirkíu garðz uttan v3541 værðz. v3542 bæðe fyrir ovan stræti v3543 oc sva v3544 fyrir v3545 neðan/ en ut i v3546 fra v3547 almenninginum v3548 þæim er v3549 þar er nestr oc til auta v3550 almenníngS sku/lu vera v3551 laggarar. oc kopparar. með sin varnað. v3552 bæðe fyrir neðan stræte ok o/fan. En v3553 fra auta v3554 almenníngi v3555 oc ut v3556 til martæinS v3557 kirkiu garðz uttan v3558 / værðz. v3559 skulu vera skínnarar með sín varnað v3560 bæðe fyrir neðan stræte ok v3561 ofan./ En fra martæíns kirkiu garðe uttan v3562 verðom v3563 oc v3564 til v3565 stæín kirkiu garðz liðs v3566 v3567 / øfrom megín v3568 strætes skulu vera v3569 gulsmiðir aller v3570 i þæim buðum er af/ skiællðili ero gorvar oc iarð v3571 er v3572 undir v3573 oc eigi v3574 loft huS ifír. en neðra/ megin v3575 strætes v3576 skulu vera kambarar með sína v3577 iðn. v3578 En utar v3579 fra stæín kir/kíu garðe v3580 oc v3581 til nikulaS kirkíu almenníngs. v3582 skulu vera mat mangarar/ fyrir ofan stræte oc fyrir v3583 neðan. En fra nikulaS v3584 kirkiu almenningi v3585 oc til bræi/da v3586 almenníngS skulu v3587 skerazt v3588 lit v3589 klæði oll v3590 oc v3591 lerept til solu v3592 oc v3593 huergi/ v3594 oðrum stað sælia i [bø varom v3595 nema hæilum v3596 stykkium klæðe. v3597 en v3598 hundrað/ lerefzt v3599 fyrir v3600 neðan stræte oc v3601 ofan. oc þo v3602 huærgi sælia nema v3603 i v3604 stræ/teS buðum sva at huer mege sit kaup skoða. en ut v3605 i v3606 fra bræiða/ almenníngi v3607 oc til bua v3608 almenníngS. fyrir ofan stræte oc v3609 neðan v3610 skulu vera/ gliS mangarar ok penturar aller v3611 oc soðlarar. v3612 en v3613 i v3614 fra bua v3615 almen/níngi bæðe v3616 fyrir v3617 ofan stræte oc neðan. skulu vera sniddarar v3618 aller v3619 með sína v3620 / iðn v3621 v3622 ut iamgengt petrS kirkiu [garðz liði. v3623 En þaðan oc ut till maríu/ kirkíu garðz skulu vera bryníu mæistarar. oc v3624 sværðz v3625 sliparar oc v3626 [plato/ mæistarar v3627 fyrir neðan stræti. En iamgengt fyrir ofan v3628 stræti v3629 [skulu vera v3630 / kistna smíðir v3631 með sina v3632 iðn. v3633 En v3634 ut i v3635 fra v3636 mariu kirkiu garðz horne v3637 skv/lu vera skiæðarar v3638 aller með sina idn v3639 hit v3640 øfra. En v3641 millum v3642 mariu kir/kiu garðz v3643 uttan værðz v3644 oc v3645 til v3646 sandbruar [skulu vera v3647 matmangarar v3648 bæ/ðe v3649 fyrir ofan stræte oc fyrir v3650 neðan. en uið sæ níðri. millum mario v3651 almennings/ oc auta v3652 almenníngs scal engi miol mangare vera. eða v3653 klæða v3654 v3655 eða v3656 lerefta./ engi koppare ne v3657 kistna smíðr. v3658 v3659 engi bastare v3660 oc engi sa mangare er/ misseriS læigum v3661 læigir v3662 huS. þvi at þar scal huær v3663 vera sem aðr vattaʀ v3664 / En ut i v3665 fra mariu almenningi v3666 oc ínífra auta v3667 almenníngi æftir endi\45r\langu stræti v3668 fyrir ofan kroS kirkiu baðom vegín v3669 strætiS v3670 skulu vera allz/skynS v3671 mangarar aðrer en nu v3672 ero aðr v3673 skipaðer. v3674 en v3675 huær v3676 er ryfr þessa/ skipan þa v3677 gialldi v3678 husbondi v3679 sa v3680 er huS v3681 byggir oðrum v3682 en v3683 her v3684 sægir v3685 mork .Silfrs./ konunge. v3686 en sa øyri v3687 er læigir. oc vere þo v3688 þar v3689 sem aðr vattar. v3690 En atorghe/ megho men v3691 sælia alla v3692 luti þa sem [þæim værða faller er æigu v3693 nema/ kuærnar eða v3694 viðu eða v3695 skip. þessa lute skulu menn v3696 a strond ifir sælia þaʀ/ sem æigi mæíní v3697 monnum v3698 up satir. v3699 v3700 /

#9 v3701

NU af þui at ollum monnum v3702 er kunnígr v3703 sa hín mykklí vaðe v3704 er/ uið v3705 liggr v3706 um ælldz v3707 v3708 abyrgð v3709 i bø varom. þa er þat græínande af v3710 hue/rium ælldi v3711 helldzt v3712 værðr skaði v3713 at. v3714 oc v3715 af þui v3716 skulu menn þat v3717 vita at en/gi maðr scal leggia v3718 ælld i þan ofn er ny gor v3719 er fyr en v3720 gialkyri oc v3721 raðS/ menn ero til læiddir v3722 at sea. oc ef þæím lízc sa v3723 ofn v3724 gilldr. v3725 þa ma sa la/ta ellda ef hann uil v3726 er a. en ef v3727 sa ofn værðr v3728 æigi gilldr v3729 þa late v3730 giall/kyri oc raðz menn v3731 v3732 [níðr briota. v3733 Sva scal oc um v3734 ælld huS vera v3735 oc giætil v3736 gar/ða v3737 sem aðr er mælt. v3738 um v3739 ofna. v3740 J skrill v3741 lioSom skulu menn ælld v3742 hafa v3743 / eða v3744 i kolom a v3745 stæíní v3746 v3747 eða v3748 v3749 æiri. v3750 eða v3751 v3752 lampa. v3753 En ef fiordungr af v3754 / bø varom brennr af v3755 æínum huerium þæim v3756 ælldi. v3757 gialldi sa er siðazt/ hafðe v3758 i hende oc giæta v3759 skilldi .x. Merkr .Silfrs. v3760 fyrir fiorðung huern ef v3761 at/ vuilia værðr. en þæim v3762 er v3763 atte v3764 bøte v3765 eftir lagha v3766 dome. En um v3767 þa/ ellda v3768 er menn [bera uti v3769 ohulda eða v3770 sætia v3771 kierti a veg v3772 upp. v3773 eða gera v3774 lioS i v3775 / diskom eða v3776 næpom. v3777 eða v3778 fara oðru uís v3779 en [her er mælt. v3780 þa sækizt sa v3781 .x./ morkum .Silfrs. v3782 v3783 fyrir fiordung huærn v3784 er v3785 [þæim ælldi v3786 skilldi varðvæita ok v3787 fa/re v3788 utlægr.

#10 v3789

BAdzstofur allar oc bakara ofnar. v3790 oc iarn smiða v3791 buðir skulu/ þeir flytia [er æigu v3792 or bø varom oc þar v3793 sætia sem gialkyri oc/ raðz menn sea at standa mæghe v3794 með konungS raðe. En ef v3795 eigi er v3796 brot v3797 flut/ ínnan þess v3798 halfS manaðar v3799 er giælkyri [hæuír lyst v3800 a mote. þa fare/ mot menn v3801 til v3802 oc briote v3803 níðr. v3804 v3805 sækr huær øyri .Silfrs. v3806 er eigi [uil til fara v3807 v3808 [niðr/ at briota. v3809 elldr scal slekter vera v3810 siðan ringir v3811 ellz sløkkíng v3812 oc v3813 til þes v3814 / er rínkt er v3815 íuír. v3816 en ef lengr hæuír. v3817 eða fyr kvæikir v3818 v3819 nauðsynía/ laust v3820 sækr v3821 mork .Silfrs. v3822 en raðz menn skulu v3823 meta v3824 nauðzsyníar. v3825 en ef u/huldan ælld ber v3826 uti huart sem þat v3827 er v3828 fyr eða siðar eða hæuír i v3829 oðrum/ stað en aðr v3830 er v3831 mælt sækr mork .Silfrs. v3832 en ef ælldr er uti gorr a tuf/tum eða v3833 a v3834 strætom. v3835 eða v3836 v3837 bryggíum. eða v3838 i v3839 gorðum. uti v3840 eða a v3841 almennín\45v\gum. v3842 nema huS [bræði eða likstra brenne v3843 giallde v3844 konunge v3845 mork .Silfrs. v3846 v3847 huæʀ/ v3848 scal þar v3849 skyldir til vera v3850 at taksætia v3851 fyrir þat v3852 ef v3853 með ælldi er v3854 oðru vis v3855 v3856 fa/ret v3857 en nu er mælt oc v3858 log [bok vattar v3859 sva husbonde oc v3860 kaup maðr v3861 sem v3862 / konungs maðr. v3863 en ef þeir v3864 menn v3865 misfara v3866 með ælldi er v3867 enga vorðzlu v3868 hafa v3869 i bø. v3870 þa/ scal þa v3871 i ranzakS huS taka v3872 oc lata v3873 þaðan v3874 biða domS. en þo at þæiʀ/ mísfare með elldi er vorðzlur v3875 æiga v3876 i bø. v3877 þa scal þo v3878 þar v3879 domr ifir stan/da. v3880 v3881

#11 v3882

EN v3883 ef huS/ værðr v3884 i ællda v3885 i kaupangi v3886 oc værðr v3887 æigi v3888 loge v3889 liorom v3890 hære. oc fa v3891 / huS v3892 menn æínír saman slekt. v3893 þa fare v3894 mal þess v3895 er ælldi v3896 skilldi v3897 varðvæi/ta v3898 eftir hínu v3899 fyrra v3900 skilorði. en ef v3901 husbonde lætr aftr garðzlið oc/ uil eigi flæiri v3902 v3903 menn ín v3904 lata v3905 koma en huS menn sína v3906 oc sealfan sek sækr/ mork .Silfrs. v3907 v3908 en ef v3909 oðrum v3910 monnum v3911 værðr skaðe at. v3912 stande v3913 [mal hanS v3914 undir/ dome raðS manna./

#12 v3915

þAr scal kiær vera v3916 i v3917 garðe sem eigi er kiællda til v3918 oc vatn v3919 i. v3920 stigi/ scal v3921 til ælld huS huærS vera v3922 oc tvæir krokar i hueríum fior/donge. v3923 v3924 en huerS v3925 þessara v3926 sem v3927 v3928 missir giallde v3929 mork .Silfrs. v3930 konunge v3931 oc fae v3932 til/ æigi at v3933 siðr. v3934 en til scal huer v3935 v3936 renna þegar v3937 ælldr kømr v3938 eða v3939 høyríʀ/ v3940 horn eða klokko. v3941 oc hafe með ser tvæir menn v3942 æín sa oc v3943 skiod. v3944 oc boløxi/ oc með þæim vapnum ollum v3945 er biærga v3946 ma uíð v3947 ælldi. en konur allar v3948 / fare til v3949 með v3950 fotum. v3951 byttum v3952 oc vatzsaam v3953 oc v3954 v3955 biargezt v3956 huer sem v3957 ma v3958 / eða giallde v3959 øyri v3960 .Silfrs. huer er æigi biærgðzt. v3961 Nu v3962 ef maðr stenðr fyrir vatní/ eða v3963 ælld v3964 þarf at sløkkua. v3965 giallde v3966 mork .Silfrs. v3967 v3968 oc take v3969 huær sem bannar v3970 / at usækiu. v3971 sva v3972 v3973 sægl oc v3974 v3975 annat v3976 v3977 til naudsynía. v3978 oc bøte eftir v3979 skynsamra/ manna v3980 dome. v3981 oc sva fyrir v3982 vatn ef v3983 drykkr manna liggr v3984 uið. en ef men/ fara til með [tvær hendr tomar. v3985 þa er huær þeirra v3986 sækr mork .Silfrs. konunge v3987 /

v3988 EN v3989 / ef maðr v3990 þarf v3991 at v3992 ríufa v3993 hus fyrir ælldz gange v3994 oc vil sa fyrir standa/ er þau v3995 huS v3996 a. v3997 þa v3998 bøte v3999 v4000 mork .Silfrs. v4001 konunge v4002 oc scal þo niðr ríufa v4003 hus/ v4004 at usækíu. v4005 en v4006 ef v4007 ælldr stoðuazt v4008 uíð v4009 [þau hus er v4010 níðr ero v4011 rufín. v4012 þa/ skulu bøar menn þeir sem sínum v4013 husum v4014 v4015 hallda. v4016 v4017 bøta honum v4018 huS sín v4019 af/tr iamgoð sem aðr varo. v4020 en ef elldr fær um þau huS er niðr varo/ rivín. v4021 þa skulu v4022 þeir v4023 engu v4024 v4025 bøta. sa scal ælldz v4026 abyrgiazt er siðarst/ hæuír v4027 i v4028 v4029 hendi./ v4030

#13 v4031

þær v4032 skulu bryggiur/ gilldar vera oc stræti v4033 v4034 oc almenníngar er gialkyri oc raðS menn \46r\ meta v4035 at gilldar se v4036 oc væl v4037 førar v4038 oc se at gatt v4039 ínnan þess halfS mana/ðar er v4040 gialkyri gerer laga v4041 stæfnu til þæim er bøta a v4042 fyrir v4043 vattum. v4044 en ef/ eigi er sva v4045 gort. bøte konunge v4046 mork .Silfrs. v4047 En ef prestar eða handgengnír menn/ [gera eigi skil v4048 fyrir [garða sína v4049 sem aðrer bøar v4050 menn v4051 þa fyrir bioðe v4052 gialkyri/ nokorum v4053 manne þeirra huS at læigia eða hæitur i at hafa v4054 [þar til. er v4055 þeir/ v4056 hallda slikum v4057 skilum v4058 up v4059 fyrir garða sína v4060 sem aðrer v4061 men./ v4062

v4063 EN v4064 ef maðr brytr up [huS eða v4065 garðz/ lið v4066 mannz v4067 oc lætr opet standa v4068 þa abyrgizt hann v4069 þat allt er or v4070 værðr/ stolit v4071 oc gialldi v4072 mork .Silfrs. v4073 v4074 konunge. v4075 en v4076 hínum v4077 er husit v4078 atte v4079 slikt v4080 sem .vi. v4081 / skynsamír menn døma v4082 loglega til næfndir v4083 bæðe v4084 fyrir skaða v4085 oc v4086 v4087 aværka/ æftir atvikum. v4088 /

#14 v4089

v4090 EF maðr fær a v4091 brot með husa læigu v4092 bonda v4093 / oc læigir v4094 huS i oðrum garði. þa scal sa husbondi giallda v4095 kononge v4096 / mork .Silfrs. v4097 er byggir v4098 honum v4099 v4100 ef hann uissi v4101 at hann hafde æigi v4102 skil gort. en/ sa v4103 øyri .Silfrs. v4104 er læigir. v4105 En ef v4106 maðr fær til skipS v4107 oc uil brot v4108 með v4109 husa læi/gu bonda v4110 þa er styri maðr sækr mork .Silfrs. v4111 [uið konung. v4112 en v4113 sa v4114 øyri v4115 er skip v4116 læi/gir v4117 til brot færðar. en oðrum øyri .Silfrs. v4118 uið v4119 þan v4120 er hann v4121 atte v4122 husa læigu at/ giallda. v4123 en ef husbonde eða v4124 styri maðr kallazt v4125 eigi uíta v4126 at hann v4127 have v4128 uloket/ husa læigu. þa syní með v4129 sva mycklum æiði v4130 [sem fe er mykit til v4131 oc [se/ þa v4132 lauS i v4133 fra. v4134 /

v4135 Engir v4136 men skulu v4137 kaupa korn til meltingar v4138 huarke utlenzskir/ ne v4139 inlendzkir. v4140 en ef mæltir v4141 giallde mork .Silfrs. v4142 konunge v4143 oc v4144 upnæmt/ maltið. v4145 en ef hann syníar v4146 syní með v4147 æín v4148 æiði. nema tvæggia manna vit/ní se til. þa v4149 giallde v4150 mork .Silfrs. v4151 sem aðr. v4152 en ef heraðz menn v4153 kaupa korn i bø/ v4154 oc flytia v4155 hæím v4156 til mæltingar oc føra v4157 aftr v4158 siðan til solu. v4159 þa v4160 liggʀ/ þæim slikt v4161 uið sem bøar monnum ef þeir v4162 mælta til solu./

#15 v4163

KAup menn þeir v4164 aller v4165 sem koma v4166 til/ biorgvínar. v4167 v4168 leggi v4169 þar [at bryggium v4170 sem [þeir læiga v4171 huS af. v4172 v4173 en v4174 þe/gar er v4175 farmr v4176 er af boren v4177 leggi skipum v4178 a vag utt. v4179 oc rymí sva v4180 fyrir þæim/ skipum v4181 er með farmmum v4182 koma. v4183 en þeir v4184 leggi v4185 fyrir v4186 almenninga v4187 er fyrir ofan stræ/te v4188 æiga v4189 skip. v4190 eða þar læiga huS. v4191 en læghe scal huer taka ser v4192 sem nu er/ mælt v4193 ín v4194 i v4195 fra æppla v4196 garðe konungS oc allt v4197 a v4198 øyrar ín. v4199 en þeir sem bryggiu v4200 læ/ghi hafa. v4201 snui v4202 þeir v4203 v4204 stafne v4205 v4206 a vag v4207 utt en v4208 oðrum v4209 at bryggium. v4210 v4211 en v4212 ef v4213 nockor v4214 i/ þeíma v4215 græínum v4216 gerer v4217 oðru uíS [en nu er mælt v4218 oc kiærer husbonde eða kaup\46v\maðr v4219 þetta v4220 fyrir gialkyra. þa gere gialkyri v4221 rett v4222 v4223 oc take v4224 hafa v4225 mork .Silfrs. v4226 af/ hínum v4227 er æína huæria þessa v4228 græín braut v4229 oc hallðizt þo v4230 þessi skipan sem/ nu er mælt./

#16 v4231

SUa v4232 er mælt oc staðfastlega tækit. v4233 at aller siglíngar v4234 menn þeir v4235 sem/ sigla til biorguinar v4236 skulu skipa i huS upp varníngi sinum ok huar/ki kaupa ne sælia i v4237 skipum. nema [køypt se v4238 til konungs garðz. v4239 er þar v4240 fyrst / fyrir boðet at kaupa malt oc v4241 miol. korn oc v4242 hunang. hvæiti oc v4243 vín. v4244 klæðe v4245 oc v4246 / lerept. vadmal oc v4247 rug. ærtr oc v4248 baunír. skræið oc v4249 smíor. lysi oc v4250 mæisa silð / oc allzskynS vara. v4251 flesk oc v4252 katlar v4253 v4254 oc allzskynS v4255 utlendzskr v4256 varníngʀ v4257 / En ef nokorr værðr at þui kunnr v4258 eða v4259 sannr at hann sæli v4260 þenna v4261 varning/ af v4262 skipum v4263 eða i v4264 oðrum stað v4265 en [i husum v4266 eða a v4267 torghe. þa v4268 giallde v4269 sa v4270 mork .Silfrs. v4271 konunge v4272 / er sælldi oc aðra sa v4273 er køypti v4274 oc gange kaup þeirra v4275 aftr oc v4276 huar sit. v4277 En/ ef þeir kaupazt uið v4278 siðan v4279 i v4280 løynd v4281 oc værðr þat v4282 með sannendum v4283 [upp uist v4284 þa/ er sa varníngr uptøkr v4285 fyrir huarom tvæggia þeirra v4286 er ivar kaupi þui v4287 konunge oc/ bøar monnum. v4288 en ef þeir synía. v4289 syni með lyrittar æiði. v4290 nema son v4291 tvæggia/ manna v4292 uítní se til. v4293 / v4294

#17 v4295

KAup men aller þa v4296 gange til skipdrattar þegar v4297 horn kueðr v4298 uíðr/ huart sem v4299 [þeir koma v4300 v4301 norðan eða sunnan oc hafa v4302 v4303 veret þrear netr/ i bø. v4304 Sva v4305 skulu oc bønðr v4306 ganga til skipdratar v4307 oc heraðS men sem v4308 kaupp/ menn ef v4309 þæir hafa .ííj. netr i bø veret. en eigi ganga v4310 fyrri ne v4311 giallda v4312 nema/ v4313 uili. nema v4314 skip v4315 se sva mykit at þeirra v4316 þurfi v4317 uið. v4318 en huer sem eigi gengr/ sua v4319 sem nu er v4320 melt. þa v4321 giallde v4322 øyri .Silfrs. v4323 gialkyra v4324 fyrir hafskip. en v4325 ærtog v4326 / fyrir austr farar v4327 skip. en v4328 halfa v4329 ertog fyrir sma sma v4330 byrðinga v4331 nema naudsyn v4332 / banne. v4333 su v4334 er v4335 fyrst v4336 at røkia guð oc hæilaga v4337 kirkiu. v4338 ef v4339 maðr er staddr v4340 at/ otto song v4341 eða at v4342 messo. v4343 þa v4344 scal eigi taksætia. v4345 oc v4346 þo at taksætt v4347 se. v4348 þa v4349 / scal v4350 æigi fe bøta. v4351 Sva scal v4352 oc ef [maðr ber v4353 fott v4354 sín [til skipS v4355 eða i v4356 fra v4357 eða/ ræidir maðr v4358 manne v4359 .Silfr. v4360 eða tækr v4361 eða liggir v4362 v4363 undir elldi oc v4364 lætr brenna/ sik. eða er maðr i baðzstofo. v4365 eða lætr v4366 ser bloð. eða v4367 sítr v4368 ivir kono v4369 síukri/ eða v4370 bornum. eða v4371 þæim manne v4372 er hann er arftaki eftir. v4373 eða v4374 fører daudan mann/ af hendi ser. eða v4375 sítr maðr a v4376 domom v4377 v4378 eða v4379 yfir v4380 mat sinum. eða v4381 fører maðr v4382 / tak. eða æster v4383 takS þan man er af v4384 bø er buín. v4385 v4386 æin maðr scal æ v4387 iafnan v4388 / sitia v4389 æftir a hueriu v4390 skipi ok v4391 giæta v4392 fanga manna v4393 oc sva v4394 buðar v4395 ef v4396 eigi v4397 er/ laS til. v4398 sva ok ef maðr v4399 høyrir eigi horn. en ef hann v4400 høyrir horn v4401 oc v4402 væit v4403 eigi til/ huærS v4404 blæS. v4405 þa sanne hann v4406 þa v4407 naudsyn v4408 æinS v4409 æiði v4410 v4411 fyrir gialkyra ok sva v4412 \47r\ allar aðrar v4413 nauðzsyníar þær sem v4414 hér v4415 ero talldar. nema sa v4416 have v4417 uítní til er/ malet a. v4418 Nu koma menn til skipdrattar. v4419 þa v4420 skulu þeir v4421 eigi taka fyr v4422 a fæstum v4423 / en styri v4424 maðr [biðr þa. v4425 v4426 En ef þeir taka fyr a v4427 oc gengr skip eigi v4428 upp eða v4429 utt./ þa biði v4430 liðS mæira. v4431 ganga v4432 þeir oc v4433 fyr i v4434 brot en aðrer v4435 koma þa v4436 gialldi huer v4437 v4438 / øyri .Silfrs. fyrir hafskip. en ertogh fyrir austr farar v4439 skip. v4440 halfa v4441 ærtogh fyrir sma/ byrðínga. v4442 Nu taka þeir fyr v4443 a festum en v4444 styri v4445 maðr biðr. v4446 oc lesta v4447 skip hanS v4448 fyriʀ/ liðløysiS v4449 saker. giallde v4450 styri manne v4451 skaða þan v4452 er þeir gerðo v4453 a v4454 skipi hanS. en v4455 / konunge sem fyr skil v4456 oc biði liðS mæira. v4457 en ef v4458 styri maðr biðr v4459 a fæstum v4460 taka. v4461 þa/ læiti þrysuar uið. en ef v4462 æigi gengr v4463 þa skip v4464 up eða ut. þa ero þeir v4465 allir v4466 or/sækir v4467 er þar varo v4468 oc gange gialkyri v4469 annat stræte en v4470 annat kallare v4471 ok/ æsti huærn man v4472 takS er þeir hitta v4473 bæðe v4474 uti oc v4475 ínní v4476 i þeirre v4477 gangu oc gange v4478 vm/ allan bø. Sva er oc mælt v4479 ef v4480 fæstar slítna þa v4481 er styri maðr biðr a festum v4482 taka/ þa ero þeir v4483 aller usækír v4484 er þar varo. v4485 [en ef v4486 styri maðr uil lata v4487 setia skip sít v4488 up v4489 / þa scal hann v4490 ganga til gialkyra oc kræfia han v4491 hornS v4492 um kuælðet v4493 oc v4494 blasa v4495 / til skipdrattar v4496 vm morgunenn. v4497 oc sva v4498 scal v4499 v4500 til v4501 allra v4502 þeirra v4503 skipa v4504 er mæira ber v4505 / en .v. lester. v4506 en oll smære v4507 þa v4508 ma maðr v4509 upp setia v4510 oc utt fyrir v4511 uttan gialkyra løy/fi v4512 en æigi mæira v4513 skip. v4514 en huær er v4515 oðru uíS gerer en nu v4516 er mælt her v4517 v4518 sækr v4519 / mork .Silfrs. [konunge oc bøar monnum. v4520 En v4521 þeir er þessi v4522 sma skip æiga. v4523 fa v4524 æigi bøna v4525 / lið v4526 at dragha þessor v4527 sma v4528 skip v4529 upp v4530 eða v4531 utt. þa v4532 kræfi sa v4533 hornS sem aðr er/ mælt um v4534 støri v4535 skip. [Lang skip v4536 ma v4537 up sætia huær sa v4538 maðr v4539 er v4540 uil. þo at/ hann v4541 spyri ecki v4542 gialkyra v4543 løyuiS v4544 til. v4545 / v4546

#18 v4547

v4548 EF v4549 kaup men utlenðzskir skipa fyr upp v4550 af v4551 skipi v4552 en þeir spyria v4553 þann v4554 / er fyrir konungS garðe er. v4555 v4556 sækr v4557 mork v4558 .Silfrs. v4559 sa v4560 v4561 er þat gerer. sva v4562 er oc v4563 sækr v4564 mork v4565 / .Silfrs. v4566 sa v4567 er v4568 v4569 sælr v4570 undan hanS v4571 forboði. oc v4572 flyti v4573 v4574 aftr þat sem hann sælldi undir/ iamnt værð v4575 sem annara v4576 manna v4577 gengr v4578 a v4579 millum. v4580 oc v4581 a sa sokn v4582 a þessu v4583 eʀ/ fyrir garðinum v4584 er. v4585 En hann scal tekit hafa slikt sem hann uil v4586 kaupa. v4587 ínnan .ííj./ dagha v4588 forfalla laust. ellar v4589 sæli v4590 hueríum er v4591 v4592 uil at usekiu. v4593 v4594

Kjøpebolken

v4595

#1 v4596

þAT v4597 er nu þui nest at var scal engi taka fe v4598 fyrir oðrum. ok v4599 ekki/ skulum ver oS at gripdæilldum gera. v4600 doms v4601 er huer maðr v4602 verðr/ fyrir sínu fe v4603 at hafa. En sa er v4604 fyrir v4605 oðrum tækr. þa v4606 scal hann þat/ v4607 aftr føra. v4608 oc bøta v4609 þæím v4610 fulrette er hann tok fyrir. en ef sa v4611 uil eigi laust/ lata. þa bæiði v4612 hann v4613 v4614 fear v4615 síns oc leggi honum v4616 ran uið. v4617 en ef v4618 hann lætr v4619 æigi/ [af þui v4620 fe er hann tok. þa v4621 er hann v4622 sækr halfre mork .Silfrs. v4623 en v4624 þæim fulrete Sem \47v\ fyr var sagt v4625 [er hann tok fyrir. v4626 En v4627 søke sitt at v4628 logum siðan. v4629 /

#2 v4630

Engi v4631 maðr v4632 scal v4633 oðrum v4634 at for v4635 gera ínnan bøar/ vars. v4636 ne hæim sokn væita. oc enskiS mannz fe taka. uttan [logh/legra sokna. v4637 huarke lenðr v4638 maðr v4639 ne syslu maðr ne v4640 gialkyri. v4641 oc v4642 engi anna/ra. v4643 v4644 En sa er hæím sokn væitir eða fear v4645 uptækt. v4646 uttan v4647 loglega v4648 se v4649 dømt v4650 / a mote. v4651 þa er hann sækr .vííj. ærtogom oc .xííj. morkum .Silfrs. [uið konung. v4652 v4653 hinna v4654 huer/ mork .Silfrs. v4655 er honum v4656 væita v4657 lið til. oc bøte aftr v4658 fe bonda v4659 oc honum v4660 fulretti v4661 / er feet v4662 atte. En ef þeir uilía æigi giallda v4663 sem [nu er mælt. v4664 fare or [lanð/ æign v4665 konungs vars v4666 eða v4667 konungr v4668 gere v4669 rett af. v4670

#3 v4671 Eftir gognum oc uítnum v4672 scal huert/ mal v4673 døma. v4674 v4675 sva er ef v4676 æin v4677 ber v4678 vítní með v4679 manne v4680 sem engi bere. v4681 v4682 en .íj. sem .x./ ef maðr v4683 uggir eigi andvitni v4684 i v4685 mote. Nu ero þau vitní er eigi skulu v4686 / andvítní a v4687 mote koma. þar v4688 er taksætníngar vitní oc naudzsynía v4689 / uítní v4690 er v4691 uitnað er v4692 unðir man. v4693 oc þau vitní er menn bera um dæilld v4694 manna/ at samkundum. v4695 Fermenníngar v4696 at v4697 frendsæmí oc v4698 at v4699 mægdom v4700 megho v4701 / eigi bera uítní með manne. v4702 nema þeir v4703 se badum iamskylldir. taka mego/ tvæir uið v4704 æíns manz v4705 vítní. oc er v4706 sa frum vattr [er uið var. v4707 oc er sa/ æigi før annar er uið var. v4708 oc [hafa hinír høyrt v4709 aðr v4710 hans vítní. v4711 þa/ er þat v4712 iamfult sem aller hafe v4713 uið v4714 veret af v4715 andværdu. Allar þær skul/dir er æiðar koma til. þa scal æin øyriS synía en .íí. tvæggia en .þrir/ þríggia. en þo at fe se mæira. þa kømr þo v4716 æigi mæira til en lyrittar/ æiðr. En huarvetna þar v4717 v4718 sem menn v4719 [kaupa saman v4720 [at logum. v4721 þa v4722 scal af/tr giallda v4723 oftalt v4724 oc v4725 fram vantalt. v4726 þar til er þeir hafazt rettar tolur/ vid. /

#4 v4727

NU skulu kaup v4728 oll v4729 / hallðazt v4730 þau v4731 er v4732 v4733 handzsalat ero. v4734 oc v4735 oll v4736 þau v4737 er vattar v4738 vita v4739 at v4740 þeir v4741 / menn v4742 kaupazt uið er kaupum sínum æigu at raða. nema maðr v4743 sæli uhæi/molt eða v4744 se fals i. þa v4745 scal þat v4746 kaup aftr ganga. en hín hafe and/vítní v4747 sitt. engi var v4748 scal sælia oðrum fox ne v4749 flærð. en sa er fals v4750 gerer v4751 / i. v4752 þa er sa v4753 sækr .vííj. ærtoghom oc .xííj. morkum .Silfurs. [uið konung. v4754 nema mæi/ra virðizt at logum. [nema þui at æíns at v4755 han v4756 vissi eigi at fals/ var i. v4757 oc v4758 hafe v4759 v4760 fyrir ser sættar v4761 æið. en þat er v4762 v4763 fals en v4764 skynsamer menn/ meta v4765 til fals. En v4766 æigi scal giælkyri eða v4767 soknar men v4768 meta. þuí at/ v4769 ma agirnd um kenna. v4770

#5 v4771

NU skulu halldazt v4772 handsalat v4773 / mal v4774 [þau er halldazt mega v4775 at logum. v4776 þat ma eigi halldazt ef v4777 maðr \48r\ sælr þat manne v4778 sem hann hæuír fyr v4779 oðrum sællt. en ef sa hæuír v4780 hond at v4781 er/ siðar køypti. þa ma han hallda skila dome fyrir kaupi sínu til logmannz/ orskurðar. Nu a sa kaup [at hafa v4782 er fyrri køyfti ef honum v4783 fulnazt v4784 / vitní til. v4785 v4786 þa er þæim v4787 kaup fox er siðar køypti. þat er oc kaup fox v4788 ef v4789 maðr/ kaupir v4790 þat sem sa v4791 atte v4792 ecki i er sælldi honum. v4793 nema at þess raðe v4794 være v4795 / sælt er atte. v4796 Nu scal hann v4797 hitta þan er honum sælldi oc hæímpta v4798 v4799 sitt af v4800 honum v4801 / en v4802 ef hann uil æigi honum ihond v4803 sælia. þa scal hann v4804 taksætia hann oc æiga stæf/nu fyrir logmanne oc níote uítna v4805 sínna v4806 v4807 at hann let þat v4808 kaup v4809 at logum laust./ oc krefi v4810 fear síns uil hann eigi luka v4811 leggi honum ran uið oc v4812 sæti hann i fe/ar tak. oc søke v4813 siðan at v4814 v4815 logum. v4816 Nu kaupir maðr uið utlægan mann/ þa v4817 a konungr þat fe er hann køyfti af v4818 honum. en hann er v4819 sækr .vi. aurum .Silfurs./ [uið konung. v4820 eða syní með v4821 lyrittar æiði at hann uissi eigi at hann var utlægr v4822 /

v4823 En v4824 ef v4825 maðr sælr gull/ eða brent sylfr. v4826 huart sem þat er smiðat eða usmiðat v4827 þat er v4828 / v4829 skirt skilldi vera oc v4830 firir skirt [er sællt. v4831 þat v4832 scal skirt vera. v4833 v4834 Sua oc v4835 ef/ maðr sælr hunang i tunnum eða i vokkum. eða v4836 malt eða korn i punð. v4837 / miol i mæisum. v4838 smíor eða salt i laupum. v4839 lín [i belgíum eða v4840 i v4841 bendum. v4842 / eða nokorn þan lut v4843 er v4844 i bendum eða i v4845 belgíum er. v4846 þat v4847 scal vera v4848 iamgot/ ínnan sem utan. v4849 en ef sa gerðe fals i er sælldi. v4850 svare sliku fyriʀ v4851 / sem aðr var v4852 mælt. v4853 En ef v4854 hann sælldi slikt sem han køyfti oc uissi hann v4855 / þo v4856 at fals var i oc uilldi æigi or taka. giallde .v. merkr .Silfurs. v4857 konunge v4858 eða/ uínni laga v4859 æið at hann uissi eigi at v4860 fals var i. v4861 /

#6 v4862

þAt er nu v4863 þui v4864 nest at ver/ biorguíniar v4865 menn verðum miok uið kaup v4866 at lifa. en í bø varom/ skulu aller frealser v4867 menn v4868 v4869 oc fultiða v4870 raða kaupum sínum sva konor Sem/ karlar. ne v4871 m a v4872 konor v4873 skulu æigi huS kaupa ne iarðir. v4874 nema bon/de v4875 þeirra lofe þæim. v4876 eða sannr ærvingi. Uer skulum kaupazt v4877 ollu v4878 / hæímílo v4879 uíð v4880 oc v4881 scal v4882 engi annars grip v4883 sælia. nema sa bioði v4884 um/ með v4885 vattom er a. huatke v4886 er æigande uil um tala v4887 siðan. v4888 nu scal nef/na v4889 gripi þa alla er hæímíldar taki v4890 scal v4891 fylgia. v4892 v4893 ef v4894 [maðr kaupir v4895 huS/ at v4896 manne v4897 eða skip þat er haft v4898 er. eða v4899 øyxi a skapte eða v4900 spiot eða v4901 sværð með umgiærd þat er haft v4902 er. v4903 klæðe oll skoren. v4904 katlar v4905 hafðir v4906 / oc oll þau vopn er v4907 hofð v4908 ero. v4909 v4910 hestar aller v4911 oc yxn v4912 tamðir. v4913 oc a v4914 l ler þeir/ gripir er hafðir ero. v4915 En huarvetna þar sem menn skiftazt v4916 uið v4917 v4918 gri\48v\pum v4919 eða husum. v4920 þa scal kaupa v4921 með vattum v4922 .ij. [eða flæirum v4923 oc v4924 með handzsolum v4925 / oc v4926 með v4927 hæimilldar tokum. v4928 Nu iðrazt annar þeirra v4929 kaups sins. þa scal sa v4930 / veria v4931 logum oc domí er hallda uil. oc hallde v4932 til logmanz orskurðaʀ/ sækr .íííj. morkum v4933 sa v4934 er eigi hælldr v4935 logmanz orskurð. v4936 [þui at v4937 han a v4938 / engi v4939 maðr v4940 at v4941 ríva v4942 nema v4943 v4944 sealfum v4945 konunge litizt v4946 annat sannare. þvi at v4947 hann er/ yfir skipaðr logen v4948 / v4949

#7 v4950

En v4951 ef v4952 maðr kaupir grip v4953 hafðan v4954 at v4955 manne. þan er hæímíldar/ taki v4956 er til v4957 nefndr. v4958 nu kømr maðr fram oc kallar v4959 þan grip v4960 sto/lin vera v4961 v4962 fra ser. en hin v4963 er køyfti v4964 nefnir v4965 hæimilldar man sín v4966 ok/ sætr v4967 dom fyrir [oc logmanz orskurð. v4968 oc ef v4969 þæir þar koma oc fær hann/ hæimílldar mann fyrir ser. v4970 þa er hann [lauS uíð. v4971 en ef hann fær eigi hæi/mílldar taka. v4972 v4973 þa scal sakar abere læiða fram .íj. v4974 manna uitni oc take v4975 / v4976 bok i hond ser oc skiote v4977 þui til guðs at gripr sea v4978 er þessi maðr v4979 kallar v4980 ser v4981 / v4982 þenna v4983 grip v4984 a han ef v4985 han scal u rentr vera. oc v4986 þenna v4987 grip gaf v4988 æigi [ok/ eigi v4989 galt han. v4990 [oc eigi v4991 solum v4992 sælldi han v4993 oc engi v4994 sa er han bauð honum v4995 / um. oc sværi v4996 v4997 at v4998 fullan æið. siðan v4999 take sa v5000 grip sin er vitni bar v5001 til. v5002 / En hín v5003 er køyfti oc eigi fæk hæimildar man. v5004 v5005 giallde v5006 þiof v5007 sok sva/ myckla sem gripr v5008 er fear v5009 værðr. v5010 eða vínní sættar v5011 æið v5012 oc v5013 nefndar/ søre v5014 at hann v5015 stal eigi þæim v5016 grip oc se v5017 siðan lauS v5018 uið. v5019 en ef hann hittir hæi/milldar taka v5020 sín v5021 v5022 þo at siðar ser v5023 v5024 giallde v5025 honum v5026 sitt v5027 v5028 oc þo a hann at svara v5029 / logum v5030 konunge oc bøar monnum v5031 eða v5032 fae ser v5033 hæímíllðar taka. v5034 /

#8 v5035

EN oll vara ny v5036 oc unøyt v5037 huart sem þat v5038 er v5039 vapn/ eða klæðe. v5040 lerept eða v5041 onnur vara. eða v5042 i huæriu v5043 sem þat v5044 er þa/ scal þat v5045 allt v5046 at v5047 strætiS kaupi v5048 hafa. v5049 bæðe v5050 mæira lut v5051 oc v5052 mínna. en/ með v5053 strætes kaupi v5054 oc v5055 nyium oc unøyttum v5056 varníngi er engi maðr v5057 skyldr v5058 / at fa hæimildar toku. v5059 En v5060 ef maðr kaupir klæðe. v5061 lerept eða v5062 vaðmal v5063 / oc allt þat er fals fínzt i. v5064 svare sliku fyrir v5065 [sa er v5066 selldi v5067 sem aðr vattaʀ/ nema þui v5068 at æíns at v5069 han uissi æigi at fals var i. oc hafe fyrir ser v5070 set/tar v5071 æið. v5072 siðan hafe v5073 huer v5074 sín v5075 hæimilldar taka v5076 til þess v5077 er til props v5078 kø/mr. v5079 oc v5080 svare sa fyrir fals v5081 er at v5082 v5083 logum a fyrir v5084 at svara. v5085 / v5086

#9 v5087

EN v5088 huarvetna þar v5089 sem menn/ kaupaz v5090 uið v5091 þa scal handsala. v5092 en ef maðr sælr v5093 v5094 oðrum manne siðan v5095 / þa v5096 scal han giallda v5097 halfa v5098 mork .Silfurs. v5099 konunge. v5100 en hín hafe kaup sitt v5101 v5102 er fyrri v5103 / køyfti. En v5104 ef maðr kaupír uid v5105 man. oc hæuir v5106 eigi v5107 silfr v5108 a ser ok gen\49r\gr han hæim æftir værði v5109 oc uil v5110 v5111 ræiða v5112 honum v5113 sitt. þa v5114 hæuír han v5115 sælt/ i v5116 brot v5117 er hann v5118 [kømr aftr. v5119 v5120 þa scal sa er køyfti taka v5121 .íj. v5122 husfasta menn með/ ser oc v5123 bæiða v5124 han v5125 kaups síns v5126 oc læggia v5127 honum ran v5128 uið. En ef hann v5129 helldr/ a. v5130 v5131 takseti han v5132 til stæfnu oc til v5133 laga v5134 orskurðar. en v5135 ef v5136 logmaðr sæger v5137 / honum kaup v5138 sit. v5139 søke sem uita fe. en hin er sælldi. v5140 v5141 sækr halfre/ mork .Silfrs. konunge. v5142 en ef v5143 hann v5144 fær v5145 eigi fenget honum þat v5146 sama kaup [æða/ annat iamgott. v5147 þa gialldi v5148 han v5149 v5150 øyri .Silfrs. v5151 v5152 af v5153 mækr v5154 kaupi huerio v5155 / þæim er køyfti v5156 oc þo øyri .Silfrs. v5157 at minna kaup v5158 se v5159 oc se v5160 þeir v5161 þa satteʀ./ Nu er v5162 v5163 kaup handsalat oc ero v5164 engi v5165 vitni til v5166 syni v5167 æinæiði v5168 sa er sæll/di. eða v5169 halltezt kaup þeirra. v5170 en ef sa v5171 er vitanðe er v5172 v5173 kaupir. v5174 [þat sem v5175 an/nar hæuir v5176 aðr v5177 køyft. v5178 sækr øyri .Silfrs. [uið konung v5179 fyrir merkr kaup huært/

#10 v5180

v5181 Engi scal gefa/ sok a annars v5182 fe. v5183 en v5184 ef maðr afe at v5185 manne huart sem þat v5186 er mæira/ eða mínna oc gengr sa æigi v5187 i gegn er giallda v5188 a. þa æsti hann v5189 taks oc v5190 stef/nu oc v5191 laga v5192 orskurðar. En v5193 ef hann hæuir uítní til skullðar. v5194 eða hin v5195 gen/gr uið. v5196 eða v5197 sægir logmaðr a hann. v5198 þa søke sa skulld v5199 er a v5200 sem uita fe. en/ ef hann dylr skylldar oc ero eigi uítní til. v5201 [stanðe fyrir v5202 v5203 [logh æiðum. v5204 / v5205

#11 v5206

Nv er sa dauðr er skulld v5207 atte v5208 v5209 at/ giallda. v5210 en hín lifir er v5211 hæimpta a. v5212 þa kømzt hann eigi til v5213 skul/dar v5214 nema með vattom. v5215 þvi at engi scal eið vínna fyrir briost v5216 híns dauða./ En erfingi v5217 scal v5218 æið vínna v5219 at eigi var su v5220 skuld sva at [ek uissa. v5221 þa/ uinnr hann fyrir sitt briost en eigi hins dauða. Nu stendr skulld .xx. væ/tr eða v5222 lengr. v5223 þa fyrnízt su skuld fyrir vattom. en hann ma koma honun/ til æiða v5224 [ef hann uill. v5225 þvi at i salte liggr sok ef v5226 søkenðr dugha./

#12 v5227

þAt er v5228 / vita fe er fæst er fyrir v5229 vattom. þat er oc víta fe v5230 / er v5231 menn taka v5232 hondum saman. v5233 oc se v5234 .vi. v5235 v5236 menn af huarstvæggia v5237 hendi. v5238 v5239 alt/ þat er domr dømer manne. v5240 þat er v5241 uita fe. v5242 oc v5243 þat er v5244 við er v5245 genget firir/ vattum. v5246 sva v5247 oc ef manne værdr v5248 mot v5249 stæfnt. v5250 oc døma mot v5251 menn v5252 oðrum manne/ fe at giallda. v5253 þat er vita fe. v5254 v5255 [Allr laga orskurðr loglega sagðr v5256 v5257 af [log/manz hendi. v5258 ef hann sægir fe a v5259 hendr manne at giallda oðrum. v5260 v5261 þat v5262 er allt v5263 / uíta fe. v5264 [en sva scal uita fe søkia v5265 sem v5266 aðrar skuldir. taka v5267 tva hus/fasta menn v5268 oc ganga v5269 v5270 [með þæim v5271 til v5272 er skuld a v5273 at giallda. v5274 v5275 oc kræfia v5276 han v5277 / fear sins. oc v5278 ef han fær honum v5279 þa er vel. v5280 en v5281 ef hann uil v5282 eigi luka. v5283 sæti hann \49v\ i fear v5284 tak at v5285 bøar manna logum rettom v5286 oc gefe honum þat at sok v5287 at/ han uil v5288 eigi giallda v5289 honum [fe sitt. v5290 oc sægi v5291 huært føra v5292 scal tak. v5293 v5294 En ef/ hann v5295 [fører eigi. v5296 v5297 sækr mork .Silfrs. konunge. v5298 Nu fører hann v5299 fear v5300 tak v5301 oc gengr maðr v5302 i/ fear v5303 tak fyrir han. v5304 þa scal v5305 sva i v5306 ganga at hann v5307 hafe v5308 golldet v5309 honum v5310 fyrir mes/so v5311 v5312 um morgonen þa v5313 er ringir v5314 at hafuð kirkiu. v5315 En ef eigi er þa v5316 gol/dit. v5317 þa scal hann v5318 kvæðia v5319 v5320 fear síns [æftir messo v5321 huart sem hann er hæi/ma eða eigi. v5322 en v5323 ef hann giælldr þa v5324 þegar v5325 þa er væl. en v5326 ef hann uil v5327 eighi/ gellda oc engi angi v5328 annara v5329 fyrir hann. þa scal v5330 lysa v5331 rane a [hendr honum v5332 / oc æsta v5333 hann v5334 taks til mozt huart sem hann er hæíma eða eigi. v5335 en v5336 ef hann v5337 / uil v5338 eigi til motz koma er i fear v5339 tak gek fyrir v5340 hann. v5341 v5342 þa scal søkianðe. v5343 v5344 ní/ota v5345 vatta v5346 sína v5347 at hann gek i v5348 fear tak fyrir hann v5349 [oc þeirra siðan v5350 at v5351 hann kvad/di v5352 fearins v5353 oc v5354 lagði v5355 ran uið oc v5356 æsti han v5357 taks v5358 til motz. v5359 En v5360 ef þætta / berst v5361 v5362 at fullu. þa er sa v5363 sækr er i fear tak gek mork .Silfrs. konunge v5364 oc v5365 æsti sa/kar abere v5366 liðs v5367 [at fara v5368 [at honum v5369 oc v5370 taka v5371 v5372 halfo mæíra v5373 hafe v5374 v5375 sakar abere/ fe sitt oc fulrette með. v5376 en [konunge oc bøar monnum v5377 þat sem auk v5378 er. Nu/ synía mot v5379 menn honum til farar. v5380 þa er husbonde v5381 huer sækr er a mote/ var. v5382 øyri .Silfrs. er v5383 eigi uildi v5384 til v5385 fara. v5386 nu [standa menn v5387 fyrir oc væria v5388 v5389 odde v5390 oc v5391 / æggiu. v5392 þa v5393 ero þeir v5394 aller v5395 fridhælgir v5396 er til søkia [oc lagha uília gíæta v5397 / [oc sar þeirra gilld oll. v5398 en hínír v5399 [ubota menn v5400 ef þeir falla v5401 er fyrir standa v5402 oc/ sar þæira oll v5403 ugilld. v5404 v5405 En þo at þeir falle eígi er fyrir standa v5406 þa er v5407 sa v5408 / sækr .vííj. ertoghom oc .xííj. morkum .Silfrs. v5409 er skulld v5410 atte v5411 at giallda. v5412 enn/ huer annara v5413 .vi. aurum v5414 .Silfrs. v5415 / v5416

#13 v5417

Hvarvetna þar er maðr gengr i fear tak fyrir man v5418 sa er huS a/ i bø varom eða skip a lunní. þa gange v5419 i sva mykit v5420 tak sem v5421 hus/ eða skip er vært. v5422 v5423 en sa v5424 v5425 æin v5426 i atta ertoga oc .xííj. marka tak v5427 er þat v5428 fe/ a i husum eða skipum. v5429 eða v5430 lausa fe er v5431 þess er v5432 v5433 vært fyrir v5434 þui. v5435 at v5436 sa er i tak/ gengr v5437 scal sliku up hallda v5438 ollu. v5439 sem veriande skilldi v5440 ef v5441 hann lepi v5442 eigi v5443 / unðan. v5444 En fear tak v5445 scal huervetna v5446 føra. er v5447 maðr v5448 gengr i gegn v5449 fyrir v5450 hus/fastum monnum oc v5451 ero v5452 uitni til v5453 eða gialldi v5454 mork .Silfrs. konunge. v5455 nema þvi at æíns v5456 / at hann gange sealfr v5457 v5458 i tak með uítnum. v5459 þa skal hann v5460 hæim ganga með hínum v5461 / er v5462 taksætti v5463 hann. v5464 en v5465 ef hann uil eigi. v5466 þa scal hann ganga nauðigr. v5467 Han v5468 scal v5469 / i ranzsaks huS sætia v5470 huart sem hann uil eða eigi en v5471 um morgonenn/ æftir. v5472 scal v5473 læiða hann v5474 a mot v5475 fram lausan. v5476 en v5477 ef hann a her v5478 fe v5479 sva mykit v5480 i [bø/ varom v5481 at til skulldar vínzt v5482 oc giælldr v5483 hann v5484 [þa er v5485 uel. en v5486 ef hann uil v5487 eigi giæl\50r\da. v5488 þa næfni sakar abere v5489 at for oc søke v5490 sem aðr er skilt. v5491 Nu sætr/ maðr man i [fear tak v5492 v5493 oc uil engi v5494 v5495 ganga v5496 i fear v5497 tak v5498 fyrir v5499 hann. v5500 oc eigi sealfr v5501 hann/ þa læiði hann v5502 þan v5503 man v5504 um [þrea garða v5505 með uitnum v5506 oc bæiði v5507 ef nockuʀ v5508 / uil v5509 ganga i fear v5510 tak v5511 fyrir hann. en v5512 ef engi v5513 uil v5514 hafe v5515 hæím með ser oc seti v5516 / i ranðzsaks huS. oc v5517 søke sem aðr v5518 er v5519 skilt. v5520 nu sætr maðr þan v5521 man i fear v5522 / tak er or eigi er v5523 oc fær hann v5524 eigi v5525 v5526 vorðzlu man at ganga v5527 i fear tak fyriʀ/ sek. v5528 v5529 læiði v5530 hann v5531 um þrea garða oc bæiðizt v5532 vordzlu manz. v5533 v5534 en v5535 ef engi v5536 fæðz v5537 / v5538 hafe v5539 hann v5540 hæím með ser oc seti v5541 i ranðzsaks huS [at usækiu v5542 oc kræfi/ gialkyra horns. v5543 en rennare blase v5544 til motz um morgonen eftir v5545 oc læi/ði hann v5546 lausan a mot fram. oc v5547 bioðe v5548 frendom v5549 at [þeir løysi v5550 hann undan v5551 þeirre/ skuld v5552 er hann a honum v5553 at giallda. v5554 v5555 en ef þeir uilia eigi løysa hann. v5556 v5557 þa skulu v5558 / mot menn døma at hann uínní v5559 af v5560 ser þar sem hann fær ser v5561 uínnu. v5562 en v5563 ef/ hann er v5564 uínnu før v5565 þæím til v5566 skulldar er a. en v5567 ef hann løypr v5568 brott. þa/ fær v5569 hann ret lauS. nema v5570 monnum virðizt v5571 þau v5572 v5573 at uik [a vera v5574 at mæiri/ miskunnar se vært. oc skipi v5575 sva v5576 sem þeir uílía svara fyrir guði. nema/ hann v5577 hafe latet pænínga sína v5578 fyrir elldi eða v5579 skips v5580 brottom v5581 eða v5582 oðrum/ misfællum. sværi v5583 æin v5584 æiði ef v5585 eigande hæímtir v5586 at hann scal luka þa v5587 / skuld þæím v5588 er v5589 a þegar guð ler v5590 honum efní til v5591 ef hann hæuír eigi aðr/ uið v5592 uskill kenðr veret./

#14 v5593

Hvert mal er vitnat er v5594 undir v5595 man v5596 oc v5597 sva þo/ at eigi se uitnat. v5598 huart v5599 sem hællðr v5600 hæuir hann høyrt eða set a v5601 / þa scal hann vera v5602 skylldr at bera þat vítní loglega til krafðr v5603 af rettaranom./ en v5604 ef hann uil eigi bera. þa scal sakar abere kræfia hann þess uítníS burðaʀ./ en v5605 ef hann uil eigi en v5606 bera hælldr en aðr. þa er hann v5607 sækr mork .Silfrs. uið konung./ En v5608 sva scal hann v5609 bera þat v5610 vítní er v5611 hann er v5612 eigi v5613 nefnðr til at hann scal bera/ uiðr uist sína v5614 [æftir þui v5615 sem v5616 frammazt sa hann eða høyrði siðan døme v5617 / logmaðr oc v5618 doms menn hue v5619 fulkomet þæím þickir þat vítní vera. v5620 /

#15 v5621

EN um v5622 oll v5623 / utlægðar mal oc um v5624 oll v5625 onnur mal v5626 huart sem v5627 ero [stor eða/ sma v5628 er v5629 konungr oc v5630 bøar menn eiga v5631 rett a. þa skulu þau v5632 oll fara [til motz v5633 / ef v5634 æigi værða v5635 nídr sæt með laga orskurði v5636 fyrir logmanne. En v5637 sa er ei/gi uil líta logmanz v5638 orskurði. v5639 kræfi [gialkyra horns v5640 oc late til moz/ blasa oc yrði v5641 þar huartvæggi v5642 v5643 sín v5644 mal v5645 efní oc v5646 at ruddum v5647 malum v5648 / oc at v5649 bornum vítnum. þa scal bæiða v5650 mot men laga doms a v5651 eftir þvi v5652 sem \50v\ logbok v5653 skyrir v5654 [oc logmaðr segir v5655 v5656 með v5657 samþykt syslu manz oc gial/kyra oc allra v5658 mot manna. oc þat sem þæir værða asatter. þat v5659 scal/ v5660 hallðazt. v5661 en v5662 ef þeir værða eigi asatter. þa scal i logrettu skiota v5663 / sættazt þeir þar v5664 þa er vel. en ef þat er eigi. v5665 þa v5666 scal til konungs skiota/ oc þat hafa [at sætt v5667 sem hann gerer oc reka eigi lengra. v5668 þvi at þar ko/ma flestir vittrir menn v5669 saman./

#16 v5670 ENgi maðr v5671 scal til motz blasa um vætr v5672 / nema elldr se v5673 lauS. eða her fare v5674 til bøar v5675 um daga skal til moz/ blasa þegar er v5676 uil. En v5677 ef v5678 elldr værðr lauS eða hær fær. v5679 laupi/ huer sem horn høyrir eða klocko. eða giallde v5680 mork .Silfrs. konunge. En til v5681 an/nara v5682 mota ero engir v5683 v5684 skylldir v5685 at fara v5686 nema v5687 husfaster menn oc sva til/ [husfastra manna stæfnu. sækr øyri .Silfrs. v5688 sa v5689 er eigi fær v5690 þegar horn/ høyrir. v5691 en þeir ero v5692 husfastir er æiga garða. eða v5693 læiga garða v5694 misseriS/ læigum. v5695 eða v5696 .xíj. manaða v5697 v5698 allan v5699 eða halfan v5700 eða fiorðung v5701 v5702 oc v5703 byg/gia v5704 oðrum með ser. eigí v5705 scal taksætia siðan er v5706 rinkt er v5707 til aftanS v5708 / songs. v5709 nema maðr v5710 se brot buín. v5711 oc v5712 þo v5713 æigi siðar en v5714 han v5715 hafe v5716 stund til v5717 / at føra v5718 tak. uítní scal hann v5719 til v5720 hafa v5721 at v5722 hann for v5723 sem v5724 hann matte ef v5725 gial/kyri v5726 tortryggir. v5727 v5728 Sol v5729 scal um sumars v5730 dagh v5731 raða takførslum. v5732 en v5733 da/gr um vætr. v5734 / v5735

#17 v5736

Oll v5737 þau skilorð v5738 er menn gera v5739 i kvænna giftíngum v5740 v5741 oc sva ef menn kau/pa æignir v5742 eða garða v5743 oc fyrir v5744 huert .x. v5745 marka kaup v5746 oc v5747 mæira v5748 þa/ scal huartvæggi v5749 v5750 gera bref eftir skilorðe v5751 sínu v5752 oc kaupi. oc nefna [i brefe/no v5753 vatta þa v5754 er uið v5755 varo stund oc stað oc hafa v5756 fyrir log manz v5757 ínzsigli/ eða gialkyra eða v5758 syslu manz eða nokora v5759 skilrikra manna [þeirra er uí/ssu v5760 kaup þeirra. v5761 en v5762 ef ekki fær v5763 ínzsigli gere þa cyrographum oc ber v5764 þat v5765 / vítní kaupi v5766 þeirra ef eigi v5767 ero vattar v5768 til huart sem þat mal v5769 dømizt v5770 / fyrir logmanne v5771 eða oðrum rettom domara v5772 þess mals. v5773 /

#18 v5774

SA scal lan v5775 abyrgiazt v5776 v5777 er þiggr v5778 oc koma v5779 / hæilu hæím eða gialldi verð æiganda. v5780 v5781 en ef hann uil eigi v5782 þatt v5783 / þa [søke hann v5784 sem uíta fe. nema hín tynizt [er let v5785 var með lane þuí/ at eigi matte v5786 hann þar v5787 lan abyrgiazt er hann matte eigi lif sealfs síns v5788 / En þat er allt uita fe er vattar v5789 uita. v5790 nu ler maðr eða sælr þat sem/ honum er v5791 v5792 let oc misfær v5793 þat siðan. v5794 þa scal hín v5795 er atte v5796 hæimta af hua/rom sem hann uil þæim er selldi. eða hínum er køyfti. oc sva scal huarvetna \51r\ þar v5797 sem maðr ler eða sælr annars v5798 æigu./

#19 v5799

Nv leggr maðr oðrum v5800 v5801 væð v5802 v5803 fyrir v5804 æin huern lut. v5805 v5806 þa scal sa abyrgiazt v5807 væð/ er tækr. en ef þeir hafa gort v5808 til v5809 æíndaga ner ut scal løysa. v5810 þa skal/ hann bioða honum v5811 eða hans umboðs manne i æíndaga oc hafa vatta uið./ En ef þa løysir engi v5812 ut. þa gere huart sem hann v5813 uil at skynsamra manna/ v5814 virðingu v5815 hafe sealfr eða sæli oðrum oc v5816 hafe sa v5817 skulld sína er væð v5818 tok/ en æigande þat sem auk er. Nu er eigi æíndægi v5819 a sættr. v5820 løysi v5821 innan/ .xíj. manaða. eða fare sem fyr er sagt. v5822 nu v5823 ef maðr afe at manne att/ hæímta oc tækr hann v5824 væð fear síns i æínum huæríum grip. huart sem/ þat er i iorðu eða v5825 [eínu hueríu v5826 oðru fe. þa scal væð virða. Nu sælr hann v5827 / v5828 brot v5829 veð oðrum manne þa scal sa hafa vatta til væðs v5830 síns er væð v5831 atte. oc/ hafe løyst a v5832 fyrstum .xíj. manaðom. nema nauðsyníar banne þær/ sem i logum ero meltar. v5833 vitní scal hann v5834 til hafa at þær se sannar. el/lar v5835 se v5836 þat væð v5837 forvæðia. Nu leggr v5838 maðr tvæim monnnum æit væð. þa a/ sa væð er fyrri tok. en hínnum er v5839 væðfox er siðar tok v5840 [oc vitu þat vattar. v5841 /

#20 v5842

NU ler maðr manne roS v5843 sitt/ eða skip v5844 oc uil sa hafa v5845 at þorf sínní v5846 er lett var. en hín v5847 fær til er/ leði oc tækr af honum lanet. þa gialldi hann .íj. aura v5848 .Silfrs. at a fange er/ atte skip eða roS. nu v5849 ef han hæuír lengr en let var. þa gialldi han a/ fang v5850 .íj. aura .Silfrs. þæim er skip eða ross atte. v5851 v5852 huarvetna þar v5853 sem maðr/ gerer manne fear skaða með hæift eða v5854 ofund. bøte sa v5855 fulrette [er gerir. v5856 / oc fear skaða v5857 eftir þui sem .vi. v5858 skynsamer menn meta. v5859 v5860 ef efní v5861 eru til þat/ er allt fullrettiS skaðe er menn meta til [halfrar merkr. v5862 en ef mínní er/ þa v5863 ofundar bot eftir v5864 dome. þæim er skaði er v5865 gort. v5866 Nu dylr hann oc ero v5867 / eigi vitní til. syní v5868 lyrittar æiði. en sættar æiði fyrir fulrettiS skaða. v5869 /

#21 v5870

Nv roa men [a menn v5871 v5872 eða v5873 sigla v5874 v5875 giallde/ skaða þan allan v5876 sem þeir gera. v5877 nema menn roe fyrir bard þæim. rek þau/ oll er reka v5878 i almenninga þau v5879 a konungr. Nu sigla v5880 menn fyrir land fram eða v5881 af/ hafe oc briota skip sín. sítt fe a huær v5882 er með vattom kennír huer sem/ iorð a er a rekr. v5883 v5884 hafrek oll onnur v5885 a konungr v5886 /

#22 v5887

NU v5888 af þuí at vínnu v5889 menn v5890 v5891 [fær torfenglega miok v5892 v5893 / iheraðom v5894 oc v5895 aller uilia nu i kaup færðir fara. þa uilium ver/ þat vanlegha v5896 af taka. at [nokor maðr v5897 fare v5898 i kaup færðir v5899 [er mínna fe/ eigi. v5900 en til þriggia marka vegínna. v5901 scal þetta v5902 forboð v5903 standa fra pas\51v\kom oc til michials messo [huert ar. En fra michials messo v5904 oc al/lan vætren siðan. fare huer v5905 i friði með sliku goðo v5906 sem guð [hæuír/ let v5907 honum huart sem [þat er mínna eða mæira. v5908 en þeir styri men er/ taka menn a skip sín með mínna fe en nu er skilt. þa sæckiazt þeir .íj./ aurum .Silfrs. konunge v5909 fyrir huern þeirra v5910 oc sva v5911 huer sa er felagh leggr v5912 uið þa. v5913 / v5914 Gialkyri uilium ver at ranzsake þetta v5915 huert sumar. v5916 þui at oss [er/ grunr v5917 a v5918 at syslu menn v5919 oc v5920 umboðs menn v5921 v5922 take mutur a v5923 oc miss{a} v5924 v5925 þvi bøndr/ verkmanna. en v5926 ef þeir sættazt uið gialkyra. þa ero v5927 þeir saka v5928 lausir/ fyrir syslu monnum v5929 er v5930 þeir koma hæim at þvi sínní. þvi at eigi ber v5931 att/ hín v5932 same v5933 maðr giallde tysuar v5934 fyrir æina v5935 sok. v5936 /

#23 v5937

LAxa nya v5938 oc sva v5939 aðra nya v5940 fiska oc v5941 ostrur./ þat scal v5942 kaupa a v5943 batom eða a v5944 bryggium [ef uil. v5945 en v5946 eigi flytia v5947 / ibuðir v5948 til mangs. v5949 En sa er byggir buð v5950 til þess v5951 [oc væit v5952 hann v5953 [oc sva v5954 sa v5955 / er læigir. giallde v5956 sin øyri v5957 huar þeirra konunge v5958 oc fare v5959 or buð oc v5960 abryggi/ur utt. v5961 æighi at siðr./

#24 v5962

v5963 EF maðr æstir man taks til v5964 laga orskurðar/ fyrir v5965 huat v5966 male v5967 sem v5968 þat v5969 er. þa scal at v5970 hyggia huart hann v5971 a v5972 v5973 þvi/ male her v5974 v5975 at svara v5976 eða i oðrum v5977 stað. v5978 en v5979 ef hann a v5980 iheraðe v5981 at svara fae v5982 / brautar tak til hæimilíS síns oc scal bu hans varða taki v5983 fyrir han v5984 oc/ søke siðan [sakar abere v5985 at v5986 landz v5987 logum. v5988 huer maðr ma bioða oðrum um v5989 / sokn sína ef v5990 hann v5991 uil. sva karl maðr sem kona. en sa er uið v5992 umboðe v5993 / tækr v5994 scal sva v5995 søkia v5996 annars sokn sem sína. v5997 þui at oft fær v5998 v5999 æigi seal/fr sott. Nu v6000 [ef maðr løypr v6001 or heraðe með v6002 fe manz v6003 oc til bøar vars. v6004 þa v6005 ke/mr bonde v6006 eftir v6007 v6008 oc uil v6009 sitt hafa. þa v6010 fælzt hín v6011 æ v6012 meðan v6013 bonde v6014 er i/ bønum v6015 oc ma hann v6016 huergi v6017 standa v6018 hann. v6019 en þegar v6020 bonde v6021 er [or bønum oc v6022 hæím/ faren. þa gengr hin v6023 fram v6024 ílíoS. þa bioðe v6025 bonði v6026 þæim manne v6027 um sokn v6028 / sína v6029 v6030 sem hann uil. oc søke v6031 hann v6032 sva v6033 sem hín v6034 skilldi sealfr ef hann v6035 være hia v6036 / Engi kaupangrs manna v6037 scal gera heraðz v6038 monnum v6039 oskil oc eigi v6040 heraðz/ menn v6041 v6042 kaupangrs v6043 monnum. sit v6044 scal huær v6045 hafa oc v6046 engi v6047 annan v6048 rena. v6049 En/ ef maðr taksættir man v6050 til stæfnu oc v6051 til v6052 logmannz orskurðar v6053 oc dømízt/ honum v6054 huarki fe ne æiðar. v6055 v6056 þa tvigilldi v6057 hann þæim v6058 fyrir v6059 kostnað sin er þan v6060 / ylfði v6061 til rangs mals. en v6062 mork .Silfrs. konunge. nema sa v6063 er taksætte sværi fyrir v6064 v6065 æin æiði v6066 v6067 at han þottizst v6068 eftir sonnu v6069 v6070 male søkia. v6071 \52r\

#25 v6072

[SA maðr er v6073 æstir man v6074 taks. v6075 scal v6076 sægia honum v6077 huert v6078 hann v6079 scal v6080 føra/ v6081 tak. v6082 þa v6083 scal hann v6084 þangat v6085 v6086 føra sem hann v6087 sægir. v6088 v6089 ella v6090 v6091 giallde v6092 mork .Silfrs./ konunge [ef hann fører eigi. v6093 En v6094 ef hann v6095 segir v6096 honum v6097 æcki til v6098 huert v6099 føra skall/ þa liggr honum v6100 ækki uíð þo v6101 at hann føre v6102 eigi þat tak. v6103 En v6104 ef maðr scal v6105 tak v6106 / føra. þa v6107 take hann v6108 þrea husfasta menn v6109 með ser oc v6110 eigi flæiri. v6111 þan æín v6112 er/ itak gengr v6113 fyrir hann. en v6114 hína v6115 tva er hann vitnar v6116 undir tak førslu. v6117 en/ ef v6118 flæiri menn v6119 fylgia v6120 honum v6121 oc v6122 gera þeir v6123 ofsvæsi. v6124 i aþættiS v6125 orðom v6126 eða v6127 aver/kum v6128 þa ma v6129 hin v6130 er fyrir er v6131 lysa hæim sonk v6132 a hendr þæím. v6133 oc [er sa eʀ v6134 / tak v6135 førði sækr .vííj. ærtogom oc .xííj. morkum .Silfrs. v6136 v6137 en v6138 mork .Silfrs. v6139 [huer an/nara v6140 oc v6141 v6142 sva scal oc v6143 þær v6144 er maðr æstir man v6145 v6146 taks aflagha v6147 giallde v6148 mork/ .Silfrs. konunge. v6149 en hín v6150 er hæim sokn er v6151 vætt. v6152 scal hafa mork .Silfrs. v6153 v6154 af þæím v6155 v6156 .xííj./ morkum. v6157 huart sem v6158 lut a i v6159 husfastr maðr eða ein løypr. v6160 v6161 en v6162 sva mega v6163 ho/num uítní bera um hæim v6164 sokn v6165 æínløypir v6166 menn sem husfastir menn. v6167 nema/ vattar þes manz v6168 er taks æsti. v6169 eða tak v6170 førði. þore v6171 þat v6172 v6173 uítní at bera att/ hann fyrir bauð þæim ollum at v6174 fylgia ser i garð. v6175 nema þæim þrímr vattum/ hans v6176 v6177 oc v6178 varðzlo manne. v6179 þa v6180 skulu þeir v6181 lags menn ecki giallda. v6182 en v6183 huær/ þeirra v6184 annara v6185 er v6186 sealfraðe v6187 varo i gongu með honum v6188 oc nokora ofund/ væittu. v6189 giallde v6190 mork .Silfrs. konunge. v6191 v6192 En v6193 sa maðr er gengr i fear v6194 tak v6195 oc a v6196 huarke v6197 / hus ne v6198 skip i kaupangi v6199 sem [i logum v6200 er v6201 mælt oc v6202 sægir v6203 at hann a v6204 huss/ [eða skip v6205 oc v6206 a v6207 æcki. v6208 þa v6209 er hann sækr .ííj. v6210 morkum v6211 .Silfrs. v6212 konunge. v6213 en með v6214 þvi v6215 at hann v6216 / læiðir v6217 þan man i tak fyrir sek er engi v6218 a v6219 huS ne v6220 skip. v6221 þa er sa v6222 iamsæ/kr v6223 er v6224 læiðir v6225 sem [hín er i gengr. v6226 nema v6227 hann þore v6228 at sværia v6229 þan v6230 æíð./ at v6231 bok v6232 at hann sagðe honum v6233 þat. v6234 [at hann v6235 atte eigi v6236 huS eða v6237 skip. v6238 v6239 En v6240 ef/ maðr scal v6241 æsta v6242 man v6243 taks. þa scal [hann hafa v6244 tva husfasta menn með ser. en v6245 / eigi flæiri. En ef husfastr maðr v6246 syníar v6247 at v6248 ganga með honum v6249 at æsta/ v6250 taks v6251 eða v6252 føra tak. v6253 v6254 þa scal hann kvæðia v6255 han. v6256 v6257 en v6258 ef hann uil eigi v6259 ganga v6260 / helldr en aðr. v6261 v6262 sækr øyri v6263 .Silfrs. v6264 [uið konung. v6265 Nu v6266 ef maðr híttír v6267 man v6268 uti oc uil/ v6269 æsta hann v6270 taks. v6271 v6272 værðr hín v6273 var v6274 uið v6275 oc rennr v6276 unðan eða v6277 riðr v6278 eða rør. þa/ scal v6279 kalla a v6280 hann v6281 sva hatt at vattar v6282 hans v6283 v6284 megi v6285 bera þat v6286 vítní. v6287 at hann matte v6288 / høyra ef hann uildi. v6289 v6290 þa scal hann føra þat tak. en v6291 ef han fører eigi. þa/ er hann v6292 sækr v6293 mork .Silfrs. konunge. v6294 En v6295 ef maðr v6296 løypr v6297 igarð v6298 manz eða i v6299 v6300 huS. v6301 ok/ lætr v6302 aftr garðz lið eða dyr. v6303 þa scal v6304 han v6305 kalla v6306 v6307 oc biðia v6308 v6309 up v6310 lata. en/ ef menn v6311 uilia v6312 eigi. v6313 þa scal han v6314 æsta han v6315 taks þar v6316 þegar v6317 oc mæla sva/ hatt at hann ma v6318 høyra ef hann uil. v6319 oc v6320 at v6321 vattar hanS v6322 þore v6323 at v6324 bera þatt \52r\ uítní v6325 at hann [matte høyra v6326 ef hann uíldi. v6327 føre v6328 v6329 þat v6330 tak eða giallde v6331 mork / .Silfrs. konunge. v6332 Eigi þarf hann v6333 at v6334 sægia v6335 huert v6336 hann v6337 scal føra þat tak v6338 nema hann v6339 / uili. v6340 oc er v6341 þo v6342 iamfult at logmali v6343 sem sagt er. v6344 v6345 / v6346

#26 v6347

EN um manhælgi vara oc um v6348 taksætníng v6349 oc v6350 allar/ aðrar v6351 sokner. v6352 þat v6353 scal allt fara at v6354 bøar manna logum oc v6355 ef/tir þui v6356 sem bok var v6357 vattar sva uíða sem ver eigum v6358 tak merki. v6359 en þat/ er v6360 sva uíða v6361 at v6362 gunnílldar v6363 a v6364 norðr v6365 fyrir v6366 norðan v6367 fra gunnílldar v6368 a v6369 v6370 oc v6371 i v6372 var/ðan v6373 a v6374 fialleno v6375 uppi i vapna ðal oc þat v6376 suðr fyrir norðan bræiða v6377 my/ri v6378 oc þat v6379 ofan i v6380 alreks staða vatn oc [þat ofan v6381 i kros bru. v6382 oc þat v6383 yfir/ i v6384 straumín. oc alt v6385 sunnes v6386 oc v6387 norð nes. oc ínnan fiarðar sion hen/ðíng v6388 af v6389 uttanværðo norð nessi oc v6390 i gunnilldar a. v6391 v6392 sva scal kona gan/ga i tak v6393 fyrir man v6394 sem karl v6395 maðr ef hon v6396 a huS i bø varom. v6397 / v6398

#27 v6399

v6400 EF men dufla eða kasta v6401 tenníngum v6402 v6403 v6404 um pænínga. v6405 se/ up nemt [konungs umboðs manne v6406 v6407 allt þat er a borðe liggr oc huer/ þeirra sækr halfre mork .Silfrs. uið konung. en ef menn veðia hafe at v6408 engo v6409 oc se v6410 / sæktta v6411 laust. v6412 /

#28 v6413

NU af þui at sva er v6414 tækit um allt lanðet at æínír pundarar v6415 / oc [æinar vetter. v6416 v6417 æín v6418 mæli kerolld v6419 [oc stikkur v6420 skulu ganga v6421 v6422 at/ þvi siðr [megi prættazt v6423 fauittrir v6424 menn v6425 huar sem þeir v6426 kunnu fram v6427 koma/ i landeno. þa er þessi skipan a gorr v6428 at skip pundare scal vera slikr sem/ aðr v6429 er vanr. v6430 v6431 scal hann risa at v6432 halfu skip pundi oc þar til er [a ma ue/ga v6433 halft annat skip pund með þæim hætte at .íííj. vetter oc .xx. skulu/ gera v6434 skip pund. þær sem huær þeirra stande halfa níundu mork oc .xx./ oc .vííj. v6435 ærtogar. v6436 þat v6437 nest v6438 hand pundare oc v6439 scal han risa at v6440 halfre vet./ oc v6441 þar til er a ma vega halft skip pund. En ef mínna þarf at v6442 vega/ en halfa vett. þa vege v6443 með skalom oc með v6444 metom. Smíor pundare/ scal vera v6445 slikr sem iamnan er vanr at v6446 vera v6447 þriggia punda smíoʀ/ þeirra at v6448 .íííj. merkr oc .xx. gere v6449 huært [smíor pund. v6450 En ef laupr er um/ þa v6451 scal hann eigi mæira standa tomr en .vííí. v6452 merkr. en þessi skulu mæ/li kerolld vera til grions oc annars uiðlegs v6453 avaxtar. salld þat v6454 er .íí./ gere skip pund. [halft salld v6455 mælír sa at v6456 .vi. gere salld. [halfr mælir v6457 / oc fiorðungr mæleS oc se provat með rug oc vanðregit. v6458 þa ero on/nur mæli kerolld er mæla scal við v6459 hunang oc allzskonar dryk. ly/si oc aðra luti þvilika. Er þar fyrst askr. bolle. oc v6460 halfbolle. oc iusta. \53r\ ero v6461 .íj. íustur i halfbolla. v6462 tvæir halfbollar i bolla. .íííj. bollar i ask. / scal logmaðr hafa pundara þessa alla. v6463 vetter oc met. v6464 mæli kerolld [oc/ stikkur v6465 a [biorguiníar þíngi. v6466 en þess a millum liggi v6467 undir logmanz/ lase v6468 oc þeirra er varðvæizlu hava a bøar manna fe. v6469 scal þar eftir gial/kyri oc syslu maðr. retta sín mæli kerolld. pundara. v6470 met. oc stikkuʀ./ en husbøndr v6471 æftir þeirra pundarom. vettom oc stikkum. metom oc mæ/likerolldum i huærs syslu. v6472 mark scal a hueriu mæli kerallde vera slikt v6473 sem/ merkizt a [biorguíníar þíngi. v6474 vere gialkyri v6475 skylldr v6476 at skoða þetta v6477 sín a v6478 / .xíj. manadom. en huervetna þar v6479 sem rong mæli kerolld fínnazt/ vaní sva at ecki se til þess hef v6480 siðan. en huær sem æit huert i v6481 þessare/ græín hæuír rangt eða umarkat. v6482 v6483 sækr mork .Silfrs. uið konung ef han væit. v6484 v6485

Tjuvebolken

v6486 #1 v6487 þAT ER nu þui nest/ at var scal engi annan v6488 stela. v6489 Nu er þat græínande att v6490 ef v6491 sa v6492 / maðr v6493 stelr v6494 mat v6495 v6496 er eigi fær v6497 ser vínnu til fostrs oc helpr v6498 sva/ lifi sínu fyrir hungrs saker. þa er sa stulldr [fyrir engan mun v6499 refsingaʀ/ v6500 værðr. En ef sa maðr er uínnu før er [ser til fostrs v6501 stelr [til øyriS v6502 sa er ek/ki var v6503 at sliku kendr. þa scal hann þegar v6504 a mót v6505 føra. oc løysa huð sína með v6506 / ííj. morkum .Silfrs. nu stelr han annat sín til øyris løysi huð sína með v6507 .vi./ morkum .Silfrs. en ef hann løysír eigi. late huðina oc se brugðit lykli v6508 a kín hanS. v6509 / Nu stelr v6510 hann til øyriS v6511 þriðia sín. late huðina. v6512 en konungr take [.vi. merkr v6513 .Silfrs. v6514 / af fe hans. v6515 En ef sa hín same maðr stelr v6516 oftar. þa er han dræpr. En ef maðr/ stelr v6517 til halfrar mærkr .Silfrs. sa er ecki var aðr v6518 at sliku kendr. þa scal han a/ mot v6519 føra oc løysi v6520 sek með .vííí. ærtogom oc .xííj. morkum .Silfrs. eða fare ut/lægr. en ef hann stelr oftar. þa er hann dræpr. Nu ef þiofr stelr v6521 til mer/kr .Silfrs. i fyrsta bragði þa hæuír hann fyrir stolet fe sinu ollu v6522 v6523 ok hafe/ slika refsíng sem sa v6524 maðr leggr a þann v6525 er konungs valld hæuir i hendi til ret/tra ræfsinga oc hallde hann v6526 þo [lifi sínu. v6527 En v6528 ef sa v6529 hín same maðr værðr/ oftar at þyfsku v6530 kendr. þa hæuír han fyrir gort v6531 lande oc lausum øyri/ oc lifinu meðr./

#2 v6532

v6533 EF maðr stendr þiof v6534 með v6535 sínu v6536 v6537 er stolet v6538 var v6539 fra honum v6540 þa scal/ v6541 bínda fola a bak honum ef vitní v6542 ero til v6543 oc læiði v6544 hann v6545 bundin/ til v6546 gialkyra. En ef hann uill eigi uiðr honum v6547 taka. þa er hann sæckr/ .vííj. ertogom oc .xííj. morkum .Silfrs. v6548 þa scal v6549 føra v6550 syslu. manne. En ef \53v\ hann uil eigi uíðr v6551 taka. [þa er hann v6552 sækr v6553 .vííj. ertogom v6554 oc .xííj. morkum/ .Silfrs. v6555 konunge oc bøar monnum. v6556 Nu skulu bøar menn eigi sækt giallda/ fyrri umboðs v6557 manne eða v6558 gialkyra. en þeir hafa v6559 sin ret sottan. v6560 / v6561

#3 v6562

NV scal til motz v6563 blasa ok læiði v6564 sa v6565 v6566 þiof með folan v6567 bun v6568 ð in til/ motz v6569 v6570 er tækit hæuír v6571 oc føre fram v6572 uítní at sa a fe v6573 er bat v6574 v6575 oc v6576 þat/ fe v6577 var stolet v6578 fra honum. oc þat annat v6579 uítní v6580 at hann batt hann v6581 a þvi fe. v6582 þa/ skulu mot menn um døma. oc v6583 ef þeir v6584 døma hann v6585 misbundín. þa er sa sækr/ [er bat v6586 .v. morkum v6587 .Silfrs. v6588 uið konung. v6589 v6590 en v6591 ef v6592 þeir døma v6593 hann v6594 retbunðin. þa scal gial/kyri fa bana til. en ef v6595 hann uil eigi v6596 [þa er hann v6597 sækr v6598 .vííí. ertogom oc .xííj./ morkum v6599 .Silfrs. uið konung oc bøar menn. v6600 en ef mot v6601 menn lata hann v6602 ganga udømdan v6603 / af moti. þa ero þeir sækir .v. v6604 morkum v6605 .Silfrs. v6606 þo at v6607 gialkyri uili eighi ræf/síng a læggía. v6608 /

#4 v6609

En v6610 um v6611 v6612 þiofnad v6613 allan v6614 þa a konungr oc bøar menn v6615 sem i siðazsta capitulo/ v6616 sægir. v6617 nema stolit v6618 se i v6619 konungs v6620 garði eða or v6621 hans varnaðar v6622 husum / þa a v6623 konungr æín. v6624 oc v6625 a v6626 sa sokn aþui er konungr skipar v6627 fyrir garð sín v6628 er v6629 þaðan er/ or v6630 stolit. En v6631 ef þiofr kemr bundin v6632 a mot oc er v6633 foli a bak v6634 honum/ bunðin. v6635 þa scal v6636 v6637 huer v6638 sit v6639 hafa þeirra v6640 er hann hæuír stolit fyrir v6641 oc vitni bera v6642 / til v6643 at þeir v6644 atto. v6645 en sa er þiofin v6646 tok. v6647 þa v6648 scal hann v6649 hafa þat allt er þiof/ren v6650 hafði a ser v6651 [oc hann tok með honum v6652 oc v6653 eigi v6654 berazt v6655 uítní til at aðrer v6656 menn/ atto. v6657 oc þo at hann hafe v6658 til merkr gullz v6659 eða mæira. v6660 i þæim loghum scal huern v6661 / þiof v6662 døma sem han v6663 stal huar sem hann værðr tækín. v6664 /

#5 v6665

v6666 EF maðr rænír man þiofi v6667 eða utlægom manne v6668 / svare landraða sok uið konung. en huer v6669 annara er i v6670 gangu ero v6671 með/ honum. sækir v6672 mork .Silfrs. [konunge oc bøar monnum. v6673 Nu v6674 ef eín maðr tækr þiof/ þa liggr honum ecki uið þo at [hann værði honum lauS. v6675 nu kennír maðr/ fe sitt þiofstolit i hende oðrum manne. oc tækr v6676 uið fe sínu oc skil sva firir/ at ek drep huergi níðr konungs rette eða v6677 bøar manna v6678 oc hæuir hann uid þat v6679 / uatta. þa er hín sannr at sok. en sa v6680 orsækr v6681 er uið tækr fe sínu. En ef/ hann v6682 løynír þiofi oc tækr uið fe sínu. v6683 þa er hann sækr .íííj. morkum .Silfrs. uið/ konung. Nu mælir þat syslu maðr eða gialkyri. at þeir hafe v6684 sæt gorfa/ sa er stolín var oc sa er stal oc hafa drepit niðr konungs rette v6685 oc bøar manna./ þa scal sa sem stolín var synía v6686 lyrittar æiði. en v6687 ef sa v6688 æiðr fellr. giall/de .iiij. merkr .Silfrs. v6689 konunge [oc bøar monnum. v6690 en hín er v6691 þiofr sem aðr. \54r\

#6 v6692

NU fínnr maðr fe sit þiofstolet v6693 oc fylgir eigi þiofr. v6694 þa scal han/ hafa uið nauistar menn sína er hann tækr fe sitt. en v6695 ef gialkyri/ místruír hann oc segir at þiofr fylgði. þa late han v6696 bera uítní sín at/ eigi var v6697 þiofr uið. þa v6698 er han tok fe sitt. Nu kennír maðr manne stulld/ en oðrum uiðr toko at hann hafe tækit uið fe hans þiofstolno. en v6699 sa kve/dr næi uið. sa v6700 scal synía með sættar eiði. en sa eiðr v6701 fællr honum til .íííj./ marka ef hann uissi at þiofstolit var. v6702 Maðr søker annan um stulld/ oc er eigi lyst þyft v6703 eftir. þa scal synía með sættar v6704 æiði sa er fyrir sok/ verðr. en sa æiðr v6705 fellr honum til .íííj. marka [ef fellr. v6706 En ef umage/ stelr. þa scal bøta aftr v6707 værk hans. v6708 ecki a konungr eða v6709 bøar men v6710 a þvi. Nu/ værðr maðr af v6711 þyfsku sækr. v6712 þa a sa at taka er stolín var v6713 fulgiold/ fear síns or v6714 fe híns sækkia. v6715 oc kostnad þan allan v6716 sem hann þarf v6717 til ef/tir farar v6718 [sem skynsamír menn meta. v6719 oc rett sin æftir laga dome v6720 sem v6721 / hann se rentr v6722 iammycklo. /

#7 v6723

Nv v6724 stenðr maðr fe sitt þiofstolit v6725 v6726 / i hende v6727 oðrum manne. v6728 en han venízt hæímílldar taka. v6729 þa scal han/ æsta taks fyrir hann oc sva v6730 fyrir fe þat er hann kannar v6731 ser. oc gera til æíndaga/ at hæímílldar taki komí þar. v6732 siðan scal hann fram føra uítní at þat er/ hans fe. oc hann gaf eigi ne galt oc eigi solum sælldi oc engum baud v6733 hann/ um at sælia. siðan ma hann taka fe sitt ef han uill v6734 oc gere v6735 huart sem hann uil. v6736 fa/ra brot með fe sínu. v6737 eða røyní v6738 hæímílldar toku v6739 hans. nu v6740 ef honum brestr honum. v6741 þa er hann v6742 þiofr at. v6743 nema hann syni með v6744 sættar æiði oc v6745 nefndaʀ/uítní at eigi stal han uttan v6746 hann køyfti. sa æiðr fællr honum v6747 til .íííj./ marka ef fællr./

#8 v6748

NU v6749 ef maðr er stolín fe sínu. v6750 þa scal han bæiða v6751 v6752 ranðzsaks þann/ man er v6753 hann uil. er honum er mestr grunr v6754 v6755 a at fe hans hafe stolit. En hin v6756 scal uppi lata vera ranðzsak. v6757 en ef hann syníar v6758 þa er han/ sannr at sok. en sa er ranðzsaks v6759 bæiðir. v6760 v6761 scal hafa með v6762 ser .íj. huss/fasta menn en v6763 eigi flæíri. þeir skulu ganga ín v6764 linda lausir oc lata/ ranðzsaka sek aðr v6765 en þeir v6766 gange v6767 ín. v6768 hín v6769 scal v6770 sægia til iartegna v6771 aðr/ v6772 hann v6773 gange ín a fe þui er stolet er. v6774 en v6775 ef hann híttír fe sítt v6776 i ork v6777 manz v6778 v6779 / eða i v6780 tosku. v6781 eða v6782 i byrðum. v6783 v6784 eða v6785 i lyktum v6786 kerolldom. v6787 þa scal hann v6788 hallda fyrir v6789 / sættar æiði v6790 oc nefndar v6791 vítní. v6792 at eigi kom v6793 þar at hans uilia eða v6794 uí/tenð. v6795 En ef [hann híttír v6796 v6797 uttan laS oc v6798 loko. Oc þo i hans v6799 husi v6800 hallde up v6801 settaʀ v6802 \54v\ æiði v6803 oc v6804 fangar v6805 uitní. v6806 En ef þesser v6807 æiðar v6808 fallazt. v6809 falle v6810 til .íííj. v6811 marka./ v6812

#9 v6813

En v6814 ef maðr stel hundi v6815 eða v6816 kietti. v6817 knífi eða v6818 bælti. v6819 oc ollu þui v6820 er/ minna er en øyrir. þat er huínska. oc v6821 ef/ maðr værðr sannr at giallte konunge tva aura. v6822 en þæim øyri er atte oc hæi/ti maðr at værri./ v6823

#10 v6824

NU v6825 tækr maðr hauk/ v6826 bundín v6827 i ræiðri v6828 v6829 [oc løynír. v6830 þa er han v6831 þiofr v6832 att v6833 ef hín løysir eʀ/ atte. v6834 En ef maðr stelr sletringi v6835 af iorðu mannz v6836 / þa er sa v6837 þiofr at. v6838 syni með v6839 settar æiði. fellr til .íííj. marka ef fel/lr oc sva hit sama fyrir v6840 hauka. konungr a þær sæktír./

#11 v6841

NU sælr maðr iorð konungs v6842 at uløyfi v6843 hans v6844 þa er hann v6845 v6846 at. v6847 oc sua sa/ er kaupir. v6848 nema hann v6849 syní með v6850 settar eiði. Nu tækr maðr mark/ stæina up v6851 or iorðu. oc sætr niðr i v6852 oðrum stað oc fører v6853 a lut þess er a v6854 / mot honum a. þa er hann þiofr at. oc sækr alæigu uið konung/ v6855

#12 v6856

EF v6857 maðr lægzt undir kyr v6858 manna v6859 v6860 oc dreckr v6861 sa maðr a engan ret a ser.

#13 v6862

EF maðr fær at veg v6863 með rosse v6864 sínu v6865 v6866 oc stendr høy ner v6867 gatu/ þa er hann þarf. þa take hann v6868 at usækiu þat sem roS hans þarf þar at eta. v6869

#14 v6870

EF maðr gengr i æpla garð. v6871 eða v6872 / hunna v6873 garð. lauka garð eða næpna ræit. ærtra eða bauna/ oc allt þat alðin er menn hægua með gorðum eða með v6874 giæzlo. v6875 tvigilldi/ skaða þæim er atte oc .íj. aura i þokka bot. en ef tækr til øyriS eða/ mæíra sækr v6876 sem um annan stulld. En ef v6877 þeir gera þetta er eigi hafa/ fe til at bøta. føre til þíngs v6878 oc sværi v6879 fyrir eftir laga dome./

#15 v6880

v6881 EF maðr fínnr fear lut manz v6882 oc hæuír/ æigande glatað. v6883 þa scal hann v6884 lysa fyrir monnum. en lyst scal v6885 samdø/grs. ællar værðr han þiofr at ef hann lysir eigi ef fe er sva mykit/ at þiofs sok ma nema. Nu skal maðr i liose hafa fe oc nyta ser oc þo at æigande kome v6886 þa eftir er slitið er. þa scal hann engu fe fyrir þat/ bøta. v6887 en sa er ser kallar hann skal hafa til tvæggia skilrikra manna uit/ní at þat er hans fe oc hann a ef han scal urentr v6888 vera oc svari v6889 þar v6890 / at fullan æíð. þa lætr hín v6891 at logum laust./

#16 v6892

EF konungr kennír manne landrad. v6893 / þa scal hann synía með tylftar æiði. sva scal v6894 oc synía allra u/bota mala. Nu scal nefna .vi. menn a huara hond þæím er v6895 undan/ scal førazt. iamna at rette uið han. v6896 þa sem nestir honum ero. v6897 ok \55r\ um þat mal ma kunnígazt vera. huarke sifiaðeʀ v6898 uið hann ne v6899 saka/ðer. fultiða menn oc valenkunna. þa oc v6900 er huarke se v6901 aðr røyndir att/ rongum æiðum eða v6902 skrok vattum. v6903 oc hafa v6904 .víj. af þæim se v6905 sealfr attan/de oc v6906 .íííj. fanga vatta v6907 fulltiða oc ekki at mæin sørum røyndiʀ. v6908 / v6909 sa scal sværia fullan æið fyrir sek v6910 sem fyrir male v6911 er. en aller aðrer san/ne hans æið v6912 með þui skilorði at æigi uíta þeir sannara v6913 fyrir guði att/ sínní samhyggiu v6914 en v6915 þeir sværia./ v6916

#17 v6917

SEttar æiðar v6918 skal standa v6919 um oll .vííj. v6920 ærtoga oc .xííj. marka/ mal. v6921 oc sva fyrir .x. marka mal. v6922 nu scal nefnna .iij. menn ahuara/ hond þæím er sakaðr er a þann hatt sem sagt er um tylftar æið ha/fa .ííj. af þæím oc v6923 sealfr hín fiorðe v6924 tva fanga vatta.

#18 v6925

v6926 LYritar æiðr scal standa v6927 um oll .v. v6928 marka/ mal oc v6929 .íííj. v6930 marka mal. v6931 þar sem nefndir ero .íí. menn a huara/ hond hínum v6932 sakaða. hafe v6933 þa tva af sem han fær. v6934 sealfr se hann v6935 hín / þriði. En fyrir mærkr mal oc þaðan af smære. v6936 scal nefnna til lyritaʀ/ æiðs sín man v6937 a huara hond hinum sakaða. hafa v6938 æin af þæím se/ sealfr annar. v6939 fanga vattr hín þriði. þesse æiðr scal standa til þess v6940 / er hafa skal tvæggia manna eið. eða æín æiði. þvi at æín scal øyris/ synía en tvæír tvæggia. v6941 sva sem i v6942 logbok skil. v6943 /

#19 v6944

þeir men er v6945 at þui værða kunnir v6946 [oc sanner v6947 at þeir v6948 sværia ranga/ æiða oc prouazt þat með sannendum v6949 aþa. v6950 þa skulu þeir [vera utlæ/gir þrea vætr oc v6951 enskiS manz æiða v6952 eða uitna níota. með þui mote v6953 / at þeir gerðo sek sealfir onyta. v6954 oc giallde konunge .íííí. merkr .Silfrs. ok v6955 .vi./ aura v6956 fyrir huern er sor með honum ef þeir uissu eigi at usørt var v6957 fyr v6958 / en þeir svoro. v6959 giallde huer v6960 .íííj. merkr v6961 sem hann. En ef þeir atburðiʀ/ kunnu til at gerazt v6962 at þæim monnum værða þær v6963 saker gefnaʀ/ er uið liggr lif eða v6964 límir eða se alæigu mal. þa skulu þeir slikra/ uítna níota oc unðan førslu sem konungs er miskun til.

Rettarbøter

v6965 v6966

\61r\ þESSAR rettar bøtr gaf. v6967 Magnús konungr sun Haconar konungs v6968 [su/nar sunar sværris konungs v6969 ollum biorguíníar monnum v6970 þæim/ sem i rettom skilum er uið guð oc sanre lyðní oc þegnskylldu./ [oc eptír leti v6971 ero v6972 uið rettan v6973 norex konung oc hans riki oc raðu nøyti. styr/kia með v6974 hollre v6975 þionostu innan lanðz oc uttan uskaddri v6976 iollu konungdom/sens sømd. oc v6977 rettom mal æfnum þeirra loglegra konunga er eptir hann koma./

v6978

v6979 Fyrst at upphafe v6980 at þar sem aðr fell allzecki sakar øyrir ibøar/manna logum. þa skal nu falla til helmings oc sumum stodum meir. oc v6981 / sva sem logbok vattar. oc sætt er v6982 ibok með akvæðno v6983 huat hællzt v6984 ma/ takazt fyrir hueria sok at því siðr værði þeir blæktir er fakunnígir ero/ af prettilegom v6985 soknarvm. þat oc hér með at rettaren scal fyr þæim gera rett/ er mishallden er. en siðan v6986 taka konunge sækt til handa./

v6987

þA v6988 aðra at han skipaði þæim morgum monnum i ærfða tal sem/ ecki varo aðr inefndir. v6989 [eptir þui v6990 sem logbokin siolf v6991 vattar./

v6992

þA v6993 hína þriðíu at þar sem sa er man drap matte aðr með settom v6994 nauð/ga frendr sína. þa er huarke varo valldande ne radanðe til fe bota með/ ser. [þa skal nu v6995 af þess v6996 fe er drap bøta ærfingia híns dauða æinum./

v6997

þA v6998 hina fiorðo at af v6999 fe uíganda v7000 þes er skemdar uig eða níðíngs/ uig [hæuir veget. v7001 þa scal fyrst bøtr af luka fe uiganda aðr en i/ konungs garð falle sua sem i bok er sætt./ v7002

v7003

þA v7004 hína fimtu at huergi scal fyr fe uiganda falla i konungs garð en/ aðr se loknar allar loglegar skulldir hans v7005 þær sem fyr v7006 varo gorvar./

v7007

þA v7008 hina setto att ef [men værða vegner v7009 i hæímíli síno þa/ scal ærfingi taka halfu mæiri bøtr./

v7010

þA v7011 hina .víj. at ef maðr værðr barðr. eða særðr i hæímili sínu./ þa scal han taka halfu [mæira ret v7012 eftir loglegum dome./

v7013

þA v7014 hína .vííj. at þar sem aðr fell i konungs garð allt bæðe i lande/ oc lausum øyri. [þa er v7015 hann stal til æinnar ertogar. en nu fel/lr eigi fyr allt fe hans i konungs garð en sva sem skil v7016 i þiofa belkínum./ v7017

v7018

þA v7019 hína Níundu gaf. Magnús. konungr nu æinkanlega at þo at mað/ hitti iþau ubota værk at hann hafe firir gort lifi oc ollu því sem/ hann a v7020 i fostu oc lausu. annat huart at maðr drepr logh man firir retta/ logsogn. eða brenner man ínni. eða myrðir man. eða høggr hond/ eða fott af manne. eða stingr ut augu manz. eða sker tungu or/ hofði manz. eða mæiðir man. v7021 eða drepr faður sín. [sun eða bro/ður. moðor eða dottor. eða systur. v7022 eða kono sealfs sins. eða kona bon/da sín. [eða tynir sealfum ser eða vegr man ihæimili sino. eða løypr/ brot með æiginí kono manz. v7023 eða [taka konor v7024 með rane eða herfan/ge. eða falsar maðr steðia. bref eða inzsigli konungs. v7025 eða drepr þan man er konungs/ v7026 ínzsigli hæuir firir ser. eða iherbirghi hia konunge. eða ikonungs garðe. eða a konungs/ skipi eða inauistu hans. v7027 eða tækr maðr kono nauðga. eða hæfnír/ ubota manna. eða hæimtir giolld firir þa. v7028 en ef æín huer sa er i slik ubo/ta uerk fellr sem guð late engan henda. oc v7029 þo at sa v7030 hafe firir gort lifi/ oc fe sinu ollu uið konung. oc a ein huer þeirra born iumægð. þa skulu konungs/ umboðs menn ætla barni huerio fullan forlags øyri af fe v7031 þui er hin/ utlægi atte. æ meðan fe uínzt. v7032 þar til er born ero mat aunnungar firir/ alldrs saker eptir logum. þo at fe se eigi mæira en þeim vínnízc til forlax/øyris.

Epilogen

v7033

OFan a þetta let Magnus konungr saman sætia. þat af ollum/ bokom v7034 landzsens sem bætz þotte honum [bera m eð beztra mana ra/ðe oc v7035 skra þessa bok oc gek v7036 sealfr til [logþingis i biorguin v7037 oc let þar upp/ lesa oc gaf þing monnum bokina oc þa rettar bot þar með sem eigi er mínzt/ at þesse bok scal heðan af ganga um biorguín v7038 um alldr oc um æfe at/ uskaddri konungdomsens v7039 sømd. æftir þui skil orði sem aðr er melt. Liczt v7040 / hans rettom æftir komandum en æíns huers stoðum v7041 umbota þurfa þa/ skipi sa þvi sva at guð hafe sømð af hann salo hialp. v7042 oc v7043 þeir gagn er vn/dir bua. ma oc at flæiri rettar bøtr fínnízt i þesse bok en þær æínar v7044 / sem hér ero nefnðar ef skynsamir menn skoða með gaumgiæfi þessa ok/ hína er aðr var. þesse bok var logtækin [i biorguín v7045 [a. Vincentius mes/so v7046 dagh. þa er liðnir varo frá burð uars herra iesu cristi. þusundrat vætt ra./ oc .íj. hundrat uætra. oc seautigir vættra. oc .vi. v7047 vætr. a .xííj. v7048 are rikis/ Magnús konungs. Gefe iésus kristr oss hana sva i nyt at føra. at [varum herra iésu cristo v7049 se til uirðingar. þæim til salo hialpar oc ombunar er gera/ let oc ollum þæim sem honum varða v7050 oc v7051 ollum oss til veralldlegrar farsæl/dar oc æilifis fagnaðar. Blæzsan oc varðvæizla faður oc sunar/ oc hæilags anda. æins guðs i hæilagre þrínníngo oc arnaðar orð/ varar fru sancte marie. oc hins hælgha olafs konongs oc [hinnar hel/gu sunnifo v7052 se með oS nu oc iamnan. Late guð oss hæila skiliaz/ oc v7053 finnaz. A M E N

MAGNUS HÅKONSSON LAGABØTES FARMANNSLOV

\121r\ v7054

#1 [her hefia farmanna logh er ga/nga skulu i bø oc bygdum vm/ allan Noregh/ v7055

Sv v7056 v7057 er v7058 logleg/ v7059 fartekia [en engi ann/ur v7060 at i hond skal taka/ styri manne eda loglegom hans/ vmbods manne oc nefni v7061 uidr/ uitni .íj. manna v7062 eda fleiri oc segi v7063 / þeir til. huart þeir v7064 hafa far v7065 tekit/ v7066 En hin v7067 til v7068 læigu burdar v7069 er skipp/ byggír. v7070 En ef þeim v7071 skil a vm kaup/ mala sin þa hafe sa sit mal er/ uitni v7072 fylgia v7073 oc [bera þeir sua oc/ sueiria eptir v7074 oc samer vm fare v7075 ok/ sua vm v7076 lest ok v7077 vm v7078 leid v7079 þa er [þui ui/tni loket þa er v7080 oc at logfullu v7081 fare v7082 / tekit v7083 [at byar manna lagum re/ttom v7084

#2 her segir v7085 vm nat fløyt/ skipp/ v7086

Skip þat er ausa ma v7087 þrysar v7088 / at v7089 tuæím v7090 døgrom þat [er nat flø/ytt. oc þat er v7091 ført i allar farer/ nema hasetar v7092 uilia v7093 lítta v7094 lekkare v7095 / skipí. En ef styri [maðr lettar v7096 ausa/ skipp v7097 v7098 [vm netar v7099 [a launungu v7100 [firir/ hasetom v7101 þa høyrir v7102 þat v7103 til suika/ uiðr þa. oc [eigu styri men v7104 at v7105 bøta/ v7106 þan v7107 skada allan. er af þui v7108 kømar v7109 / huart sem þat v7110 gerez v7111 vm fior/ v7112 eda v7113 v7114 fe. v7115 eða v7116 huartueiggia. v7117 þui at/ þat falz v7118 [a huar at v7119 bøta er v7120 sialfar/ gerer Nu er farmar v7121 a skip komen v7122 / v7123 fot v7124 matar [oc dryckar v7125 oc allt þat/ annat er til er v7126 etlat. v7127 oc syníz/ nu v7128 v7129 hasetom. sem skíp v7130 se v7131 ofladet v7132 / v7133 [Nefní styrí maðr v7134 tua v7135 styri men af/ aðrum skipum. v7136 ef til ero Nu v7137 ef þeír/ uilia þui v7138 skiota til guds. at þeir/ uilia v7139 fara v7140 a v7141 sua ladno skipi v7142 þa/ eigu v7143 eigi v7144 hasetar hans v7145 at v7146 vanda/ sua ladet skipp v7147 firir styri manne/ oc fare þa v7148 uiðr v7149 sua buit En ef/ v7150 styri mannum syniz v7151 ofladet v7152 v7153 er/ til koma. þa [skal styri maðr v7154 v7155 bera [alla/ sina uaru af uttan þa alla er \121v\ til reiða kaupz er. v7156 þui at skip er/ huargí ført. ef þeím v7157 skorter reida v7158 / En [þeím þickir en þa v7159 ofladet v7160 / þa skal fyrst v7161 sa af bera er sid/ast v7162 tok v7163 fare. v7164 ok sidan v7165 huar eptir v7166 / adrum. sem v7167 [tekít hefír v7168 farí. v7169 v7170 til/ þess er þeím v7171 er ført oc mundanga/ er v7172 ladet v7173 En ef styrí men ero eígí/ sua v7174 ner af v7175 adrum skipum. at þeím v7176 / mege uid koma. v7177 þa skal bøndar/ til v7178 nefna. v7179 þa sem nester ero. v7180 oc/ helzst hafa uít til. v7181 oc uaner v7182 ero/ i v7183 [kaup ferdom. v7184 at skyra þetta/ [þeíra imillum. v7185 eftír þui sem/ fyr uar sakt. v7186 En huarium þeim v7187 / manne er af gengar skipí v7188 með fot/ sín v7189 oc v7190 v7191 fe. v7192 þa [er styri maðr skyldugar v7193 / til v7194 at fa þeim v7195 annat skipp v7196 iam/gott v7197 til þess v7198 landz. er þeir hafa v7199 sik v7200 / adar v7201 til etlat v7202 En ef þat v7203 fedz v7204 / eigí. þa greidí v7205 v7206 þeím v7207 slika v7208 leigu/ sem [hann skilldí v7209 taka v7210 af þeím v7211 ef/ þeír føre þengat v7212 sem þeír haf/du v7213 [etlat. oc v7214 ser v7215 fare tekít v7216 En/ a þeim degí er styri maðr uil skipí v7217 brot v7218 / leggía. þa skulu aller skiparer v7219 / til koma v7220 naudsynía laust. v7221 En/ huar sem eígí kømar. v7222 v7223 seckr øyri/ sylfrs v7224 [uid konung. v7225 En þat v7226 ero naudsy/níar sem [logbok skyrír. v7227 En þeg/ar þar kømar v7228 skutstamn v7229 sem/ adar er v7230 framstamn. oc horfer v7231 skipp v7232 a leíð. þa a v7233 styrí maðr skiplei/gu sína v7234 alla er taka. v7235 nema hann v7236 / uilí betar [gort hafa v7237 v7238

#3 her segír v7239 / vm kaup manna ferd/ v7240

Nu koma men/ [i kaupstad þen v7241 er þeir hafa v7242 / ser fare v7243 tekit. v7244 eda [í annan stad v7245 / oc ueíría þeír v7246 þar v7247 varu sínní. ok/ bvaz nu þedan. v7248 oc bera a fot sín. v7249 ok/ uilía v7250 heim v7251 fara. v7252 oc fa v7253 eigi byr/ En v7254 styrí maðr bydar þeím skip sit/ at læiga. v7255 [sua leíngí v7256 til farar v7257 sem/ þeír uilía. sumír lengar v7258 sumír/ skemmar til heím farar. oc lei/gí v7259 sem þeir uilia. v7260 þa skulu þeír/ raða sem fleírí ero v7261 saman. v7262 þo/ at eínum v7263 aukí. En styri maðr odlez v7264 / skip v7265 leigu sína. v7266 þo at skip settiz v7267 / upp v7268 En at uare skal [styri maðr v7269 ski\122r\pa skipp sit huart er han uil. oc ero/ þeír v7270 nester fare. er þengat foro v7271 / [með honum. v7272 at samre v7273 leígu. vndir sua/ mykla lest [sem adar hafdu þeir v7274 / En v7275 ef v7276 styrí maðr settar upp skip sít v7277 / firir uttan [løyfí haseta oc uilia/ þeír faret hafa. v7278 þa eigu þeír/ faret v7279 heímholt v7280 at uare þengat/ sem þeír toko v7281 leigu laust. v7282

#4 her/ segir v7283 vm fartekíu af styri manni/ v7284

Nu taka men v7285 fare v7286 af styrí/ manne. oc seggír han sit v7287 / huaríum v7288 huart han skal v7289 fara. v7290 / Nu þar v7291 sem v7292 leid v7293 skil. þa uil huar/ þengat fara. v7294 sem hann v7295 tok v7296 ser fa/re. oc v7297 hefz v7298 v7299 þretta v7300 þa v7301 með þeím v7302 / þa skulu þeír sit mal hafa er/ fleírí ero v7303 saman. v7304 þo at eínum/ aukí En styrí maðr skal engo vm v7305 / rada. v7306 En ef aller v7307 uerda iam/marger. þa [skulu þeír v7308 v7309 bera/ lutí i skaut. [oc luta. v7310 v7311 hafe þeír v7312 / sit mal er [lutar fylgír. v7313 Nu/ uilia þeir af skipi ganga er/ lygd uar v7314 firir boren ok lausunga/ord. v7315 þa v7316 skal styrí maðr bøta v7317 .mǫrk v7318 hua/ríum þeíra. v7319 er v7320 af þui skipí g/engar. v7321 oc v7322 skipleigu þa v7323 vm fram/ er hann tok af þeím. v7324 En hínum v7325 er/ a skípí ero v7326 v7327 eftir. þa v7328 skal hann/ fa sua marga men. v7329 at þeír se/ v7330 lid v7331 fører. oc v7332 halda v7333 þa v7334 a v7335 sínum/ kost. v7336 þengat v7337 til kaupa v7338 sem þeír/ toko v7339 ser fare. v7340 v7341

#5 hér segir v7342 vm sty/rí manz uero/ v7343

Eín v7344 skal styri/maðr uera v7345 a skípí huaríu./ hann skal þuí v7346 meíra lest hafa. en/ hasetar. oc þo v7347 meíra v7348 upp leggía v7349 / v7350 han skal þridíungí meíra v7351 hafa/ ser v7352 til reida kaups. v7353 [ef hann þarf v7354 / þat eigu aller hasetar at fly/tía. þui v7355 v7356 skal lada i klofa ín. v7357 sty/ri maðr skal fa leidzsoga man/ til. v7358 en aller tulk. v7359 allar lester skulu v7360 skilrikar v7361 fera v7362 [at fullu/ fare. v7363 nema sumum hasetom/ se skyld [meírí lest. en sumum v7364 / Sua skal huar hasete v7365 marga v7366 / punda þunga v7367 hafa v7368 i lest hu/arí v7369 sem hann hefír ser fare/ \122v\ v7370 tekit. v7371

#6 her segír v7372 ef maðr ryuar ski/pan vndír/ styrimanne/ v7373

En v7374 ef hasete ryfar/ skipan vndír v7375 sty/rímanne. oc uerdar han v7376 sannar v7377 / at þuí. v7378 ryfar han v7379 skipan ínnan/ landz. v7380 þa er hann v7381 seckr .mǫrk. sylfrs firir/ lest v7382 huaría. er af bers [styrí m/anne. v7383 En ef hann v7384 ryuar v7385 vndír v7386 sty/ri manne v7387 i danmork v7388 i v7389 gautlande/ v7390 í v7391 suídiod. bøte v7392 .íí. merkr. v7393 adra konunge. en/ adra v7394 styrí manne firir lest v7395 hua/ría. [er af bers. v7396 En ef maðr v7397 ryfar/ skipan v7398 vndír v7399 styrímanne. v7400 a v7401 sam/lande. v7402 v7403 a v7404 gotlande. bøte v7405 .íííí. v7406 merkr v7407 [halft/ konunge. en halft styrí manne. v7408 En v7409 / ef v7410 maðr v7411 ryfar v7412 skipan a v7413 englande/ v7414 i v7415 orknøyvm i v7416 færøyvm. v7417 a v7418 hiat/lande. v7419 bøte v7420 .vííí. v7421 merkr sylfrs v7422 v7423 halft/ konunge en halft styri manne. v7424 v7425 r/yfar maðr skipan a grøynlande v7426 / eda v7427 v7428 islande. eda i gardum austar/ bøte v7429 .vííí. ørtogar ok v7430 .xííí. merkr. v7431 halft konunge/ en v7432 halft styrí manne. v7433 Nu er v7434 / þegar rofen skipan. v7435 er v7436 hasete v7437 / kømar æigí til skips með v7438 uarne/ngh v7439 sín. v7440 i v7441 [þer stefnur v7442 er aðrer sk/iparer v7443 koma v7444 oc styrí maðr gerer þeim v7445 / orð. v7446 oc hafe v7447 oll slik logh i heím ferd/ v7448 sem þeír hafdu v7449 i brot v7450 ferð. oc se v7451 / skip i alra þeíra abyrgd vm fult/nígh. v7452 þar til er skip v7453 er upp sett. ne/ma styrí maðr uilí betar gort hafa/ v7454

#7 her segír v7455 horsso leíngi skal bida/ styrí manns/ v7456

Nv kømar v7457 byr a. v7458 þa/ [eigu hasetar at v7459 biða styrímanns/ v7460 vm v7461 .ííí. sioar foll. v7462 En v7463 sidan v7464 mego þe/ír sigla. v7465 at useckíu v7466 þo at han v7467 kome/ æígí Nu gengar v7468 hasete v7469 fra skípí/ vttan løyfí v7470 styrí manns v7471 oc v7472 haseta. v7473 þa/ skulu þeír bida hans. v7474 tuau sioar/ foll. sidan v7475 mego v7476 þeír fara at us/eckíu. Nu gengar maðr v7477 fra v7478 skípi/ oc kømar v7479 byr a. þa skulu .ííí. v7480 men./ ganga a land upp. v7481 oc v7482 v7483 standa v7484 eín v7485 uid/ bryggíu spord. en v7486 annar v7487 v7488 up i fra/ honom. v7489 oc hín þridi þar nest. oc/ øpa v7490 sua hatt þrem sínnum. v7491 at huar mege høyra annars raust. v7492 oc ga/nge sidan til skips. En v7493 ef han kø/mar þa eígí. v7494 þa mego þeír fara \123r\ at useckíu. ef hann er a v7495 kristnu lan/ðe stadar. En ef han er a v7496 heidnu/ lande staddar. v7497 þa bidí v7498 hans v7499 tuau v7500 / sioar foll. ef þeím v7501 er haska laust/ firir [heidnum monnum. v7502 Nu stendar/ maðr eftír i v7503 bygdrí øy. þa skulu þe/ir leggia v7504 honom v7505 þar til lanðz/ fe sítt. v7506 En ef madr v7507 stendar eftir/ i ubygdrí øy. þa leggí v7508 v7509 honom v7510 upp v7511 / fím natta uíst. oc v7512 æld v7513 føre. bat/ oc boløyxsi. v7514 huars daghs skikkíu v7515 / sína v7516 Nu stendar maðr eftír en m/atunautar v7517 hans v7518 bioda man v7519 a le/st hans. v7520 ok hafe v7521 uid þat v7522 .íj. v7523 uatta v7524 / En styrí maðr v7525 ok hasetar. kuaddz v7526 / eigí þurfa. þa [frialsa þeír v7527 fe/ hans. uid styri man. oc haseta/ huat sem [af honum v7528 uerdar. v7529 Nu ko/ma hermen a v7530 þeím. oc kømar/ v7531 eit huart v7532 uappn v7533 v7534 ínnan bordz af/ ufridí v7535 oc verda men sarer. v7536 v7537 eða/ ðrepner. oc hafa þeír eígí bodet/ man a lest hans. v7538 er eftir stod. þa/ hefír han firir gort huaríum/ pæningí v7539 er hann v7540 atte. þar a v7541 skipí./ Nu fara men með allra manna v7542 / rade af v7543 skipi. bede v7544 styrí manns v7545 ok h/aseta. oc kømar nu v7546 ufriðr a v7547 / þeím. þa hafe v7548 þeír v7549 v7550 sít fe. er fia/rre v7551 ero v7552 stader. v7553 ef hínír fa uart v7554 / er eftir ero v7555 a v7556 skipi.

#8 [vm kast oc/ storma/ v7557

En v7558 ef men hítta í/ storma eða v7559 siowar v7560 volk. v7561 eda/ i v7562 þen uanda. at v7563 þeír v7564 þurfu at v7565 le/tta [skípí sínu. v7566 þa skal v7567 allum ifír/burd fyrst v7568 kasta. [En ef v7569 meira/ þarf firir bord at v7570 bera. þa skal/ þui v7571 kasta er þungast er oc fe/mínzt. v7572 v7573 [ef þui ma na. v7574 oc v7575 skulu/ þeír v7576 aller sem ínnan bordz ero v7577 / gialda v7578 þeím verd fírír. v7579 er v7580 atte/ sua mykít sem han v7581 mette v7582 uerd v7583 / firir v7584 fa v7585 i kaupstað. þeím sem/ þeir v7586 koma til. v7587 sua at v7588 allra þeirra/ skade verdí iammykil. v7589 at v7590 iamnu/ fe. þui at kast v7591 skal fara eftir v7592 / fiar v7593 magne. v7594 En æígí at v7595 ma/nmergð. eda v7596 lesta tale. En v7597 ef/ þeír koma með v7598 heilum buncka v7599 til/ kaupstadar. sua at þeír hafa v7600 \123v\ ængo v7601 v7602 kastat. þa skulu þeir sua ifír/burd v7603 skipta. at aller hafe v7604 iammy/kít af. v7605 iamft v7606 styrí maðr v7607 sem v7608 ha/setar. v7609 nema v7610 þeír skulu hafa v7611 hal/fu v7612 meirí leigu. v7613 firir [þær lester v7614 / en v7615 aðrar. þær er þar v7616 uaro [ut ueg/nar v7617 i v7618 þat v7619 skip v7620 sua margar sem þe/r uerða. v7621 En þat er ifir burdar/ er þa liggar eftír. er huar hef/ír veget v7622 sína lest fulla. upp. v7623

#9 her/ segír v7624 ef men briota skip sín/ v7625

Nu v7626 ef men v7627 hitta i þau v7628 ualk v7629 / oc uafellí v7630 at þeir v7631 v7632 lesta sk/ip sín. v7633 sua miok at uarneg v7634 þur/fi v7635 af at bera. oc er v7636 þo v7637 bøtanða. þa/ skulu v7638 hasetar. biða v7639 halfan man/að sygna v7640 daga. En ef nocrer/ skiparar v7641 skiliaz v7642 v7643 fyr uid skipp/ en nu er sakt. v7644 firir uttan v7645 rad oc v7646 / løyfí v7647 styrí manns. v7648 þa v7649 er sa v7650 seckr .vííí./ ørtogom v7651 ok .xííí. mǫrkum. sylfrs. v7652 uid konungh/ ok styrí man. v7653 er fyrst v7654 gengar af v7655 / En v7656 huar annara v7657 .mǫrk. sylfrs. en siðan v7658 / gengar v7659 af. þar til er þeír ero v7660 / sua famenna v7661 v7662 at skip er eí v7663 ført/ firir famenníz v7664 saker [En þeír ero v7665 eigí v7666 sakkaðr v7667 er sidan v7668 ganga af/ En ef skip brytar í spon. v7669 ok ero men v7670 / a fridu v7671 lande. v7672 þa skiliz v7673 men eigí/ fyr uid skipp. en borged er v7674 reida/ þeím v7675 sem þeír mego upp v7676 na. v7677 ok sua v7678 / skipí v7679

#10 v7680

Siglíngar men v7681 skulu v7682 ecki v7683 ho/ggva v7684 i annars manz marku. v7685 nema v7686 / vm færða men. farar greida bott/ ef bilar af skípí þeíra. v7687

#11 v7688

Nu þarf/ skipp upp at v7689 settia. v7690 skere styrí maðr/ bod v7691 sua uiða. at þeir uerdí v7692 ful afla v7693 / til v7694 upp at drega v7695 ok ut v7696 þat v7697 skipp v7698 v7699

#12 [her/ segír tueggia/ punda far leíga/ v7700

En v7701 ef maðr leigir v7702 / eíns v7703 v7704 pundz v7705 / far af v7706 styrí manne eða at v7707 haseta/ oc v7708 byggir han v7709 honom v7710 [at lagum v7711 ø v7712 / medan han hefír v7713 eit pund v7714 [ínnan/ bordz. v7715 þa a [han er han leigit v7716 En/ v7717 ef maðr leigír .íj. punda far at v7718 has/etta oc þo sua v7719 at fleírí se. þa a hann/ þo v7720 slikt v7721 at v7722 hafa af þuí v7723 sem huar v7724 / af sínum pundum En ef hasete v7725 / uil eígí faret v7726 hafa. v7727 þar v7728 v7729 sem han/ tok v7730 ser v7731 fare. ok hefír v7732 han v7733 eckí v7734 \124r\ a v7735 skip boret. þa skal han v7736 greida v7737 v7738 slí/ka leigu sem han festí honum. oc føre/ v7739 han v7740 þengat. v7741 sem hann hafde v7742 ser v7743 fa/re tekit. v7744 En ef styrí maðr ryfar skí/pan vndír v7745 haseta. v7746 þa skal hann v7747 allu/ þui v7748 up halða uid v7749 haseta. sem hase/te v7750 skildí styrí manne. v7751 ef hann hefdi/ v7752 vndír honom v7753 rofet. v7754 Nu tekar maðr/ ser fare oc ber a hofn sína [a skip v7755 / oc bera v7756 v7757 þer naudsyníar v7758 til v7759 með v7760 honum v7761 / at honum er fullar skade. oc mykil van/hagar v7762 ef han fær. þa v7763 fae v7764 han v7765 [sty/rí manne v7766 annan v7767 iamgodan v7768 man v7769 / i [stad sín. v7770 oc iammycla lest ok leigv/ En ef han v7771 fer v7772 engan. v7773 þa v7774 fare sia/lfar. v7775 nema styrí maðr lofe v7776 honum./ af at ganga. v7777

#13 [vm bardaga i kau/p ferdom/ v7778

Nu v7779 ef men be/riazt i kaupferdom. oc sett/az v7780 þær v7781 v7782 með v7783 styrí manz v7784 raðe. oc ha/seta [ínnan bordz. v7785 þat a v7786 huargen v7787 / at ríufa. En noreghs v7788 konungr v7789 a sekt v7790 / þa v7791 er uiðr liggar. v7792 oc søke sa v7793 konungs/ syslu v7794 maðr. en v7795 þer hefír len v7796 sem v7797 þe/ír ríufa bunka v7798 sín til upskipa/nar. v7799 oc v7800 skipa v7801 af skipí En ef no/reghs men beriaz. eda gera an/nur unyttí v7802 þar v7803 sem sekt v7804 liggar v7805 / uidr. i danmarku. eða i v7806 adrum sta/dum. v7807 oc bøter v7808 þeím konungs vmb/ods manne. v7809 sem þar hefir v7810 len/ ifír. v7811 þa ero þeir useckir uiðr/ noreghs konung. er þeír v7812 koma he/ím. v7813 ok hafa þeír þar v7814 til v7815 v7816 .íj. man/na v7817 uítní uid. v7818 at þeir bøtto þar v7819 / sem þeir brutu. [ef þeír hafa v7820 uid/ utlenska v7821 at. v7822 En ef v7823 normen v7824 / beriadz v7825 v7826 sín ímillum. bøte nor/egs konunge frid brot. v7827 er v7828 þeir ko/ma heím. v7829 þui at a v7830 hans þegnom v7831 / var vunít. oc se v7832 þuí meír uidr v7833 / sundar þyckt [sín a millum v7834 /

#14 her segír v7835 vm hafnar ran/ v7836

Sa a hofn er rør. v7837 en sa v7838 lege v7839 / er fyrst kømar v7840 festum v7841 a/ land v7842 vm v7843 festar hell. v7844 En ef v7845 [maðr/ ueitír manne v7846 hafnar ran. þa/ seckiz han v7847 halfre v7848 .mǫrk. sylfrs. uiðr/ konungh ok uid þa v7849 sem a þui skip/í ero. v7850 sua v7851 styrí maðr sem v7852 adrer v7853 ha\124v\setar. v7854 oc v7855 a þa sekt halfa v7856 konungr en/ halfa sa v7857 er hafna v7858 ran v7859 er v7860 ueít. v7861 oc/ skiptí at v7862 man mærgh. v7863 En v7864 þat er/ hafnar ran. ef maðr høggar festar v7865 / manz v7866 eda løysir. eda v7867 bøger v7868 v7869 or/ lege. þeím sem i v7870 ligar v7871 firir. Nu/ ero marger men a skipí saman v7872 / þeír sem sidare komo. v7873 oc bua eí aller vm v7874 eit lunderni v7875 oc v7876 v7877 seggia/ sumír v7878 at eígi mundí at v7879 uera v7880 rot v7881 / ef þeír v7882 rede. v7883 v7884 syní v7885 v7886 eín eidí [huar/ þeira v7887 ok se þa v7888 [sak laust. v7889 En ef þe/ir uilia eígí v7890 bøta. v7891 er hafnar ran/ gera. v7892 þa v7893 søke sem uíta fe. þar sem/ þeír ríufa bunka v7894 sín v7895 til uppskí/panar. v7896

#15 v7897 vm hafnar ran v7898

þat er oc v7899 hafnar ran v7900 ef v7901 men/ sigla v7902 a v7903 akkeres sete v7904 i hofn/ oc sigla adrer v7905 eftír þeím. v7906 ok leggía v7907 / sua ner v7908 at [eígí er v7909 suæífíngar v7910 / rum. v7911 Nu røda v7912 hínír v7913 vm er/ fyrrí komo v7914 til hafnar. v7915 oc bid/ia hína v7916 [brot leggia. v7917 er sidar ko/mo. v7918 sua at skip þeira hafe v7919 sueif/uíngar v7920 rum. at v7921 eigí liggi sk/ip v7922 a strengíum þeíra. v7923 Nu uilia þeír eigi ryma. v7924 þa er þat v7925 hafnar/ ran. Sua ok v7926 ef skip brytar vn/dir þeím. eda uerdar v7927 brot/ at v7928 leggia. er fyrrí komo. v7929 þa liggar/ v7930 slikt v7931 uiðr þetta v7932 hafnar v7933 ran sem/ uiðr hít fyrra. v7934 En v7935 ef þeir brio/ta skipp vndír v7936 monnum. v7937 er sidar ko/mo. v7938 huart sem þeír briota i ak/keres settom. v7939 eða v7940 landfestom/ eða gera reida v7941 spel. þa skulu þeir/ bøta v7942 reida v7943 spell v7944 v7945 sem v7946 skynsamer v7947 / men meta. oc afvndar bot v7948 v7949 [eftir/ laga dome v7950 [Nu uilia þeír v7951 eigí/ bøta. þa liggar v7952 v7953 su hín sama sok v7954 / uiðr. sem [adar seggir v7955

#16 [Ef maðr/ tekar bat oc at festa batt/ v7956

Nu skal styrí maðr [bate rada. v7957 En v7958 / ef þeír liggía uiðr ackere v7959 / v7960 lete v7961 flytía haseta [eín tíma v7962 til/ landz [a degí v7963 ok ut aftar. En/ mat sueín v7964 þrysuar. v7965 [ein tima v7966 at/ taka uattn. en v7967 tuísuor v7968 at v7969 mat/ bua. þa v7970 skal sa bat festa er si/dast v7971 gengar af. v7972 En baz festar \125r\ skulu v7973 takaz v7974 fram at v7975 bunkabr/vn v7976 ef v7977 batar er hentar v7978 at skipí v7979 / Nu v7980 ef v7981 brestar or v7982 [borde eda by/rdí. v7983 eda v7984 rongh v7985 eda slitnar v7986 baz/festar. þa abyrgist styri maðr bat/ sín. oc fae hasetom annan bat v7987 / eða abyrgist [styrí maðr v7988 alt þat er/ a v7989 skípí v7990 er. ef nokot kan a v7991 v7992 at v7993 bre/sta. v7994 firir batt løysis saker En ef/ knutar v7995 losnar. bøte v7996 sa batt v7997 er v7998 / knut v7999 knyttí. v8000 ef eígí kømar ba/tar v8001 aftar. eda fae v8002 annan batt/ v8003 v8004 En v8005 ef nokor v8006 tekar bat v8007 [at ulø/yfí v8008 styrí manns. þa v8009 lysí v8010 han v8011 rane a/ hendar honom. v8012 v8013 En ef nokor v8014 / tekar batt ok rør v8015 brot. v8016 vttan lof v8017 / sua langht at leita þarf. þa er/ hann seckar .mǫrk. sylfrs uid styrí man v8018 / ok fae v8019 iam godan bat aftar sem/ v8020 han tok. v8021 En ef nokot granðar/ [monnum eða v8022 skipí v8023 [medan en batar/ er brotto. v8024 þa skal han v8025 bøta .vííí./ ørtogum ok .xííí. mǫrkum. sylfrs v8026 halft konunge en/ halft v8027 styrí manne. En v8028 ef i v8029 spo/n v8030 brytar. v8031 bøte skada þen v8032 allan v8033 / v8034 sem vi. v8035 skynsamer v8036 men meta/ En ef v8037 skip er brotet. v8038 þa lete v8039 sa/ bøta v8040 er bate v8041 rere v8042 brott. v8043 v8044 [bøte a of/an fím .mǫrkum. v8045 sylfrs. v8046 halft v8047 konunge. en v8048 halft v8049 sty/rí manne. En firir huarn man er/ tyníz firir bat løysís saker. bøte v8050 / sa er bate rode v8051 brot. slikt v8052 þeng/gildí. oc slikar v8053 v8054 bøtar. v8055 sem konungr/ leggar rad a. v8056 með badztra v8057 manna til/lagu. v8058 v8059

#17 hér segír v8060 vm asiglíngh skipa/ v8061

En v8062 ef men sigla v8063 með lande f/ram i v8064 sam flote. þa skulu/ þeír [er vm uilia sigla. oc þeir/ er yttrí sigla ueggia þeím er ínrí/ siggla sua at eígí bege at lande./ eða at boða. eda at nese. v8065 En ef/ men v8066 [hítta i v8067 þrabeítíngh. oc [si/gla hínír v8068 a vedar honum. v8069 oc begia v8070 / hann v8071 at bergí. eða at v8072 boda. v8073 oc [le/tar hann lif v8074 sít firir [þa sok v8075 eda br/ytar [skip sít v8076 i spono. v8077 þa bøte/ þeir v8078 spel v8079 er honum v8080 begdo v8081 af v8082 leid./ sua v8083 sem skynsamer v8084 men v8085 meta v8086 / oc afvndar bot v8087 eftir laga v8088 do/me. v8089 En ef men v8090 beíta v8091 þra beítíngh \125v\ oc ber þeím v8092 at. bodom er a leid lig/gía. v8093 oc hann uil helðar a þa v8094 sigla en v8095 / i v8096 boda v8097 at v8098 bríota. v8099 [Nu ef v8100 skíp þeíra v8101 / brotner. v8102 eða reidí v8103 slítnar. v8104 v8105 er v8106 [ue/rdar siglt. v8107 oc v8108 uilia v8109 þeír v8110 eígí ue/ggía. þa koma v8111 þar engar bøtar v8112 / til. v8113 þuí at þeím v8114 er v8115 allum v8116 naud/syn v8117 at. v8118 Nu sigla men til miora v8119 / sunða v8120 með samflot. v8121 þa eigu þeír/ siglíngh at v8122 mínka. er sidar v8123 fara/ þar huar sem staðr v8124 er. v8125 sua at/ engom stande v8126 fartalme at. v8127 mín/ka skal v8128 siglíngh. með [heflan. ok ha/lsan. v8129 v8130 v8131 heldar v8132 nídar leggia. v8133 en a/ v8134 sigla. v8135 v8136

#18 hér segír v8137 en vm asiglíngh/ v8138

En v8139 ef men v8140 sigla a v8141 adra v8142 men v8143 / naudsynía laust. huart/ sem þeír v8144 sigla til sunða. v8145 eda v8146 v8147 í v8148 / hafe. eda með lande fram. v8149 oc v8150 ge/ra [þeír monnum v8151 speluirkí. þa v8152 bø/ta firir skut stafn .íj. aura v8153 er v8154 / brotnar v8155 firir ofan refsíngh. v8156 / En firir framstafn .íííí. ørtogar. v8157 v8158 ef i/ andfangnum v8159 brestar v8160 firir ofan/ sío. En ef stamfn brestar v8161 oc re/nnar v8162 sior ín v8163 v8164 bøte v8165 .mǫrk. sylfrs. En ef [hi/amul uol v8166 brestar v8167 eða styri með v8168 hi/almuluolar v8169 hald v8170 bøte øyrí v8171 v8172 firir/ huart þetta. v8173 en ef styrí brestar/ sundar i mídíu bøte .íj. aura v8174 / v8175 oc v8176 ef v8177 iarn brestar v8178 af styrí. v8179 En/ ef v8180 sax v8181 brestar. v8182 bøte .íj. ørtogar/ v8183 ok [sua firir v8184 hals huarn. ok sua v8185 v8186 ef/ bard v8187 brestar. v8188 En firir iardar v8189 huf/ .íj. aura. v8190 En firir megín v8191 huf bøte v8192 / mork. v8193 En v8194 ef tre brestar. v8195 bøte v8196 / v8197 .mǫrk. v8198 En ef hialpreip v8199 brestar bøte v8200 / .íj. v8201 ørtogar. v8202 v8203 firir drengh v8204 ørtogh/ v8205 En firir skaut oc v8206 v8207 aktauma v8208 v8209 [.íj. ørtogar. v8210 v8211 nema ass v8212 se utí. oc ekk/ít v8213 í v8214 v8215 seglí. v8216 þa skal v8217 bøta v8218 øyri v8219 firir/ huart þetta. v8220 v8221 En v8222 firir [hafudben/dur huariar v8223 .íj. ørtogar. v8224 firir støde/ngh v8225 øyrí. v8226 En v8227 firir dragreíp v8228 .íj. aura/ v8229 ok v8230 v8231 firir stagh. En v8232 firir sma reipp/ huart v8233 ørtog. v8234 en v8235 firir bryggíu .íj. v8236 / ørtogar v8237 v8238 En ef [men sigla a men v8239 ok/ brytar skip þeíra. v8240 sua at eigi/ er v8241 bøtande. bøte aftr v8242 skip þeirra v8243 / v8244 sem skynsamer v8245 men meta \126r\ oc sua firir v8246 farm v8247 allan. v8248 ok afundar/ bot v8249 [eftir laga dome. v8250 allum v8251 v8252 er a ua/ro. v8253 ef hann braut með v8254 uilia sínum/ En ef uada uerk uar. v8255 þa v8256 sanne v8257 / v8258 með [ein eidí. v8259 oc v8260 falle v8261 v8262 niðr afundr/ bot. v8263 en v8264 þat ero v8265 .íí. aurar. v8266 er huar v8267 / v8268 a v8269 er a er siglkt v8270 Engi skal a annan/ [sigla eda roa. v8271 En ef v8272 rør. v8273 þa ligg/ar hín v8274 sama sekt v8275 uiðr. v8276 er adar/ skil. v8277 Nu er sakt v8278 vm asiglíngar v8279 / allar. v8280 oc bøte v8281 þo at heilu v8282 huar. v8283 ok v8284 / sektír þer v8285 er uiðr v8286 liggía. þa v8287 eígu v8288 / halft v8289 huarer v8290 styrí maðr v8291 ok hasetar/

#19 her segir v8292 vm sam flot/ v8293

Nw v8294 ef [maðr leggar v8295 or leghe v8296 / oc fer v8297 ørenda sínna. oc leg/gar v8298 bryggíu sína v8299 eftír. v8300 En ef/ men leggia v8301 samflot v8302 v8303 [sín a mell/om. v8304 at farmanna lagum. v8305 þa skal/ engí i fra adrum sigla naudsynía/ laust. [lengra en sía v8306 ma v8307 ass af v8308 bor/de. En ef [þeír sigla v8309 lengra. v8310 bøte v8311 / huar þeir v8312 halfa v8313 .mǫrk. sylfrs. v8314 þeim v8315 er v8316 [í fra v8317 / uar siglkt. v8318 [iam uel v8319 styrí maðr v8320 sem v8321 / v8322 hasettar. En þer v8323 ero naudsyní/ar. er v8324 lifs v8325 haske liggar uiðr. v8326 v8327 fior/ v8328 eda fiar tíon. v8329 En ef þessar nau/dsyníar v8330 liggia v8331 uiðr. v8332 þa ma v8333 sekt/ar laust fra v8334 sigla. Ef v8335 hínír uí/lia þess v8336 suæiria adrer v8337 er i samf/lote uaro v8338 með þeím. v8339 þa v8340 sanne sia/lfar v8341 sogn v8342 sína. með settar v8343 eidí. oc/ se syn v8344 saka v8345 En ef eidar fellar v8346 / bøte sliku v8347 sem adar skil. v8348 En by/ar v8349 logh v8350 skulu v8351 uera a fiskí v8352 nese/ huaríu. oc v8353 sild fiskí. oc v8354 kaup/forom allum.

#20 hér seggir v8355 vm sam ack/eres fund/ v8356

Nw drega menn/ vpp ackere. v8357 oc er v8358 huarke í/ strengar ne nacmidí. þa a v8359 styrí/ maðr v8360 halft. en halft hasetar. nema/ [nokor maðr v8361 kennír v8362 sít. v8363 með v8364 ví/tnum. v8365 oc løysí sidan vtt v8366 af þeím/ er funnu v8367 með v8368 halfuírdí. v8369 ef v8370 uítna er uiðr v8371 notet. v8372 lysa skal v8373 fund v8374 samdrøgars. v8375 er v8376 men v8377 liggia uiðr/ lanð. þat v8378 er byght er. v8379 En ef eígí/ er lyst. v8380 þa ma sa þiof v8381 sok a gefa/ v8382 sa er a. v8383 En v8384 ef maðr v8385 dregar v8386 upp ack/ere. með sokn. v8387 eda kauadz v8388 eftir v8389 \126v\ oc v8390 kømar v8391 reípí í ríngh. þa v8392 hafe/ han v8393 v8394 hína v8395 samu laustn v8396 v8397 af v8398 hínum v8399 / v8400 sem adar v8401 atte. v8402 sem v8403 fyr v8404 uar skilt v8405 / En v8406 ef v8407 eigande kømar eígí til v8408 / [oc engí v8409 hans vmbods maðr. þa eígniz v8410 / þeír v8411 akkere v8412 er funnu. oc v8413 up dr/ogo. v8414

#21 hér segír v8415 vm felagh er menn leggía/ v8416

Nw leggía men felagh v8417 saman/ þa v8418 skulu uattar uid v8419 uera./ þat v8420 felagh ma v8421 v8422 uid engan v8423 man v8424 / auka. nema beggía v8425 se uilí v8426 til. v8427 En/ ef v8428 øykír. v8429 þa skal sa v8430 er fyr lagde/ taka .mǫrk. sylfrs. v8431 af v8432 uskiptu. v8433 oc eígí sk/al han v8434 v8435 føra v8436 v8437 lengra naudsynía/ laust. en skilt uar. v8438 nema han v8439 / [uilí abyrgiazt. v8440 at allu þat fe v8441 / oc v8442 eígí skal hann þat felag v8443 hogga/ brott. ne v8444 liosta. oc eígí v8445 v8446 legordz v8447 / saker bøta. v8448 oc v8449 engar adrar af v8450 nø/yzlur. eda v8451 orskulldír. v8452 nema v8453 beggía/ se uilí til. v8454 En þa er þeír skipta/ felage sínu. v8455 þa leggí hann fram/ sua mykít fe. v8456 sem þeír atto ba/der saman. v8457 oc segir hann v8458 sua v8459 at/ þar v8460 er v8461 ínstøde øyrír allar. oc/ auaxtar. v8462 saa v8463 er [þeir atto v8464 bader/ saman. oc v8465 suæírí. v8466 þar v8467 at [fullan/ eid. v8468 oc v8469 slikan klednad skal hann/ þa v8470 hafa er þeir skipta [felage/ sínu. v8471 sem þa v8472 uar v8473 er þeír v8474 lagdu/ saman. v8475 oc eigí uerrí. v8476 [En ef menn/ leggía v8477 hiafelagh. þa skal sa er/ uid tekar v8478 kledaz oc fødaz af/ sínu fe. v8479 oc eckí af hans v8480 fe v8481 taka/ er hía v8482 felag leggar v8483 uid hann. v8484 ne/ma skipleigu v8485 oc [up burd v8486 v8487 firir þat v8488 / er v8489 hia felagh uar lagt. v8490 v8491 En ha/lfan auoxt. v8492 skal huar þeira v8493 / eiga. v8494 en hín ínstoda øyrí sín v8495 fy/rst v8496 fullan. v8497 v8498 Nu sigla v8499 þeír eftir/ þui sem þeír uurdu v8500 a v8501 satter/ huart [hann skal v8502 sigla v8503 En ef hann v8504 / fer v8505 i v8506 annan stad. v8507 þa abyrgiz/ hann uid v8508 allu. v8509 En ef þeír hitta í/ harda kaupstefnu. oc fer hann/ eigí sua v8510 selt. sem v8511 uírt v8512 uar i he/ndar v8513 honum. þa skal hann v8514 hafa v8515 heím/ v8516 ok føra v8517 þeím v8518 fe sít v8519 er v8520 a. v8521 En ef/ hann sel udyra. v8522 þa skal þat v8523 uera v8524 / þes v8525 skade. er með fer. en eígi híns v8526 \127r\ er fe v8527 a. v8528

#22 hér segir v8529 en vm felagh/ v8530

Nv leggia men felagh. v8531 oc [fa/ra bader í einu skipí. v8532 oc be/ra [fot sín v8533 a skíp. oc fara v8534 þeng/at sem þeír toko v8535 ser v8536 fare. Nu/ lex v8537 annar huar v8538 v8539 síukr. oc ner v8540 dau/da. þa skal felage hans v8541 [tía styrí/ manne. at sua mykit er felag/ þeíra v8542 Nu v8543 ef hann andaz. v8544 v8545 þa sku/lu þeír v8546 uera v8547 uítnís men. er v8548 v8549 uid/ uaro. v8550 ef nokor tortryggír. v8551 oc/ skal fe þar v8552 þegar v8553 uírda. er at/ lande v8554 kømar. v8555 oc v8556 skal v8557 sa uid uír/ding taka. er þa v8558 v8559 fer með. oc føre v8560 / framleidiz. ser til v8561 auaxtar. v8562 En v8563 / ef v8564 hann flytar v8565 ínstoda øyri sín v8566 til/ rez v8567 arfa. eda til v8568 hans vmbods/ manna. v8569 Nu kømar hann v8570 eigí v8571 þeim/ uitnum v8572 uid. v8573 er fe v8574 uírdu. þa te v8575 / hann uítní sín með þeím monnum. er þe/ngat fara v8576 sem [arfar ero v8577 Nu/ andaz felage hans sidan bun/kí v8578 er bundín. oc adar en þeír se/ a for komner. þa setí v8579 man a v8580 / lest hans. þan er bade hallde uppí v8581 v8582 rodre oc v8583 austrí oc v8584 tialdan. v8585 oc v8586 [allum/ kostnade. v8587 af fe [hins dauða. v8588 en v8589 / ecki skal han meira v8590 af v8591 hafa v8592 / nema v8593 erfíngí uilí v8594 [gefa honum. v8595

#23 her/ segir v8596 vm vard hald a skipí/ v8597

Nv ero þeír v8598 a ferd v8599 komner/ ok þurfu v8600 uard haldz. oc uar/yd. v8601 æigí sidar vm daga en vm ne/tar. v8602 þa skulu þeír dag v8603 uord hef/ía i stafne framme. v8604 oc skal fa/ra aftar v8605 a v8606 stíorn. v8607 En v8608 festí ok [fe/stí burdar. v8609 skal hefía v8610 fra v8611 siglu/ v8612 a stiorn. v8613 oc fara v8614 aftar v8615 at v8616 skípí. v8617 / hafnar austar skal hefia v8618 aftar v8619 / a buncka v8620 brun. v8621 oc v8622 fara aftar v8623 at v8624 / skipí. Siglíngar austar. v8625 ok rauorðr v8626 / [skal hefía v8627 uid v8628 siglu. a bacbord/ v8629 ok fara aftar v8630 eftir v8631 skipí. þau æm/bette ero nu v8632 told at [biar manna v8633 lagum/ er uera eigu v8634 a huaríu v8635 loglego v8636 / skípí En huart er þeíra v8637 loglegt v8638 / v8639 en v8640 sessom ma telia ok v8641 [hamlum/ ma skipta v8642 v8643

# [vm sakøyrí konungs/ v8644

Allar þer secktir. er v8645 til falla/ ínnan. biar. v8646 oc ínnan v8647 takmarka v8648 \127v\ biars vars v8649 þa a konungr ein þegn/gildi oc oll v8650 ubota v8651 mal oc vtleg/dar mal. v8652 oc fe v8653 v8654 þat v8655 er stolet er v8656 / or v8657 konungs garde. oc sua v8658 firir forb/od v8659 En [allar adrar sectir. v8660 þa v8661 / eigu biar men þridíungh. oc v8662 sy/slu maðr þridíungh. v8663 v8664 gialkyrí þrid/iungh. v8665 vttan v8666 v8667 skipdrattor v8668 oc bia/r v8669 geld þat v8670 a gialkyrí eín sama/n En v8671 han er v8672 oc v8673 skyldugar v8674 at le/ta v8675 blasa til [skipdrato alla. v8676 oc/ v8677 kasta [þa men v8678 i myrkua stofu/ er þar gera v8679 til. v8680 eda v8681 v8682 randsakz. v8683 / huss. oc alla refsingh at ueíta v8684 / eftir moz v8685 manna dome./ v8686

[Fíníto libro sít laus et gloria christo v8687 /

Noter:

n1. Forkortinga her og i den følgjande innleiinga tilsvarar dei som er brukte i Ordbog over det norrøne prosasprog. Registre, med unnatak av «OsloUB», som er utdatert, og endra til «NB». Ei liste over handskrifter med fullstendige signaturar finst i kjeldelista.

n2. I dette handskriftet står mesteparten av Bylova skriven i ei yngre papiravskrift. Ein mindre del står skriven på fire eldre pergamentsblad som sannsynlegvis opphavleg kjem frå AM 305 fol. (Ob). Vi har markert dette slik at lesarar kan finne igjen dei aktuelle blada.

n3. Skre, «The Development of Urbanism in Scandinavia», 85. Om historia til urbaniseringa i Skandinavia og spesielt Noreg, sjå f.eks. Helle og Nedkvitne, «Sentrumsdannelse og byutvikling i norsk middelalder»; Andrén, «State and Towns in the Middle Ages. The Scandinavian Experience»; Andersson, «Urbanisation»; Helle, «Frå opphavet til omkring 1500»; kapittel i Andersson m.fl., red., De første 200 årene – nytt blikk på 27 skandinaviske middelalderbyer; kapittel i Jan Brendalsmo, m.fl., red., Den urbane underskog; Ersland, «Bergen 1300–1600. A Trading Hub between the North and the Baltic Sea»; Tveit, «Urban Law in Norwegian Market Towns»; Tveit, «Resource Regulations and the Failure of Northern Market Towns in 14th Century Norway».

n4. Helle, «Frå opphavet til omkring 1500», 110.

n5. Orning, Frem til 1400, 211–214; Tveit, «Urban Law», 109.

n6. Tveit, «Urban Law», 109, sjå diskusjon på s. 108.

n7. Helle, «Frå opphavet til omkring 1500», 110.

n8. Orning, Frem til 1400, 214; Ersland, «Bergen 1300–1600», 431.

n9. Om søppeldeponering, sjå f.eks. Christophersen, «Medieval Urban Environment: Between Mental and Material Practices»; Økland og Høiaas, Bare boss? Håndtering av avfall gjennom 1000 år; om brannvern, sjå Tveit, «Urban Legal Procedure», del G; mer generelt om infrastruktur, sjå Molaug, «The Infrastructure of Oslo from the 11th to the 17th Century», og Øye, «The Infrastructure of Bergen in the Middle Ages and Early Modern Period to c. 1700».

n10. Tveit, «Urban Law», 117.

n11. Om arkeologiske kjelder i bl.a. Oslo, Bergen og Nidaros, i tillegg til det som allereie er sitert, sjå f.eks. Christophersen og Nordeide, Kaupangen ved Nidelva; Johansen m.fl., red., En aktivist for Middelalderbyen Oslo; Garnier og Vedeler, «Revealing Medieval Culinary Practices in Norway». For ny forskning på Bylova og byar, sjå Tveit, «Urban Law in Norwegian Market Towns» og Tveit, «Resource Regulations».

n12. Bjarkøyretten til Nidaros er utgjeven i Norges gamle Love indtil 1387, 1:302–336; om lova, sjå f.eks. Blom, Hellig Olavs by, Trondheims historie 997–1997. Det fanst også ein rett for Bergen by som nå er tapt, men andre bylover før 1276 veit vi lite om.

n13. Niitemaa, «Bjärköarätt».

n14. Konungs skuggsiá, 5.

n15. Bjarkøyretten. Nidaros eldste bylov, XVI.

n16. I AM 309 fol. (Oslos bylov) og i AM 31 8° (Bylova i generell utforming). Vi finn bjarkeyjar réttr ok bǿjarmanna lǫg i Holm perg. 28 4° (Tønsbergs bylov), Holm perg. 34 4° (Bergens bylov), NB Ms.4° 507 (Bylova redigert til bruk i Stavanger) og NKS 1642 4° (Tønsbergs bylov). Desse seks handskriftene har også elles eksempel på bjarkeyjar réttr. I overskrifta på bolken om byordninga har AM 61 a 4° (Bergens bylov) biarkeyrett ok biar.

n17. Frostatingslova, 162.

n18. Lova teikna opp grenser for byane (sjå kap. 26 i kjøpebolken), men Tveit meiner at det likevel ikkje blei gjort skarp skilnad mellom by og bygd i praksis (sjå «Urban Law», 118).

n19. Sjå f.eks. note 1 og 11 i Prologen, Kong Magnus Håkonsson Lagabøtes landslov, henta frå nb.no/forsking/lagabote/ressurser.

n20. Tveit, «Urban Law», 110–111; Tveit, «Urban Legal Procedure in Fourteenth-Century Norway».

n21. Miriam Tveit har nyleg forska på Bylovas faktiske bruk i to publikasjonar, sjå «Urban Law», 111–117, og «Urban Legal Procedure», del C.

n22. Storm, «Haandskriftbeskrivelse», 571.

n23. Sjå Grohse, «Bjarkeyjarréttr and fárrmanna logh. Norse or European laws of the sea?».

n24. Storm, «Haandskriftbeskrivelse», 389–797.

n25. Storm, Om Haandskrifter og Oversættelser af Magnus Lagabøters Love.

n26. Storm, «Haandskriftbeskrivelse», 481.

n27. Storm, «Haandskriftbeskrivelse», 478.

n28. Storm, «Haandskriftbeskrivelse», 481–482.

n29. Hægstad, Nordvestlandsk, 1:120–135.

n30. Sørlie, Færøysk tradisjon i norrønt mål, 19.

n31. Hægstad, Nordvestlandsk, 1:120.

n32. Seip, Norge og Island, B:120.

n33. Storm, «Haandskriftbeskrivelse», 514.

n34. Storm, «Haandskriftbeskrivelse», 571.

n35. Handskriftene i Kungliga biblioteket i Stockholm har gamle signaturar i NgL (C 14–21). Dei viser til den eldre katalogen til Kungliga biblioteket ved Adolf Iwar Arwidson, utgjeven i 1848. Vilhelm Gödel gav ut ei ny katalog i 1897–1900 med nye signaturar; ei liste over dei gamle og nye signaturane finst på side 423–24.

n36. Storm, «Haandskriftbeskrivelse», 735.

n37. Rindal, Handskrifter av norske mellomalderlover ved Nasjonalbiblioteket, 72. Tilgjengeleg på bokselskap.no.

n38. Storm, «Haandskriftbeskrivelse», 425.

n39. Svarar til Isl. chart 79 fol. i Storms handskriftbeskriving, sjå «Haandskriftbeskrivelse», 691.

n40. Svarar til Isl. chart 82 fol. i Storms handskriftbeskriving, sjå «Haandskriftbeskrivelse», 691.

n41. Registrert som Holm Danica 42 fol. i Storms handskriftbeskriving, sjå «Haandskriftbeskrivelse», 692.

n42. Horn, Lov og tekst i middelalderen, 140, 154.

n43. Innleiing til Kong Magnus Håkonsson Lagabøtes landslov, 65–68.

n44. Innleiing til Kong Magnus Håkonsson Lagabøtes landslov, 84.

n45. Samling af Gamle Norske Love, bind 1.

n46. Innleiing til Kong Magnus Håkonsson Lagabøtes landslov, 57.

n47. Samling af Gamle Norske Love, bind 2.

n48. Sjå òg Storm, «Haandskriftbeskrivelse», 592.

n49. Andresen, «Gregers Lundh», henta frå https://nbl.snl.no/Gregers_Lundh.

n50. Bergens gamle Bylov. Efter Membran-Codices.

n51. Sjå meir om Keyser og Munch sitt arbeid i innleiinga til Kong Magnus Håkonsson Lagabøtes landslov, 60–62.

n52. Knudsen, «Magnus Lagabøters bylov», 230.

n53. Mestad, «Knut Robberstad», henta frå https://nbl.snl.no/Knut_Robberstad.

n54. Magnus Lagabøters bylov, oms. Robberstad.

n55. «Lover», 227–272.

v1. Hovudteksten Ba har ingen overskrifter, verken for prolog, dei enkelte bolkane eller kapitla. Prologen mgl. i Bb, c, d, f, g, h, m; Oa, b; 507.

v2. Følgjande overskrifter finst: Her hefr Biorgyniar boc meðr quæðio sending oc bræui Magnus konungs Bi, k, l; Xb, c; her hæfr Bjarkrøyiar rett ok bøarmanna log oc segir þat er eigi greinir i landz bokenne Bm; her hefar upp Biarkrøyar rettar ok biarmanna logh ok þeira grein Ta, b; Hær hæfr Biærc øyar reett Oa; Biarkr øyiar rettr Xa.

v3. Farmannslova kjem først, dinest Friðr oc Blezan Bd, dinest Tingskipan Tb; Farmannslova kjem først, dinest kapittelet allar þær sektir etc., (dette kapittelet er eigentleg siste kapittelet i Bylova, men står i Oa to gonger, først rett etter Farmannslova og så heilt til slutt i Bylova), dinest teksten Sva er mælt at ver skulum mot eiga (første kapittel i byordninga) Bf, Oa, b; Bylova begynner med þat er nu þuinæst at ver Biorguiniar menn uerðum miok uið kaup at lifa etc.(frå kapittel 6) i kjøpebolken i Bg, som elles berre har med nokre få kapittel frå kjøpebolken og eitt frå tingfarebolken; Farmannslova står inne i Landslova, mellom kjøpe- og tjuvebolken, og sjølve Bylova begynner med byordninga, kapittel 1: Sva er melt at ver skulum mot eiga Bh; Be tek til med kapittel 4 i tingfarebolken; Xd, e, f har berre med Farmannslova. Dei øvrige handskriftene begynner alle med Friðr ok blezan.

v4. nað Bk; etc. tilf., resten av prologen mgl. Xa.

v5. sonar son suerres konungs tilf. Bk; Na; etc. tilf., resten av prologen mgl. Bi, l, n.

v6. ollum guðs uinum ok sinum i gulaþings logum Bk; wirdeligum herra Jone erckibiscupi oc ollum gudz vinum oc sinum therum sem thetta breff sia æða høyrra i Nidarosæ Na.

v7. vitder Na.

v8. gulaþings logum Bk; Nidarosæ Na.

v9. haffuer Na.

v10. mgl. Na.

v11. mgl. Bk.

v12. radi tilf. Na.

v13. lunenda Na.

v14. mgl. Na.

v15. ombotalaus Na.

v16. skulud Na.

v17. þat tilf. Bk.

v18. bar Na.

v19. mgl. Na.

v20. dømdudt Na.

v21. haffua Na.

v22. frå at: mgl. Bk.

v23. til Na.

v24. setia Na.

v25. tøtti Na.

v26. vera Na.

v27. skynsamra Bk.

v28. aff tilf. Na.

v29. mgl. Na.

v30. lizit Na.

v31. sva tilf. Bk; tua tilf. Na.

v32. faam Bk; ferdum Na.

v33. gefa Bk; Na.

v34. thalar Na.

v35. langit Na.

v36. aðr tilf. Bk.

v37. fauitrir Bk.

v38. eru Bk.

v39. kiennum Na.

v40. uankunnandi Bk.

v41. nu tilf. Na.

v42. mgl. Bk.

v43. á tilf. Na.

v44. hinnar hælgu Mariu oc tilf. Na.

v45. mgl. Na.

v46. frå ok: mgl. Bk.

v47. skynsamasta Na.

v48. skillid Na.

v49. giort Na.

v50. huer Na.

v51. balckunum Na.

v52. henni Na.

v53. at Na.

v54. aðr Bk.

v55. en Bk; Na.

v56. mgl. Na.

v57. bere Na.

v58. skipizt Bk.

v59. se tilf. Na.

v60. skodader Na; frå næfnðir: mgl. Bk.

v61. mgl. Na.

v62. resten av prologen mgl. Bk.

v63. domom Na.

v64. vercka Na.

v65. lydum Na.

v66. lysinger Na.

v67. lænttogar Na.

v68. altyda Na.

v69. mgl. Na.

v70. umbodz Na.

v71. biskopnum Na.

v72. hoffdingum Na.

v73. mgl. Na.

v74. mgl. Na.

v75. oc ræfsa theim Na.

v76. Erffdar Na.

v77. thær høyrir Na.

v78. at Na.

v79. thar Na.

v80. sem Na.

v81. mgl. Na.

v82. ærffdar Na.

v83. er wardhaldar sætnigar oc boar skipan Na.

v84. nockor huss ædra garda Na.

v85. med skynsæmdr at giæta oc med sømelegom hagrædom at niota thess goda sem gud hæffuir lett hinum Na.

v86. thue nest ær vidbunada bolcker með thui flæira ær that fylgir Na.

v87. høyrir Na.

v88. at giæta sins afla Na.

v89. Efftir vidbunada bolck Na.

v90. laus Na.

v91. skip æða garda Na

v92. reffsingum Na.

v93. fara Na.

v94. Efftir thiofua bolck ær farmann logh, thui at thæir turffuu meðt myckil vargygd oc forsio at væria farir tioffuom oc ransmonom æða odrom haska, ær vti fara með sino goðz tilf. Na.

v95. Bockænu Na.

v96. at er underprikka.

v97. frå a: æige Na.

v98. Efftir Na.

v99. fallizt Na.

v100. viga færdi, oc tilf. Na.

v101. onnir retta til Andir med same hand Na.

v102. ær tilf. Na.

v103. sem than mal gærduzst tha skal oll effter thui dømast, sem tha varo logh i lande, ær thæ mal gærduzst. Na

v104. Bidum Na.

v105. varkunnir Na.

v106. hæuer Na.

v107. hæffdum Na.

v108. sialdar Na.

v109. mgl. Na.

v110. i. Her hefr þingskipanar bolk biorguinar manna (Vm logðing i biorguin Bd). ii. Vm raðs menn i biorguin. iij. Huersu lengi þing skal standa. iiij. Um griða settning a logðingi. v. Vm gialkyra oc syslu mann. vj. Vm alla logsamda doma Bb, c, d; Her hefr upp þingbolk (þingbok Bl) biorgyniar bocar oc segir um þing (mgl. Bk, l) sættning. oc hueria til þings skal nefna (capitulum tilf. Bl) Bi, k, l; Her hæfr Biarkrøyiar rett ok bøarmanna log ok segir þat er eigi greínír i landz bokenne Bm; Her hefr þingfarar bolk til bergvíníar þíngs fyrsta Capitula Bn; Her hefar upp biarkrøyiar rettar ok biarmanna logh ok þæira græín Ta, b; Um logþingi vart biar manna ok vm næfndar man Xa; Her hefuir hina retta Byar Manna Laug, æða Biarkøiar ræt J Norigi rættulega Danskadt 507. Heile bolken mgl. Bf; Xb, c.

v111. Vm logðing i biorguin tilf. Bd.

v112. fagnaðr Ta, b.

v113. etc. tilf.Ta, b; Friðr ok blæzan står framfor sjølve kapitteloverskrifta Xa.

v114. ok tilf. Bl, m.

v115. mgl. Bd, k, m.

v116. Sancta Na.

v117. mgl. Bi, k, l, n.

v118. mgl. Bm; Na.

v119. mgl. Bm, n.

v120. frå arnaðar orð mgl. 507.

v121. vere Bb, c, d, k, l; 507.

v122. oss tilf. Bb, c, d, i, k, l, m; Na; 507.

v123. Breygnyniar Bi; Nidarosar Na; N: Byar Monnom 507.

v124. þíngs tilf. Bn.

v125. frå ollum: mgl. Bk, m.

v126. bæðe tilf. Bn; Na.

v127. Amen tilf. 507; frå vars: mgl. Ta, b; Xa.

v128. vare Na.

v129. sín tilf. Ta, b.

v130. i bø varum tilf. Bm; a tilf. Bn; i tunsbergí tilf. Ta, b; i kaupange tilf. Xa.

v131. mgl. Bb, c, d, k; 507.

v132. frå næsta: (a tilf. Tb). sunnu dagen nesta eftír Ta, b.

v133. hín tilf. Xa.

v134. Brettifuu messo dag Tb.

v135. gillda Bb, c, d, i, k.

v136. frå i Mariu: i krosgilldis skala i Nidarosæ. J things stad rettom Na; þar sem logmanne syníst oc aðrum raðes monnum bæzst til uera fallet Ta; i olafs gilldiss skalla varom i þingstað rettomTb; þar sæm syslu maðr ok gialdkyri gerir rað fyrir Xa; a þinghstað æða Raaðstǫfu rættom 507; mgl. Bm.

v137. þa Bd.

v138. nauðsynia Bk, l, m, n; Na; Tb; Xa.

v139. þar 507.

v140. logþingis Xa; 507.

v141. mgl. Xa.

v142. ok Bm, n; Ta, b.

v143. skolu Bi, k, m, n; Ta, b, Xa.

v144. fiordongs Na.

v145. næstu Bi.

v146. kapitula Bc, d, k, n.

v147. mgl. Na.

v148. mgl. Tb.

v149. etc tilf., resten av kapittelet mgl. Bi.

v150. frå loglegr: logleger umboðs menn, resten av kapittelet mgl. Bm.

v151. etc. tilf., resten av kapittelet mgl. Bk, l.

v152. nefní Ta, b.

v153. mgl. Bd.

v154. fallur Na.

v155. frå bæzt: mgl. Bn.

v156. synízt Bc; Tb; 507; þyckia Bn.

v157. venaste Na.

v158. etc. tilf., resten av kapittelet mgl. Xa; resten av kapittelet mgl. Ta, b.

v159. at Bb, c, d; 507.

v160. mego Na.

v161. etc tilf., resten av kapittelet mgl. Bn.

v162. þenna Bb, c, d; Na; 507.

v163. fyrstan Bb, c, d; Na; 507.

v164. þings Bb, c, d; 507.

v165. æða Raaðstǫfua tilf. 507.

v166. Nidarosæ Na; J N: Byæ tilf. 507.

v167. helgu Bb, c, d.

v168. hueru Na.

v169. i biorguin tilf. Bb, c, d; y Nidarosæ tilf. Na; I N: Bye tilf. 507.

v170. venastar Na.

v171. sinu Na; 507.

v172. mutu 507.

v173. næffna Na.

v174. oc nemfna tilf. Bb, c, d.

v175. þetta Bb, c, d; 507.

v176. uinna Bc, d.

v177. in Na.

v178. En logmader skall haffua i Bockar sylffuer halffua mark á huæriu Logtinge aff huæru mana fe. æðr then sem Bockona læss tilf. Na.

v179. Vm raðs menn i biorguin Bb, c, d; Ef menn eru eigi logliga til þings nefndir. eða ef farmenn (form. Bl) eða aðrir menn coma eigi til þings sem mællt er. capitulum. Bi, l; Ef menn eru eigi logliga til þings nefndir (eða ef formen eða aðrer men koma eigi til þíngs sem melt er tilf. Bl) Bk, l; Um raðs manna nemd Bm; huersu nefna skal men til þings ok vm sectir Bn; her segir vm logþíngí Ta; vm logþingi vart Tb. Ner raðsmenn ero sialf næfndir Xa; Vm Raaðmenn J: N: oc æf ey er logliga till þings nempdt. Cap: 2 507.

v180. Nv (En Bk) er sua Bb, c, d, k, l; Na; Ta, b; Xa.

v181. Rader Na.

v182. mgl. Ta, b.

v183. J: N: tilf. 507.

v184. þings Bk.

v185. i Nidarosæ Na; i tunsbergi Ta, b; i kaupange Xa; mgl. Bm, n; 507.

v186. mgl. Ta, b.

v187. .xiij. Bm.

v188. af Bn.

v189. biar varss Tb; frå or: or bø uarom. Sex handgenner men. oc sex aðra garðz bøndar Ta.

v190. Resten av kapittelet og dei øvrige kapitla i denne bolken mgl. Bm.

v191. mgl. Na.

v192. mgl. Bn.

v193. utydeleg Ba; nefnír Bn; nefni til Xa.

v194. resten av kapittelet mgl. Xa.

v195. frå en ef: skal syslu maðr eða gialkyrí eða þeíra loglegar vmboðs maðr nefna et cetera., resten av kapittelet mgl. Ta, b.

v196. menn tilf. Bb, c, d; Na; 507; marga men tilf. Bn; etc. tilf., resten av kapittelet mgl. Bi, k, l.

v197. mgl. Na.

v198. etc. tilf., resten av kapittelet mgl. Bn.

v199. er 507.

v200. þer 507.

v201. mgl. Bb, c, d; 507.

v202. mgl. Bb, c, d; Na; 507.

v203. huærum Na.

v204. adera Na.

v205. lauglega 507.

v206. forfaller Na; forfallalaust 507.

v207. mgl. Na; 507.

v208. mgl. Na.

v209. komen Na.

v210. aff neffnðr monnum tilf. Na.

v211. mgl. Bb, c, d, Na; 507.

v212. meta 507.

v213. armaðr Bb, c, d; 507.

v214. frå ok: mgl. Na.

v215. Rader menn allu ero Na.

v216. skylldir Bb, c, d; skulder 507.

v217. þeima Bd; Na.

v218. mgl. Na.

v219. mgl. Bb, c, d; Na; 507.

v220. þui Bb; 507.

v221. uirðizt Bc, d; 507; wirdiast Na.

v222. secker Na.

v223. Huersu lengi þing skal standa. Bb, c, d; Um væbond oc eið þeirra er i logrættu eru nefndir. oc um sækt þeirra er ologligra ero i logrættu eða utan. oc nær til þings skal ringia oc huersu lengi a þingi skal sitia. Bi; Um vebond ok eið þeirra er nefndír ero i logrettu eðr utan ok ner til þings. Bk; vm uebond ok eið þeirra er nefndír ero i logretto æða uttan. ok ner til þíngs skal rínggía. ok huerso lenge er menn skolo a þingi uera. Bl; um þíngskípan ok síðsemð a þíngínu. Bn; her segír at logmaðr ok logretto menn skulu raða logþíngí varo. Ta; At logmaðr skall þingi raða. Tb; Vm logþingi ok vebond i kaupange. Xa; Huorusu lenge ting skal standa. Cap: 3. 507.

v224. þing skal standa sua lengi sem logmaðr uil oc honum þickir fallið uera (mgl. Bc, d; Xa) firir mala manna (mgl. Bd) sakir oc logrettu menn samðyckia (sía at høfer Ta, b). tilf. Bb, c, d; Ta, b; Xa; 507; þíng skal standa sua lengí sem. tilf., resten av kapittelet mgl. Bn.

v225. mgl. Bb, c, d, Ta, b; Xa; 507.

v226. Nu skal logmaðr Ta, b; Xa.

v227. leta Ta.

v228. gilldis, Bb, c, d; gillda Bi, k, l; 507.

v229. frå: i maríu: i kros gildis skale i Nidarosæ Na; þar sem logbok uerðar lesen Ta; i Olafs gilldis skala i Tunsbergi Tb; með gialdkyra raðe ok syslu manns i kaupange Xa; J. N 507.

v230. mgl. Ta.

v231. etc. tilf. resten av kapittelet mgl. Bi, k, l.

v232. viða Xa.

v233. men tilf. Na.

v234. eígí Ta, b.

v235. at sitia tilf. Na.

v236. skolu uera (sitia Xa) Bb, c, d; Na; Xa; 507.

v237. mgl. Ta, b.

v238. skal Ta.

v239. .ííí. Tb.

v240. ok skifti sua til at tilf. Xa.

v241. þer Tb.

v242. skal Ta.

v243. Rader Na; heraðz Tb.

v244. aðr Na; mgl. Ta, b; Xa.

v245. Laugrettis Ta.

v246. scitha Na; skípí Ta, b.

v247. þeir Bd; æ Ta.

v248. menn tilf. Tb.

v249. frå: skipti: ok se þeir i nefndir Xa.

v250. huer Na; frå or: nokor nefndar or huaríum þrídíungh biarens Ta.

v251. occ tilf. Na.

v252. mgl. Xa.

v253. ero Ta, þikkir Tb.

v254. vera tilf. Tb.

v255. mgl. Ta.

v256. Sem fyr segir i landzbokinni tilf. Bb, c; 507; resten av kapittelet mgl. Ta, b; etc. tilf., resten av kapittelet mgl. Xa.

v257. male tilf. Bd; Na.

v258. mgl. Bd.

v259. vett Na.

v260. med tilf. Na.

v261. sem tilf. Na.

v262. Fyrsta sin Na.

v263. mgl. Bd; Na.

v264. fyrir tilf. Bd; Na.

v265. vebond Bd; Na.

v266. er Bd.

v267. mgl. Bd; Na.

v268. nemfdr Bd.

v269. frå: með þæima æiðstaf mgl. Bb, c, d; 507.

v270. søkia Bb, c, d; Na; 507.

v271. æða Raaðstufua tilf. 507.

v272. þegar (er 507) Bb, c, d; Na; 507.

v273. vare 507.

v274. thil thæss Na.

v275. klockunni byiar bot Na.

v276. i Bb, c, d; Na; mgl. 507.

v277. Margrætto kirckio stoppli Na; mgl. 507.

v278. æða Raaðstufu tilf. 507.

v279. søkia Bb, c, d; Na; 507.

v280. mgl. Na.

v281. þing Bb, c, d; 507.

v282. mgl. Bb, c, d.

v283. frå til: hær faræ thil byíar æða ælder værde laus Na.

v284. mader tilf. Na.

v285. innat Na.

v286. dryk Bb, c, d; mangat Na.

v287. mæira 507.

v288. vpreistu 507.

v289. sett til i margen med yngre hand Bc; mgl. Bd.

v290. oc tilf. Bb, c, d.

v291. eigi Bb.

v292. mgl. Bb, c, d; Na; 507.

v293. Sem fyr segir i bokinni tilf., resten av kapittelet mgl. Bb, c.

v294. vægenn Na; som seigir J Bockenn tilf., resten av kapittelet. mgl. 507.

v295. mgl. Na.

v296. boren Bd.

v297. mgl. Na.

v298. vppthøct Na.

v299. frå er: mgl. Bd.

v300. eigu Bd; Na.

v301. han Bd.

v302. nauðsyniar Bd.

v303. gengi Na.

v304. fyrir tilf. Bd; fyr tilf. Na.

v305. vebond Bd; Na.

v306. laus Na.

v307. mgl. Bd; Na.

v308. mgl. Na.

v309. þa sekizt sa Bd.

v310. mgl. Bd.

v311. æða Na.

v312. ef Bd; Na.

v313. hin Na.

v314. ok tilf. Bd.

v315. hengat Bd; Na.

v316. stæmdt Na.

v317. radt Na.

v318. goða Na.

v319. koma Na.

v320. þui Bd; thau Na.

v321. or Bd; Na

v322. alt á ein Na.

v323. Vm griða setning a (vm Bd) logðingi (Cap: 4 tilf. 507) Bb, c, d; 507; um grið manna a logþingi oc uapna burð oc um sæktir. oc um siðsæmð. oc (vm tilf. Bl) lysing ivir utlægum (utlægðum Bl) (monnum mgl. Bl) Bi, l; Grið manna a logþingi ok vappna burð ok um sektir Bk; Vm gríð ok fríð míllím manna a þíngínu Bn; her segir vm grið a logþíngí. Ta; Vm grið a loghþingi. Tb; Um frið a logþingi i biarkrøyiar rette. Xa.

v324. mgl. Bl.

v325. til logþingis Bb, c, d, i, k, l; Na; 507; i logretto Xa; j bíorgvíníar, resten av kapittelet mgl. Bn.

v326. tunsbergí Ta, b; Nidarosæ Na; kaupange Xa; J: N: 507.

v327. æiga Bl.

v328. mgl. 507.

v329. skullum Tb; mgl. Bl.

v330. etc. tilf., tekststykket herifrå til og med «ef nokot skerst i» mgl. Bi, k, l.

v331. met 507.

v332. thil thess Na.

v333. logþing þat Xa.

v334. liðit Xa.

v335. þessom greidt 507.

v336. sa tilf. Bb, c, d; Na; 507.

v337. mgl. Bb, c, d; Na.

v338. lande Na.

v339. affter Na; 507.

v340. verder Na; 507.

v341. Nidarosæ Na; N: kaupstadt 507.

v342. ein huern (huer 507) tilf. Bb, c, d; Na; 507.

v343. Sem fyr segir (bockinn Bc) tilf. Bb, c.

v344. mgl. Na.

v345. rette Na.

v346. hollumnigi Na.

v347. ock Na.

v348. auka Bd.

v349. frå af manna: þa søckia sua ræt som fyr segir 507; mgl. Bb, c.

v350. y Nidarosæ tilf. Na.

v351. hann tilf. 507.

v352. mgl. 507.

v353. lata 507.

v354. vapnan Na; vapnn 507.

v355. eiger 507.

v356. konungr Bb, c, d; Na; 507.

v357. vapnan Na.

v358. þingmenn Bb, c, d; Na; 507.

v359. tridunge Na.

v360. sem fyr segir bokin (J Bockenne 507) tilf. Bb, c; 507.

v361. thęn Na.

v362. mgl. Na.

v363. sømdar Bd.

v364. at Na.

v365. frå en þo: mgl. Bb, c; 507; frå En ef æin huer mgl. Ta, b; Xa.

v366. Nidarosar Na; N: kaupstadt tings viti 507; mgl. Ta, b; frå oll: vm kaupanga Xa.

v367. oc tilf. Ta, b.

v368. morck Na.

v369. þa tilf. Tb.

v370. her begynner Be.

v371. triding Na.

v372. mgl. Bl.

v373. Raad 507.

v374. logþingis Be; Ta, b; Xa.

v375. loghbok Be; Xa.

v376. skyrir Bb, c, d; uattar Ta, b; skillir 507.

v377. oc Bb, c, d, e, i, k, l; Na; Tb; 507; mgl. Xa.

v378. mgl. Be; Ta, b; Xa.

v379. thingi Na.

v380. a þa tilf. Ta.

v381. ok Xa.

v382. græiðiz Be; Xa; þeír líuki þa upp þat er þeír uaro sakaðr Ta; lukizt Tb.

v383. at Tb.

v384. þingi Be; Ta, b.

v385. en ef Ta, b; en Xa.

v386. eða Ta, b; 507.

v387. s. men Be.

v388. mgl. Be; Ta, b; Xa.

v389. eigu (at luka mgl. Tb) Ta, b.

v390. þar Bk; þat Bl.

v391. golldit Bb, c, d; 507.

v392. liggi Bd; Na; 507.

v393. uið Bb, c, d; 507.

v394. mgl. Bb, c, d, e, l; 507.

v395. oll tilf. 507

v396. ef Bb, c, d, i, k, l; Na.

v397. þet Tb; Xa; mgl. Bb, c, d, e, i, k, l; Na; 507.

v398. æinsaman Xa.

v399. resten av bolken og fram til kapittelet 4 i landvernsbolken mgl. Ta, b.

v400. etc. tilf., resten av kapittelet mgl. Bl.

v401. logsamdan Xa.

v402. etc. tilf., resten av kapittelet mgl. Be, i, k; Xa; tilf. i margen med ei langt yngre hand (1500-talet?) det kapittelet som til vanleg står på slutten av Farmannslova: «Allar þær sektir…» utan viktige avvik frå Farmannslova Bl (som elles mgl. Farmannslova).

v403. mgl. Bb, c, d; 507.

v404. Nidarosæ Na; J N: kaupstadt 507.

v405. mgl. Bd.

v406. han Na; mgl. Bb, c.

v407. morkum Bb, c, d; Na; 507.

v408. mgl. 507.

v409. konongs tilf. 507.

v410. Nidarosar Na; N: þingi 507.

v411. Sem fyr segir (bokin Bc), tilf., resten av kapittelet mgl. Bb, c.

v412. thær Na.

v413. mgl. Bd; Na.

v414. frå at þeir: mgl. 507.

v415. Vm gialkyra oc syslu mann Bb, c, d; Um mot eptir þing. Oc huersu fara skal ef annar (huar mgl. Bk) fryr af (a Bl) sitt mal. Oc um lysing log (þingis. Capitulus mgl. Bk). Bi, k, l; vm mot þau sem gíalkyri skal eiga Bn; Vm mot. Xa; Wm Gialkyri ochWmbuðz manna ting. v. 507; kapittelet mgl. Ta, b.

v416. ok tilf. Na.

v417. eða Be; resten av kapittelet mgl. Bn.

v418. þing Bb, c, d; 507.

v419. atta Bb; 507.

v420. en Xa.

v421. frå lokit: þeir haua locit Bi, k, l.

v422. þíngí Bl; loghtingh Na; etc. tilf., resten av kapittelet mgl. Be; Xa.

v423. lysa Bi; 507.

v424. þvi tilf. Bk.

v425. huat þar Bb, c, d; 507; huat Bi, k; huat er Bl.

v426. etc. tilf., resten av kapittelet mgl. Bi, k, l.

v427. logðingi Bb, c, d; Na; 507.

v428. Nidarosæ Na; N: 507.

v429. huer Bb, c, d; huar 507.

v430. mgl. Bb, c, d; 507.

v431. skipaðizt Bb, c, d.

v432. huar Bb, c, d; Na; 507.

v433. fryr Bb, c, d; Na; 507.

v434. malit Bb, c, d; 507.

v435. þeira 507.

v436. mgl. Na.

v437. sektar Bb, c; Na.

v438. hinn Bb, c, d; 507.

v439. hann Bb, c; Na; honom 507; mgl. Bd.

v440. hau Na.|

v441. þa tilf. Bb, c, d; Na; 507.

v442. Sem fyr segir tilf. Bb; 507; Sem aðr segir bokinn tilf. Bc.

v443. sa Bd; Na.

v444. honom Bd; Na.

v445. mgl. Bd.

v446. hann Bd.

v447. heuir Bd.

v448. logmanni ok tilf. Bd.

v449. fyrre Bd; Na.

v450. han Na.

v451. Sett til i venstre marg med same hand Na.

v452. af laga Bd.

v453. frå: þa have se mgl. Bb, c; 507.

v454. mgl. 507.

v455. Nidarosæ Na; N: 507.

v456. mgl. Bb, c, d; 507.

v457. till tilf. 507.

v458. eða Bb, c, d; 507.

v459. sem fyr segir (i bokínní tilf., Bb, c) tilf., resten av kapittelet mgl. Bb, c; 507.

v460. eða Bd; frå vestan: vestan æða nordar æða Na.

v461. mgl. Na.

v462. lick Na.

v463. mgl. Bd.

v464. En tilf. Na.

v465. at Bd;

v466. sua at tilf. Na.

v467. mgl. Na.

v468. onnir Na.

v469. mgl. Bd.

v470. við konong tilf. Bd; Na.

v471. ef hann Bd; Na.

v472. Vm alla logsamda doma (þa er vm uiga ferði byria tilf. Bd), Bb, c, d; Huer sekt uið liggr ef menn riuua logsamða doma. oc ef maðr fær eigi rættyndi i bø fyrir logmanni. Bi; Huer sekt við ligr ef menn ríufa logsamda doma ok ef maðr fer eigi rettindi. Bk; huer sekt er uiðr liggr er maðr ryfr logsagða doma vm þat er maðr fær eigi rettende fyrir logmanne. Bl; vm laugdoma þa sem dømdír verða. Bn; Capit: Xa; Wm Doma þau som setter ero, vm vigaferð oc þeira kuænna Legorð. Cap: vj. 507; kapittelet mgl. Ta, b.

v473. ferðir Bb, c; 507.

v474. resten av kapittelet mgl. Bn.

v475. etc. tilf., resten av kapittelet mgl. Xa.

v476. vm Bb, c, d; Na; 507; mgl. Be; frå eða: oc vm Bi, k, l.

v477. ær Menn æige vijgvm tilf. 507; etc. tilf., resten av kapittelet mgl. Be.

v478. mgl. Bd; Na.

v479. etc. tilf., resten av kapittelet mgl. Bi, k, l.

v480. Sem fyr segir (i bokinni Bc), teksten mgl. fram til En ef hin uil æigi Bb, c; mgl. Bd; Na; 507.

v481. mgl. 507.

v482. sæta 507.

v483. logsagðan Bd.

v484. mgl. Bd.

v485. tryggrofin Na.

v486. mgl. Bd; Na.

v487. sama Na; mgl. Bd.

v488. hann Bd.

v489. hin Na.

v490. della Bd.

v491. mgl. Bd; Na.

v492. hin Na.

v493. onnir Na.

v494. sætia Bd; Na.

v495. míllím Bd; millum Na.

v496. mgl. Na.

v497. mgl. Bd.

v498. ok hallda dom sem aðr tilf. Bd; Na.

v499. uið konung Bd; Na.

v500. mgl. Na.

v501. han Na.

v502. ok Bd.

v503. huarum thuæggia Na.

v504. skipt tilf. Bd; Na.

v505. huarethuæggia Na.

v506. frå En sa er ryfr: mgl. 507.

v507. hann Bb, c, d; Na; 507.

v508. mgl. Bb, c, d; Na; 507.

v509. rettyndi sin tilf. Bb, c, d; Na; 507.

v510. mgl. Bb, c, d; Na; 507.

v511. à bæra 507.

v512. ef Bb, c, d; Na; 507.

v513. mgl. Bd; 507.

v514. hærmir Na; hærmaðæ 507.

v515. logfulla 507.

v516. annar tilf. Bb, c, d.

v517. mgl. Bc, d.

v518. loghmannum Na.

v519. þickia Bc, d; Na.

v520. bita Bb, c, d; Na; 507.

v521. tackset Na.

v522. Heile bolken mgl. Bf, m; Ta, b; Xb, c, 507.

v523. Her hefr logbok bøar biorguinar manna Bb, c, d; Vm kononga ærfða tal Be; Her hefr up cristinna laga bolk. i uphaui huersu uer skulum rætliga hallda oc hava cristiliga trv Bi; Her segir at konungr ok biskup eru af guði skipadir at gieta lyðs ok laga Bk, l; Her hefr krístíns doms bolk j bergvín Bn; Cap. Xa.

v524. mgl. Bn.

v525. i bærguin Be; Nidarosar Na; kaupangrs Xa.

v526. þíngs tilf. Bn.

v527. alt til landuernar bolksens tilf., resten av bolken mgl. Be.

v528. etc. tilf., resten av bolken mgl. Xa.

v529. ok gengr sua ut allr sem stendr j landzbokínnj tilf., resten av bolken mgl. Bn.

v530. skulu Na.

v531. etc. tilf., resten av kapittelet mgl. Bi, l.

v532. etc. tilf., resten av kapittelet mgl. Bk.

v533. oc allt annat sua sem skrifat er aðr i bokinni (i krístínsdoms bælkínum i landzbokínní Bc, d; 35; ((ok vm konungs erfð ok efne. hegat til Bd)) tilf. Bb, c, d; 35. Bb, c; 35 har lakune fram til og med kapittel 3 i landvernsbolken, Bd fram til og med kapittel 5 i kristendomsbolken. Fragmenta 35 begynner med «ok allt annat».

v534. varum Na.

v535. gætta Na.

v536. stæick Na.

v537. sinum tilf. Na.

v538. xl. Na.

v539. vpp tilf. Na.

v540. ock Na.

v541. huærum Na.

v542. mgl. Na.

v543. gangi Na.

v544. haldino Na.

v545. mgl. Na.

v546. med Na.

v547. med tilf. Na.

v548. ock Na.

v549. y kann at koma tilf. Na

v550. ydradust Na.

v551. yuir botom Na.

v552. fiandanum Na.

v553. thæra Na.

v554. tha fa ock tilf. Na.

v555. mgl. Na.

v556. Her segir at konungr oc biskup eru af guði skipaðir. at gæta lyðs oc laga a iarðRici. oc um lyðni lyðsins. capitul. Bi; Her segir huer laglega a konungr at vera i noregi. Bk; Her segir huer logligr at uera norekgs konungr at logum. Bl.

v557. huær y daglega Na.

v558. mgl. Bk.

v559. etc. tilf., resten av kapittelet mgl. Bi, k, l.

v560. augsynilega Na.

v561. at halda Na.

v562. annat Na.

v563. Bisper Na.

v564. aff Na.

v565. vmbodzmen Na.

v566. ængann vægh Na.

v567. mgl. Na.

v568. folkini Na.

v569. staddum Na.

v570. ændi Na.

v571. thæss Na.

v572. at tilf. Na.

v573. thrøngia Na.

v574. rettrar Na.

v575. æða Na.

v576. vuitzku. Amen. Amen. Na.

v577. Her segir huer logliga a at vera noregs konongr eptir logum Bi; Her hefr konungs erfðir ok segir i huerri erfði huer skal standa Bk; Her hefr noreks konungr erfða tall ok skillr i þuerre erfð. huer standa skal Bl.

v578. Sua Na.

v579. guðs miskunn. ok tilf. Bl.

v580. mgl. Bi, l.

v581. a tilf. Na.

v582. etc. tilf. Bi, k, resten av kapittelet mgl. Bi, k, l.

v583. villu Na.

v584. thæiri Na.

v585. Nidarosær Na.

v586. mgl. Na.

v587. ok sæm fyst. herra tilf. Na.

v588. alra tilf. Na.

v589. æuinlæga Na.

v590. gort Na.

v591. her hefr noregs. konungs ærfða tal oc skal i þeirri ærfð huer standa sem talþr er. Bi; her segir Bk, l.

v592. nafna Na.

v593. oc siþan allt erfða tal sem utstendr tilf. Bi; ok siðan allt erfda tal ut (sua Bl) sem stendr etc. tilf. Resten av kapittelet mgl. Bi, k, l.

v594. fir Na.

v595. mgl. Na.

v596. En Na.

v597. skilgetin tilf. Na.

v598. Sua Na.

v599. sun tilf. Na.

v600. ok tilf. Na.

v601. Sua Na.

v602. æingir Na.

v603. at Na.

v604. ær Na.

v605. ær huarki ær Na

v606. ne Na.

v607. faderum Na.

v608. var Na.

v609. høuir Na.

v610. modirænn Na.

v611. mgl. Na.

v612. mgl. Na.

v613. sett til i margen Ba; manne Na.

v614. æðra flæirum tilf. Na.

v615. attanda Na.

v616. ær Na.

v617. mgl. Na.

v618. ær Na.

v619. kononger Na.

v620. ok skilgitin Na.

v621. mgl. Na.

v622. thæiri Na.

v623. mgl. Na.

v624. æff Na.

v625. e er underprikka.

v626. Nu Na.

v627. mgl. Na.

v628. nu Na.

v629. mgl. Na.

v630. tha næstr Na.

v631. landzbok Na.

v632. ænn æi Na.

v633. her segir huersu konung skal kiosa. ef (er Bl) hinna missir (uiðr tilf. Bl) sem aðr eru talþir. Bi, l; Her segir huersu konung skal kiosa ef. Bk.

v634. þunglega Bk, þunglelega Bl.

v635. se Bl.

v636. þessa Bl.

v637. er Bl.

v638. etc. tilf., resten av kapittelet mgl. Bi, k, l.

v639. æða Na.

v640. ok tilf. Na.

v641. hins Na.

v642. dom Na.

v643. med ser tilf. Na.

v644. mgl. Na.

v645. mgl. Na.

v646. bæsti Na.

v647. fir odrum Na.

v648. landet Na.

v649. aff Na.

v650. thære Na.

v651. mgl. Na.

v652. tho at thæir suæri æigi tilf. Na.

v653. mgl. Na.

v654. æro Na.

v655. skilrickastir Na.

v656. En Na.

v657. forbode Na.

v658. mgl. Na.

v659. thær Na.

v660. konongr Na.

v661. mgl. Na.

v662. mgl. Na.

v663. thæiri Na.

v664. Vm dottur eða sunar dottur Bd; um aðra ærfð en (mgl. Bl) (vm tilf. Bk, l) konung dominn. (capitul. mgl. Bl) Bi, k, l. Bd begynner igjen her.

v665. mgl. Bi, k.

v666. frå eða mgl. Bl.

v667. mgl. Bd.

v668. etc. tilf., Bk, resten av kapittelet mgl. Bk, l.

v669. gula þings laugum Bd; Landzbock Na; lanz. Bi;

v670. epptir þui sem uattar almenníligt erfða tal tilf. Bd; Na.

v671. hueriom Na; mgl. Bd.

v672. uattar Bd.

v673. mgl. Bd.

v674. aða Na.

v675. eða Bd; Na.

v676. ok tilf. Bd.

v677. er Bd; Na.

v678. ær tilf. Na.

v679. koronenne Bd; Na.

v680. haua Na.

v681. ok Bd.

v682. ok Bd.

v683. til logu Bd; thillagru Na.

v684. sialfir Bd; Na.

v685. lifdaga Bd; Na.

v686. ok tilf. Bd.

v687. varskøytt Na.

v688. uið Bd; Na.

v689. a i endinga er retta til i over linja Ba; aukat Na.

v690. mgl. Na.

v691. ok Bd; Na.

v692. (Um mgl. Bk,l) konungs æið i kosningi (i tilf. Bl) konungs. (capitul. mgl. Bk, l) Bi, k, l.

v693. Nv af þuí Bd; Nu Na.

v694. mgl. Bd, k, l; Na.

v695. til tilf. Bi, k, l.

v696. etc. tilf., resten av kapittelet mgl. Bi, k, l.

v697. fullkomenne Bd.

v698. þan tíma Bd.

v699. þuí Bd.

v700. thæri Na.

v701. mgl. Na.

v702. firir Na.

v703. thenn Na.

v704. mgl. Bd.

v705. nu tilf. Bd; Na.

v706. hina Na.

v707. ok tilf. Bd.

v708. En tilf. Bd.

v709. þenna eið Bd.

v710. thingia Na.

v711. mgl. Na.

v712. thænna Na.

v713. Vm eið hertuga eða iallz Bd, Eiðstafr ials. eþa hertuga. Bi, k, l.

v714. ða Bi, [-þ-]a Bk.

v715. mgl. Bk.

v716. þennan Bl.

v717. eiðstaf at Bl.

v718. a þi þingi (er konungr Bl) tilf. Bi; l; resten av kapittelet mgl. Bi, l; etc. tilf. resten av kapittelet mgl. Bk.

v719. frå [SUa: En hertogi eða iarll ef þeir eru til. skolu þenna eið sueria a þuí þingí sem kononge er konongs nafn geuið. Bd; Na.

v720. honda Na.

v721. hælga bok Bd; Bok Na.

v722. þat len Bd; than luta aff lande Na.

v723. konungr Na.

v724. underprikka og retta til fær over linja Ba; ueitír Bd; fær Na.

v725. tha tilf. Na.

v726. honum tilf. Na.

v727. með þeirrí lyðni ok epptir læte sem magus konungr son hakonar konungs skipaðe millum konungs ok hertoga Bd.

v728. Ok tilf. Na.

v729. goðom hertoga Bd.

v730. íarle Bd; frå eða: mgl. Na.

v731. ber Bd.

v732. mgl. Bd; Na.

v733. heilum tilf. Bd.

v734. mgl. Bd.

v735. alla tilf. Bd.

v736. konungren Bd.

v737. iattað mer ok Bd.

v738. frå hæuír: suor æða suær Na.

v739. ok skynsemd tilf. Bd; Na.

v740. gudi Na.

v741. æn Na.

v742. frå ef: er Bd.

v743. segi Bd.

v744. æn Na.

v745. Vm eið barruna Bd, baruna oc hirðstiora æiðstafr Bi, k. l.

v746. Nv Bd, Na; Sva Bk, Sua Bl.

v747. mgl. Bd, i, k; Na.

v748. barunar Bd, i, k, l; Na.

v749. æða Bl.

v750. frå ok: mgl. Bd.

v751. etc. tilf., resten av kapittelet mgl. Bi, k, l.

v752. thæssa tilf. Na.

v753. bok Bd.

v754. oc hins hælga Olaffs konongs tilf. Na.

v755. minum tilf. Bd.

v756. konungrín Bd.

v757. iattað Bd, frå hæuír: suær Na.

v758. ok skynsæmd tilf. Na.

v759. ler Bd; Na.

v760. Guð se mer Na.

v761. eff Na.

v762. en Bd.

v763. Vm log manz eið Cap. Bd; Her følgjer kapittelet om lagmannseiden i Bd; Na: Nv skolu logmenn þenna eið/ suería þenn tíma er konungr uil./ þes legg ek hond a hælga bok (doma Na) ok/þuí skytr ek til guðs at ek skal/ uera hollr ok trur mínum herra N./ noregs konungi. þau log skal ek segia/ þeím (thæiri Na) monum er minn herra skipar/ í mína logsogu (Logsognn Na) sem hinn hælgi (hælga Na) O/lafr konungr hof ok aðrir hans rettir (rettrir Na)/ epptír komendr haua nu samðykt/ millum konungs ok þeirra (frå millum: vid tha Na) er landit byg/gía. En hueruítna þar (mgl. Na) sem log/bok sker eígí skíluíslega (skilriklegha Na) or þa skal/ ek (efftir thui tilf. Na) sua (mgl. Na) huers manz mal doma/ sem ek uil andsuara fyrir guði a do/ma degí at retlegazt er (se Na)epptir/ mínní samuizku. ok þo með þeirra/ vittraztu (vittræzta Na) manna raðí (oc samtyckt tilf. Na) er hía mer/ eru sua vm ríkan sem vm fa/tøkan. vm (mgl. Na) ungan sem vm gam/lan. vm sakaðan sem vm sifia/ðan. sua se mer guð hollr sem ek/ satt segir gramr en (eff Na) ek lygr.

v764. Vm bonda eið Bd; um bonda eið oc alþyðunnar Bi; vm (bonda mgl. Bl) eið ok alþyðu eið Bk, l.

v765. mgl. Bi, k, l.

v766. mgl. Bk.

v767. etc. tilf., resten av kapittelet mgl. Bi.

v768. at tilf. Bk.

v769. etc. tilf., resten av kapittelet mgl. Bk, l.

v770. konungr Na.

v771. mgl. Na.

v772. aff Na.

v773. mgl. Na.

v774. frå ok: mgl. Bd.

v775. mgl. Bd.

v776. skytr Bd.

v777. mætte Na.

v778. mgl. Na.

v779. skal ek honum tilf. Bd

v780. þa tilf. Bd.

v781. thæn Na.

v782. hælga Na.

v783. mgl. Na.

v784. landz folksíns Bd; Na.

v785. mgl. Bd.

v786. samðykt Bd.

v787. þeirra er landít byggía Bd; Na.

v788. segir Bd; Na.

v789. en Bd.

v790. Noregs tilf. Na.

v791. frå Abyrghi: Sueríu ver eí at eíns þenna eið fyrir oss. nema fyrir alla þeirra salo er i noregs konungs ríki eru ok þegn skylldu Bd.

v792. alna oc vborna Bd; alnum ok obornnom Na.

v793. ær tilf. Na.

v794. uilía Bd.

v795. hallda Bd.

v796. skylldu Bd.

v797. æiðz Na.

v798. thæn Na.

v799. ero Na.

v800. mgl. Na.

v801. skyllder Bd.

v802. mgl. Na.

v803. trulæicks Na.

v804. suaria Na.

v805. honum tilf. Bd.

v806. trunada Na.

v807. uítu Bd; Na.

v808. uerðr Bd; Na.

v809. uetre Bd; Na.

v810. thæri Na.

v811. allra Bd.

v812. Biscup Na.

v813. barunar Na.

v814. skolu Bd.

v815. en tilf. Bd.

v816. mgl. Na.

v817. ganga Bd; fara Na.

v818. j Na.

v819. herbyrgís Bd; konongs garð Na.

v820. halda Na.

v821. frå hallde mgl. Bd.

v822. oðrum tilf. Na.

v823. frå ollum: fylgi honum aller hínír beztu menn Bd.

v824. Amen tilf. Na.

v825. sideoverskrift landuarnarbolkr Bb, c, d.

v826. Her hefr (mgl. Bd) landuarnar bolkr kaupangrs manna ok er þat her skrifat er skilr millim biorguinar manna (kaupangs manna Bd) oc heraðs manna Bb, c, d; 35. Bb, c; 35 utelet dinest kapitla 1, 2 og 3, medan bolken i Bd tek til med En ef nokor fellir herboðs oruar mot slutten av kapittel 3; her hefr upp (vm Bl) utfara bolk oc um almennilig utboð. oc ef skip eða reiði fyrniz (oc til at fa mgl. Bl) Bi, l; her hefr Bk; Her hefr vttfarar bolk eptir bæar logum Bn; Her hefuir vp Landuarnar Balck oc segir vm Landuern 507; heile bolken mgl., unnateke kapitla 6, 7, 8 Bf; heile bolken mgl., unnateke kapitla 6 og 8 Bm; bolken tek til med kapittel 4,Ta, b; 507; heile bolken mgl., unnateke kapittel 8, som her står på slutten av Bylova Xb, c; heile bolken mgl. Oa, b.

v827. resten av kapittelet mgl. Bn.

v828. (etc. tilf. Xa), resten av kapittelet mgl. Be; Xa.

v829. mgl. Bi; Na.

v830. etc. tilf., resten av kapittelet mgl. Bi, k, l.

v831. virðingr Na.

v832. ær Na.

v833. thæssa Na.

v834. mgl. Na.

v835. mgl. Na.

v836. Ein tilf. Na.

v837. raði Na.

v838. mgl. Na.

v839. oc Na.

v840. huærui læidangers ok wtboda synia Na.

v841. skal Na.

v842. mgl. Na.

v843. At Na.

v844. framar Na.

v845. firir astsæmdar sackir vidt hanum med godra manna samtyct at thæir Na.

v846. Nidarosæ Na.

v847. at tilf. Na.

v848. lata tilf. Na.

v849. æfftir Na.

v850. Bazta Na.

v851. wthan Na.

v852. æfftir Na.

v853. widræde Na.

v854. haffua syslu Na.

v855. um skipa giorð oc nausta. oc smiða leigu oc tilfong (till fonga Bl) Bi, l; her hefr Bk; Vm skipa gerð ok til fong ok smið. Bn.

v856. etc. tilf., resten av kapittelet mgl. Be.

v857. resten av kapittelet mgl. Bn.

v858. æfftir Na.

v859. frå með: mgl. Bi, k, l.

v860. leisa Bi.

v861. sem Na.

v862. etc. tilf., resten av kapittelet mgl. Bi, k, l.

v863. takmakar Na.

v864. ær Na.

v865. Bøyar manna Na.

v866. etc. tilf. Na.

v867. mgl. Na.

v868. til landuarnar tilf. Na.

v869. alla Na.

v870. mgl. Na

v871. sa tilf. Na.

v872. ær sæckr tilf. Na

v873. mgl. Na.

v874. fællir han Na.

v875. mgl. Na.

v876. á degi Na.

v877. Nu Na.

v878. mgl. Na.

v879. naust ær thil Na.

v880. mgl. Na.

v881. mgl. Na.

v882. morck Na.

v883. aðr ær skilt Na.

v884. mgl. Na.

v885. mgl. Na.

v886. raða Na.

v887. Amen tilf. Na.

v888. um hær boð (herdos Bl) oruar. oc sækt ef her cemr a land. eða hefz innan lanz. Bi, l; vm herbods orfar ok sekt ef her kemr Bk; Vm her orfar ok vm víð bunað Bn.

v889. thynnlæga Na.

v890. fyrir synða manna sakir tilf., Bi, k, l; Na; etc. tilf., resten av kapittelet mgl. Be; Xa; fyrir synda tilf., resten av kapittelet mgl. Bn.

v891. til tilf. Bk.

v892. etc. tilf., resten av kapittelet mgl. Bi, k, l.

v893. mgl. Na.

v894. skulum Na.

v895. varum wtboda Na.

v896. mykells Na.

v897. ok Na.

v898. mgl. Na.

v899. landænna Na.

v900. hær orr Na.

v901. Thiodgauum Na.

v902. vid Na.

v903. .iij. menn Na.

v904. wpp Na.

v905. thiodlæið Na.

v906. bæra Na.

v907. orr Na.

v908. stæffnum Na.

v909. af tilf. Na.

v910. mgl. Na.

v911. mgl. Na.

v912. Her begynner landvernsbolken i Bd.

v913. mgl. Na.

v914. Slict liggr við æff maðr fær æigi æfftir auru. tha ær han oc wtlægr. Na.

v915. mgl. Na.

v916. æff thil haua fallizt tilf. Na.

v917. sua sem fyr er skrífat i landz bokinne tilf., resten av kapittelet mgl. Bd.

v918. mgl. Na.

v919. æigum Na.

v920. landuornn Na.

v921. væl tilf. Na.

v922. mgl. Na.

v923. han thæim fir gort Na.

v924. Gudz oc tilf. Na.

v925. Vm uita uorð (vorðu. 507) (Cap: I tilf. 507) Bd; 507; um uita uorð oc onnur uarðholld. Capitul.(mgl. Bk, l) Bi, k, l; Vm uíta varð hald ok vm sectír er. Bn; her segír vm uard hald Ta, vm varðhalð Tb.

v926. En Na; Ta, b.

v927. her (pluss nokre utraderte bokstavar) Ta; hærskipa Tb.

v928. frå NU: Nv er herskipa Be; Nv er hers von etc., teksten mgl. fram til skipta vm Xa.

v929. etc. tilf., Bd; etc. tilf., teksten mgl. fram til væl hærfører Be; Ta, b; resten av kapittelet mgl. Bn.

v930. halda ok tilf. Na.

v931. oc tilf. 507.

v932. mot Bi, k, l.

v933. sylfr Bk.

v934. allir tilf. Na.

v935. skylldugir Bb, c, d; Na; 35; 507.

v936. mgl. Bb, c, d, k, l; Na; 35.

v937. þar er at forno hefuir verit tilf. 507.

v938. a løfðar (lofðar Bl) horni Bk, l; vt at gaular ase a vita hællu Na.

v939. tackis Na.

v940. mgl. Na.

v941. a Bb, c, d; Na; 35; 507.

v942. at bioða tilf. Bb, c, d; Na; 35; 507.

v943. at þer tilf. 507.

v944. manna 507.

v945. mgl. Na.

v946. thill tilf. Na.

v947. fimta 507.

v948. fra þui er Bb, c, d; Na; 35; 507.

v949. uar Bb, c, d; Na; 35; 507.

v950. þui at eins at tilf. 507.

v951. fara Na.

v952. mgl. Bb, c, d; Na; 35; 507.

v953. tacka 507.

v954. þeirra huers Bb; 507; huers þeirra Bc, d; 35; thæra Na.

v955. Morckum 507.

v956. mgl. Na.

v957. ærfuingia 507.

v958. motsett rekkjefølgje mellom ledda, retta med same hand med tal over linja 507.

v959. mgl. Bb, c, d; Na; 35; 507.

v960. frå ok fiorar dyr: etc, tilf., teksten mgl. til vord hallda Bi, k, l.

v961. ok tilf. Bb, c, d; 35; en tilf. 507.

v962. mgl. Na.

v963. uarðsætr Bb, c, d.

v964. frialsar 507.

v965. mgl. Bb, c, d; 35; 507.

v966. Ta, b begynner att her.

v967. menn tilf. Be.

v968. oc Be; Ta, b; 507; mgl. Na.

v969. retta frå tueir Ta.

v970. utlenzkír maðr (retta frå men) Ta; .íí. vtlænzskir Tb.

v971. skulu uorð halda tilf. Ta, b.

v972. rikíum Be; Ta.

v973. frå or: mgl. Bb, c, d; Na; 35; 507.

v974. mgl. Bb, c, d; 35; 507.

v975. til tilf. Ta, b.

v976. Xa tek til igjen her, med overskrifta Vm vardhalda skipti, og tilf: Sva er mælt at skifta skal….

v977. bøar tilf. Bb, c, d, e, i, k, l; Na; Ta, b; Xa; 35; 507.

v978. æigu tilf. Xa.

v979. mgl. Be; Ta; Xa.

v980. menn tilf. Xa.

v981. mgl. Xa.

v982. at tilf. Xa.

v983. tua 507.

v984. í ufriðí tilf. Ta.

v985. menn tilf. Bi, k; Na.

v986. þridíungh Ta.

v987. mgl. Bi, k, l.

v988. kapitulum tilf. Tb.

v989. Nu skulu men Ta, b.

v990. sua sem fyr segir i bokinni tilf. Bb, c; d; 507; etc. tilf., resten av kapittelet mgl. Be; Ta, b.

v991. a Na

v992. etc. tilf. resten av kapittelet mgl. Xa; frå at miðium: mgl. til brenna eda eigi 507.

v993. etc. tilf. resten av kapittelet mgl. Bi, k, l.

v994. middags Na.

v995. ærindis Na.

v996. frå at miðíum: mgl. 35.

v997. sofa Bc, d.

v998. sem fyr segir. tilf., teksten mgl. herfra til brenna eða eigi Bc, d; 35.

v999. viti Na.

v1000. fir tilf. Na.

v1001. falla Na.

v1002. ær that tilf. Na.

v1003. sin tilf. Na.

v1004. hin Na.

v1005. hygnastu Na.

v1006. teksten begynner igjen her Bb, c, d; 35; 507.

v1007. vitj 507.

v1008. herskipinu 507.

v1009. mgl. 507.

v1010. laupi Bb, c, d; Na; 35; 507.

v1011. i Bb, c, d; Na; 35; 507.

v1012. uart tilf. 35; 507.

v1013. sik tilf. Bb, c, d, Na; 35; 507.

v1014. eins Bb; 507.

v1015. her sluttar fragmenta 35.

v1016. oc se þar met frj tilf., resten av kapittelet og neste kapittel mgl. 507.

v1017. Sem fyr segir (i bokenní Bd) tilf., resten av kapittelet mgl. Bb, c, d.

v1018. vid konong tilf. Na.

v1019. ok sua sa er næster thar Na.

v1020. mgl. Na.

v1021. .viij. ortogom oc .xiij. morckum silffrs vid konong tilf. Na.

v1022. næstr Na.

v1023. sua sa ær næstr ær thar. æff nordann komr hær at. Ok sua huæruitnna thar Na.

v1024. mgl. Na.

v1025. vid konong Na.

v1026. tharff Na.

v1027. Um lanðz uist (hins Bl) utlaga ef (er Bl) hann ber (bar Bl) hersogu sanna Bi, l; vm landz vist hins vtlæga ef hann ber Bk; Vm her saugu vtlegra manna ok frið. Bn; kapittelet mgl. Bb, c, d, 507.

v1028. hær Tb.

v1029. a Bl.

v1030. resten av kapittelet mgl. Ta; etc. tilf., resten av kapittelet mgl. Be; Na; Tb; Xa.

v1031. resten av kapittelet mgl. Bn.

v1032. gort Na.

v1033. etc. tilf., resten av kapittelet mgl. Bi, k, l.

v1034. mgl. Na.

v1035. vitu Na.

v1036. oc skipann tilf. Na.

v1037. vtlægr Na.

v1038. verder Na.

v1039. mgl. Na.

v1040. mgl. Na.

v1041. aff Na.

v1042. Vm leiðangrs gerð (Cap. 2 tilf. 507) Bb, c, d, e, f (som berre har med dette og kapitla 7 og 8 av denne bolken); Tb; Xa; 507; Vm leidangrs gerð hversu skipat er Bn; um læiðangrs giorð oc manntal. (capitul. mgl. Bl) Bi, k, l; Um leiðangr i bø varom Bm; her segir vm leiðangar gerð Ta.

v1043. uita at þeir skolu tilf. Bb, c, d, f; Na; 507.

v1044. mgl. Bm, n.

v1045. æy tilf. 507.

v1046. Jampnaðe 507.

v1047. gera Bf, Ta, b.

v1048. eftir Ta, b.

v1049. íarðar Bn; garðar Xa.

v1050. homð Ta.

v1051. at tilf. Bm.

v1052. garðlæigum Bi, k, l.

v1053. frealsan Bl.

v1054. þhennom 507.

v1055. garða Bi, k, l; garð leigu Bn; garðleiga Xa; garleigar 507.

v1056. garða Bb; Xa; 507.

v1057. frå er: tilf. over linja med nyare hand Ta; mgl. Tb.

v1058. ero Be.

v1059. uera tilf. Ta; til tilf. Xa.

v1060. mgl. Bi.

v1061. gera Ta, græiðast Tb.

v1062. af Be, n; Ta, b; Xa.

v1063. helmingi Bk.

v1064. penga Bi; peningar Tb.

v1065. mgl. Be; Na; Ta, b; Xa.

v1066. hueriu 507.

v1067. af tilf. Bb, c, d, l, m; Na; Ta, b; 507.

v1068. af tilf. Bk.

v1069. hafa Bk.

v1070. til tilf. Xa.

v1071. .lx. Be, i, k, l; Xa; íííj. tigí Bf; .xl. thigi Na.

v1072. auk Bb, c, d, e, i, m, n, Na; Tb; Xa; 507; at auk Bk.

v1073. frå meira: øykr Bl.

v1074. frå scal konungr: mgl. Ta.

v1075. mgl. Bb, c, d, e, f, i, k, l, m; Na; Ta, b; Xa; 507.

v1076. allir tilf. Bb, c, d, f; Na; 507.

v1077. eigu Bb, c, d, f, n; Ta; 507.

v1078. leigir Ta, b; læigu 507.

v1079. manaðar Bn; Monaðom 507.

v1080. læigu Be, k, l, m; 507; Ta, b;

v1081. garda tilf. Be, i, k, m, n; Na; Xa.

v1082. þeír garðar Bl.

v1083. skal han Ta, b.

v1084. þeir tilf. Bk, m, n; þæirra tilf. Xa.

v1085. boðom Bm.

v1086. aðrar 507; mgl. Bm; Ta, b.

v1087. mgl. Na.

v1088. en Xa.

v1089. mgl. Xa.

v1090. mgl. Bb, c, d, f; Xa; 507.

v1091. þeir tilf. Bl; Ta, b.

v1092. gera Bb, c, d, e, f, i, k, l, m, n; Na; Ta, b; Xa; 507.

v1093. penga Bi.

v1094. Silfrs Bb, c, d; 507; mgl. Bf, n; Ta; Xa.

v1095. hueriu 507.

v1096. uegenne tilf. Ta.

v1097. af Be; Ta, b; Xa.

v1098. einsaman tilf. Bf.

v1099. resten av kapittelet mgl. Bm; Xa.

v1100. eín saman tilf. Ta.

v1101. capitulum tilf. Tb.

v1102. skytr Bl.

v1103. læiðangr Tb.

v1104. Sem fyr segir (i bokenne Bd) tilf., Bb, c, d; etc. tilf., Be, i, k, l, resten av kapittelet mgl. Bb, c, d, e, i, k, l; Ta; capitulum tilf., resten av kapittelet mgl. Tb.

v1105. etc. tilf., resten av kapittelet mgl. Bn.

v1106. læiðanger Na.

v1107. mgl. Bf.

v1108. frå nu skyzt: mgl. 507.

v1109. mgl. 507.

v1110. han tilf. Na.

v1111. til leiðangers, fara efter þui som Laug vattar tilf., resten av kapittelet mgl. 507.

v1112. hann tilf. Bf.

v1113. hann tilf. Bf.

v1114. mgl. Bf; Na.

v1115. løypr Bf.

v1116. mgl. Bf; Na.

v1117. gera Bf

v1118. mgl. Bf; Na.

v1119. sækkiz Bf.

v1120. kononger Na.

v1121. Huar huer skal leiðangr gera (3 tilf. 507) Bb, c, d; 507; Vm læiðangrs gerð Be; Huar huer skal læiðangr sinn giora. (capitul. mgl. Bl) Bi, k. l; huar uer skolum leíðangr varn gera Bn; kapittelet mgl. Bm. Her begynner fragmenta 35.

v1122. skulum Na; Ta.

v1123. etc. tilf., resten av kapittelet mgl. Tb.

v1124. skulo 507.

v1125. uarn tilf. Bb, c, d, e; f, i, k, l; Ta; Xa; 35.

v1126. greiða Bd, f.

v1127. etc. tilf., teksten hoppar over eit stykke, til bønðr gerð hans Be; Ta; Xa; En tilf. 35; resten av kapittelet mgl. Bn.

v1128. En 507.

v1129. etc., tilf., resten av kapittelet mgl. Bi, k, l.

v1130. Sem fyr segir tilf. Teksten tar til att med: Sva ok ef kaupangrs maðr Bb, c, d; 35.

v1131. farer hann Bf.

v1132. mgl. Na.

v1133. imillum Bf; á mellom 507.

v1134. mgl. 507.

v1135. eftir þui som laug vattar tilf., tekststykket ned til bønðr gerð hans mgl. 507.

v1136. af Bf; æfftir Na.

v1137. oc tilf. Bf; Na.

v1138. garða leígum Bf.

v1139. mgl. Bf.

v1140. eptir iamnaðe oc fiar magne Bf; Na.

v1141. meðall Na.

v1142. kaupstaðar Bf, kaupangs Na.

v1143. hann tilf. Bf.

v1144. kaupangre Bf.

v1145. hann tilf. Bf; Na.

v1146. oc Bf.

v1147. eða Bf, Na.

v1148. kaupangre Bf.

v1149. uetren Bf.

v1150. imillum Bf.

v1151. mgl. Bf.

v1152. kaupstað Bf.

v1153. boren Bf.

v1154. kaupangre Bf.

v1155. mgl. Bf.

v1156. til kaupstaðar Bf.

v1157. oc Na.

v1158. kaupa tilf. Bf.

v1159. hæimili Na.

v1160. bø ne heraðe Bf.

v1161. þa gere hann Bf.

v1162. hann tilf. Bf; Na.

v1163. kaupstaðar Bf.

v1164. mgl. Bf.

v1165. eigu Bf; Na.

v1166. (her segir Ta) (vm Ta; Xa) iamnað manna overskrift tilf. Ta; b, Xa.

v1167. her tar Bb, c, d; 507 til att.

v1168. er mælt Xa.

v1169. biar Ta, b.

v1170. fragmenta 35 har eit ord som begynner med h (herað?) men resten er bortskoren.

v1171. frå maðr: menn selía garða sína eða byggia Bf.

v1172. kaup Xa; kaupangre 507.

v1173. frå í: mgl. Bf; Ta, b.

v1174. fara siðan Bf.

v1175. mantalz Ta; uarnað manna Xa.

v1176. iamnaða Na; iamnaðr Ta.

v1177. frå ok: mgl. Xa.

v1178. kaupstað Bf; kaupangri 507.

v1179. eigu Bb, c, d, f; Na; Ta, b; 35; 507.

v1180. bøar Bf.

v1181. frå þa: mgl. Be.

v1182. resten av kapittelet mgl. Bb, c, d; 35; 507.

v1183. capitulum tilf. Tb.

v1184. resten av kapittelet mgl. Ta.

v1185. resten av kapittelet mgl. Tb.

v1186. etc. tilf., resten av kapittelet mgl. Be; Xa.

v1187. frå hafe: ugort se Na.

v1188. ef hann ueit sik sialfr ugort hafa tilf. Bf.

v1189. Overskrifter: Vm bøar gialld (4. Cap. tilf. 507) Bb, c, d, e; f, Xa; 35; 507; kapittelet står, som dei to føregåande kapitla, heilt på slutten av Bylova Bf; um bøar gialld (ok tilf. Bl) huerir gera skulu oc sect ef undan leypr (leypz Bk, l) oc uil eigi giora Bi, k, l; Her segir um bøar gialld. Capitulus. Bm; vm bæar giald ok huat greiða skal ok secttir Bn; her segír vm biar gelð Ta, b; Xb begynner her og har overskrifta By Lougen. Xb, c inneheld berre dette eine kapittelet frå denne bolken.

v1190. Nv Bb, c, d; Na; 35; 507.

v1191. þat Ta.

v1192. uera Bb, c, d, e, i, k, l, m; Na; Ta, b; 35; 507; gera Xa; veghenn Xb, c; mgl. Bn.

v1193. af Ta.

v1194. gort uera Ta, b; golldet Bm; frå scal: golldet uera Bf; frå ok: mgl. Xb, c.

v1195. .xiij. Be (retta til .xíííj. i margen med yngre hand); Ta, b.

v1196. eptir Bb, c, d, f; Na; Ta, b; 35; 507.

v1197. pals Bm.

v1198. vacku Tb; Xa.

v1199. dag tilf. Bl.

v1200. luka Bn; Xb; retta til luka med yngre hand Be; mgl. Xc.

v1201. mgl. Bk, l.

v1202. ok tilf. Bk; Xb.

v1203. mgl. Ta, b.

v1204. ok tilf. Bk; Na.

v1205. frå mylnarar: mgl. Bm.

v1206. ok tilf. Bk, l.

v1207. alkonor Be; mgl. Bk, l.

v1208. oc tilf. Na.

v1209. miolkonur Bi, k, l, m, n; Xa; noðkonor Na.

v1210. kamparar Xb, c.

v1211. ok tilf. Bk.

v1212. reiparar Bk, l; vefjarar Bm.

v1213. sliparar ok aller iðnamen tilf. Ta

v1214. ok Bm.

v1215. frå bæðe:huart sem þat er konr eða karl men Bn; mgl. Bf.

v1216. helldr tilf. Bk.

v1217. fong sin Be (retta til mang sitt med yngre hand); Ta, b; þat mang er Bf; mong (sett til av samtidig hand over linja) Bl.

v1218. a Bi.

v1219. i Na; mgl. Bd.

v1220. strætum Bi, k, l; Ta.

v1221. frå i: a bryggíum eða stretum Bn.

v1222. her sluttar fragmenta 35.

v1223. mgl. Be; Ta, b.

v1224. mgl. Be, k, l; Xa, b, c; frå þa: gialde mork .Silfrs. konunge Bm, n; frå við: mgl. Ta, b.

v1225. luka Ta, b.

v1226. rettan Xa.

v1227. dag tilf. Xa.

v1228. skal Bb; 507.

v1229. hafa tilf. Bb; 507.

v1230. þat Bf.

v1231. oc søke Be; i sokena Bm; i soknena Xa.

v1232. at Bc, d; Na.

v1233. hinum Bm; þeim 507.

v1234. frå i: mgl. Ta, b.

v1235. mgl. Bm.

v1236. en Xa; er Bm; frå þa: þegar Be.

v1237. uið tilf. Xb.

v1238. frå i:mgl. Bn.

v1239. ok Tb; Xb.

v1240. bear men (retta til konungr i margen med yngre hand Be) Be; Ta, b.

v1241. kenni Bi, k, l; Kenínga Bm; koningar Na.

v1242. suæni Na.

v1243. frå Kíænningar: knape Ta, b.

v1244. gera Ta, b.

v1245. half 507; halft sett til mellom linjene med yngre hand Be.

v1246. frå halft: halfa ærtog at bøar giallde Bm.

v1247. fyrsta 507.

v1248. manaða Ta, b; Xa.

v1249. resten av kapittelet mgl. Bm.

v1250. capitulum tilf. Tb.

v1251. Sauða Bb, c, d, e, f, i, k, l; Na; Xb, c; 507.

v1252. krop 507.

v1253. í tilf. Bf.

v1254. gialdi Na; luka Ta.

v1255. mgl. Be, Xb, c.

v1256. frå i: mgl. Xa.

v1257. mgl. Ta.

v1258. mgl. Xb.

v1259. meira Xa.

v1260. hogg uar Ta.

v1261. bøte Ta; sækkr Bf.

v1262. øres 507.

v1263. Silfrs Bb, c, d, f, i, k, l; Na; Xb, c, mgl. (men er sett til med ein yngre hand mellom linjene Be), k; Ta, b; Xa; 507.

v1264. Sauðakroppr skal huogga i helfter eða fiorðunga at luka i biar gialld, æff smærra høggar gialde øry silfrs a ovan. tilf. i parentes i papiravskrift av Tb i nedre marg til høgre med ei anna hand frå slutten av 1400-talet og med teikn til å skulle tilføyast på same stad som i Ta.

v1265. Rettr styri manna oc leiðsagu manna Bb, c, d; vm styrimen ok vm farar øyri ok vapna bunað. Bn; Um skips skip Bl) stiornn oc rentu styri mannz. Bi, k, l; Capitula Xa; Wm Styri Manna oc Leiðsagu Manna. 5. 507 .Resten av bolken mgl. Bf.

v1266. þa Bc.

v1267. etc. tilf., resten av kapittelet mgl. Be; Xa.

v1268. fær Tb; resten av kapittelet mgl. Bn.

v1269. sem fyr (segir Bc, d) tilf., resten av kapittelet mgl. Bb, c; resten av kapittelet mgl. Ta, b.

v1270. hans Bk; 507.

v1271. etc. tilf., resten av kapittelet mgl. Bi.

v1272. etc. tilf., resten av kapittelet mgl. Bk, l; efter þui som Landzlogan vattar tilf., resten av kapittelet mgl. 507.

v1273. frå: eða konungs mgl. Bd.

v1274. þui Bd; Na.

v1275. Silfrs tilf. Bd.

v1276. bøar manna Bd; Na.

v1277. aðr tilf. Bd; Na.

v1278. Leiðsogu maðr skal haua fyrir sitt starf ok uanda Bd; Na.

v1279. ok tilf. Na.

v1280. halffuo Na.

v1281. Silfrs tilf. Bd; ok tilf. Na.

v1282. íam míkít Bd; Na.

v1283. sem fyr segir tilf. Bd.

v1284. at Na.

v1285. æigi Na.

v1286. mgl. Na.

v1287. mgl. Na.

v1288. mgl. Na.

v1289. sæckr tilf. Na.

v1290. vid konong Na.

v1291. frå ok eigi: mgl. Bd.

v1292. talar Bd; Na.

v1293. Huersu bøar menn skolu skip bua. Bb, c, d; Vm stæfnu til skips Be; um skipan læiðangrs skips oc sektir Bi, k, l; vm skíps skípan ok matgerðar men Bn; Cap. Xa; Hurusu Styremaðr skullu langskip Bua. Cap: 6. 507.

v1294. resten av bolken mgl. Ta, b, som tek til att med kapittelet Her segir vm uarðhald i bø uarom Ta; vm iola vorð Tb.

v1295. mgl. Be, n.

v1296. resten av kapittelet mgl. Bn.

v1297. skips tilf. Xa.

v1298. frå gera: nefna hasæta at fara með sær etc., resten av kapittelet mgl. Bi, k, l.

v1299. att fara met ser tilf. 507.

v1300. skal Bc, d, Na.

v1301. till skips Be.

v1302. skæra Na.

v1303. huerium Bb, c, d; hueriu 507.

v1304. frå er: skal hann skra ok skipa huerium sit rum Xa.

v1305. wærum Na.

v1306. mgl. Xa

v1307. frå þar: huærium sitt rum Be.

v1308. æiga Xa.

v1309. mgl. Be; Xa.

v1310. skipa Be.

v1311. ok Be; Xa.

v1312. skoðe Be.

v1313. huers Be; mgl. Xa.

v1314. resten av kapittelet mgl. Be; etc. tilf., resten av kapittelet mgl. Xa.

v1315. meth fleiri skilorðj, er Landz Laugum vattar. tilf., resten av kapittelet mgl. 507.

v1316. sem fyr segir tilf., resten av kapittelet mgl. Bb.

v1317. Nu Bc, d.

v1318. Sem fyr segir tilf., resten av kapittelet mgl. Bc.

v1319. haseti Bd.

v1320. frå huerr: hasæti huærrn Na.

v1321. kaup Bd; Na.

v1322. aðrer tilf. Bd; Na.

v1323. manada Na.

v1324. styris Na.

v1325. þan tima Bd; Na.

v1326. vtí Bd; Na.

v1327. forne Bd; fornnri Na.

v1328. tækio Na.

v1329. laupa Bd; Na.

v1330. eptir þuí tilf. Bd; Na.

v1331. mælt Bd; Na.

v1332. at Na.

v1333. mgl. Bd; Na.

v1334. Ef maðr fer a aðru skipi er (en Bc) hann er a nefndr Bb, c, d; Vm skot vapn er bønðr skolu Bn; um hasæta oc matgiorðar menn. capitul. (mgl Bk, l) Bi, k, l; Wm Boga oc orfua oc æf Maðr fer a aðre skip, end hann er nempðir à. Cap: 7. 507; kapittelet mgl. Ta, b.

v1335. með Bn; 507.

v1336. etc. tilf., resten av kapittelet mgl. Be, k; Xa; resten av kapittelet mgl. Bn.

v1337. þer 507.

v1338. thill tilf. Na.

v1339. þer 507; etc tilf., resten av kapittelet mgl. Bi, l.

v1340. strænngir Na.

v1341. giallda 507.

v1342. half 507.

v1343. mgl. Na.

v1344. siðare 507.

v1345. tulftra 507. Her begynner fragmenta 35.

v1346. til tilf. 507.

v1347. frå liggr: fyrir Bb, c. d; Na; 35.

v1348. orua Bb, c, d; Na; 35.

v1349. er (ef Bb) missír tilf. Bb, c, d; 35.

v1350. frå en halfr: En fyr tulft arfua huer er hann missir, gialda halfuan annan ørj Silfrs viðt konnongi 507; frå þann skulu: mgl. Na.

v1351. skulum Na.

v1352. at Bb, c, d; 35; 507.

v1353. skuldj 507.

v1354. mgl. Bb, c, d; Na; 35; 507.

v1355. skipaðar tilf. Bb, c, d; Na; 35; 507.

v1356. mgl. Bb, c, d; Na; 35; 507.

v1357. bæzta Na.

v1358. etc. tilf., resten av kapittelet mgl. Bb, c.

v1359. mgl. Bc; 35; 507.

v1360. Sem fyr segir (J Landz Laugom tilf. 507), tilf., resten av kapittelet mgl. Bb, c; 35; 507.

v1361. at hann tilf. Bd.

v1362. leiðangrín Bd.

v1363. giældi Na.

v1364. mann Na.

v1365. sua sem fyr segir i bokinni. En ef fellír ferð fyrir þríozku saker ok olyðní. uere utlægr ok allt þat er hann a. En ef nauðsyn bannar þa mete konungr eptír at uikum með goðra manna raðe tilf., resten av kapittelet mgl. Bd.

v1366. forfaldanni Na.

v1367. En æff nautsynn bannar tha methi konnongr æfftir attuikum met gotra manna rathi. tilf. Na.

v1368. huerir skyldugir eru vapn at eíga Bb, c, d; 35; um uapna uiti oc uapna bunat manna. oc ssækt ef hann missir uapna Bi; Vm vopna vítí ok vopna bunat manna Bk, l; huat vapnum huer skal eíga Bn; Cap. Xa; Wm vapnn at eiga. Cap: 8 507.

v1369. Sua 507.

v1370. morck Na.

v1371. frå Sa: Ef maðr a til .vj. marka uttan klæðe sín. etc. tilf., resten av kapittelet mgl. Be; Sa maðr er a til .vj. marka vtan (klæðe sin Xa), resten av kapittelet mgl. Bn; Xa; etc. tilf., resten av kapittelet mgl. Bi; resten av bolken mgl. Ta, b.

v1372. (Sua Bc, d; 35) sem fyr segir (i bokenne Bc, d; 35) tilf., resten av kapittelet mgl. Bb, c, d; 35.

v1373. etc. tilf., resten av kapittelet mgl. Bk, l.

v1374. røyðan 507.

v1375. ok tilf. Na.

v1376. oc tilf. 507.

v1377. sa Na; mgl. 507.

v1378. mgl. Na; frå rauðan: mgl. 507.

v1379. som fyr seigir Bockr tilf, resten av kapittelet mgl. 507.

v1380. mgl. Na.

v1381. mgl. Na.

v1382. markana Na.

v1383. mgl. Na.

v1384. mgl. Na.

v1385. vid Na.

v1386. mgl. Na.

v1387. ramliga Na.

v1388. feilskrift for geirnaglar.

v1389. sa æin ær y giænum stænðr Na.

v1390. baðom vægin Na.

v1391. mgl. Na.

v1392. ok tilf. Na.

v1393. tha kaupi han Na.

v1394. hit tilf. Na.

v1395. oc tilf. Na.

v1396. thæssara triggia Na.

v1397. silffær Na.

v1398. vid konong Na.

v1399. mgl. Na.

v1400. her segír vm (mgl. Bd) uapna þing bøar manna Bb, c; d; 35; um uapna þíng. oc uiti ef eigi cemr til. eða ef hann missir uapna. cap. (mgl. Bl) Bi, l; vm vopna þing ok viti ef eigi kemr Bk; vm vapna þíng ok vapna vítj Bn; Wm vapna ting. Cap. Xa; Cap: 9. 507; kapittelet mgl. Be.

v1401. mgl. Bk, l.

v1402. mgl. Na.

v1403. resten av kapittelet mgl. Xa

v1404. resten av kapittelet mgl. Bn.

v1405. vm Bb, c, d; 35; 507.

v1406. skolum Bb, c, d, Na.

v1407. huær Na.

v1408. Nidarosar Na; N: Byar 507.

v1409. manadagen Bb, c, d; Na; 35; 507.

v1410. mgl. Bb, c, d, k, l; Na; 35; 507.

v1411. þat Bl; mgl. Bk.

v1412. mgl. Bi, k, l.

v1413. sett til i margen med samtidig hand Bd. etc tilf., resten av kapittelet mgl. Bi, k, l.

v1414. her endar fragmenta 35.

v1415. þar tilf. Bb, c, d; 507.

v1416. mgl. Bc.

v1417. secker 507.

v1418. æn 507. Her begynner fragmenta 35.

v1419. mgl. Na.

v1420. mgl. Bb, c, d; Na; 35; 507.

v1421. mgl. Bb, c, d; Na; 35; 507.

v1422. æru thil things borin Na.

v1423. en 507.

v1424. æro Na.

v1425. mgl. Bd; Na.

v1426. se Bb, c, d; Na; 35; 507.

v1427. bonde Na.

v1428. mgl. Bb, c, d; Na; 35; 507.

v1429. Gialkyria Na; Gialkyrj 507.

v1430. ok Bb, c, d; Na; 507.

v1431. sæl Na.

v1432. Sua sem fyr segir (bokin Bb, c; 35), tilf., resten av kapittelet mgl. Bb, c; 35; sem fyr seigir tilf,. resten av kapittelet mgl. 507.

v1433. full Bd.

v1434. mgl. Bd; Na.

v1435. hann skilldi þar haft haua ok hann tilf. Bd; Na.

v1436. med Na.

v1437. ær Na.

v1438. frå at: er þeir ganga þrír Bd

v1439. æn Na.

v1440. gialkyri ok tilf. Bd; Na.

v1441. skoða Bd; Na.

v1442. Eru handgegnír menn ok ueízlu menn allír skylldugír til at skoða uopn með gialkyra ok syslu monum (mann Na) Bd; Na.

v1443. af Bd; Na.

v1444. prouatt Bd; Na.

v1445. gíallde Bd; Na.

v1446. konungi Bd; Na.

v1447. er tilf. Bd.

v1448. mgl. Bd; Na.

v1449. log uatta Bd; Na.

v1450. Ef menn hogga bu aflaga Bb, c; d; 35; um leiðangrs menn ef þeir þurfi at hoggua bu manna ser til matar Bi; vm leidangrs menn Bk, l; Vm landraða sok ok stranð hogh Bn; kapittelet mgl. 507.

v1451. sínu tilf. Bc, d; Na; etc. tilf., resten av kapittelet mgl. Bi, k; frå Nu: Nv huer maðr er styrír skípí etc., resten av kapittelet mgl. Bl.

v1452. etc. tilf. Be, resten av kapittelet mgl. Be, n; Xa.

v1453. Sem fyr segir (bokin Bc; 35) tilf., resten av kapittelet mgl. Bb, c; 35; sua sem fyr segir i bokinni tilf., resten av kapittelet mgl. Bd.

v1454. haua Na.

v1455. halffmanadar Na.

v1456. vp tilf. Na.

v1457. silffrs tilf. Na.

v1458. guldung Na.

v1459. ok tilf. Na.

v1460. mgl. Na.

v1461. æða Na.

v1462. mgl. Na.

v1463. fyr Na.

v1464. mæðr Na.

v1465. ær Na.

v1466. silffrs vid konong tilf. Na.

v1467. mgl. Na.

v1468. sit er Na.

v1469. hoggui Na.

v1470. mgl. Na.

v1471. en nu ær mællt Na.

v1472. En Na.

v1473. met tilf. Na.

v1474. synia Na.

v1475. med tilf. Na.

v1476. kømr Na.

v1477. morckum Na.

v1478. Vm skipa upp sætr oc reiða gøymslu Bb, c; 35; vm skipa upp sæter ok ræiða varð ueizslu Bd; um uppsetning oc uarðueislu skíps oc ræiða. oc sækt ef tekr. capitul. Bi; vm setning skips ok varðveízlu Bk; vm uppsetníng skíps ok varðueítlu reiða ok sekt er af tekr Bl; vm skíps up sat ok gezlu segls Bn; Cap. Xa; Wm skips vpsetir oc Reiða giemslo. Cap: 10. 507.

v1479. etc. tilf., Xa; resten av kapittelet mgl. Xa

v1480. etc. tilf., Be; resten av kapittelet mgl. Be, n.

v1481. skipsdrattar Bd; 35; skipdratta 507.

v1482. etc tilf., resten av kapittelet mgl. Bi.

v1483. mgl. Bb, c, d, k, l, Na; 35; 507.

v1484. etc tilf., resten av kapittelet mgl. Bk, l.

v1485. við Bb, c, d; 35.

v1486. raðt 507

v1487. ganga Na.

v1488. til þess skipdrattar tilf. Bb, c, d; 35; 507.

v1489. mgl. Bb, c, d.

v1490. þer 507.

v1491. allan annan skipreiða Bb, c, d; Na; 35; 507.

v1492. segll 507

v1493. mgl. Bb, c, d; Na; 35; 507.

v1494. sem Bd; Na.

v1495. þickir Bd; Na.

v1496. frå liklegazt: mgl. Bb, c; 35; 507.

v1497. spillast 507.

v1498. þar 507.

v1499. mgl. Bb, c, d; Na; 35; 507.

v1500. oc Bb, c, d; Na; 35.

v1501. Raadmanna 507.

v1502. albyrgizt Bd; abyrgiast 507.

v1503. Marck 507.

v1504. albyrgizt Bd; abyrgiest 507.

v1505. mgl. Na.

v1506. brænna Na; 507.

v1507. með Bb, c, d; Na; 35; 507.

v1508. inan tilf. Na.

v1509. landuornn sinni tilf. Na.

v1510. þem rom 507.

v1511. frå konungr: thær æigu með retto tackmarkar Bÿarenns Na.

v1512. Nu hafum ver landuorn vara a skra setta, oc skal sua standa sem skipat er. nema konongr se annat landinu (Land resten delvis utviska 507) hagligra með hinna beztra manna raðe tilf., resten av Landvernet mgl. Bb; 507.

v1513. Vm ranzmenn Bc, d; 35; um utlægðir ransmanna. oc eptir þeim at fara. oc sekr ef næmzt Bi; vm vtlegðir Bk; vm utlegðer rans manna. Bl; vm rans men ok obota men Bn; Capitulum Xa.

v1514. aller tilf. Bc, d; 35; all tilf. Na.

v1515. (sua Bd) sem fyr segir bokin (i bokenne Bd) tilf., resten av kapittelet mgl. Bc, d; 35; etc tilf. Be, resten av kapittelet mgl. Be, n; Xa.

v1516. æro Na.

v1517. etc tilf., resten av kapittelet mgl. Bi, k, l.

v1518. sem tilf. Na.

v1519. heria Na.

v1520. thær Na.

v1521. haffua æigu lyderskost Na.

v1522. thæm tilf. over linja med samme eller samtidig hand Na.

v1523. mgl. Na.

v1524. thingat Na.

v1525. mgl. Na.

v1526. thær Na.

v1527. thær Na.

v1528. thær Na.

v1529. vp tøkt Na.

v1530. naudsyniar Na.

v1531. thær Na.

v1532. høff tilf.Na.

v1533. vp tilf. Na.

v1534. ey Na.

v1535. se Na.

v1536. Biar monom Na.

v1537. sick Na.

v1538. hin Na.

v1539. Nu Na.

v1540. thær Na.

v1541. torffuu Na.

v1542. haffua Na.

v1543. ser Na.

v1544. that Na.

v1545. mgl. Na.

v1546. Ef maðr kaupir uið vtlæga menn Bc, d; 35; um sækt er uið liggr ef maðr caupir uið ranzsmenn. oc þat fe. capitul. Bi; vm sekt(sektír er uíðr líggr Bl) ef maðr kaupir við rans mann Bk, l; ef maðr kaupír með vtlegan man. Bn; Capitulum Xa.

v1547. thær Na.

v1548. hærrit Na.

v1549. etc. tilf. Be, resten av kapittelet mgl. Be, n; Xa.

v1550. Sem fyr segir tilf., resten av kapittelet mgl. Bc, d.

v1551. Sem fyr tilf. 35, og her sluttar fragmenta.

v1552. etc. tilf., resten av kapittelet mgl. Bi, k, l.

v1553. huæriu Na.

v1554. sa tilf. Na.

v1555. fe Na.

v1556. vatta thua ær honom thære vithni vm at that ær hanns fe. Na.

v1557. hin Na.

v1558. konongi tilf. Na.

v1559. at hin var tilf. Na.

v1560. mgl. Na.

v1561. rangt Na.

v1562. han tilf. Na.

v1563. æigu Na.

v1564. firir vinni æidi tilf. Na.

v1565. Huersu talma skal for þeirra er skip gera i forboðe Bc, d; Huersu með skal fara ef langskip er giort umfram (uttan Bl) konungs orlof (løyfí Bl) Bi, l; En maðr ger langskip i heraðe. æða bø. Bn. Capitulum Xa.

v1566. Nv Bc, d, e, n; Na.

v1567. frå en: Nv cennir maðr Bi; Nv kenner konungr Bk, l.

v1568. landraða sok. Sem fyr segir tilf., resten av kapittelet mgl. Bc; etc. tilf. Be, resten av kapittelet mgl. Be, n; Xa.

v1569. Vm for bann. Nv fara menn fyrir bann lanða eða staða míllum. Sem fyr segír i kaupa bolkínum i landz bokinni i fimta kapítulum etc. Nu hafum ver landuorn uara a skra setta oc skal sua standa sem skipat er. nema konungr se annat landínu haglígra með hinna beztra manna raðe. tilf. Bc.

v1570. sem fyr segír tilf., Bd held fram med kapittelet Um for bann: Nu fara menn fyrir bann landa eða staða i millum þa er styri maðr sekr .vííj. ertogum ok .xííj. morkum Silfrs uið konung. En hasete huer .Mork. Silfrs. Ein skal styri maðr at skípi hueriu sa er nestr huilír borðí a stiorn. þan skal vm søkia en allír gialldí sua sem þeir eigu i skípí þui er firir bann forr. Engi skal bann leggía fylkna i millum af korne eða malt nema með konungs raðe. En ef leggr þa eru þeir sekir .vííj. ertogum ok .xííj. Mork Silfrs. allir fylkis menn. þat fe a halft konungr uar. en halft aller logunautar, resten av kapittelet mgl. Bd.

v1571. etc. tilf.,resten av kapittelet mgl. Bk, l.

v1572. æff sa æid fallir, tha fællir til Wtlægr Na.

v1573. bø warum Na.

v1574. mgl. Na.

v1575. æigi Na.

v1576. ærtogom Na.

v1577. fata Na.

v1578. væg Na.

v1579. thær Na.

v1580. ther gialda konong morck silffrs Na.

v1581. ther Na.

v1582. skalu thæir giælda konongi morck silffrs Na.

v1583. Na sluttar landvernsbolken med kapittelet om bann: Nu fara mænn fir bann landa. æða staða i milli. tha ær Styri maðr sæckr .viij. ærtogum ok .xiij. morck sillfrs. En haseti huær .mork. sillfrs. Ein skall styri maðr á skipi huæriu than er næster hulir bordi á stiorn. than skal vm søkia. En allir gialdi sua sem thær æigu i skipi. thui ær firir Bann forr. ængi skal banlægia fyknna millum vm fir kornni æða aff malt. nema með konnongs rade. En æf hann læighr tha ær huær sæckr .viij. ærtogom ok .xiij. morkum sillffrs allir Biar menn. That fe á halfft konongr ænn halfft Byar menn. huær hoffuum huær landuornn Wara á skra sæt, oc skall sa stannda sem skipat ær. nema konongr se annat landeno hagligra með hina baztra manna rade.

v1584. Bolken mgl., bortsett frå kapittel 21, 22 og 23 (Nu uill sa eigi bøta er misgerði ..., Ef maðr lystr mann pustr ..., Engi skal þat uið annan mæla ...), som er flytta til slutt i Bylova og står rett framfor dei stykka av landvernet som er med Bf; her hefr upp hinn .iiij. lut biorgyniar bocar. oc er þetta um mannhelgi fyrst um uiga ferdi. þar næst um niðings uíg. oc þat þar með sem flæira a mannhelgi at flytia Bi; Her hefr hinn . íííj. lut biorgvinar bokar ok segír vm mann helgí fyrst. umm víga ferdi þar nest vm nidings verk Bk, l; her hefr manhelge uara. fyrsta capitulum. Bn; Bolken mgl., bortsett frå kapittel 10: En ef varðmenn eða aðrer menn finna man veghen Bb, c, m; Ta, b; Bolken mgl., bortsett frå kapittel 10, der heile kapittelet er med, pluss halve første setning av kapittel 11 Ta Xb, Framfor kapittelet har Bc overskrifta Mannhælgar bolkr, og etter kapittelet står det: Manhælgar bolkr ok erfða tal með kuenna giptingum er fyr skrifaðr i landz bokenne. Oa, b mgl. denne bolken.

v1585. etc. tilf. resten av kapittelet mgl. Be.

v1586. etc. tilf., resten av kapittelet mgl. Xa; resten av kapittelet mgl. Bn.

v1587. i uaro Bl.

v1588. etc. tilf., resten av kapittelet mgl. Bi.

v1589. etc. tilf., resten av kapittelet mgl. Bk.

v1590. frið hafa etc. tilf., resten av kapittelet mgl. Bl.

v1591. sua sem aðr er skrífat i mannhelgar belkinum i lanðz bokenne tilf. Resten av bolken, bortsett frå kapittel 10, manglar Bd.

v1592. mgl. Na.

v1593. mgl. Na.

v1594. huart sem karl dræpr kono æða kona karlmann tilf. Na.

v1595. nema hann haue vægit skemdar vig æða gort nidings værk Na.

v1596. her sægir um fe ueganda. oc utlægð mannzbana. oc um þegngilldi. Bi, l. um þegngíldí ok fearskíptí veganða. Bn; Her segir vm fe viganda ok huer sekt vid liggr ef maðr selr frialsan mann af landi Bk.

v1597. Nu Be.

v1598. mgl. Bi, k.

v1599. etc. tilf., resten av kapittelet mgl. Xa.

v1600. resten av kapittelet mgl. Be, n.

v1601. etc. tilf., resten av kapittelet mgl. Bi, k, l.

v1602. falli Na.

v1603. hæuir Na.

v1604. mgl. Na.

v1605. gort tilf. Na.

v1606. ær Na.

v1607. giallda Na.

v1608. sva Na.

v1609. fae Na.

v1610. skrivefeil for grið

v1611. fridi Na.

v1612. hans Na.

v1613. aff Botom tilf. Na.

v1614. goldnar Na.

v1615. menn tilf. Na.

v1616. landskylldí Na.

v1617. her sægir huer niðings uig eða skęmðar uig ero. oc um utlægð. capitul. Bi, k, l. vm skemða verk ok níðíngs víg. Bn.

v1618. mgl. Be.

v1619. etc. tilf., resten av kapittelet mgl. Be; Xa; resten av kapittelet mgl. Bn.

v1620. en tilf. Bk.

v1621. mgl. Bi, k, l.

v1622. hin Na.

v1623. er Na.

v1624. undan konungi etc., resten av kapittelet mgl. Bi, k l.

v1625. mgl. Na.

v1626. thil tilf. Na.

v1627. witt Na.

v1628. Herifrå fram til Huervetna har Na ei noko anna rekkjefølgje mellom setningane.

v1629. wærck Na.

v1630. mgl. Na.

v1631. thil thæss er skipaðr Na.

v1632. sa Na.

v1633. mgl. Na.

v1634. Jamskylðr at væra rickum sem fatøkum thillaga orskurda Na.

v1635. værck Na.

v1636. værck Na.

v1637. at sialffum Na.

v1638. ok Na.

v1639. ær æigi ær full tida maðr. æða Na.

v1640. at loghum tilf. Na.

v1641. a sialffr ret a æða hæuir loghlegt vmbod thil thæss tæckit Na.

v1642. sa Na.

v1643. vatta Na.

v1644. mgl. Na.

v1645. æff tilf. Na.

v1646. manne Na.

v1647. mgl. Na.

v1648. mgl. Na.

v1649. æinshuærio Na.

v1650. ræffsa Na.

v1651. thæt Na.

v1652. æfftir godra Na

v1653. sin æða tilf. Na.

v1654. æða tilf. Na.

v1655. ær tilf. Na.

v1656. ok tilf. Na.

v1657. sialffum Na.

v1658. ær Na.

v1659. ok tilf. Na.

v1660. giærde Na.

v1661. hann tilf. Na.

v1662. æda ifra Na.

v1663. mgl. Na.

v1664. that Na.

v1665. huar sem thæir wærda staddir tilf. Na.

v1666. Kapittelmarkering Na.

v1667. vtlægr Na.

v1668. mgl. Na.

v1669. at Na.

v1670. mgl. Na.

v1671. æigu Na.

v1672. mgl. Na.

v1673. retti Na.

v1674. mgl. Na.

v1675. Døttr æða adrar frendkonor Na.

v1676. forrædi æigu a at Na.

v1677. samuist thæra Na.

v1678. firir tilf. Na.

v1679. oc Na.

v1680. mgl. Na.

v1681. thæss ær Na

v1682. mgl. Na.

v1683. ok Na.

v1684. sægiz Na.

v1685. mgl. Na.

v1686. godkuænnsko Na.

v1687. æff Na.

v1688. liuino Na.

v1689. vm legorð ef maðr líggr konu mans. Bn. Inga kapittelmarkering Bi, k, l; Na.

v1690. a kono sinní etc. tilf., resten av kapittelet mgl. Be; Xa.

v1691. resten av kapittelet mgl. Bn.

v1692. y Na.

v1693. æða tilf. Na.

v1694. æigu Na.

v1695. mgl. Na.

v1696. mgl. Na.

v1697. aff rettaranum tilf. Na.

v1698. hver sect við líggr obota mal. Bn. Inga kapittelmarkering Bi, k, l, Xa.

v1699. mgl. Be.

v1700. er Be, thæss er Na; ef Xa.

v1701. resten av kapittelet mgl. Bn; etc. tilf., resten av kapittelet mgl. Xa.

v1702. mgl. Xa: verk etc. tilf., resten av kapittelet mgl. Be.

v1703. ok æða. Cap., resten av kapittelet mgl. Xa.

v1704. niðings Na.

v1705. ok wfridhæilagar tilf. Na.

v1706. fe ok fridi tilf. Na.

v1707. sinum tilf. Na.

v1708. mgl. Na.

v1709. viti Na.

v1710. vtlægr Na.

v1711. hætti ok tilf. Na.

v1712. græiðu hinum that fe ær thæir tilf. Na.

v1713. fell Na.

v1714. Her segir huer sect uið liggr ef maðr sell frialsan mann af lande brott. Capitul. Bi; Her segir ef maðr selr frialsan mann Bk; huer sect er uidr er uidr liggír ef maðr selr frialsan mann af landí Bl; ef maðr selr man ok fulrette hans Bn.

v1715. með uerði tilf., Bk; etc. tilf., resten av kapittelet mgl. Be; Xa.

v1716. brot tilf. Bi; resten av kapittelet mgl. Bn.

v1717. etc. tilf., resten av kapittelet mgl. Bi, k, l.

v1718. mannum Na.

v1719. hanom Na.

v1720. rette slickum sem han ær maðr thil. tilf. Na.

v1721. hin Na.

v1722. slickum tilf. Na.

v1723. Ef maðr hysir oc heimir utlægan mann. oc ueitir honum biorg. cap. Bi; ef maðr hysir ok (eða Bl) heimar (heimolar Bl) vtlegann mann Bk, l; vm vtlegan mann ef maðr hysír han. Bn; Ef maðr hysir vtlægan mann etc. Cap., resten av kapittelet mgl. Xa.

v1724. hysir Be, i, k, l; Na.

v1725. heimir Bi; Na; heimilar Bk; heimolar Bl.

v1726. frå ok: mgl. Be.

v1727. vt., resten av kapittelet mgl. Bn.

v1728. etc. tilf., resten av kapittelet mgl. Be, k.

v1729. ok Bi.

v1730. etc. tilf., resten av kapittelet mgl. Bi; frå etr: etter ok drekkr etc., resten av kapittelet mgl. Bl.

v1731. thuæim Na.

v1732. vtlægr aff Bø uarum. Na.

v1733. mgl. Na.

v1734. mgl. Na.

v1735. Um uarðveizslu oc huerir skylldir eru eptir renna þeim er mann særir (a þingi eða a mote. cap. mgl Bl) Bi, l. Huerir eftir skulu renna þeim er uil. Bk; vm ras eptír þeim sem vekía vandreðe Bn.

v1736. Nu tilf. Na; En tilf. Xa.

v1737. etc. tilf., resten av kapittelet mgl. Be; resten av kapittelet mgl. Bk, n.

v1738. frå a: mgl. Xa.

v1739. etc. Capitulum. tilf., resten av kapittelet mgl. Xa.

v1740. etc. tilf., resten av kapittelet mgl. Bi, l.

v1741. til tilf. Na.

v1742. æða Na.

v1743. mgl. Na.

v1744. vitni thil thæss Na.

v1745. mgl. Na.

v1746. mgl. Na.

v1747. mgl. Na.

v1748. En tilf. Na.

v1749. thill tilf. Na.

v1750. æða Na.

v1751. thil tilf. Na.

v1752. væckr Na.

v1753. æff han vil Na.

v1754. han tilf. Na.

v1755. vmbosmaðr Na.

v1756. lids Na.

v1757. mgl. Na.

v1758. med Na.

v1759. Baztra Na.

v1760. syniar Na.

v1761. mgl. Na.

v1762. ok tilf. Na.

v1763. fylgi Na.

v1764. Her segir um þat ef oðr maðr drepr mann eða særir. oc um sar bøtr. Bi, l; ef oðr maðr drepr mann Bk; Huersu oðum monnum skal uardveíta Bn.

v1765. etc. tilf., resten av kapittelet mgl. Xa.

v1766. etc. tilf., resten av kapittelet mgl. Be; resten av kapittelet mgl. Bn.

v1767. etc. tilf., resten av kapittelet mgl. Bk.

v1768. etc. tilf., resten av kapittelet mgl. Bi, l.

v1769. thar thil Na.

v1770. things Na.

v1771. mgl. Na.

v1772. odrum Na.

v1773. arffue hans Na.

v1774. mgl. Na.

v1775. han Na.

v1776. a tilf. Na.

v1777. Ef uarð menn finna mann ueginn huert þeir skolu flytía (hann mgl. Bd) Bb, c, d (som berre har med dette kapittelet frå mannhelgebolken); Ef vardmenn hita mann drukkinn (retta til veginn over linja) Be; Her segir um þat ef varðmenn finna mann dauðan innan tacmarka. capitul. Bi; Ef vardmenn finna dauðan mann innan takmarka Bk, l; Ef varðmenn hitta mann dauðan Bm; vm funð þeira manna er myrdír verða. Bn (som berre har med dette kapittelet frå mannhelgebolken, utanom kapitteloverskriftene); her segir vm uarð halð i bø uarom Ta, som berre har med dette kapittelet frå denne bolken, pluss halve første setning av kapittel 11, utan noka overskrift; ef daudr maðr verðr funninn Xa, som berre har med dette kapittelet frå mannhelgebolken, utanom overskriftene. Bd, m; Xb, c har også berre dette kapittelet med frå mannhelgebolken; Ef vardmenn finna man vegin Innann tackmarcka vara Kapittelet står som kapittel 3 i Byordninga 507.

v1778. Nu Bb, c, d; Na; 507; mgl. Bn.

v1779. a vægh eða Be.

v1780. mgl. Bn, Xb, c.

v1781. gere 507; frå bere: mgl. Bn.

v1782. stoðum Bn; frå oðrum: garðum. staðar Ta.

v1783. markar Ta, b.

v1784. mgl. Bk.

v1785. er nestar er Ta.

v1786. hus a næst Bi, l; nestr aa hus Bk; þar a nestr hus Bn; nestr er Tb; frå þess: mgl. Ta.

v1787. segi Bm; honom tilf. Be, Ta, b; 507; tilf. over linja Bl.

v1788. En husbonde bere lioss til likz Ta, b.

v1789. en Bb; Na.

v1790. gere Bb, c; Ta.

v1791. till tilf. Be, Xb, c; hanns tilf. Bm; æftir tilf. Tb.

v1792. mgl. Ta, b.

v1793. mgl. Bk; Xb.

v1794. en Xc, mgl. Xb.

v1795. til tilf. Bi, k, l, m, n.

v1796. rettr Be; Ta, b; Xc; er rett er Bl; en hann er rettr Xa.

v1797. eptir þann mann tilf. Bm, n.

v1798. þannog Bi; þíngat Be, l; Xb; mgl. Ta, b.

v1799. æigi Bb, c, d, k, l; Na.

v1800. skal bera Bi, k, l.

v1801. han Bi, k, l, m, n.

v1802. frå scal: mæle han eftir Ta, b.

v1803. gere Ta, b.

v1804. mansbana Bi, k, l, m, n.

v1805. man tilf. Ta, b.

v1806. en Be; Xa.

v1807. syni Bm; spyr Bn.

v1808. er Be.

v1809. sett til i margen Bn.

v1810. mgl. Bc, d.

v1811. Deo gratias tilf. Na; Capitulum. tilf. Tb; resten av bolken mgl. Bd; Bm; Manhælgar bolkr ok erfða tal með kuenna giptingum er fyr skrifaðr i landz bokinne tilf. med raud skrift Bc.

v1812. Huer bani a (mgl. Bl) at uera. oc huersu huer skal undan føraz at logum. Bi, l. Huerr bane a at vera ok huersu skal fęraz ef vottar vilia. Bk. huer baní skal vera at hínum dauða ok vm nauístar men. Bn.

v1813. skal Be, k, l, n; Na; Ta; Xa.

v1814. at manne tilf. Xa.

v1815. uigi lyser etc., resten av kapittelet mgl. Bk.

v1816. etc. tilf., resten av kapittelet mgl. Be; frå menn: resten av kapittelet mgl. Bn.

v1817. resten av bolken mgl. Ta.

v1818. resten av bolken mgl. Tb; etc. tilf., resten av kapittelet mgl. Xa.

v1819. resten av kapittelet mgl. Bl; etc. tilf., resten av kapittelet mgl. Bi.

v1820. væra Na.

v1821. mætte Na.

v1822. fara Na.

v1823. æða i Na.

v1824. æða a Na.

v1825. a Na.

v1826. med Na.

v1827. tylffttar Na.

v1828. nauister Na.

v1829. fara Na.

v1830. sokn Na.

v1831. mgl. Na.

v1832. hans Na.

v1833. mgl. Na.

v1834. Um viglysing ok um mord Be, n; huer bani a at uera oc huersu huer skal undan føraz at logum. capitul. Bi; Ef uattar uilía eigi bera uítní. ok huerso uigí er ret lyst at logum. Bl. Inga kapitteloverskrift Bk.

v1835. etc. tilf., resten av kapittelet mgl. Xa.

v1836. etc. tilf., resten av kapittelet mgl. Be, resten av kapittelet mgl. Bn.

v1837. etc. tilf., resten av kapittelet mgl. Bk.

v1838. hann Bl.

v1839. etc. tilf., resten av kapittelet mgl. Bi, l.

v1840. mgl. Na.

v1841. firir tilf. Na.

v1842. fara Na.

v1843. sua tilf. Na.

v1844. tha tilf. Na.

v1845. Wpplycting Na.

v1846. græid at Na.

v1847. Eiga Na.

v1848. thæiri Na.

v1849. mgl. Na.

v1850. fiandmen Na.

v1851. bæra Na.

v1852. sialffr tilf. Na.

v1853. fir theim Na.

v1854. frialsa Na.

v1855. wægandr Na.

v1856. oc Na.

v1857. han Na.

v1858. mgl. Na.

v1859. føri Na.

v1860. førast Na.

v1861. fara Na.

v1862. sa Na.

v1863. æiðs Na.

v1864. mgl. Na.

v1865. mgl. Na.

v1866. thæn Na.

v1867. man Na.

v1868. thæiri Na.

v1869. han Na.

v1870. æin Na.

v1871. ollum Na.

v1872. værdi Na.

v1873. æigi ær Na

v1874. ægu Na.

v1875. sa Na.

v1876. værðer Na.

v1877. tacka Na.

v1878. moðer fader sinn Na.

v1879. um rættar bøtr uars hins(mgl. Bl) uirðuliga herra. Magnus Konungs hins coronaða Bi, l; Rettarbøtr magnus konungs Bn; Inga kapitteloverskrift Be, k.

v1880. gaf Magnus Konungr etc., tilf., resten av kapittelet mgl. Be; Xa; gaf magnus tilf., resten av kapittelet mgl. Bn.

v1881. einkanlega mall Bl.

v1882. etc. tilf., resten av kapittelet mgl. Bi, k, l.

v1883. oc tilf. Na.

v1884. thillagu Na.

v1885. lænndra manna oc lærda Na

v1886. efftir thui Na.

v1887. mgl. Na.

v1888. thil tilf. Na.

v1889. mgl. Na.

v1890. mgl. Na.

v1891. mgl. Na.

v1892. inga kapittelmarkering Be, i, k, l, n; Na; Xa.

v1893. oc tilf. Na.

v1894. mgl. Na.

v1895. mgl. Na.

v1896. æn Na.

v1897. loglega Na.

v1898. mgl. Na.

v1899. wæganda Na.

v1900. Her segir um uaða verk huersu þau skal bøta. oc sækt sem uið liggr. Bi; Vm voða verk huersu þau skal bęta (ok sekt sem uiðr liggr tilf. Bl). Bk, l; Vm vaðauerk ok sectir við liggia. Bn.

v1901. ær Na.

v1902. micilli tilf., Bi, k.

v1903. miskunn Na; etc. tilf., resten av kapittelet mgl. Be; resten av kapittelet mgl. Bn.

v1904. etc. tilf., resten av kapittelet mgl. Bk, l; Xa.

v1905. vid Na.

v1906. etc. tilf., resten av kapittelet mgl. Bi.

v1907. mgl. Na.

v1908. thæssor Na.

v1909. sæcktar Na.

v1910. skiota æða Na.

v1911. mgl. Na.

v1912. adrar tarffløysor Na.

v1913. syni Na.

v1914. sæcktar Na.

v1915. mgl. Na.

v1916. mgl. Na.

v1917. æinhuæriom Na.

v1918. mgl. Na.

v1919. sa Na.

v1920. ef menn bera rytninga. oc sækt er uið liggr. oc ef skytr at manni. Bi, l; ef menn bera rytninga. Bk; vm rytninga burd ok ef maðr skytr man. Bn.

v1921. oc tilf. Na.

v1922. kunnat Na; etc. tilf., resten av kapittelet mgl. Be; Xa; resten av kapittelet mgl. Bn.

v1923. etc. tilf., resten av kapittelet mgl. Bl.

v1924. bera tilf. Bi, k; Na.

v1925. etc. tilf., resten av kapittelet mgl. Bi, k.

v1926. mgl. Na.

v1927. brigdr Na.

v1928. hinum fulle retti Na.

v1929. sa Na.

v1930. thæri Na.

v1931. han Na.

v1932. mgl. Na.

v1933. mgl. Na.

v1934. mgl. Na.

v1935. hins Na.

v1936. han Na.

v1937. aff tilf. Na.

v1938. nokorar naudzsyniar Na.

v1939. mgl. Na.

v1940. kongen Na.

v1941. thæim Na.

v1942. oc tilf. Na.

v1943. sama Na.

v1944. at greida ock sua bøtr. Na.

v1945. Huer refsing uið a at liggia. ef maðr bitr mann. oc um fullrætti. Capitul. Bi; Huer refsing (er tilf. Bl) uið a(mgl. Bl) liggr(at ligia Bk). ef maðr bitr mann (oc um fulrette tilf. Bl).Bk. l; vm þa men er bíta men ok refsíng. Bn.

v1946. mgl. Be, i, k, l, n.

v1947. etc. Capitulum mgl. Be) tilf., resten av kapittelet mgl. Be; Xa.

v1948. resten av kapittelet mgl. Bn.

v1949. mgl. Bl.

v1950. etc. tilf., resten av kapittelet mgl. Bk.

v1951. mgl. Bl; Na.

v1952. etc. tilf., resten av kapittelet mgl. Bi, l.

v1953. skall tilf. Na.

v1954. mgl. Na.

v1955. man tilf. Na.

v1956. kommet Na.

v1957. fir Na.

v1958. thæri Na.

v1959. thui sem .xij. men døma ock Na.

v1960. thær Na.

v1961. Huer refsa a ubota monnum oc þa at taka. oc þeim at refsa eptir logum. cap. Bi; Vm obota menn Bk; Huer taka a ubota menn ok refsa eptír logum Bl; Vm þa menn er valda mandrapvm Bn.

v1962. etc. tilf., resten av kapittelet mgl. Be; resten av kapittelet mgl. Bn.

v1963. etc. tilf., resten av kapittelet mgl. Bk; Xa.

v1964. etc. tilf., resten av kapittelet mgl. Bi, l.

v1965. honum tilf. Na.

v1966. næstir Na.

v1967. at tilf. Na.

v1968. ock Na.

v1969. mego Na.

v1970. konongir Na.

v1971. oc Na.

v1972. mgl. Na.

v1973. tha er syslu maðr Na.

v1974. skyldugær Na.

v1975. mgl. Na.

v1976. skyldugre Na.

v1977. a tilf. Na.

v1978. thui tilf. Na.

v1979. konongr Na.

v1980. opt Na.

v1981. scriptum Na.

v1982. fræckum fear gioldum Na.

v1983. Nu Na.

v1984. ær tilf. Na.

v1985. thæl Na.

v1986. mgl. Na.

v1987. mgl. Na.

v1988. fær Na.

v1989. mgl. Na.

v1990. vidt than ær drap, æða a kuamur vǫritti (for veitti?). tilf. Na.

v1991. æro Na.

v1992. liota Na.

v1993. huersu menn eigu doma grønsla. oc með hueriu moti rangir uerða domar Bi; Huersu menn eiga doma at dęma. Bk; Huerso menn eígu doma at dema ok huerso domar uerða teknír Bl; Hueria at ferð men skolu hafa vm doma Bn.

v1994. resten av kapittelet mgl. Bn; etc. tilf., resten av kapittelet mgl. Xa.

v1995. etc. tilf. resten av kapittelet mgl. Be, k.

v1996. mgl. Na.

v1997. mgl. Bi, l; Na.

v1998. ok døma þa. (ok at loghum med yngre hand over linja) tilf. Bl; ock døma tilf. Na.

v1999. mgl. Bl.

v2000. etc. tilf. resten av kapittelet mgl. Bi.

v2001. etc. tilf. resten av kapittelet mgl. Bl.

v2002. i dom Na.

v2003. mgl. Na.

v2004. mgl. Na.

v2005. sialffr tilf. Na

v2006. at Na.

v2007. i tilf. Na.

v2008. mgl. Na.

v2009. ræffsingar Na.

v2010. En Na.

v2011. thæir Na.

v2012. bæsta Na.

v2013. vitu Na.

v2014. mgl. Na.

v2015. mgl. Na.

v2016. mgl. Na.

v2017. uarduæitta Na.

v2018. thui tilf. Na.

v2019. varazt Na.

v2020. aff tilf. Na.

v2021. mgl. Na.

v2022. fegerind Na.

v2023. at Na.

v2024. man tilf. Na.

v2025. lidsennia Na.

v2026. thær tilf. Na.

v2027. ock Na.

v2028. sia Capituli er opttaræ lesenn Na.

v2029. Myni Na.

v2030. aðr æn thæim værde reffst tilf. Na.

v2031. nattulegu Na.

v2032. her segir um griða staði. oc um rættr þeirra manna er þar uerða uanuirðir (namunda eða skemðír Bl). oc um fullrætte Bi, l; ef menn beriaz i griða stodum. Bk; vm þa menn er beríast í griðarstoðum Bn.

v2033. en tilf. Be.

v2034. um tilf. Bk.

v2035. leiðangrs ferð Bn; Xa; leiðangri etc. (Capitulum mgl. Be) tilf., resten av kapittelet mgl. Be; Xa. Bl 25v av Lund 15 er skore i margen, litt usikker lesemåte Bn.

v2036. ok Bk.

v2037. þingum eða a mote etc., resten av kapittelet mgl. Bi, k, l.

v2038. Nidarosæ Na.

v2039. mgl. Na.

v2040. mgl. Na

v2041. æða Na.

v2042. ero thar sialffsæt grid. Na.

v2043. mgl. Na.

v2044. stodum Na.

v2045. a tilf. Na.

v2046. mgl. Na.

v2047. mgl. Na.

v2048. ock Na.

v2049. mgl. Na.

v2050. mgl. Na.

v2051. that Na.

v2052. ock Na.

v2053. mgl. Na.

v2054. hans Na.

v2055. ock Na.

v2056. vid konong Na.

v2057. høyrir Na.

v2058. oc Na.

v2059. ef maðr særir mann læmstrar sarum. eða storum sarum hogguinn Bi; ef maðr serir mann lemstrar (sare tilf. Bl) Bk, l; vm þa menn er bínda fríalsa men. Bn.

v2060. etc. (Capitulum mgl. Be, k) tilf., resten av kapittelet mgl. Be, k; Xa; resten av kapittelet mgl. Bn.

v2061. mgl. Bi.

v2062. och bøar monom tilf. Na; etc. tilf., resten av kapittelet mgl. Bi, l.

v2063. mgl. Na.

v2064. .vj. godra Na.

v2065. tha tilf. Na.

v2066. kiænnir at odada værck haua gort. Na

v2067. En hann hæuer vitni thil Na.

v2068. rettara Na.

v2069. hann tilf. Na.

v2070. oc Bøar monnom tilf. Na

v2071. morckum Na.

v2072. hann tilf. Na.

v2073. hann tilf. Na.

v2074. .viij. ærtogum, ock .xiij. morckum Na.

v2075. retta til .víj. med yngre hand over linja.

v2076. mgl. Na, som har hoppa over den femte gongen, men storleiken på bota for den fjerde gongen svarar til femte gong.

v2077. huartt sem ær æit hogg æða flæiri. tilf. Na.

v2078. mgl. Na.

v2079. man tilf. Na.

v2080. mgl. Na.

v2081. wannuirding Na.

v2082. fridhælgar Na.

v2083. hann Na.

v2084. thæir Na.

v2085. konongi tilf. Na.

v2086. thuær Na.

v2087. tha Na.

v2088. var Na.

v2089. Nu æff annars sar groa æn annars æigi ock fær sa aff thui bana, tha ær sa wtlægr ær thau sar væitti ær æi villia groa, ænn han halldi æin wp mantz gioldum, sem .xij. skynsamir menn døma loghliga thil næffnðr, ock sua thægnn. tilf. Na.

v2090. mgl. Na.

v2091. æða Na.

v2092. mgl. Na.

v2093. menn tilf. Na.

v2094. mgl. Na.

v2095. Ef maðr kuæðr ifir bota Bf; huert uiti a syslu manni er eða gialkyra. ef hann uil eigi rætt gera (manna amillum mgl. Bl) oc sætta þa(mgl. Bl) menn(mgl. Bi) Bi, l; ef maðr vil eigi rett gera. Bk; vm yfirbott þess er mísgerðj ok hefnd. Bn.

v2096. etc. Capitulum tilf., resten av kapittelet mgl. Xa.

v2097. en tilf. Bl; etc. tilf., resten av kapittelet mgl. Be, k; resten av kapittelet mgl. Bn.

v2098. kallar Bl.

v2099. etc. tilf., resten av kapittelet mgl. Bi, l.

v2100. mgl. Na.

v2101. rettaren Bf; Na.

v2102. þæim tilf. Bf.

v2103. Bondom Na.

v2104. til tilf. Bf; Na.

v2105. mgl. Na.

v2106. mgl. Bf.

v2107. mgl. Bf; Na

v2108. ut Bf; Na.

v2109. forum Na.

v2110. bøta Bf.

v2111. sa Bf.

v2112. uanuirðingar sinnar Bf.

v2113. er Bf; Na.

v2114. thær Na.

v2115. that Na.

v2116. mgl. Na.

v2117. hinum Bf.

v2118. uannuirðing, Bf; Na.

v2119. var Na.

v2120. uærðr Bf; Na.

v2121. aðr er til Bf; aðr var thil Na.

v2122. aðr tilf. Bf; Na.

v2123. mgl. Bf.

v2124. mgl. Bf; Na.

v2125. afrøktizt Bf; Na.

v2126. Nu værðr maðr skemðr saklaus ock hæmnizt hann þegar i riðenni oc ero þar til .ii. manna vitni skynsamra, þa uinnr hann a vgilldum manne (man Na) oc a konongr þar ængan ret a, ne sialfr hann, huart sem hann fær af (mgl. Na) sar eða bana. En ef hann døyr af, þa se (ær Na) undir konungs miskun eptír mala uǫxtum, tilf. Bf; Na.

v2127. sa tilf. Bf; Na.

v2128. rettaranum Bf

v2129. æro Na.

v2130. rettaren Bf.

v2131. misgort er uið Bf.

v2132. mgl. Bf, Na.

v2133. rettara Bf; rettarum Na.

v2134. kongsdomsins Bf.

v2135. sackøyri Na.

v2136. oll tilf. Na.

v2137. eige kapitteloverskrift: vm sar bott ef maðr fer af eínu… Bn; og del av første setning i dette kapittelet: En (mgl. Bn; Xa) ef hestr eða ros bitr man etc.(mgl. Bn) tilf. Be; n; Xa.

v2138. her seígír um friðbrot i kaupstadum Bf, som berre har med dette og dei to neste kapitla frå mannhelgebolken; um pustra oc um skyníngar (skyfíngar Bl). oc ef sa gefr sok a er firir uanuirðingu verþ (uard Bl) (oc um konungs rætt mgl. Bl) Bi, l; vm pustra ok vm skyfingar Bk; vm pustra ok ryskíngar ok ofund. Bn.

v2139. En Be.

v2140. etc. (Capitulum mgl. Be) tilf., resten av kapittelet mgl. Be; Xa.

v2141. resten av kapittelet mgl. Bn.

v2142. etc. tilf., resten av kapittelet mgl. Bk.

v2143. mgl. Bi.

v2144. mgl. Bl.

v2145. fiorum tilf. Bl; etc. tilf., resten av kapittelet mgl. Bi.

v2146. maðr tilf. Bf; maðr etc. tilf., resten av kapittelet mgl. Bl.

v2147. með tilf. Bf.

v2148. á man tilf. Na.

v2149. með tilf. Bf.

v2150. mgl. Na.

v2151. silffr Na.

v2152. allt Na; mgl. Bf.

v2153. maðr tilf. Bf.

v2154. ok ifra tilf. Bf.

v2155. æða fra tilf. Na; mgl. Bf.

v2156. mgl. Bf.

v2157. manz Bf.

v2158. haue Na.

v2159. mgl. Bf.

v2160. rettaranum Bf.

v2161. næffnndum Na.

v2162. bæiða Bf.

v2163. mgl. Na.

v2164. eða Bf.

v2165. En ef Bf.

v2166. mgl. Bf; Na.

v2167. oc Bf; Na.

v2168. aura Na.

v2169. oc tilf. Bf.

v2170. þar a Bf.

v2171. mgl. Bf.

v2172. skemdum Na.

v2173. ne Bf; Na.

v2174. nema hæimilskuíðar uítní fylgí. oc þo þuí at eíns at uærði lemstrar sar eða þau onnur at konungr (konongdomrenn Na) eigi slika sækt a eða meirí. tilf. Bf, Na.

v2175. þo at minni se. tilf. Bf; tho at smæri se tilf. Na.

v2176. mala efni Bf.

v2177. hans Bf; Na.

v2178. soknar Bf.

v2179. ær tilf. Na.

v2180. thær Na.

v2181. resten av kapittelet mgl. Bf.

v2182. æn ængann a konongr ret á theim, ær han á ængann sialffr á ser, tilf., resten av kapittelet mgl. Na.

v2183. mgl. Bf; Na.

v2184. vm akuæðs mal Bf; um fullrættis orð ok fiol(mæli mgl. Bk). (Capitulum. mgl. Bk, l) Bi, k, l; vm heímílís huíðar vítní ok. Bn.

v2185. maðr tilf. Na.

v2186. ann Bf.

v2187. etc. (Capitulum mgl. Be) tilf., resten av kapittelet mgl. Be; Xa.

v2188. resten av kapittelet mgl. Bn.

v2189. etc. tilf., resten av kapittelet mgl. Bk.

v2190. aff odrum Na.

v2191. etc. tilf., resten av kapittelet mgl. Bi, l.

v2192. hinum Na.

v2193. þings Bf.

v2194. mgl. Bf.

v2195. mgl. Na.

v2196. læggr hann Bf; Na.

v2197. skutr hann Bf; Na.

v2198. mgl. Na.

v2199. mgl. Na.

v2200. hann Bf.

v2201. oc Bf.

v2202. thæiri Na.

v2203. vid Na.

v2204. .xij. Bf.

v2205. næffnndum Na.

v2206. mgl. Bf; Na.

v2207. mgl. Bf.

v2208. eða Bf.

v2209. ængi Na.

v2210. frå engín: nokor annarra manna Bf.

v2211. fylgi Bf; Na.

v2212. sa Bf.

v2213. oc Bf.

v2214. meta eða tilf. Bf.

v2215. mgl. Bf; Na.

v2216. mgl. Bf.

v2217. þa skom Bf; that skom Na.

v2218. maðr tilf. Bf.

v2219. mgl. Na.

v2220. han Na.

v2221. her begynner fragmenta 6, som består av 8 halve blad og fire mindre stykke, sannsynlegvis frå det same handskriftet.

v2222. mgl. 6.

v2223. þat tilf. Bf.

v2224. orð Bf.

v2225. mann Bf.

v2226. þessi Bf; þui lik 6.

v2227. vera tilf. 6.

v2228. var 6.

v2229. vid Na.

v2230. þo at Bf; Na; æn (retta til at med yngre hand) 6.

v2231. skiri 6.

v2232. hann Na.

v2233. mgl. Na.

v2234. Um rogbera. oc ef (mgl. Bl) maðr (kennir manni þat rog at hann noe utydeleg Bi) haui røkt hann uið (firir Bl) konung (eða uið aðra hofðingia mgl. Bl) Bi, l. vm rogbera ok ef maðr kennir Bk; vm þa menn er røgía men ok refsíng Bn; Her sægir vm rogs menn ok om fiolmæle 6.

v2235. ok tilf. 6.

v2236. noræghs 6.

v2237. etc. Capitulum tilf., resten av kapittelet mgl. Xa.

v2238. etc. tilf., resten av kapittelet mgl. Be; resten av kapittelet mgl. Bn.

v2239. etc. tilf., resten av kapittelet mgl. Bk.

v2240. mgl. Bl.

v2241. kændr tilf. 6.

v2242. etc. tilf., resten av kapittelet mgl. Bl.

v2243. æða Na.

v2244. etc. tilf., resten av kapittelet mgl. Bi.

v2245. men Na.

v2246. við 6.

v2247. mgl. 6

v2248. vid tilf. Na.

v2249. lændann man Na.

v2250. skilldi 6.

v2251. ær Na.

v2252. thæss mals Na; at 6.

v2253. rog er kænt 6.

v2254. með .vi. æiði 6.

v2255. mgl. 6.

v2256. æins Na.

v2257. um tungu nið ok fiolmæli.(fíollmæles Bl) capitulum (mgl. Bl) Bi, l; vm tungu nid. Bk; vm þa menn er hueða nið vm aðra m … (uklårt, bortskore marg i kopi bl 25v) Bn; Vm tungu nið ok aþettis orð 6.

v2258. mgl. Bi, k, l; Xa; 6.

v2259. etc. (Capitulum mgl. Be) tilf., resten av kapittelet mgl. Be; Xa.

v2260. mgl. Bi, l.

v2261. frå þat er: mgl. Bk; resten av kapittelet mgl. Bn.

v2262. etc. tilf., resten av kapittelet mgl. Bk.

v2263. lata Bi; Na.

v2264. oc kuæða Bi, l; En hann kræfi 6.

v2265. etc. tilf., resten av kapittelet mgl. Bi, l.

v2266. førist Na; 6.

v2267. mgl. 6.

v2268. ær tilf. Na; 6.

v2269. han tilf. Na.

v2270. huerium 6.

v2271. .vj. Na.

v2272. frå .xij.: laga 6

v2273. mgl. Na.

v2274. mgl. 6.

v2275. horfer 6.

v2276. huinsku Na.

v2277. at Na.

v2278. æidi Na.

v2279. mgl. Na.

v2280. ok 6.

v2281. retti sinum Na.

v2282. (um þat mgl. Bl) ef maðr lægðz með annars mannz conu. (capitul. mgl. Bl) Bi, l; Ef maðr legz með mannz konu. Bk; vm þa men er taka konur annara manna., siste ord noko utydeleg Bn; vm þat ef maðr sættest við þan mann er lægit hæfir kono hanns. 6.

v2283. Nu gærir maðr Na.

v2284. etc. (Capitulum mgl. Be) tilf., resten av kapittelet mgl. Be; Xa; resten av kapittelet mgl. Bn.

v2285. mgl. Na; 6.

v2286. etc. tilf., resten av kapittelet mgl. Bi, k, l.

v2287. mæta eða tilf. 6.

v2288. thæiri Na.

v2289. En 6.

v2290. slik i Ba, kono Na; 6.

v2291. hins Na.

v2292. trygðir 6.

v2293. slik i Ba; kono Na.

v2294. her sluttar 6.

v2295. sina tilf. Na.

v2296. hin Na.

v2297. sidan Na.

v2298. sini Na.

v2299. um þa menn er ganga uboðit i samkundur manna. oc um refsing. cap. Bi; vm þa menn er ganga obodit í veizlur (samkundír Bl) manna Bk, l; vm þa menn er ganga í samkundír Bn.

v2300. En tilf. Bn.

v2301. En Na.

v2302. þæss tilf. Be, i, k, l, n; Na; Xa.

v2303. resten av kapittelet mgl. Bn.

v2304. etc. (Capitulum mgl. Be) tilf., resten av kapittelet mgl. Be, Xa.

v2305. at Bl; Na.

v2306. samkundur Bi.

v2307. etc. tilf., resten av kapittelet mgl. Bi, k, l.

v2308. thæim Na.

v2309. værðr Na.

v2310. En tilf. Na.

v2311. um þa menn er ganga með uanar uol. oc uilia eigi uinna fyrir bondum (ok cap. mgl. Bl) Bi, l; vm þa menn er ganga a vanar vol. Bk; vm heíla menn er ganga husa millím Bn.

v2312. etc. tilf., resten av kapittelet mgl. Xa.

v2313. etc. tilf., resten av kapittelet mgl. Be, k; resten av kapittelet mgl. Bn.

v2314. olmose Na.

v2315. etc. tilf., resten av kapittelet mgl. Bi, l.

v2316. se tilf. Na.

v2317. bedi Na.

v2318. fer Na.

v2319. ær tilf. Na.

v2320. æda tilf. Na.

v2321. æða Na.

v2322. um rættar far cuenna. oc huerir eiga rætti at taca a conu huerri. cap. Bi; vm rettar far kuenna Bk, l.; vm lagarettí a konum ok demda rettí Bn.

v2323. etc. Capitulum tilf., resten av kapittelet mgl. Xa.

v2324. etc. tilf., resten av kapittelet mgl. Be.

v2325. resten av kapittelet mgl. Bn.

v2326. en retta til enga over linja Bk; æigi Na.

v2327. etc. tilf., resten av kapittelet mgl. Bi.

v2328. etc. tilf., resten av kapittelet mgl. Bk, l.

v2329. vilium vær at ængi tacke meira a ser Na.

v2330. morck silffrs tilf. Na.

v2331. frenn Na.

v2332. han Na.

v2333. mgl. Na.

v2334. logliga thil næffnðr tilf. Na.

v2335. frenn Na.

v2336. mgl. Na.

v2337. hæffuir læggit Na.

v2338. han Na.

v2339. æff tilf. Na.

v2340. mgl. Na.

v2341. mgl. Na.

v2342. mgl. Na.

v2343. mgl. Na.

v2344. med Na.

v2345. mgl. Na.

v2346. lagha Na.

v2347. se thæss sannr Na.

v2348. mgl. Na.

v2349. kono Na.

v2350. rett før arvetalet set Na til eit eige kapittel; spor av eit slikt kapittel, dels med eiga kapitteloverskrift, finn vi òg i nokre andre handskrifter, men då mellom kapittel 21 og 22: vm sar bott ef maðr fer af eínu… Bn; og del av første setning i dette kapittelet: En (mgl. Bn; Xa) ef hestr eða ros bitr man etc.(mgl. Bn) Be; n; Xa; frå Na: Eff hestr æða Ross bitr mann, æða lyster,/ æda nautt stangar. æða suin høgger,/ Bøti sa er fenad á hallfum sarbotum, thar/ till ær bøtt ær slicks værdt, sem thet kuikuen/di ær vært, ær han fick menn aff, æffter .vj./ mana domi, logligha thil næffdum. Meirra/ thæim syniz aff thæss voldum vorditt haua/ ær mæin fæck, haui firi æfftir domi. Eff/ hunðr biter mann, tha kreffui sa hundz ær Bitin var. æn hin læggi band á oc fa hann/ i bond er bitin var. Nema skynsamum monnum/ virdiz sa voldit haua ær bitin var. haui firi/ æfftir domi. æn æff føder hond sidan oc/ biter han men opttar, Bøti sem sieelffr haui/ gort. æn æff hundr bitr fænad manz, bøti/ sa er hond á, halfft fyrsta sinni, æn allt Jaffnann sidann æff vitni æro thil. æff/ æigi ero logligh vitni thil, haldi firi æins/ æidi at sinni vitand, firir huæria græin thæssa.

v2351. Heile bolken mgl. i Bb, c, f, g, h, m, o; Oa, b; Ta, b; Xb, c; 507; i Bd står overskrifta Erfðatal með kuenna giptingum er fyr skrifat i lanz bokinni men berre dei fyrste orda i bolken, sjå nedanfor; her hefr hinn .v. lut bøar bocar. oc hefr hann með kuęnna giptingum. oc segir./ i hinum (mgl. Bk, l) fyrsta capitula hueʀ at røttu a at uera giptingar maðr fyrir conu. (frå maðr: mgl. Bk, l) Bi, k, l; anten bolkoverskrift eller kapitteloverskrifter Be; Na, som har initialar i byrjinga av nytt kapittel; inga bolkoverskrift Bn; Xa.

v2352. her hefr vm huenna gíptíngar Bn; inga kapitteloverskrift Bd, e, i, k, l; Xa.

v2353. et cetera tilf. Xa, resten av kapittelet mgl.

v2354. gíp Bn, resten av kapittelet mgl.

v2355. et cetera tilf. Be, resten av kapittelet mgl.

v2356. et cetera tilf. Bk, resten av kapittelet mgl.

v2357. mgl. Na.

v2358. uið tilf. Bd; uið et cetera tilf. Bl, resten av kapittelet mgl.

v2359. et cetera tilf. Bi, resten av kapittelet mgl.

v2360. Sua sem fyr er skrifat i landz bokenne tilf. Bd, resten av kapittelet mgl.

v2361. mal dagha Na.

v2362. mgl. Na.

v2363. y tilf. Na.

v2364. thuæggia manna vitnis Na.

v2365. thær Na.

v2366. var Na.

v2367. skilt Na.

v2368. Doter værðr Na.

v2369. thær Na.

v2370. æro Na.

v2371. se Na.

v2372. thæira á millum Na.

v2373. sa Na.

v2374. mgl. Na.

v2375. mgl. Na.

v2376. vinz thil Na.

v2377. Gripu tha alla Na.

v2378. mader Na.

v2379. mgl. Na.

v2380. kononnar Na.

v2381. ef konur gíptast vttan frenda rað Bn; inga kapitteloverskrift Be; Na; kapittelet mgl. Bi, k, l.

v2382. Nv Be, n; mgl. Na; Xa.

v2383. et cetera tilf. Be; Xa, resten av kapittelet mgl.

v2384. raðz, resten av kapittelet mgl. Bn.

v2385. rettr tilf. Na.

v2386. mgl. Na.

v2387. mgl. Na.

v2388. synsamta maðr Na.

v2389. oc Na.

v2390. mgl. Na.

v2391. æn æff hon er Na.

v2392. er tilf. Na.

v2393. tha Na.

v2394. aðr Na.

v2395. vthan Na.

v2396. fyrste staven endra frå k til l.

v2397. mgl. Na.

v2398. xx vettra gomill Na Na.

v2399. mgl. Na.

v2400. mgl. Na.

v2401. mgl. Na.

v2402. tha Na.

v2403. mgl. Na.

v2404. ær Na.

v2405. hit Na.

v2406. tha tilf. Na.

v2407. æin Na.

v2408. sinum tilf. Na.

v2409. um fiaruarðuøislu. oc fęlag. oc tilgiof conu sinnar. capitulum Bi; um fiar vardveizlu ok felag Bk; vm fear uarðueízlu ok fe/lag ok tilgiof kono sínnar Bl; vm felag híuna míllím Bn; inga kapitteloverskrift Be; Na.

v2410. et cetera tilf. Xa, resten av kapittelet mgl.

v2411. æigi Na.

v2412. mgl. Bl.

v2413. et cetera tilf. Be, resten av kapittelet mgl.; resten av kapittelet mgl. Bn.

v2414. i tilf. Bk.

v2415. nema hon uílí et cetera tilf. Bl, resten av kapittelet mgl.; nema hon vili tilf. Na.

v2416. resten av kapittelet mgl. i Bi, k, bortsett frå at siste delen av kapittelet er sjølvstendig, sjå fotnote 2416 nedanfor.

v2417. æða Na.

v2418. huær tilf. Na.

v2419. mgl. Na, og istf. resten av kapittelet står: Nu fer maðr møyar æða æickiu barn lausa. æigi mego thau felag læggia sin imillum. Nemma thæir menn i atte ær thil arffs thera standa. En æff thau ala barnn thill arffs sins. tha mego thau læggia felag sin Imillum. Hælmings felag ær vidt børn thæra ær at skipta. En æff vidt vtt arua ær at skipta. tha æigi that tua lute ær længir liuir. En vtt aruar tridung. En Odall theira fare æfftir thui sem loghbock vattar. Nu fær maðr ackiu ock á honn bornn thil arffs sins. oc æro thau i wmægð oc vil han tho læggia fælagh við hana, at thuaro. tha skal gera thil stæffnu houffudt barins monnom barnanna. ock læggia fælag thæira soman æfftir fear magni. Læggia Iord Iordu giægnn, æn øyri øyri i giægnn. Nu ma thæt æingi riuua ær sua ær lagt. En æff thau læggia annan wægh fælag sit somann tha ma that riuua huær ær vil, hans arffuingi æða hænnar. A tha lund at fara á mot fram oc sægia i sundr thui fælaghe. Huærvitnna, thar ær hiun læggia fælag sit somann. tha skal thar felagh haldas, æfftir thui sem logligir vattar vitu. En æff fælag ær hiona millim at loghum. ock brer sidann arff æða omegd vndir annat huart. tha fællir thæt æfftir thui thil huars thueggia, sem fælag thæira var lagt. thui at sua skulu thau bua vm audenn sem um affla. Su thil gioff skal kono hæimol væra, ær thil var geuin oc vattar vitu at lyst var á giptingardægi, æff honn liffuir honom lænnger. Lyusa skal giptingum kuænna oc thil gioffum a huærium x: vettrum, ock lyusa i fiolda huart ær vil á thingi æða á kirckiu. En æff han misfer hænnar vid, tha tacka arffuar hænnar, hæiman fylgio æn thil gioff falle nider.

v2420. frå raða scal hann fe þeirra: nema hon uili. et cetera Bi; et cetera Bk.

v2421. her skyt Bi, k, l inn ei kapitteloverskrift, og denne delen av kapittelet står etter kapittel 4: um fiarhalld broður oc gipting døtra. oc mutu giptingar mannz (frå broður: bręðra ok Bk).

v2422. Ef mør heuir Bi; {e}f maðr hefr Bk, l.

v2423. manz æða tilf. Bl.

v2424. et cetera tilf. Bk, resten av kapittelet mgl.

v2425. han Bl.

v2426. et cetera tilf. Bi, l, resten av kapittelet mgl.

v2427. um fiarskíptí ef (er Bl) misdauðr uerðr hiuna (í tilf. Bl) millum. oc brullaups uítni. Bi, l; um fiarskifti Bk; vm fear skíptí ef annat hvert míssír Bn; inga kapitteloverskrift Be; Na.

v2428. En Be, i.

v2429. tueggia Bi, k, l; Na.

v2430. et cetera tilf. Be; Xa, resten av kapittelet mgl.; resten av kapittelet mgl. Bn.

v2431. oll huss Na

v2432. et cetera tilf. Bi, k, l, resten av kapittelet mgl.

v2433. mgl. Na.

v2434. thæir vilia Na.

v2435. giptting Na.

v2436. se that Na.

v2437. skynsamr oc tilf. Na.

v2438. fe Na.

v2439. mgl. Na.

v2440. istf. resten av kapittelet har Na: oc thil gioff medt. oc tho sua att han læiddi hana thil bóckar skøyting at tacka. thui at logh riuua that mall oc lausa fe, ær arffuar greda hænnæ i honð. En æff hon tæckr fe i ærffðer. tha sidann ær thau komma soman oc wærder that fe fir Iordt græitt. tha skall su Iordt hænnar væra. Nu æff æigar thuer koma somann. at lanntz loghum oc auckas thæim fe. tha haue that thua luthi ær lenngr liuir. æff vid vtt arua ær at skiptta. bæði landi ock lausum øyri. En hælmning æff vid bórnn thæra er at skiptta.

v2441. ef cona leggz með manní undir bonda sinn eða skill uið hann. capitulum (mgl. Bl; frå bonda: mgl. Bk) Bi, k, l; vm þær konr er taka aðra menn bondum sínvm Bn; inga kapitteloverskrift Be; Na.

v2442. mgl. Xa.

v2443. manz tilf. Na.

v2444. et cetera tilf. Be; Xa, resten av kapittelet mgl.; resten av kapittelet mgl. Bn.

v2445. et cetera tilf. Bk, resten av kapittelet mgl.

v2446. mgl. Bi, l; Na.

v2447. sac et cetera tilf. Bi, resten av kapittelet mgl.; et cetera tilf. Bl, resten av kapittelet mgl.

v2448. i tilf. Na.

v2449. bondi Na.

v2450. Bondi hænnar Na.

v2451. ock ænga Na.

v2452. millum Na.

v2453. mall thæra sem that væri Na.

v2454. hænni værðr optar firir Na.

v2455. meðan han liuir, tho tilf. Na.

v2456. botom Na.

v2457. mgl. Na.

v2458. æiga Na.

v2459. firra Na.

v2460. mæir tilf. Na.

v2461. med sinum tilf. Na.

v2462. her skyt Be inn: En ef giold koma et cetera (men resten av kapittelet mgl. likevel); sina tilf. Na, resten av kapittelet mgl., og kapittel 6 er ein del av dette kapittelet.

v2463. Vm þan skílnad hívna er karlmannS Bn; kapitteloverskrift mgl. Be; kapittelet mgl. Bi, k; kapittelet er del av kapittel 5, sjå ovanfor.

v2464. En tilf. Be; Na; Nu tilf. Bn.

v2465. et cetera tilf. Be; Xa, resten av kapittelet mgl.

v2466. Resten av kapittelet mgl. Bn.

v2467. med Na.

v2468. frå En ef þau skiliazt: mgl. Na.

v2469. hann tilf. Na.

v2470. thil tilf. Na.

v2471. thil tilf. Na.

v2472. lucka Na.

v2473. þessu nøst hefr ærfðatal. oc grøinir her um þat huerir fyrst eigu at taca i fyrstu ærfð. oc huerir þar nøst eigu at taca. capitulum Bi; þessu nęst hefr erfða tal ok segir fyrst um þat huerir fyrst eigu arf at taka Bk; her heft up erfða tall ok greínir vm þat huer fyst eígu at taka i fyrstu erfð ok huer þar nest eígu at taka Bl; her hefr erfða tal með því skilorðj Bn; capitulus Xa; inga kapitteloverskrift Be; Na.

v2474. fyrsta Bl.

v2475. et cetera tilf. Be; Xa, resten av kapittelet mgl.

v2476. resten av kapittelet mgl. Bn.

v2477. skilgetna Bl; skillfinginnar Na.

v2478. et cetera. oc siþan allt ørfðatal ut. (mgl. Bl) eptir þi sem stendr/ i gulaþíngs bocinni (et cetera tilf. Bk, l) tilf. Bi, k, l, resten av kapittelet mgl.

v2479. han tilf. Na.

v2480. mgl. Na.

v2481. fe Na.

v2482. ænn Na.

v2483. fauður tilf. Na.

v2484. æða han Na.

v2485. han Na.

v2486. mgl. Na.

v2487. ock Na.

v2488. se Na.

v2489. skiltt Na.

v2490. æigi Na.

v2491. var gortt Na.

v2492. mgl. Na.

v2493. mgl. Na.

v2494. ock Na.

v2495. geffs Na.

v2496. oc Na.

v2497. arffr Na.

v2498. arffr Na.

v2499. ær tilf. Na.

v2500. mgl. Na.

v2501. æff tilf. Na.

v2502. thæssara Na.

v2503. honn tilf. Na.

v2504. dotter sun, skilgetin, ock frilli sunar dottir skilgetin. Nu ær hon Na.

v2505. æff faðr hanns ær skilgetin, oc brodor sunn skilgetin, aff samfædin brodor komin Na.

v2506. hans tilf. Na.

v2507. oc Na.

v2508. mgl. Na.

v2509. mgl. Na.

v2510. Brodor Na.

v2511. mgl. Na.

v2512. se Na.

v2513. mgl. Na.

v2514. En tilf. Na.

v2515. at Na.

v2516. mgl. Na.

v2517. ær Na.

v2518. tha Na.

v2519. barn Na.

v2520. thacki Na.

v2521. manz Na.

v2522. oc Na.

v2523. hins Na.

v2524. aff sammøddum komnir tilf. Na.

v2525. mgl. Na.

v2526. mgl. Na.

v2527. I thæiri ærffd skal huær thacka arff sem han er thalder i: æn æigi thacka firirr hændr odrum fram tilf. Na.

v2528. um ætleiðing huer loglig er. oc huat hann (ętleidingr Bk, l) a at taca (hafa Bk) Bi, k, l; vm etleiðíng eptír landzlogvm rettvm Bn; inga kapitteloverskrift Be; Na; Xa.

v2529. et cetera tilf. Xa, resten av kapittelet mgl.

v2530. resten av kapittelet mgl. Bn.

v2531. et cetera tilf. Be, resten av kapittelet mgl.

v2532. et cetera tilf. Bi, k, l, resten av kapittelet mgl.

v2533. tha tilf. Na.

v2534. sa stændr Na.

v2535. mgl. Na.

v2536. mgl. Na.

v2537. loghbock skyrir. At tilf. Na.

v2538. med Na.

v2539. heui æck thalt. Sua kona sem karlmaðr Na.

v2540. arffuer Na.

v2541. x: Na.

v2542. enn nu er melt tilf. Na.

v2543. (en tilf. Bl) ef maðr drepr þann mann er hann a arf eptir at taka (frå a: er arfa{ri eftir?} Bk) Bi, k, l; vm þa menn er drepa men til arfS Bn; inga kapitteloverskrift Be; Na; Xa.

v2544. Nu Na.

v2545. frå þat: Ef maðr Be, n; Xa.

v2546. drepr Bi.

v2547. et cetera tilf. Bi, resten av kapittelet mgl.

v2548. et cetera tilf. Be, k, l; Xa, resten av kapittelet mgl.

v2549. resten av kapittelet mgl. Bn.

v2550. at Na.

v2551. ef margir menn latazt saman drukna (mgl. Bk) eða inni brenna. oc (mgl. Bl) um arf þeirra Bi, k, l; vm arf þeirra manna er drucna eða brenna Bn; inga kapitteloverskrift Be; Xa.

v2552. aller sen et cetera tilf. Xa, resten av kapittelet mgl.

v2553. Orostum Na.

v2554. et cetera tilf. Be, k, resten av kapittelet mgl.

v2555. kemr Bl; Na; resten av kapittelet mgl. Bn.

v2556. i Na; mgl. Bl.

v2557. et cetera tilf. Bi, l, resten av kapittelet mgl.

v2558. hæffdi Na.

v2559. mgl. Na.

v2560. Item at thar sem mæn falla i Orostum, æða værðr mann wæigin æðr aff thæickenn, oc er æi gotz efftir hann, oc tho at skuldu se effter hann, tha skal æigu skuldir luckast aff han gialðum. Thui at that er æickki hanns arffur æðr gotz. Wtthann han gialdd æigu hanns retter ærffuingiar tilf. Na.

v2561. um herlenzska manna ærfðir. oc utlænzskra huersu standa skal. capitulum (mgl. Bl) Bi, l; ef maðr kallar æigi til arfS ok ner hann skal sottan haua Bn; inga kapitteloverskrift Be, k; Xa.

v2562. mgl. Na.

v2563. et cetera tilf. Xa, resten av kapittelet mgl.

v2564. kallar æigi til tilf. Bn, resten av kapittelet mgl.

v2565. et cetera tilf. Be, resten av kapittelet mgl.

v2566. et cetera tilf. Bi, resten av kapittelet mgl.

v2567. taka et cetera Bl, resten av kapittelet mgl.

v2568. et cetera tilf. Bk, resten av kapittelet mgl.

v2569. daenar Na.

v2570. mgl. Na.

v2571. um siaundar stefnur oc skullda lykting erfingia. oc fiarskipti Bi, l; um siaundar stefnur ok skullda lykting Bk; vm arf siuk ok hverSv skuld skal boka Bn; inga kapitteloverskrift Be; Na; Xa.

v2572. et cetera tilf. Xa, resten av kapittelet mgl.

v2573. et cetera tilf. Be, resten av kapittelet mgl.

v2574. ma Bk, l; frå engi: ænga ma Na; resten av kapittelet mgl. Bn.

v2575. et cetera tilf. Bk, resten av kapittelet mgl.

v2576. mgl. Bi, l.

v2577. et cetera tilf. Bi, l, resten av kapittelet mgl.

v2578. allir tilf. Na.

v2579. farnaz Na.

v2580. farnazt Na.

v2581. i Na.

v2582. han tilf. Na.

v2583. æff fe, er thil tilf. Na.

v2584. mgl. Na.

v2585. gialdi Na.

v2586. um umaga eyri oc mala conu Bi, l; um omaga skipti Bk; vm fear skíptí ok omaga æyrj Bn; capitulus Xa; inga kapitteloverskrift Be; Na.

v2587. þar Bl; Na.

v2588. i garðe et cetera tilf. Be, resten av kapittelet mgl.; et cetera tilf. Xa, resten av kapittelet mgl.

v2589. et cetera tilf. Bk, resten av kapittelet mgl.

v2590. er Bl.

v2591. et cetera tilf. Bi, l, resten av kapittelet mgl.

v2592. naffuar Na, sannsynlegvis feil.

v2593. hæimtta Na.

v2594. at tilf. Na.

v2595. farnazt Na.

v2596. menn tilf. Na.

v2597. huar thuæggia Na.

v2598. æfftr annan. Nema fe tacki Na.

v2599. um uarðhalld a umaga eyri. capitulum Bi, um vardveizlu a omaga oyri ok forlags eyrí (frå ok: mgl. Bl) Bk, l; vm omaga skíptí ok forlagS æyrj Bn; Capitulus Xa; inga kapitteloverskrift Be; Na.

v2600. Nv Be.

v2601. et cetera tilf. Be; Xa, resten av kapittelet mgl.

v2602. oc Bi, n; Na.

v2603. resten av kapittelet mgl. Bn.

v2604. ok Bk, l.

v2605. et cetera tilf. Bk, resten av kapittelet mgl.

v2606. et cetera tilf. Bi, l, resten av kapittelet mgl.

v2607. thar Na.

v2608. ock Na.

v2609. thar Na.

v2610. mgl. Na.

v2611. hann Na.

v2612. mgl. Na.

v2613. mgl. Na.

v2614. gardlæigur at tilf. Na.

v2615. aðr Na.

v2616. starff Na.

v2617. mgl. Na.

v2618. matlaunaða Na.

v2619. vm tilf. Na.

v2620. firsta Na.

v2621. mgl. Na.

v2622. manni tilf. Na.

v2623. at Na.

v2624. lockenn Na.

v2625. hans tilf. Na.

v2626. um umaga førslu. Oc (vm tilf. Bl) forlagS eyri oc søkt capitulum (mgl. Bl) Bi, l; vm þrosmen j bæ varvm ok omaga skíptj Bn; Capitulus Xa; inga kapitteloverskrift Be, k; Na.

v2627. et cetera tilf. Be; Xa, resten av kapittelet mgl.; j bæ varvm Bn.

v2628. Nidarosi Na.

v2629. et cetera tilf. Bk, resten av kapittelet mgl.

v2630. sua tilf. Bi, l.

v2631. et cetera tilf. Bi, l, resten av kapittelet mgl.

v2632. mgl. Na.

v2633. nestr, æff Na.

v2634. silffrs tilf. Na.

v2635. thæir ganga aff iiij merker aff thæra Na.

v2636. thess Na.

v2637. thær á tilf. Na.

v2638. fællir Na.

v2639. i Na.

v2640. honnom Na.

v2641. aðr er mellt Na.

v2642. i Na.

v2643. firir vist tilf. Na.

v2644. han Na.

v2645. huar arf skal søkia (at logu tilf. Bl) Bi, k, l, n; Capitulus Xa; inga kapitteloverskrift Be; Na.

v2646. mgl. Bk, l, n; Xa.

v2647. et cetera tilf. Xa, resten av kapittelet mgl.

v2648. j þui fylki et cetera tilf. Bi, resten av kapittelet mgl.

v2649. ef Bk, l; resten av kapittelet mgl. Bn.

v2650. uatta Bi, k, l.

v2651. þui tilf. Bl.

v2652. mgl. Bi, k, l; Na.

v2653. mgl. Bl.

v2654. uerðr Bl.

v2655. skal Bi, k, l; Na.

v2656. gerízt Bl.

v2657. uar i tilf. Bi, k, l.

v2658. huersu maðr skal søkia arf sinn Bi, k, l; hverSu maðr skal koma Ser tíl arfS Bn; inga kapitteloverskrift Be; Na; Xa.

v2659. et cetera tilf. Be; Xa, resten av kapittelet mgl.

v2660. resten av kapittelet mgl. Bn.

v2661. et cetera tilf. Bk, resten av kapittelet mgl.

v2662. et cetera tilf. Bi, resten av kapittelet mgl.

v2663. uera Bl.

v2664. et cetera tilf. Bl, resten av kapittelet mgl.

v2665. thil retz rannzsacks Na.

v2666. mgl. Na.

v2667. hinn Na.

v2668. latha Na.

v2669. oc Na.

v2670. mgl. Na.

v2671. fara Na.

v2672. huersu lengi skal arfr standa aðr (en tilf. Bl) undir konung gangi. capitulum (frå gangi: falle Bl; frå aðr: mgl. Bk) Bi, k, l; huar arfr skal standa eða vndír konung falla Bn; Capitulus Xa; inga kapitteloverskrift Be; Na.

v2673. andast tilf. Bn, resten av kapittelet mgl.; et cetera tilf. Xa, resten av kapittelet mgl.

v2674. et cetera tilf. Be, resten av kapittelet mgl.

v2675. et cetera tilf. Bi, k, l, resten av kapittelet mgl.

v2676. Nu Na.

v2677. komma Na.

v2678. med tilf. Na.

v2679. huersu maðr ma sik til arfS føra. oc um uitniS burð. capitulum (mgl. Bl; frå ma: mgl. Bk) Bi, k, l; hversu maðr skal proua huart hann er arf gengr Bn; Capitulus Xa; inga kapitteloverskrift Be; Na.

v2680. et cetera tilf. Be; Xa, resten av kapittelet mgl.

v2681. resten av kapittelet mgl. Bn.

v2682. et cetera tilf. Bi, k, l, resten av kapittelet mgl.

v2683. thar Na.

v2684. ánæffni han Na.

v2685. vil Na.

v2686. arffs Na.

v2687. er nestr Na.

v2688. en Na.

v2689. mgl. Na.

v2690. mgl. Na.

v2691. her skyt Bi, k, l inn kapitteloverskrifta: um uma/ga skipti; i Na er dette nytt kapittel med initial, men inga overskrift.

v2692. í Bl; Na.

v2693. et cetera tilf. Bi, k, l, resten av kapittelet mgl.

v2694. sidann Na.

v2695. arff Na.

v2696. ef aflaga er umagi førðr a henðr manni. oc ef menn uilia umagum skipta sin a milli (frå sin: mgl. Bl) Bi, l; ef omagi er olog/ferðr a hendr Bk; ner ner maðr er or omegð ok vmfear hald Bn; inga kapitteloverskrift Be; Na.

v2697. Nu Be, n; mgl. Bi, l; Na; Xa.

v2698. frå ef: aðr Bk.

v2699. et cetera tilf. Be; Xa, resten av kapittelet mgl.; resten av kapittelet mgl. Bn.

v2700. mgl. Bk.

v2701. mgl. Bi.

v2702. et cetera tilf. Bi, resten av kapittelet mgl.

v2703. et cetera tilf. Bk, resten av kapittelet mgl.; fe sítt et cetera tilf. Bl, resten av kapittelet mgl.

v2704. mgl. Na.

v2705. kann æigi sialffr Na.

v2706. æn Na.

v2707. Nytt kapittel i Na.

v2708. nu Na.

v2709. mgl. Na.

v2710. at lata Na.

v2711. fører tilf. Na.

v2712. thæcker wid Na.

v2713. hann tilf. Na.

v2714. Biarg Na.

v2715. wil tilf. Na.

v2716. thar Na.

v2717. haffde stæffnt Na.

v2718. lutt tilf. Na.

v2719. umm umaga framførsllu (ok arf hans tilf. Bn) Bi, l, n; inga kapitteloverskrift Be, k; Xa; kapittelet mgl. Na.

v2720. Nu tilf. Bn.

v2721. et cetera tilf. Xa, resten av kapittelet mgl.

v2722. þa Bl.

v2723. et cetera tilf. Be, k, resten av kapittelet mgl.; resten av kapittelet mgl. Bn.

v2724. mgl. Bi, l.

v2725. et cetera tilf. Bi, l, resten av kapittelet mgl.

v2726. um log{g}iavir Bi; um laga giafir Bk, l; hveríar gíafír haldast skolv Bn; Capitulus Xa; inga kapitteloverskrift Be; Na.

v2727. et cetera tilf. Be; Xa, resten av kapittelet mgl.

v2728. resten av kapittelet mgl. Bn.

v2729. at logum. et cetera tilf. Bi, k, l, resten av kapittelet mgl.

v2730. geffua Na.

v2731. mgl. Na.

v2732. fe tilf. Na.

v2733. mgl. Na.

v2734. mgl. Na.

v2735. sua barnum sinum sem oðrum monnum, æff thæt wil hann tilf. Na.

v2736. um brullaupagiorðir (ok sectír tilf. Bn) Bi, l, n; um brud/laup Bk; inga kapitteloverskrift Be; Na; Xa.

v2737. et cetera tilf. Be; Xa, resten av kapittelet mgl.; resten av kapittelet mgl. Bn.

v2738. mgl. Bi, k, l; Na.

v2739. mgl. Bl; Na.

v2740. resten av kapittelet mgl. Bi; et cetera tilf. Bk, l, resten av kapittelet mgl.

v2741. lagtt Na.

v2742. mgl. Na.

v2743. væitr Na.

v2744. Enn Na.

v2745. annar Na.

v2746. um erfi þau er uerit haua Bi; um erfi Bk, l; vm erfíS gerðír ok ofdryckíur Bn; inga kapitteloverskrift Be; Na; Xa.

v2747. þesse Be, i, k, l, n; Xa; thessor Na.

v2748. et cetera tilf. Be, resten av kapittelet mgl.

v2749. et cetera tilf. Xa, resten av kapittelet mgl.

v2750. resten av kapittelet mgl. Bn.

v2751. that tilf. Na.

v2752. et cetera tilf. Bi, resten av kapittelet mgl.

v2753. et cetera tilf. Bk, l, resten av kapittelet mgl.

v2754. salom Na.

v2755. vid konong tilf. Na.

v2756. ock Na.

v2757. Her hefr upp biarkeyrett ok biar Bh.

v2758. Her hefr bøar skipan vm mot fyrir íol oc íola uiðr bunað oc stræta ruðning (cap: 1 um Julagrid tilf. 507) Bb, c, d; 507; Her seígír um jóla frið uarn oc iola hælgíæ soknír meðan jol ero fyrir þo at maðr eígí fe at manne. oc um jola varðhalld meðan þau ero Bf; um mot fyrir jol. oc uiðrbunat moti (fyrir Bk, l) iolum. um strøti oc brygiur oc aðra luti (frå oc: mgl. Bk) Bi, k, l; Um mot ok jola frið capitulus Bm; her hefur vm varð hald bæði vm joll ok stopulS uorð ok seitír er með líggía. fyrsta capitulum Bn; Um iola vorð hollð ok oll annur varð holld i kaupstaðum ok vm frið at sætía a thomess møsso dagh ok vm þær allær græínír er þær meðr fylghía at bíar manna loghum rettom et cetera Oa; her segir (frå her: mgl. Tb) vm mott i bø uarom Ta, b; vm mot til iola fridar Xa; vm mot a tomasmessu Xc, der mange overskrifter i fyrste delen er utraderte og nokre er skrivne med ei yngre hand, sannsynlegvis frå 1500-talet; inga bolk- eller kapitteloverskrift Be; Na; Ob; Xb. Ob har ingen overskrifter i det heile, og tomme plassar for initialar er ikkje fylte ut; Na; Xb har ingen overskrifter, men initialar i byrjinga av kapitla.

v2759. auk tilf. Tb; oc tilf. 507.

v2760. men skulu Ta.

v2761. fyrir iolum tilf. Bk.

v2762. mgl. Bd, f, n; Na; Ob.

v2763. mgl. Bb, c, d, e, f, h, i, k, l, m, n; Na; Oa, b; Ta, b; Xa; 507; tilf. over linja med yngre hand Be.

v2764. grið Bb, c, d; Na; 507.

v2765. varrn tilf. Bh, n.

v2766. mgl. Bf.

v2767. um tilf. Oa, b.

v2768. Nu Bf; Oa, b.

v2769. uerðr Bb, c, d, f, l; Oa, b; frå manne: maðr verðr 507.

v2770. frå manne: men ueita monnum Ta.

v2771. með tilf. Xa.

v2772. mgl. Bb, c, d, f; Oa, b; Xb; frå friði: tið Xa.

v2773. í Bl.

v2774. orde Ob.

v2775. með tilf. Ta.

v2776. frå eða: mgl. Be, men tilf. over linja med yngre hand.

v2777. sæctír Xb; frå skulu: skal allar rettar Ta.

v2778. hælmíngí Bf, n; Oa, b; frå retter: retnæmir menn taka holfu meíra rett Bm.

v2779. meíra fiar lutum Ta, b.

v2780. sæctir Xb.

v2781. mgl. Bf; Ta, b.

v2782. mgl. Bb, c, d, f, m, n; Oa, b; Ta, b; 507.

v2783. mgl. Bi.

v2784. mgl. Bn; Oa; Ta.

v2785. mestr Xa; mgl. Xb, c; frå er: stendr lengzt (mgl. Be) Bb, c, d, e, f; Oa, b; 507; frå var: stendr Ta, b.

v2786. frå daga: daghar hínír fyrstu Oa.

v2787. mgl. Bn.

v2788. íola friði þa (mgl. Ta, b) Be; Ta, b.

v2789. hinn tilf. Bm; Oa.

v2790. mgl. Bm; Oa.

v2791. hinn tilf. Bk, m; Oa.

v2792. mgl. Na; Oa; frå oc: mgl. Be, i.

v2793. mgl. Oa, b; frå dagh: mgl. Bm; frå oc attanda: mgl. Bh, n.

v2794. skulum Na; Oa; Xa; 507.

v2795. mgl. Bb, c, d, e, f, h, i, k, l, n; Na; Oa, b; Ta, b; Xb, c; 507; frå hallda: lata Bm; Xa.

v2796. mgl. Tb.

v2797. dag tilf. Bf; Xa; ok hinn attanda ok hinn xiij tilf. Bh, n; iola dagh tilf. Oa, b; Ta, b.

v2798. a Be, m; Oa; mgl. Bn.

v2799. vinna Bh; mgl. Be.

v2800. mgl. Xb, c.

v2801. frå at: utan seckiu 507.

v2802. mgl. Bb, c, d, f, h; Na.

v2803. mgl. Bb, c, d, e, f, i, l; Na; Xb, c; 507; frå slikt: sem Bk, m; Ob; er Oa; Ta, b.

v2804. frå slikt: mgl. Bn; Xa.

v2805. En tilf. Ta, b.

v2806. oll tilf. Ob.

v2807. skulum Be, l, m; Na; Oa; Ta, b; 507.

v2808. reiða ok tilf. Bk; oll tilf. Ob; oc tilf. 507.

v2809. ræiða Be.

v2810. at Ob.

v2811. íol Bn.

v2812. ey 507.

v2813. frå huarke: eigi Bb, c, d; Oa; frå scal: skulu æígí Bf.

v2814. eða Ta.

v2815. timbrí Be, men utradert med ei anna hand og viði skrive over linja.

v2816. frå ne: eda timber ne vid a laða Oa; frå oc: ne timbr viði Xa; frå huarke: eigi skiptimbrí en vidhi a lada Ob.

v2817. huat Bb, c, d, k, l; Ob; Ta; huærr Bf; Ta; allt þat Bh, n; huert Oa.

v2818. mgl. Bi.

v2819. værðr Oa.

v2820. a verðr ætthuert Xa.

v2821. a tilf. Ta.

v2822. fragment 35 begynner.

v2823. þæt tilf. Be.

v2824. mgl. Ta, b.

v2825. frå sva: heím. ok nyti sua heímolega Bl.

v2826. sem tilf. Na; Ta, b; Xa, b, c; 507.

v2827. mgl. Bb, e, h, k, l, m, n; Ta, b; Xa; 507; 35.

v2828. mgl. Xa.

v2829. værra Be; Xa; uerra en øyrir Ta, b.

v2830. en øyirír tilf. Oa.

v2831. mgl. Oa.

v2832. mgl. Be, i, k; Ta, b; Xa.

v2833. a Bb, c, d, e, f, h, i, k, l, m; Na; Oa, b; Ta, b; Xa, b, c; 507; 35; frå stræti: stretít a Bn.

v2834. uere Bf; Oa, b.

v2835. mgl. Bb, c, d, e; Xa; 507; 35.

v2836. við Bm; vitnis Oa.

v2837. (Vm þat er tilf. Bd) Ef menn ganga uti um nætr Bb, c, d; Vm ínní setor um neter Bf; At men skulu ínni sitia vm netr Be; ef menn ganga druknir um nøtr uti (mgl. Bk) Bi, k, l; Ef menn ganga vti um neter Bm; vm inní setor a iola tið ok vtí gongur Oa; her Segir (frå her: mgl. Tb) ef men ganga uti vm netar Ta, b; vm ranz saks hus Xa; ef menn ganga Xc; Mæn skullu Jnnj sittia um nætter .2. 507; kun ganga igjen 35; inga kapittelmarkering Bh, n; inga kapitteloverskrift Na; Ob; Xb.

v2838. en Be, h, i, k, l, n; Ta, b; Xa.

v2839. fara Bb, c, d, f; Ob; 507; 35 (slutten av ordet mgl.); fare Oa.

v2840. engi Bh; mgl. Xa.

v2841. at tilf. Be; Ta, b.

v2842. løysi Bb, c, d; lóysum Na.

v2843. frå ærendz: mgl. Bh, m, n.

v2844. mgl. Na.

v2845. mgl. Bf, m; Oa, b; frå gengr: stendr Xa.

v2846. liðum Bn; frå garðz: garðe Ta, b.

v2847. mgl. Bb, c, d, i, k, l; Na; Xa; 507.

v2848. frå i: forstofum Bh, n.

v2849. mgl. Be.

v2850. frå þa: skal (taka oc tilf. Oa) setía Bb, c, d, f; Oa, b; 507; 35.

v2851. hann Na.

v2852. raðz manz Ta; raðzmanna Tb.

v2853. orseckíu Bb, c; 35; frå at: mgl. Be, h, m, n.

v2854. bida Oa; 507.

v2855. therS Ob.

v2856. vm morgunin tilf. Bh, n.

v2857. skolum Bb, c, d, e, f; Oa, b; Ta, b; Xa; 507.

v2858. mgl. Bk.

v2859. eíga Bf, h, l; Na; Xa.

v2860. iol Ta, b.

v2861. sua Bb, c, d, e, h; Xb, c; 507; 35; beint Bi; mgl. Bf, m; Ob; Ta, b; Xa.

v2862. mgl. Bi; frå iamnt: Sua Sem Bn; sæm Oa.

v2863. iol tilf. Ta, b.

v2864. mgl. 507.

v2865. mgl. Bb, c, d, e, h, i, k, l, m, n; Na; Oa, b; Ta, b; 507.

v2866. mgl. Bb, c, d, e, f; Oa, b; Ta, b; Xb, c; 507.

v2867. niote Ob.

v2868. i Bb, c, d, f, h, i, k, l; Na; Ob; Tb; Xa; 507.

v2869. um mottecin mal huersu halldazt skulu (frå huersu: mgl. Bk) Bi, k, l; Um lofa tak Bm; Vm hanðsalað mal Ta, b; vm biar manna lofa tak Xa; vm all þau maall Xc; kapittelmarkering og initial Na; inga kapittelmarkering Be, f, h, n; Oa, b; 507.

v2870. men Be.

v2871. frå ver: menn taka Bb, c, d, f; Oa, b; Ta; 507; 35.

v2872. hondom saman Be; Ta, b.

v2873. frå a: mgl. Bb, c, d, f, h, n; 507.

v2874. varo tilf. Be.

v2875. frå a: sin Oa, b.

v2876. i Bb, c, d, f, h, i, k, l, n; Na; Ta, b; Xa; 507; 35.

v2877. ok Bk.

v2878. sokner Be, h, m; Xa; frå kaup: krauur eða sokner Ta, b.

v2879. oc Bf; Oa, b.

v2880. mgl. Bb, c, m; Na; 507.

v2881. sem tilf. Be, h; er tilf. Bk, m, n; Ta, b; Xa.

v2882. er þesso er Bf; er þui Oa, b.

v2883. that tilf. Na.

v2884. oc Bf; Oa.

v2885. ok tilf. Bh, m, n; Ob; Ta; er tilf. Tb; at tilf. Xa.

v2886. þat Bf; mgl. Bb, c, d; Oa, b; 507.

v2887. mgl. Bm.

v2888. mgl. Xa.

v2889. i Bb, c, d, f, h, i, k, l; Na; Ta, b; Xa; 507.

v2890. frå var: meðr oss Oa, b.

v2891. vm kaup {...}nat þesso likt er bø uarum tilf. 35, og her endar fragmenta.

v2892. ok Be; Ta, b; ef Bf; Ob; Xb, c; en Xa.

v2893. frå er: ef log mælla Bh; en log melír Bn.

v2894. a Be, I, l; mgl. Bb, c, d, f, n; 507.

v2895. er tilf. Bh.

v2896. mgl. Bf; Na.

v2897. konungr lofe eða Bm; monnum Ta, b.

v2898. uarum tilf. Ob.

v2899. ef maðr ruplar drukkinn mann Be; ef uarð menn hitta drukna menn (fra drukna: drukín mann Bl) Bi, k, l; Xa; Um drukna menn er vti ganga um neter Bm; her Segír (frå her: mgl. Tb) vm drucna men Ta, b; kapittelmarkering med initial Na; kapittelmarkering‚men overskrifta sannsynlegvis utradert Xc; inga kapittelmarkering Bf, h, n; Oa, b; 507.

v2900. En Bb, c, d, f, n; Oa, b; Xb; 507; mgl. Bh.

v2901. druckín maðr gengar uti Ta, b.

v2902. vti tilf. Bm.

v2903. mgl. Bb, c, d, e, h, i, k, l, m, n; Na; Tb; Xa; 507.

v2904. mgl. Ob.

v2905. mgl. Xb.

v2906. frå varn: um netar ok fínna han uarð men Ta; frå hítta: fínna han varð menn Tb.

v2907. mgl. Bk, m; Ob.

v2908. skulu Xa.

v2909. han Ta; mgl. Bh, m; Oa; Tb.

v2910. oc Xb, c.

v2911. frå rettlæida: leiða þa i ransakS huS Bk, der ransaks hus er utstroke.

v2912. er þat Bh.

v2913. þat tilf. Bm, n.

v2914. er Tb.

v2915. frå ero: er karlmaðr eða kona Ta.

v2916. mgl. Bh, m, n.

v2917. af Bl.

v2918. frå skulu: skal Bh, n.

v2919. frå en: oc spyrí Ta, b.

v2920. hann tilf. Xa.

v2921. heimilí Bf, k; Ta, b; heímí Bl.

v2922. þeirra Bn; Ta, b; frå inni: hæímíli þeirra Oa, b.

v2923. mgl. Ob.

v2924. en Bn; mgl. Bb, c, d, e, f, i, k, l; Na; Ta, b; Xa; 507; frå ínní: herbirgi þeirra ero. En Bh.

v2925. mgl. Bn.

v2926. mgl. Be.

v2927. frå skulu: leiðí han heím. En ef han leiðir annan uegh bøte mork Silfrs Ta, b.

v2928. þat Be; heímilí sit Ta, b; mgl. Bn.

v2929. mgl. Bh, m, n; Ta, b.

v2930. mgl. Bb, c, d; 507.

v2931. þar til Bb, c, d, m, n; Oa, b; 507.

v2932. er tilf. Tb.

v2933. fer Bb, c, d; 507; skal Bf; Oa, b.

v2934. bonde Bh, n; mgl. Bl.

v2935. En ef hann væít ekkí till tilf. og understreka, sannsynlegvis med same hand Xb.

v2936. mann Bf; frå annan: audruuis Bh; Ob.

v2937. frå þa: er Bb, c, d, e, h, n; Ob; Xa; 507; frå annan: aðru vis gerir Oa.

v2938. frå þa: sekkizt Bf; er Bi.

v2939. frå en sa: mgl. Ta, b.

v2940. Nu Bb, c, d, f; Oa, b; 507.

v2941. hann Na.

v2942. drukna menn Xb, c.

v2943. løynande Ta, b.

v2944. kleðum Bh; fangum Ta, b.

v2945. mgl. Bf.

v2946. mgl. Na; Ta, b.

v2947. fe{r}ða fe sínu Bf; frå eða: mgl. Bk, l.

v2948. æða vøttum tilf. Oa.

v2949. mgl. Ob.

v2950. mgl. Bh; frå huart: huer sæm þat gerir at Oa.

v2951. frå kono: kallmenn eða konor Bb, c, d; 507; frå hann: þat er konor eða karlmen Ta, b.

v2952. sa tilf. Bl.

v2953. mgl. Bn.

v2954. hefðí Bf, k; Ob.

v2955. auðru tilf. Bf; Oa, b; Xb; her skyt 507 inn eit kapittel: Ef vardmenn finna man vegin Jnnann þackmarcka vara. Cap: 3. Nu ef vardmen eda adrer men finna mann vegin á strættj vthi, æda J odrom stadt Jnnan þack marcka bøar manna, þa skulo þeir ganga till hosbunda thes er þar á houss mest, oc segia honnom till fundar sins, oc bæræ hann lioss till licks, oc æf þeir kenna, þa gere hosbunda bod till ærfuingiæ. En æf madr sa er till er rættir er efter mælande. þa bære þangat lick J house hans. En æf saa er ey till, þa bære lick J houss gialkyra. Ock skal gialkyrj efter mæla, oc gera manzbanan utlægr, æf ey kommor viglysing fram á motæ. En ærfuingi spyri murdt, æf hann kamr till at koma 507.

v2956. Um uarð halld um iol (Cap: 4 tilf. 507) Bb, c, d; 507; Vm iola varð hald Be; her seígír um jola uarðhald Bf; her segir um jola vord huorso hallda skal Bh; um iola uorð oc stopul uorð utan iola. oc um leigu þeirra. oc um gongu uorð utan iola. oc. ranndsak um uorð. oc søkt er uið liggr. ca__pitulus Bi; Vm iola vorð ok stopul (stopuls Bl) vorð utan iola ok vm leigu þeirra ok vm gongu vorð (utan iola ok ranzsaksuord ok sekt er uídr liggr tilf. Bl) Bk, l; Um vorð um iola frið Bm; her segír vm uarð hald þau Sem ver eígum Bn; En vm vorð holld i bø varum Oa; her Segír vm iola uarðhald Ta; um varðhallð Tb; Xa; inga kapitteloverskrift Ob; inga kapitteloverskrift, men initial Na; Xb, c.

v2957. uorðr Be, f, h, k, l, m; Na; Ob; Ta, b; Xa, b, c.

v2958. frå vorð: Worde skulu 507.

v2959. uppí Bb, c, d, f, h, i, m, n; Na; Ob; Xb, c; uppi uera Bk, l; Oa; Ta, b; uppi haldaz Xa.

v2960. stendr Bf, h; Oa; Xb, c.

v2961. han Ta, b; Xa.

v2962. vorð tilf. Xb, c.

v2963. fiorer Ta, b.

v2964. mgl. Tb.

v2965. Skullu vorð hallða tilf. Tb.

v2966. þar Xc.

v2967. kíændir Oa, b.

v2968. þiofsko Be, f; Ob.

v2969. eða Be, k, l.

v2970. mgl. Bb, c, d, f, i, k, l, n; Na; Ob; Ta, b; Xa, b, c; 507.

v2971. mgl. Tb.

v2972. husbonda Bb, c, d, e, f, h, i, k, l, m, n; Na; Oa, b; Ta, b; 507; bonda Xa.

v2973. mgl. Bb, c, d, f; Oa, b; 507.

v2974. mgl. Bc.

v2975. taka Ta, b.

v2976. mgl. Bh.

v2977. mgl. Xa.

v2978. frå af: mgl. Bb, c, d, e, f, h, k, l, m, n; Na; Oa, b; Xa, b, c; 507; frå .v.: eftír þuí Sem þeír uerda a satter Ta; xx aura Tb.

v2979. mgl. Bi.

v2980. lukaz Be.

v2981. fyrir tilf. Oa.

v2982. a tilf. Bb, c, l; 507.

v2983. xiiida Oa; xííí Xb.

v2984. i íloum Bb, c, d, h, k, l, m; Na.

v2985. her begynner fragmenta 35.

v2986. tessa Ob; mgl. Bb; 507.

v2987. íííí Tb; mgl. Bh, k, n; Ta.

v2988. uarðar Bb, c, d, f; Na; Ob; Ta, b; 507; varða Oa; skipdar halds Xa.

v2989. ví men tilf. Oa; þar tilf. Xa.

v2990. með Bn.

v2991. halwarðz kirkiu Oa; lafranz kirkíu Xb, c; mgl. Ob.

v2992. þa Bh; mgl. Oa, b; Ta; frå uið: a krossenom Tb.

v2993. mgl. Bb, c, d, f, h, l; Ob; Xb, c; 507.

v2994. mgl. Be, i, k, m; frå þeir: íí Oa; Tb.

v2995. ofan Bf; vtt Oa, b.

v2996. þær tilf. Be, h, m, n.

v2997. mgl. Bi, m, n; Xb, c; 507; frå gengt: gengít Bb, c, d, f, h; frå er gengt: ma ganga Be; gengr Bk, l.

v2998. suðr Xb, c; nider 507.

v2999. frå níðr: ganga suðr till olafs kirkiu oc aftær vm bryggíur Tb

v3000. tilf. med same hand; íí Tb.

v3001. langastræte Bb, c, d, k; 507; frå in: up aa haugha Xb, c.

v3002. at Bf, m.

v3003. hittíst Bf, k.

v3004. með Bn.

v3005. ín tilf. Be.

v3006. mgl. Xb, c.

v3007. uppí Bn.

v3008. foro Bb, c, d; 35; frå bryggium: bryggiu foro 507.

v3009. mgl. Xb, c.

v3010. at Bf, m.

v3011. at Bf, m; mgl. Bl; frå er: mgl. Bi.

v3012. mgl. Bf.

v3013. norðr Xb, c; frå hit: eftir streti gengu snuíz Bk.

v3014. frå hítt: eptír langstretj Bn.

v3015. hittast 507; frå snuizt: snuaz þeir er itt øfra gengu vt eptir langastrete ok hittaz Bh.

v3016. utt tilf. Bb, c, d; 35.

v3017. með Bn.

v3018. frå sand: lafranz kirkíu Xb, c; frå in æftir: norðr till lafrans kirkiu oc up till smiðíu buða. oc sua niðr aftær a torget. oc fínnast aller at lafrans kirkiu oc Tb; sæm Gialkyri gerir rað at Xa; frå uið sandbru oc skulu: vtt á øyrum ock ganngi allir samtt vp vm Skaghan. Wicki tha thrir vt vm Giæilar, ock thatt vpp efftir stretti um Mart{ei}ns kirckio, ock thathann up firir vestann Gregoris kirckiu, oc sua up um gard Biergsueins pipu. ock sua fir væstann Mariu kirckiu, ock sua up æfftir langstreti firir offuann konongs gardt, thil nausta biscups. Enn adrir iij snui upp æfftir langstreti oc offuann um klemetz kirckiu gardt, ock offuan um krock, oc sua vp æfftir bryggium, ock up milli kross kirckiu oc sopssenns, oc vp æfftir lanngstreti, milli allra hæilagra kirckio oc Benedictus kirckiu ock vp æffter almeningenum milli konongs gardtz, ock prædicara husa, oc vp firir væstann konongs gardt, thar thil ær thæir møta hinum. Sidann snuiztt vm ock ganngi thæir at nedra ær ader genngo hit øffrø, allt vt thil gardtz Sigurdar suardaga, Sidann fare thæir er ader foro hitt øfra offuan æffter kaupmanna streti, oc sua vt æfftir lanngstreti fir nedan Olaffs kirkiu oc vt at øyrar. En hinir snui vtt æffter langstreti firir offuann Gregoris kirckiu, oc that vt med Marteins kirkiu, oc hittizt á øyrum vid smidio Budir Na.

v3019. skiptazt oc tilf. Bf.

v3020. gera Tb.

v3021. frå sem nest er gengt: eftir biskupS almenningi ok sua vit eftir bryggium ok møtazt vider nicholaS kirkiu ok sculu their iamnan skiptazt ok ganga Ob.

v3022. frå oc: mgl. Bf; frå sem nest er gengt: æftir biskupS almenningi. ok sua vt æftir bryggium. ok sua .íí. æftir vestra stræte ok .íí. æftir østra stræte. ok auster a lykkíur. ok híttast vtt at marío kirkiu. skulu þeir íamnan skiliaz. ok ganga þær Oa.

v3023. er tilf. Bb, c, d, e, f, k, l, m; Na; Oa; Xa, b, c; 507; sem Bi.

v3024. frå daghr: er daghar Tb.

v3025. ríngt er Oa; Tb; ringiast 507.

v3026. kirckiu 507; frå sma: lafranz kirkíu Xb, c; frå sandbru oc skulu: lafranz kirkiu í tunsbergí. skulu tueír ganga þat øfra vm bardar garð ok híttaz a torgeno. en hínír sem eftir streteno gengo skulu þa vm snuaz. Skulu ganga vpp vm amunðr gard ok sua øyfra með brøðra garde. en hínír Skulu ganga með øfra strete ok hittazt uiðr nedra garðsliðí a olafS kirkiu garðe. en þeír sem þa gengo øfre Skulu ganga norðr eftir strete. en hínír níðr a bryggiur ok skulu þeír fínnazt a huaríum almenningí øfra uegh ok neða ok Ta.

v3027. mgl. Bn; frå øpa: Sua skullu þeir ok kueda Bh.

v3028. frå þeir: mgl. Ta.

v3029. við Be; ífuír Oa; Ta.

v3030. mgl. Na.

v3031. frå er: mgl. Ob.

v3032. mgl. Ta; frå en: Nu Bf; Oa, b.

v3033. en Ta.

v3034. frå gialkyri: til er næfndr af Gialkyra hende Xa.

v3035. biar manna Be; Ta, b.

v3036. þa tilf. Be, f, k; Oa, b.

v3037. her endar fragmenta 35.

v3038. frå hans: staðinn Bi, k; frå en ef: mgl. Bl.

v3039. mgl. Xa.

v3040. bøte Ta, b.

v3041. mork Xb.

v3042. ok nefni annan i staðinn tilf. Bk, l.

v3043. æín huar Xb, c.

v3044. sa Bh, n; þeir 507.

v3045. með Be, n; Ta; mgl. Tb; Xa.

v3046. mgl. Bk.

v3047. hefr Bh, n.

v3048. mercker Na.

v3049. frå en ef æín huær: mgl., men tilf. med marg. hand, sannsynlegvis frå 1300-talet Bc; mgl. Bd, f; Oa, b.

v3050. mgl. Bb, c, d; 507.

v3051. er Bl, men verkar utradert; mgl. Bh; Oa, b.

v3052. er Be, l, m; Oa; Ta, b; Xa.

v3053. hus Bm.

v3054. uarn tilf. Bl, n; Oa.

v3055. værða varer Be.

v3056. a tilf. Ta; a verða vare vit tilf. Xa.

v3057. frå finna: verda adrer fyrr varer en their ok sua ef Ob.

v3058. mgl. Bb, c, d; Ob; 507.

v3059. mgl. Ob; Ta.

v3060. ut Tb; mgl. Oa, b; Ta.

v3061. mgl. Bb, c, d, e, f, i, k, l; Na; Xa; þæíra Oa.

v3062. mgl. Tb; frå fær: rør Xb, c.

v3063. eða Ta.

v3064. mgl. Bn.

v3065. þui Bh, i, k, l, m, n; Na; Ta, b; Xb; mgl. Bb, c, d, e, f; Oa, b; 507.

v3066. mgl. Oa, b; Ta, b; Xb, c.

v3067. frå en: mgl. Xa; frå oc: mgl. Bh, m, n.

v3068. mgl. 507.

v3069. mgl. Bb, c, d, e, f, h, i, k, l, m, n; Na; Oa, b; Ta, b; Xa, b, c; 507.

v3070. með Bc, d, n; mgl. Oa.

v3071. lið tilf. Be; Ta, b.

v3072. laupa Bf; Oa, b.

v3073. uarðar Bf, l; Oa, b; Xb, c; vorðz Xa; frå stopuls: stopuluarðar Bb, c, d, e, h, i, k, m, n; Na; Tb; 507; gildis klocko uarar eða lafranz kirkiu Ta.

v3074. biði Na; mgl. Bl.

v3075. þa Bf; Oa; þa ríngia oc Tb; frå biðia: biði þa Bb, c; 507; hann Ob; mgl. Be, h, m, n; Ta.

v3076. ringia Bi.

v3077. eftír Ta.

v3078. ok Bk; Na; Xb, c; 507.

v3079. hann Na; Xb, c; 507; frå at: oc biðia hann Bb, c, d, f, h, i, l, m, n; Ob; Ta, b; oc lata Be; Xa.

v3080. mgl. Be; Ta, b.

v3081. akafast Ob.

v3082. frå ma: mgl. Bm; frå en sumir: ok bidia hann blasa j horn sæm akafuast ma sin Oa.

v3083. mgl. Xa.

v3084. hinum Ob.

v3085. huar Bb, c, d, f; 507.

v3086. er tilf. Na; Tb.

v3087. fara Bb, c, d, e, h, i, k, l, m, n; Na; Xa; 507; frå þau: þat skip færr Bf; Oa, b.

v3088. mgl. Bb, c, d, f; Ob; 507; frå þeirra: mgl. Oa.

v3089. þa tilf. Bm.

v3090. koma Bk.

v3091. frå uopn: uopnom Sínum ollum Ta, b.

v3092. oc Bb, c, d, e, f, i, k, l, m, n; Na; Oa, b; Ta, b; Xa; 507.

v3093. ofsa Be; Tb.

v3094. mgl. Bb, c, d, f, h, m; Oa, b; 507.

v3095. manne Be; mgl. Ta, b; frå þæím: huerium þeirra Bi, k, l; Na; Xb, c; ollum Bn.

v3096. ef Bk, l, m; Na.

v3097. frå er: mgl. Bn; Xa.

v3098. þæim tilf. Bh.

v3099. ef Ta; oc Tb.

v3100. gera Xa, b, c; frå er: ef oðro vis gera Oa.

v3101. nauðsyn Be; Oa, b; Ta, b.

v3102. resten av kapittelet mgl. Tb.

v3103. Stopuls Bc, d, l; Oa, b; Ta; Xa, b, c.

v3104. huería nott tilf. Bb, c, d, e, f, h, i, k, l, m, n; Na; Oa, b; Ta; Xa; 507.

v3105. Margrette Na; lafranz Ta; Xb, c; mgl. Oa.

v3106. garðe Be, men utradert og stoppli skrive over linja, sannsynlegvis med samtidig hand; frå i: mgl. Bm.

v3107. ef ufriðar er uan er tilf. Ta.

v3108. þann Bb, c, d, e, f, h, i, k, l, m, n; Na; Oa; Xb, c; 507; their Ob; þann uorð Ta; frå nikulas: kirkiu þeirri en Gialkyri gerir rad fyrir. þa Xa.

v3109. mgl. Bb, c, d, f; Oa, b; 507.

v3110. ero tilf. Ta.

v3111. illum lutum Bm; onytu Xc; 507.

v3112. kendír Bn; Oa; frå vknytum: vnytum lutum kendir Ta.

v3113. frå vknytum: vnytu kender oc Be.

v3114. oc raðz menn nefna Bf; frå þeir: En giallkyri nefní þa Ta.

v3115. menn tilf. Bh.

v3116. xííí Bf.

v3117. huerium tilf. Ob; 507.

v3118. mgl. Be; Xa.

v3119. frå læigu: løynæ sinæ 507.

v3120. mgl. Bf; Oa, b.

v3121. mgl. Bc, d, f, h, m, n; Oa, b; Xa, b, c; frå Merkr: mgl. Bk.

v3122. frå at: um vætr netr Xa.

v3123. sína Be, f, n; Ob.

v3124. huar Be; Ob; huart 507.

v3125. mgl. Bi; frå sín: mgl. Oa.

v3126. Silfrs tilf. 507.

v3127. frå Merkr: mgl. Ob.

v3128. nicholas Bm.

v3129. aðrar tilf. Bk; ok tilf. Bm; Na; Oa; Xa.

v3130. aðrar Bl; mgl. Xa.

v3131. nattom Bm.

v3132. mgl. Bb, c, d; Oa.

v3133. mgl. Be; Xa.

v3134. mgl. Bh, m, n.

v3135. messo Be, f; Xa, b, c; frå En þeir: mgl. Ta.

v3136. ok skiptí æftir iamfnað sín a millum tilf. Oa.

v3137. Oc 507.

v3138. var, retta frå ero Oa.

v3139. þa tilf. Xa.

v3140. bøte Ta.

v3141. mgl. Ob; Ta; 507.

v3142. frå scal: nefní Bb, c, d, e, f, h, i, k, l, m, n; Na; Oa, b; Xa; 507; frå en: ok nefní Ta.

v3143. mann tilf. Oa.

v3144. staðín Bb, c, d, e, f, h, i, l, n; Na; Xa; 507.

v3145. En tilf. Ta.

v3146. konongs tilf. 507.

v3147. lata tilf. Oa.

v3148. næfna Be; Ta.

v3149. skilrika Bh, n.

v3150. frå .ij.: mann Bm.

v3151. men tha er till vardar ganga Ob.

v3152. huert kuelld Bb, c, d, e, f, h, i, k, l, m, n; Na; Oa, b; Ta; Xa; 507.

v3153. En Be, h, m, n; Ta; Xa.

v3154. finna Oa.

v3155. sofande Bb, c, d, e, f, h; Oa, b; Ta; Xa, b, c; 507; sofnaða Bi, n; sofna Bm; frå men: mann soffin Na.

v3156. eða Bb, c, d, e, f, h, i, k, l, m, n; Na; Ob; Ta; Xa, b, c; 507.

v3157. komner Bb, c, d, f; Ta; komna þa (mgl. Bn; Oa; Xb, c) Bh, i, k, l, m, n; Oa; Xb, c; 507.

v3158. ríngd er (at tilf. 507) Bb, c, d, f; Na; Oa, b; Xa; 507.

v3159. til elldz slekkingar Bh, n; at nat song at hafud kirkiu Xa.

v3160. bøte Ta.

v3161. veri Oa; verdhi Ob.

v3162. kastat Bh; 507.

v3163. mgl. Be, k, l; Ta; Xa.

v3164. mgl. Be, h, k, l, m; Oa; Ta; Xa.

v3165. ef Bb, c, d, f, i, m; Ob; Xc.

v3166. mgl. Bb, c, d, f, h, k; Oa; Xa; 507; frå finna: verda adrer varer Ob.

v3167. a tilf. Ta.

v3168. Ef Ta.

v3169. skípp Be; Ta.

v3170. mgl. Bf, k, l; Oa, b; Xa.

v3171. En Bh, i; Oa.

v3172. þui likt Xa, b, c.

v3173. mgl. Bb, c, d, h; Na;507.

v3174. frå kan: henðir Ta; frå slikt: þui likt hender; frå þa er: ok ef vorðr þeirra fellr Bn.

v3175. skal suara Be, m; Ta; Xa.

v3176. frå vard: uorð Xb, c; frå iola: uarðhalld. um iolatið Bi, k, l; resten av kapittelet mgl. Na.

v3177. Gangganda Bm; Ganga Ob.

v3178. mgl. Xb, c; uarð menn Be; menn Bf; vorðr Bh, k; uarðhaldz men Ta.

v3179. ok tilf. Bc, d, f.

v3180. mgl. 507; frå .vi.: mgl. Ta.

v3181. mgl. Ta; frå hueria: mgl. Bm.

v3182. sua Bb, c, d, e, f, h, n; Oa, b; 507; mgl. Ta; Xa.

v3183. frå hueria: mgl. Bi

v3184. íol Bn.

v3185. þar Xb, c.

v3186. ganga oc tilf. Bi

v3187. frå aller: finnaz (Sua tilf. Ta) Be; Ta.

v3188. d tilf. over linja, usikkert om det er same hand; haluuarðz kirkiu Oa; lafranz kirkíu Xb, c; frå uið sandbru: i Ta er nokre grafem utraderte, og det er gjeve plass til ca. 14 bokstavar, dinest står sem fyr Segír.

v3189. varðhalldz Bf; frå þa: þegar þeír ganga a uorð Ta.

v3190. skipta Bb, c, d, e, f, h, k, n; Oa, b; Ta; 507.

v3191. til tilf. Bf.

v3192. at Oa; mgl. Ob.

v3193. snyníng Bm.

v3194. er saght Be, h, m, n; seghizt Xb, c.

v3195. varðhalld Bf; frå uið: sæm aðr sægir vm jola vord Xa.

v3196. mgl. Bb, c, d, e, f, i, l; Xa; 507.

v3197. half tilf. Be, f, i, n; Ob; Xa; halfa tilf. Bh, l, m; Xb, c.

v3198. mgl. Bb, c, d, e, h, i, k, l, m, n; Oa, b; Xa; 507.

v3199. værði Be.

v3200. manna fe Bk, l; Oa, b; frå scal: En þess i mellum J friðí Skulu .íj. men hal‘a uord vm nat huarria. Skal huar þeíra taka halfa ørtog poyninga af huaríum þeím manne er bøn byggír oc før er til at halda uorð Ta.

v3201. frå monnum: manna fe Sua Bh.

v3202. frå gerer: leggr rað (raðs Bf; Ob) til með goðra manna raðe (skípan Oa, b) Bb, c, d, f; Oa, b; 507.

v3203. mgl. Bm.

v3204. Um husa upp gerð oc þeirra er aðr stoðo Bb, c, d; Vm husan oc strætes gærðír Be; Um husa skípan i kaupstað oc um strætes gerðir Bf; Vm hussa settningar ok bry{ggna} Bh; um husa skípan oc strøtíS giorðir (gerd Bk, l) oc brygna. oc almenninga. huersu bua skal huerr fyrir sínum garði (frå oc: mgl. Bk) Bi, k, l; Um garða huersu vera skulu Bm; hverSu huSum skal skípa j bæ varvm Bn; Um almenníngha manna ok garða et cetera Oa; her Segir vm husa Skipan i bø uarom Ta; Vm husa skipan i kaupstað Tb; huerso skipa skal husum Xa; Um husa upgærd almeningar, oc veitar. Cap: 5 507; inga kapitteloverskrift Na; Ob; Xb; kapitteloverskrift mgl., sannsynlegvis utradert, men det finst initial Xc.

v3205. tilf. over linja med same hand.

v3206. mgl. Bl.

v3207. stodo Ta.

v3208. skulu standa Xb, c.

v3209. kyr tilf. Bh, n.

v3210. aðr tilf. Bl.

v3211. hann Bm.

v3212. mgl. Be, i.

v3213. sa Bh.

v3214. sua lata (mgl. Be, i, k, l, m, n; Na; Ta, b) tilf. Bb, c, d, e, f, i, k, l, m, n; Na; Ta, b.

v3215. sua lata skipta (skipa 507) Ob; 507; frå hann: sua lata skipta Oa.

v3216. frå heðan: tilf. i margen, sannsynlegvis med same hand Be; frå skipa: sva lata gera eða skipta Xa.

v3217. eða Bd, i, k, l; Na; mgl. Bf.

v3218. oc syslu maðr tilf. Be, f, h, n; Oa; Ta, b; Xa.

v3219. oc Bb, c, d, h, k, l, m, n; Oa, b; Xa; 507.

v3220. menn Bb, c, d, e, f, h, k, l, m, n; Oa, b; Na; Ta, b; Xa, b, c; 507.

v3221. er Ta, b; 507; frå rettlegazt: rettlegt er Xa.

v3222. með Bb, c, d, n; fyrir Bh; mgl. Ta, b.

v3223. bryggium Bh.

v3224. oc tilf. Be; Xa; Xc har fylgjande tekst, men den har vore utradert: er ouar hafa en hínír upp føra.

v3225. ok Bm; Ta, b.

v3226. uiða Bi, k, l; frå sva: mgl. Bn.

v3227. frå oc: mgl. Bi; frå sva: almeningum ok veittum Bh.

v3228. oc tilf. Be.

v3229. Nu Bh, n.

v3230. skulu Na.

v3231. r tilf. over linja med same hand; frå sva uið: ok Bb, c, d; 507; mgl. Bf; Oa, b.

v3232. mgl. Na.

v3233. viðt sem annat Tb; frå iam: iamt uiðr annat Ta; frå sua: Nu skulu ok stræte oll iam ha Bm.

v3234. aðru tilf. Bb, c, d, f; Oa, b.

v3235. odru. Ock skulu gardr huar 507

v3236. vííí Oa.

v3237. mgl. Tb; frå .xij.: iafn breit .xij. alna Bh, n; mgl. Bk; Ta.

v3238. frå sua: mgl. Be.

v3239. frå sinar: huartæggia Ob; mgl. Bb, c, d, f; Oa; frå bryggiur. skulu: skulu þeír skípa bryggium Ta, b.

v3240. frå læggia: seigia som 507.

v3241. upp hafar Bh; ofhatt Ob; ofharr Tb; ofar Xc.

v3242. þæír Bf.

v3243. ut Bn, men retta frå upp.

v3244. í fra Be; Tb; frå up: uppí Ta.

v3245. frå eftir: suo Bm; mgl. Bb, c, d, f, k; 507; frå up: vppæ Oa, b.

v3246. frå eftir: er Bl.

v3247. oc Bi; 507; mgl. Be, f, k, l; Ob.

v3248. oc Bb, c, e, i, l; Xa; 507.

v3249. þikkír Be; Xb, c; 507.

v3250. frå synízt: þickír retlígt (vera tilf. Bk) Bb, c, d, f, i, k, l; Na; frå monnum: menn sea at rettlegt þicki vera Xa; frå eða: syslu manne þykkír retlegt Bf; Oa, b; frå logmanne: konungr ok gialldkyri sia at retlegazt se suo Bm; logmaðr oc gialkyrí ok radezmen. þickia raðlickt vera Ta, b; frå eftir: mgl. Bh.

v3251. vera tilf. Be.

v3252. frå eftir: Sua allar se jafnar Bn.

v3253. siðar Bh.

v3254. frå at: ok Oa.

v3255. mgl. Bh, m; Xa.

v3256. þar Xb, c; þær 507.

v3257. þeir 507; mgl. Na; Xa.

v3258. frå er: sinar bryGior Bh; frå þa: færí upp ok haldí Bn.

v3259. halda Bl; Ob.

v3260. aullum tilf. Bh; þeim tilf. Xa.

v3261. þæim íamft Oa, b; frå þa: halde sa vpp er .a. iamhafa Be.

v3262. frå iamhafum: ollum jofnum með Bn.

v3263. þæn Be; hínar Bl; Oa; frå iamhafum: þeím jamt uið hínar Bf.

v3264. Xc har iamhafar understreka, med mundaga tilf. over linja med same eller samtidig hand.

v3265. hæfír Be; frå þa: halðe Sa upp er a uiðr þan Sem nyta (nu Tb) a Ta, b.

v3266. bræðír tilf. Be; Ob; Ta, b.

v3267. en Bb, c, d, e, f, h, i, k, l, m; Na; Oa, b; Ta, b; Xb; 507.

v3268. frå er: en uart .íííí. Bn.

v3269. i Bb, c, d, h; Ob; Ta, b; Xa; 507; mgl. Bf, m, n; Na.

v3270. frå garða: mgl. Bi, k, l.

v3271. skulum Oa; Ta, b; Xa, b.

v3272. oc Xb.

v3273. garða (J tilf. 507) millum tilf. Bb, c, d; 507.

v3274. hítt Ta.

v3275. liði. eða læggi Be.

v3276. endelangu Be.

v3277. garðe Bb, c, d; 507; gorðum Bn.

v3278. frå eftir: upp ok níðr i Bk; frå i: garða Bf; Oa, b.

v3279. frå eftir: upp oc niðr milli Bi, l.

v3280. brygíu Bk.

v3281. þuert vm back tilf. Bh.

v3282. mgl. Bf; Oa, b.

v3283. mgl. Bb, c, d; 507.

v3284. at Bl.

v3285. mgl. Xa.

v3286. þuær Be.

v3287. mgl. Bh, n; Ta, b.

v3288. mgl. Bb, c, d, f; Oa; 507; utradert Bl; frå upp: mgl. Ob.

v3289. skílt fyrír Bn.

v3290. mgl. Be.

v3291. mgl. Tb; frå huS: maðr sætr hus Xa.

v3292. sva løtr Bi; hus ner at ber Oa.

v3293. þessara Bb, c, d, f; Na; Oa, b; Ta, b; 507; þessa Be; þetta Bn; Xa, b: mgl. men tilf. over linja med anna hand Bl.

v3294. frå heðan: mgl. Xa.

v3295. bøte Ta, b.

v3296. flyti Be; Ta, b.

v3297. aftar Ta, b; mgl. 507.

v3298. þat Ta, b.

v3299. er tilf. Bf.

v3300. mgl. Bn.

v3301. bear Be; Ta, b.

v3302. frå oc: mgl. Bn.

v3303. lata tilf. Bb.

v3304. nefna Bb; Tb; 507.

v3305. til tilf. Bh, k, l, m, n.

v3306. at Bh, k, l, m; Xb; frå fara: mgl. Bn; frå a: till at Be; Ta, b.

v3307. husum Bb, c, d, e, f, i, k, l; Na; Oa, b; Tb; Xa; 507; husínu Ta.

v3308. frå a: stendr Bd, e, f, h, i, k, l, m, n; Na; Oa, b; Ta, b; Xa; mgl. Bb, c, d; 507.

v3309. brygium Bb, c, d, i, l; Na; Xa, b, c; 507; frå stræte: strætom eða bryggíum Bf, h, m, n; Oa, b.

v3310. almennenga Be, h; Tb; eða almenningha Ta.

v3311. ok Bl; mgl. Bn; Ta.

v3312. vitum Oa; frå almenningum: mgl. Bm

v3313. garðzlíðum Bb, c, d; Oa, b; 507; garð uiddum Bf; gardum Bh; Ta, b; garð rum Bn.

v3314. ef Be, f, i, k, l; Ob; Ta, b; ero Bm; en Oa.

v3315. meíra Bb, c; 507.

v3316. mgl. Bm, n; Xa; 507.

v3317. mego þolazt Bm; mgl. Bb, c, d, f; Oa, b; 507.

v3318. ok Bh, m.

v3319. Nu Bf.

v3320. frå oc: af at Be, h, n; Xa, c; at Bk, m; Ta, b; frå til: fara at Xb.

v3321. at tilf. Bl.

v3322. er tilf. Bi, k, l, n; Xa; niðr tilf. Bm; Sem nefndar er tilf. Ta.

v3323. við konungs ok biarmenn tilf. Bh, n.

v3324. Ef maðr uíl garð sín selía Bb, c, d; Huerium maðr skal sælia garð sín Be; Ef manne uærðr falr garðr sín eða tuptír sínar Bf; Huorso maðr skal huss bregða eða bioða Bh; vm garða solu (solur Bl) i kaupangre Bk, l; Ef maðr vill garð sinn selia Bm; hverSv men skolu garða sína bíoða ok hvSa Bn; Vm garða brígði ok tuftír j kaupstað Oa; her Segír (frå her: mgl. Tb) vm garda ef faler uerða Ta, b; vm husa brigdi Xa; Ef madr vill hous æda þoft sin sellia. Cap: 5 507; inga kapitteloverskrift Bi; Na; Ob; Xb; kapitteloverskrift utradert Xc.

v3325. En tilf. Be, m.

v3326. Nu Bb, c, d; Oa, b; 507.

v3327. frå ef: Nu er manni Bf.

v3328. j kaupstad tilf. Ob.

v3329. mgl. Bi, k, l, m; Xa, b.

v3330. mgl. Bb, c, d, e, f, h, m, n; Na; Oa, b; Ta, b; Xa; 507.

v3331. mgl. Be, h, m, n; Tb; Xa.

v3332. hann tilf. Ob.

v3333. með honum Bk.

v3334. en Ob; mgl. Be; Na; Ta, b; Xa.

v3335. mgl. Xb.

v3336. mgl. Bb, c, d, e, i, k, l; Na; Ta, b; Xa; 507; frå sa: hann Bf, h, m, n; Oa, b.

v3337. þa tilf. Bl; Oa, b.

v3338. mgl. Bb, c, d, i.

v3339. sa tilf. Bf; Oa, b.

v3340. kaupstað Bb, c, d, f; Oa, b; Ta, b; 507.

v3341. mgl. Xb.

v3342. brugdit Xa; frå hann: brugdit Be.

v3343. frå brigt: Sua brygða Ta.

v3344. fyrstu Bn; Oa, b.

v3345. ef Bb, c, d, f, k, l; Na; Ob; Xa, b, c; 507; en ef Oa.

v3346. æða Na.

v3347. ella Bd; frå en: eða Bb, c, e, f, h, m, n; Oa, b; Ta, b; Xa; 507.

v3348. þæim tilf. Be, m; Xa.

v3349. fyrstu Bn; Ob; Xa.

v3350. þæim tilf. Bh, n.

v3351. xííí Oa.

v3352. er ínnan lanz eða a þæim fyrstum .xíj. manoðom er han tilf. Be.

v3353. mgl. Ta.

v3354. fær hann Xa.

v3355. hann tilf. Bb, c, d, e, f, h, i, k, l, m, n; Na; Oa, b; Ta, b; Xb, c; 507.

v3356. mgl. Bi, n.

v3357. En æff husbunnde fer vthenn landz. tha skall hann æiga vmbosman inan bøar, than er vp hallde fir hann mottgongu ock strettis gierdt, oc wardhalde tilf. Na.

v3358. Nu Bh, n.

v3359. er Bh.

v3360. i tilf. Tb; Xa.

v3361. ok Be; Ta, b.

v3362. mgl. Xa.

v3363. gongom Bl.

v3364. oc Bb, c, d; mgl. Ta, b.

v3365. eða Be, h, i, k, n; Na; mgl. Ta, b.

v3366. stræta Xc.

v3367. frå en ef maðr: Nu fer husbonde uttan landz (frå uttan: af lande brott. Bf; Oa, b) þa skal hann eíga (hafua Oa) umboðS (mgl. Oa) mann ínnan bøar þann er upp hallde fyrir hann (mgl. Oa) motgogu varðhallde oc strætes gærð. En ef xii manaðe (manadum thesso Ob) er eigi upp halldet fyrir hann mot gaungu ok strætiS gerð ok varðhallde. (frå mot: mgl. Oa; frå fyrir: mgl. Ob) þa er hann sækkr .mork. Silfrs. En (ok Oa) ef hann sitr sua ij (iij Ob; 507) uetr Bc, d, f; Oa, b; 507.

v3368. husenn Na.

v3369. hann a Be, f; Xa.

v3370. a tilf. Bb, c, d, h, i, k, l, n; Ta, b; Xb, c; a þa tilf. Oa, b.

v3371. frå en ef maðr: mgl. Bf.

v3372. þæim tilf. Oa.

v3373. Ef maðr sætr huss sín a iorð (þuft 507) annarS manns (Cap: 6 tilf. 507) Bb, c, d; 507; ef maðr sætr hus a tuft annarS Be; Huersu maðr skal stefna annars mannz husum af tupt sinní Bf; ef maðr hussar a iorð annars mannz Bh; huersu huS eru røtt søtt. oc huerSu hus (mgl. Bk) skal flytia ef rangsøtt eru (frå rangsøtt: rankt ero sett. kappítulum Bl, frå ef: mgl. Bk) Bi, k, l; Ef maðr husar auðar tuptir Bm; hversu huS ma eígnast jorð. eða jorð huS. ok vm amalgan Bn; Ef maðr sæter huss a annars manz tuptir Oa; her Segír vm asetníngh husa i bø uarom Ta; vm asætníng husa Tb; huat iorð æignaz er stendr aflaga a henni Xa; inga kapitteloverskrift, men initial Na; Xb; kapitteloverskrift utradert Xc.

v3374. mgl. Xb, c.

v3375. mgl. Be.

v3376. mgl. Bf, n.

v3377. a tilf. Be, f; Na; Ob.

v3378. frå iorð: tupptir annars mannz Bm.

v3379. hinn Bf; Oa, b.

v3380. mgl. Bf, h, m, n; Oa, b.

v3381. hann Bb, c, d; 507; hinn Bf; Oa, b.

v3382. mal Ta.

v3383. at Bi, k, l, m; Xa.

v3384. oc domæ tilf. 507.

v3385. at Na.

v3386. manna tilf. Ta, b.

v3387. mgl. Bh, m, n.

v3388. frå kollum: mgl. Ta, men kallm tilf. med yngre hand over linja.

v3389. rett Tb.

v3390. her begynner fragmenta 4.

v3391. aðrer tilf. Ta.

v3392. menn Bb, c, d, e, f, h, i, k, l, m, n; Na; Oa; Ta; Xa, b, c; 4; 507; frå log maðr: logmenn ok radas menn Ob.

v3393. setía Bk; Ta; 507.

v3394. raðum Bi; millum Ta.

v3395. at Bb, c, d; Na; Ob; Xb, c; 4; 507.

v3396. skipta Na; frå oc: mgl. Be, h, m, n; Ta; Xa.

v3397. þa tilf. Bb, c, d, f, h, i, k, l, m, n; Na; Oa, b; Xa; 507; þær Be.

v3398. þar Sem Ta.

v3399. mgl. Bm.

v3400. aðrer tilf. Ta.

v3401. menn Bb, c, d, e, f, h, i, k, l, m, n; Na; Oa, b; Ta; Xa, b, c; 4; 507.

v3402. oc gialkyri tilf. Bi.

v3403. þingS tilf. Bk, l.

v3404. frå skipa: gera till Tb

v3405. at Bb, c, d, f; Oa, b.

v3406. mgl. Bf.

v3407. vm tilf. Tb.

v3408. a retta til i med same hand.

v3409. vm tilf. Bh, n; Ta; Xa.

v3410. tupptir Bm; tuft Ta.

v3411. þat Bh; hans Ta.

v3412. stendr Bh.

v3413. tuft Ta.

v3414. hans Bf; Ob; frå iorð: tuptir sinar Bm.

v3415. sa Bf; frå en: Siþan Bi, k, l, n.

v3416. husum Be; Ta, b; 507.

v3417. tuptum Bm; íorð Bn; iorð sinni Ob; frå en: mgl. Oa.

v3418. sínní tilf. Be, h, i, k, l, n; Ta, b.

v3419. ok Ob.

v3420. frå en ef: oc er eígi Bf.

v3421. at Bf; Ob.

v3422. fimtar stefnu Ob; frå fyrir: ínnan fímtar Ta, b; Xa.

v3423. eignizt Bm, n; Oa; Ta; 507.

v3424. tuft Ta, b.

v3425. frå en ef: mgl. Be.

v3426. standa Oa; Ta, b.

v3427. eða lengr tilf. Bh.

v3428. stande Bb, c, d, e, f, h, i, k, l, n; Na; Oa, b; Ta, b; Xa, b, c; 4.

v3429. mgl. 4; frå komet: komen ero (er Ta) Oa; Ta.

v3430. mgl. Bk.

v3431. huss tuft Bb, c, d, f; Oa; 507; þa (mgl. Bh, i, n; Na) huS iorð Be, h, i, m, n; Na; Ta, b; Xa; tha huS ok tuft alla Ob.

v3432. Um uínnu menn er husbonde (bonde Bc, d) skal taka i garð sínn Bb, c, d; Vm almoso menn Be; En ef husbonde gengr í tak fírír mann. oc vm uínnu menn Bf; Vm taksettnn{i}gar ok vm starfsmenn Bh; huerSu menn skulu huS menn haua. capitulus Bi; Huersu menn skulu hus menn hafa Bk; Um starfs menn j gorðum Bm; huersu men skulu husum sínum haga Bl; huersv marga þíonostv menn hvS bondj Bn; vm husalæighur i kaupstaðom varum Oa; her segir at husbønðar Skulu abyggiaz huat híunum er huer tekar i hus Sín Ta; husbonde skall abyrgiast huat hionom han tæk i huss sín Tb; her sægir huers husbonde a kost Xa; Wm vinnu menn oc tack fir monnum. Cap: 7 507; inga kapitteloverskrift Na; Ob; Xb; 4; kapitteloverskrift utradert Xc.

v3433. mgl. Bh, k, l, m, n; Na; Xa, b, c.

v3434. frå i: mgl. Be; frå taka: hafa Ta.

v3435. mgl. Xa, b, c; frå i: uínnu (men Oa, b; menn tilf. Bc, d, f; menn v. tilf. 507) i huss sín Bb, c, d, f; Oa, b; 507.

v3436. mgl. Be, h; Na; Ta; frå at: a at hafua fim karll menn Tb.

v3437. oc Bb, c, d, e, f, i, m; Na; Ob; Ta, b; Xa.

v3438. frå .ij.: ok konr .íj. Bn.

v3439. garðe Sínum Ta, b.

v3440. frå ef: mgl. Bb, c, d, f; 507; frå i: mgl. Oa, b.

v3441. mgl. sannsynleg men en del av siden er bortskoren 4.

v3442. mgl. Be; Ta, b; Xa.

v3443. þa tilf. Bi, k, l.

v3444. mgl. Na.

v3445. Sua tilf. Bh, n.

v3446. J adra garda tilf. 507.

v3447. mat Ob.

v3448. ser tilf. Be, f; Oa, b; Ta, b.

v3449. þæir Xb, c.

v3450. a þa tilf. Xa.

v3451. sannom Be, h, n; Ta, b; mgl. Xa.

v3452. frå rettom: sanníndum a þa Bb, c, d, f; Oa, b; 507.

v3453. gangi Bh, k, n; Oa; 50; her begynner fragmenta 50, to små stykke er sannsynlegvis delar av det same bladet. Det er berre 9–10 grafem igjen av kvar linje.

v3454. bitlingum Ob.

v3455. er seckar Ta, b.

v3456. mgl. Bm.

v3457. er sæckr tilf. Be.

v3458. halfre Be; Ta, b.

v3459. við konung Be; Ta, b; mgl. Bb, c, d, f; Oa, b; 507.

v3460. suerí Bf; Oa, b.

v3461. með tilf. Be; Ta, b; Xa.

v3462. æín Be, h, i, l, m, n; Oa, b; Ta, b; Xa; mgl. Bk.

v3463. þat tilf. Bd; Sínu tilf. Ta.

v3464. fragmenta 4 sluttar.

v3465. Nu Oa, b.

v3466. hans 507.

v3467. tha tilf. Ob. Her begynner fragmenta 4.

v3468. at Ta, b; Xa.

v3469. frå eftir: mgl. Bb, c, d, f; Oa, b; 507.

v3470. þinnugh Be; thannig Na.

v3471. nefnt Bd.

v3472. er Oa, b.

v3473. føre Bb, c, d, e; Na; Ob; Ta, b; Xa; 507.

v3474. føre hann tilf. Xb, c.

v3475. við Bh, n; frå þan: hann fyrir Bm.

v3476. frå varða: tak f?ra Bk, l.

v3477. oc Be; Na; Ta, b; Xa, b, c; 507.

v3478. take Bh, m, n; f?re Bk, l; frå fyrir: føri Bi.

v3479. mgl. Xa.

v3480. þan mann (ok seti tilf. Bm, n) Bh, i, k, l, m, n; frå gialkyri: mgl. Oa; 507; frå þa: oc setí Bb, c, d, f; Ob.

v3481. her sluttar fragmenta 4.

v3482. mgl. Bi.

v3483. eptir tilf. Xa, b, c.

v3484. ok Bh.

v3485. garðz man sín Ta, b.

v3486. ok Oa, b; Xb, c.

v3487. frå en: ok hann Bm.

v3488. er Be; frå er: mgl. Ta, b.

v3489. slikum Skilum Ta, b.

v3490. mgl. Bh, i, k, l, m; Na; Xa, b, c.

v3491. var Be, h, m, n; Na; Ta, b; Xa; 50; frå sa: hann (hin Ob) var Oa, b; frå fyrir: sem hínn var Bb, c, d, f; 507.

v3492. frå er: var secr Bi, k, l.

v3493. her endar fragmenta 50.

v3494. tekar Ta, b.

v3495. at Bl; Xa.

v3496. sidan tilf. Bh, m; sa siðan tilf. Bn, sa skrive over linja; hín tilf. Oa; hann tilf. Ta.

v3497. hín Bf; mgl. Oa, b.

v3498. huS Be, n; Xa; hus sit Bm; Na; Xb, c; 507.

v3499. þa Bb, c, d, f, h, i, k, l, m, n; Na; Oa, b; Xa; 507; frå en: er þa Be.

v3500. mgl. Bi, k, l, m, n; Na; Xa; 507; frå skilt: mgl. Be; frå husít: en þa var Tb.

v3501. frå i: ín til sín Sa er Ta.

v3502. frå þa: mgl. Bb, c, d, f; Oa, b.

v3503. hus tilf. 507.

v3504. þæt tilf. Be; þa tilf. Bf, i, k, l, m, n; Na; Ob; Xa; 507.

v3505. þa Bb, c, d.

v3506. ollu tilf. Xb.

v3507. ollu Bm, n.

v3508. þa men tilf. Oa.

v3509. atte Bf; skylldi Bm; frå husbonde: husbondín skyldí Bn; husbonden atte Oa, b.

v3510. er Be.

v3511. her begynner fragmenta 50.

v3512. frå hann: mgl. Bk.

v3513. þa tilf. Bn; 50.

v3514. ín Be; Oa; Ta, b; mgl. Bf; Xa.

v3515. frå þa er: mgl. Bh.

v3516. mgl. Bf; frå Engi: eingin Oa.

v3517. mgl. Oa; Ta, b; frå þan: þa men Bn.

v3518. s skrive over linja med same hand.

v3519. til tilf. Tb.

v3520. sít Bl; Ta; mgl. Bf; Ob; frå i: mgl. Bk.

v3521. er Bb, c, d, e, f, i, m, n; Na; Oa, b; Ta, b; Xa, b, c; 507.

v3522. frå vætt: mgl. Xa.

v3523. hann tilf. Bb, c, d, f; Oa, b.

v3524. hafe Be, f; Na; Ob; Xb, c.

v3525. frå ef: huer er Oa, b.

v3526. frå Engi: mgl. Bk.

v3527. er Ob; mgl. Be, n.

v3528. ertogum (mgl. Tb) oc (mgl. Bh) .xííj. tilf. Bb, c, d, e, h; Oa, b; Tb; 507, men i Bh er noko av teksten utradert, og xiij skrive i staden med yngre hand.

v3529. ørtogum Bi, k, l, n; 50; mgl. Bh; frå .viij.: mork Bm.

v3530. mgl. Tb.

v3531. mgl. Bf; Oa; 507.

v3532. Um bøar skípan Bb, c, d; Vm skipan hakonar konungS Be, h; Vm skipan mangara i bíorguín Bf; huarr (mgl. Bk) huzskynS iðnar menn skulu (frå menn: maðr skal Bl) uera i bø uarum (mgl. Bk; kapitulm tilf. Bl) Bi, k, l; huar kværnar skal selia Bm; her Segír vm skípan bæar varS ok hvar iðnar menn skulu vera Bn; vm allz konar iðnar menn huar oc mangari huar er huer skal vera Oa, der kapittelet står etter kapittel 13; vm skipan Magnusar konungs Xa; þeirj skipan vm þa menn er vercka eigu J kióbstadar, er hackon, oc Magnus konongr skipade 507; vm bæiar resten mgl. 50; kapittelet mgl. Na; Ob; Ta, b; Xb, c. I Bm mgl. størstedelen av kapittelet bortsett frå dei siste to setningane.

v3533. hínn vírðulegi Bf; mgl. Bh, n; Xa.

v3534. frå var: hín wyrduleghe Oa; mgl. Be.

v3535. frå hín: sun hanS Be, h, i, k, l, n; Xa.

v3536. frå var: herra hackonn, oc Magnusar hine virðulega kononger 507.

v3537. mgl. Xa. Her begynner fragmenta 4.

v3538. mgl. Xa.

v3539. uarum tilf. Bb, c, d, f, k, l; Oa; 507; uarn Bn; Xa.

v3540. sínum er Be; frå með: mgl. Oa.

v3541. norðan Oa.

v3542. værðan Be; frå uttan: mgl. Bk, l; 50.

v3543. mgl. Bf.

v3544. mgl. Bh, l; her ender fragmenta 50.

v3545. frå sva: stræteS Be; mgl. Bb, c, d, f, i, k, n; Oa; Xa; 507.

v3546. mgl. Bb, c, d, n; 507.

v3547. i staden for resten av kapittelet har Xa: æftir þvi sæm gialdkyri skipar ok logmaðr eða syslu maðr eða raðs menn En huergi skal sit sælia nema i strætes buðum sva at huer mege sit kaup skoða.

v3548. almenníngi Bb, c, d, e, f, h, k, n; Oa; 507.

v3549. mgl. Bn.

v3550. øytta Oa; frå til: ællra Be.

v3551. frå skulu: mgl. Oa.

v3552. værknað Bf; Oa; frå sin: varnaðe sínum Be.

v3553. utt tilf. Bb, c, k, l; 507.

v3554. aura Oa.

v3555. frå auta: allra almenneng Be.

v3556. mgl. Be, h, k, l, n; Oa.

v3557. maríu Bf; mario utradert og endra til martteins, sannsynlegvismed same hand Oa.

v3558. ínnan Bb, c, d; 507.

v3559. frå uttan: Wærðz, men utradert Oa

v3560. uerknað Bb, c, d, f, i; varneng Be; frå sín: sina iðn Bh, n.

v3561. fyrir tilf. Bh.

v3562. ínnan Bb, c, d; 507.

v3563. værða Oa; frå uttan: mgl. Bn

v3564. utt tilf. Bb, c, d, f; Oa; 507.

v3565. mgl. 4.

v3566. uttan verðz Bh.

v3567. ytra tilf. 507.

v3568. vægh Be; 507; uegin Bi; Oa; frå øfrom: ytra (mgl. Bf, l) øfra ueg (uegen Bl; 4) Bb, c, d, f, l; 4; frå liðz: uttan uerðS efra vegín Bn.

v3569. mgl. Bk.

v3570. mgl. Bn.

v3571. golf tilf. Bk, l, n; 4.

v3572. golf ero Be, h, i.

v3573. frå er: go{l}f i Bb, c, d, f; Oa; 507.

v3574. engí Bb, c, d, f, i, k, l; Oa; 507.

v3575. ueg Bb, c, d, i; 507; vægiun Be; vegín Bk, l.

v3576. frå neðra: neðan at stræte Bf; Oa; fyrir neðan streti Bn.

v3577. sinni Be, f.

v3578. Jdeu 507.

v3579. ut (i tilf. Be, i, k; 507) Bb, c, d, e, f, h, i, k, l, n; Oa; 4; 507.

v3580. mgl. Bb, c, d, e, f; Oa; 507.

v3581. vt tilf. Bh, i, k, l.

v3582. mgl. Be; frå kirkíu: almenníng Oa.

v3583. mgl. Bb, c, d, e, f, i, k, l, n; Oa; 507

v3584. her sluttar fragmenta 4.

v3585. almenníng Bf; mgl. Bi, k, l.

v3586. broðra Oa. Her begynner fragmenta 4.

v3587. vera, oc tilf. 507.

v3588. vera þeir menn er skera klæðe Be.

v3589. lin Bh.

v3590. tilf. over linja Be.

v3591. mgl. Be.

v3592. fyrir ofan stræte oc neðan tilf. Bb, c, d; 507.

v3593. en Be; Oa.

v3594. i tilf. Be, h, n; Oa.

v3595. bynum Oa.

v3596. mgl. Bi, k.

v3597. klæðeS Bb, c, d; Oa; 507.

v3598. oc Bi.

v3599. frå en: eða (oc Be, h, k, l) hundraðum lerept (lerepta Oa; leirefts 507; ok tilf. Bh) Bb, c, d, e, f, h, k, l; Oa; 4; 507; frå klæðe: ok hundraðum lerepta bæðe Bn.

v3600. her sluttar fragmenta 4.

v3601. fyrir tilf. Bh.

v3602. mgl. Be.

v3603. uttan Bb, c, d, f; 507.

v3604. or Oa.

v3605. upp Be.

v3606. mgl. Bb, c, d, f, n; 507.

v3607. almenníng Bc, d.

v3608. bu Be.

v3609. fyrir tilf. Bh, n.

v3610. frå oc: mgl. Bk.

v3611. mgl. Bf, h, n; Oa.

v3612. ok skripta meistarar tilf. Bh.

v3613. ut tilf. Bi, k, l.

v3614. mgl. Bb, c, d, f, h, n; Oa; 507.

v3615. bu Be.

v3616. mgl. Bb, c, d, f; Oa; 507.

v3617. at Bl.

v3618. smíðir Bl.

v3619. mgl. Bf, h, n; Oa.

v3620. sini Be.

v3621. Jdeu 507.

v3622. oc tilf. Bb, c, d, f, i, k, l; Oa; 507.

v3623. garðe Oa.

v3624. mgl. Be, k.

v3625. sværð Bb, c, d, e, f, l, n; huern Bi.

v3626. mgl. Be; Oa.

v3627. platarar Bn.

v3628. frå fyrir: ofan ath Bk, l.

v3629. mgl. Bh, n.

v3630. mgl. 507.

v3631. mæistarar Oa.

v3632. sínní Be.

v3633. Jdeu 507.

v3634. mgl. Bh.

v3635. mgl. Bb, c, d, f; 507.

v3636. innan verðu (uerdum Bl) tilf. Bb, c, d, f, h, i, k, l, n; 507.

v3637. horns Bl; liði Bb, c, d, f; 507.

v3638. skíalldarar Bb, c, d, f, i, k, l, n; 507.

v3639. Jdeeu 507.

v3640. at Bf.

v3641. vt til tilf. Bf; i tilf. Bh.

v3642. frå mariu: mgl. Be.

v3643. garðe Be.

v3644. værðum Be; frå uttan: mgl. Bb, c, d, f; frå garðz horne: garðe Oa.

v3645. vt tilf. Bf.

v3646. mgl. Bh, n.

v3647. mgl. Oa.

v3648. allír tilf. Bb, c, d, f; 507.

v3649. mgl. Bf; Oa.

v3650. mgl. Bb, c, d, e, f, i, k, l, n; Oa; 507.

v3651. kirkiu tilf. Oa.

v3652. allra Be.

v3653. ne Bh, n; mgl. Bk, l.

v3654. frå eða: mgl. Bf; Oa.

v3655. mangare tilf. Bb, c, d, e, i, k, l; 507.

v3656. ne Bf; Oa.

v3657. æða Oa.

v3658. smíðrír Bn.

v3659. oc tilf. Bb, c, d, e, f, i, k, l; Oa; 507.

v3660. bakare Bl; frå engi: eígí bastarar Bf; mgl. Bh, n.

v3661. leígu Bb, c, d, k, l; 507; legu Bf.

v3662. frå misseris: læígu læígi Be; læigu hefr læigt Oa

v3663. huert Be.

v3664. er skipat Bb, c, d; 507.

v3665. mgl. Bb, c, d, f, n; 507.

v3666. frå En: mgl. Oa.

v3667. allra Be.

v3668. frå æftir: mgl. Oa.

v3669. ueg Bb, c, d; 507; vega Bf; frå baðom: baða vegho Be; Oa.

v3670. frå fyrir: bøði fyrir ouan oc neþan Bi, k, l; frå æftir: mgl. Bn.

v3671. frå æftir: bæði fyrir ofan streti ok fyrir neðan skullu allzkonar Bh.

v3672. mgl. Bh, i, k, l, n.

v3673. talder oc Bc; mgl. Bb, d, e, f; 507.

v3674. frå aðr: mgl. Oa.

v3675. Nu Bf; Oa.

v3676. sa Be.

v3677. mgl. Be.

v3678. huer tilf. Bn.

v3679. mgl. Oa; frå þa: skal giallda husbonda Bk, l.

v3680. mgl. Bh.

v3681. mgl. Be.

v3682. frå husbondi: huerr bondi er auðru vis byggir huss sin Bh.

v3683. er Be.

v3684. han Bl.

v3685. er skillt Bf; er mælt Oa.

v3686. mgl. Bb, c, d, f; Oa; 507.

v3687. Silfrs tilf. 507.

v3688. mgl. Be; Oa.

v3689. huerr tilf. Bh.

v3690. mgl. Bi; frå oc: mgl. Bn; her begynner Bm igjen.

v3691. þeir Bb, c, d, f; 507; frå megho: skulu þeir Oa.

v3692. aðra tilf. Bk, l.

v3693. þeir uílía Bb, c, d, e; Oa; fallir ero Bh, m, n; þeir uilia oc falir ero Bi, k, l; 507.

v3694. oc Bf; Oa; mgl. Bb, c, d, e, k, l; 507.

v3695. mgl. Bm.

v3696. mgl. Bl; frå skulu: skal Bh, m.

v3697. meínar Bk.

v3698. mgl. 507.

v3699. sott Be; sat Bn.

v3700. skipum tilf. Bh.

v3701. Um ældz gøymslu huar mest gøymsla skal uæra (frå huar: mgl. Be) Bb, c, d, e; Um ældz varnad Bf; Her segir um elldz abyrgð ok huerso með Bh; um elldz abyrgð oc nyia ofna. oc baðstofur oc bacara ofna Bi, l; Um ælldz abyrgð Bm; her Segír hverSv með eldí skal fara ok abyrgð Bn; Um ælz varnað ok lysikolor ok {l}amp{a} Oa; her Segír Vm eldz uaða ok uaryggð Ta; Vm ælldz vaða Tb; vm ældz abyrgðír j bø vorum Xa; Wm ældz giemslu. Cap: 9 507; inga kapitteloverskrift Bk; Na; Xb; kapitteloverskrift utradert Xc.

v3702. mgl. Oa.

v3703. kunnigt (at tilf. Oa, b) Bb, c, d, e, i; Na; Oa, b; Ta; Xa, b; 507.

v3704. frå kunnigr: kunigt vm þan mikla vaða Bh, n; frå ollum: þat er ollum monnum kunnekt um þann mikla vaða Bk.

v3705. með Bn.

v3706. frå kunnigr: kunikt vm þann miclla vaða er við Bm.

v3707. ællð Tb.

v3708. ok tilf. Ta, b.

v3709. frå uið: verðr af ælzburð Xa.

v3710. at Ob.

v3711. er tilf. Be, l, n; Ta, b.

v3712. mestr Oa; Ta.

v3713. uaðe Bb, c, d, f; Oa, b; 507.

v3714. af Bk.

v3715. En Oa.

v3716. frå af: mgl. Xa.

v3717. mgl. Be, h, i, k, l, m, n; Na; Oa; Tb; 507; frå menn: þer Ta.

v3718. frå scal: læggí Bf; Oa; frå maðr: leggi Ob.

v3719. frå ny: nyr Xb.

v3720. er Ta.

v3721. eða Xa.

v3722. kallaðr Bb, c, d, f; Oa, b; 507.

v3723. then Ob.

v3724. frå sa: sua at sa (þann 507) ofn er Bb; 507.

v3725. vera tilf. Be, f; Oa.

v3726. frå ef: mgl. Be, f, h, i, k, l, m; Na; Oa, b; Ta, b; Xa; frå lata: ellda Bb, c, d, n; 507.

v3727. mgl. Oa.

v3728. uírðízt Bb, c, d, f, i, k, l, m; Na; Ob; Xa; 507; syniz Be; Oa; røyniz Ta, b; er Xb, c; frå sa: han vírðíst Bn.

v3729. vera tilf. Be.

v3730. skal Be, h, m, n.

v3731. mgl. Xa; frå oc: thann ofn Ob.

v3732. lata tilf. Bh, m, n.

v3733. mgl. Bi.

v3734. mgl. Be; frå oc: mgl. Oa; Xa.

v3735. mgl. Be, i, m, n; Na.

v3736. ketil Bb, c, d, f, i, m, n; Na; Ob; Ta, b; 507; kætis Xa; ker til Bk, l; vm kætils Oa; Xb, c.

v3737. gardar aller vera Be; garðr Xa.

v3738. skilt Xa.

v3739. garð tilf. Bh.

v3740. her begynner lakune i Bb. Nederste tredjedelen av bladet (som er tospalta) manglar, men einkvan har sannsynlegvis skrive av ei dansk omsetjing frå 1500-talet og festa på. Eg kollasjonerer variantar utan vidare kommentar kvar gong men noterer kvar lakuna begynner og sluttar.

v3741. skrið Bf, h, i, k, l, n; Oa, b; Xa, b, c; 507.

v3742. líos, men æld skrive i margen sannsynlegvis med same hand Be; lios Ob; frå menn: ver líos Oa.

v3743. bera Ta.

v3744. oc Bb, c, d, e, f, m; Na; Oa; Ta, b; Xa; 507.

v3745. af Bc, d, h, i, k, l, m; Na; Oa, b; Xa, b, c; 507; frå kolum: kotlum af Bf, n.

v3746. frå kolom: steín kolom Ta, b; frå i: stæínkolom Be.

v3747. eða (af tilf. Bf, k, m) íarne tilf. Bc, d, e, f, h, i, k, l, m, n; Na; Oa, b; Xa, b, c; 507.

v3748. af Bn.

v3749. af tilf. Ob; í íarn kolom eða (i tilf. Tb) tilf. Ta, b.

v3750. malmi tilf. Bh.

v3751. ok i (mgl. 507) Bc, d, f; Na; 507.

v3752. i tilf. Bh, k; Ta, b.

v3753. i (mgl. Xa) lampum Oa, b; Xa.

v3754. i Bl.

v3755. frå brennr: verðr firir þessom Oa.

v3756. þessom Ob; þema Na; Xa, c; mgl. Oa; frå æínum: þessum Bk; þema Bl, m; þeíma Bn; Ta, b; Xb.

v3757. frå þæim: thenna ældt 507; frå æínum: þeina elldí einshuerium Bf.

v3758. hafuir 507.

v3759. gætt hafa Be.

v3760. wægnnar Na; mgl. Bb; Ta, b; Xa.

v3761. er Be.

v3762. sa Bc, d; þan 507.

v3763. fyrir tilf. Bi.

v3764. fyrir varð Bk; 507.

v3765. mgl. Bb, f; Oa, b; Xa.

v3766. her sluttar lakune i Bb.

v3767. mgl. Bb, c, d, f; Ob.

v3768. frå um: sa ælðr Oa.

v3769. sítía við Be; Ta; settia níðr Tb.

v3770. mgl. Oa, b.

v3771. setr Bk.

v3772. væggi Ob; Ta, b.

v3773. mgl. Bh, m, n.

v3774. geri Bn.

v3775. a Bh, k, n.

v3776. i tilf. Bh; Oa; Ta, b; Xa.

v3777. i nefrum Bk; Na; aðrum víðar kerolldum Bb, c, d; Oa, b; 507; frå eða: mgl. Bf; Xb, c.

v3778. oc Bb, c, d, f; Oa; 507.

v3779. með tilf. Bb, c, d, e, f, h, i, k, m; Na; Oa, b; Ta, b; Xa, b, c; með eldí tilf. Bn.

v3780. aðr er skillt Bb, c, d, f; Oa, b; 507.

v3781. hann Ta, b; Xa; mgl. Be.

v3782. mgl. Bm; Na; Tb.

v3783. víð konung tilf. over linja med same hand Be.

v3784. frå ef at: mgl. Bl.

v3785. en Be.

v3786. þan elld Bh, n; Oa.

v3787. eða Be, m, men i Be utradert og oc tilf. over linja, usikkert om det er same hand.

v3788. þo tilf. Oa.

v3789. Um baðstofur oc bakara ofna oc íarnsmiða buðír (oc ældzsluckkyng. Cap: 10 tilf. 507) Bb, c, d; 507; Vm baðstofor oc smíðíur Be; Vm bastofor oc vm ba{ka}ra ofna oc vm ælldz sløkkuig vm kuælldum Bf; neʀ elld skall slekia eða kveikia ok vm baðstofor Bh; brotflutning buða oc baðstufna. oc huerSu með elldi skal fara Bi; brotflutníng ían smiða buða ok baðstofna ok elldz gøym{s}lu Bl; Um badstofor ok smiðivr Bm; Vm baðstofr ok bakara ofna ok stofu ofna Bn; Vm badstofuo ok bakaraofna ok ef ælldðr er j tumptum hafder Oa; her segír (frå her: mgl. Tb) Vm baðstofor Ta, b; huærso hus skulu standa Xa; inga kapitteloverskrift Bk; Na; Ob; Xb; kapitteloverskrift utradert Xc.

v3790. ofna Bb, d, h; 507.

v3791. smiðíu Na; Tb; Xb, c.

v3792. mgl. Bb, c, d; Ob; 507.

v3793. þanuegh Ta, b; mgl. Oa.

v3794. ma Bc, d, e; Ta, b.

v3795. mgl. Oa.

v3796. j tilf. Xb, c.

v3797. mgl. Xa.

v3798. mgl. Bh, m, n; Xa.

v3799. fra þui tilf. Bh, m, n; Xa.

v3800. talar um Bb, c, d, f; Oa, b; 507.

v3801. allír tilf. Bb, c, d, e, f, h, i, k, l, m, n; Na; Oa, b; 507.

v3802. aller Xa; mgl. Xb.

v3803. frå oc: at bríota Bb, c, d, h; Na; Oa; 507.

v3804. frå oc: mgl. Bf; Ob.

v3805. ok tilf. Be; sa er tilf. Oa; en tilf. Ta, b.

v3806. mgl. Bk; Oa.

v3807. kømr til Bm; feʀ til Bn; Ta, b; Xa.

v3808. oc tilf. Bi, l.

v3809. oc niðr briota Bi, k; Na; mgl. Bb, c, d; Oa; 507.

v3810. mgl. Bc, d, f.

v3811. (er tilf. Bl) ringt er (at tilf. 507) Bi, k, l, m; 507; frå siðan: er (þegar Bf; Ob) ríngð er Be, f; Ob.

v3812. frå ringir: ringt er til elldz sleckingar Bh, n; frå siðan: þeghar er ríngír nattsong Oa; at eldzlakníngs ríngíngh Ta; at ríngíng Tb.

v3813. mgl. Bd, f; Na.

v3814. mgl. Bl.

v3815. frå rínkt: ringir Bh, n.

v3816. at brøðra Tb; 507; uppí att brøðra Xb, c; at krist kirckio thil Ottosonngs Na; frå rínkt: ringir at broðra Bm; Ta; frå til: þar tíl er ríngir (er Bf; ríngt er Oa, b) at brøðra Bb, c, d, f; Oa, b; frå ringir: er rínct er til natsongs ok til þæs er ringír til otto songs at hafud kirkiu eða at brøðra Xa.

v3817. mgl. Xa.

v3818. kueikíst Bl.

v3819. ælð tilf. Xa.

v3820. her begynner lakune i Bb.

v3821. giallde Bm.

v3822. vid kononng, ænn æff naudsynn gennger till tha er sæckar laust. Nema hanns abyrd á ælldi sem ader er sagtt tilf. Na.

v3823. mgl. Bb.

v3824. frå skulu: mete Bf, n; Oa, b.

v3825. hans Xa.

v3826. hittir Bh; frå uhuldan: vhulder elldr berst Ob.

v3827. mgl. Bc, d, f; Na; Ob.

v3828. frå þat: ber Be; Oa; Ta, b.

v3829. mgl. Bf; Na; Oa, b.

v3830. nu Bb, c, d, e, m, n; Ta, b; Xa; 507; mgl. Bf; Oa, b.

v3831. sa er tilf. Ob.

v3832. vægenne við konong Na.

v3833. mgl. Bf.

v3834. tilf. med same hand; mgl. Bb, c, d, h, k, n; Na; Tb; Xb, c; 507; frå eða: mgl. Oa.

v3835. strete Ta, b; Xa.

v3836. a Tb; mgl. Ob; Ta; frå strætom: stræte a Be.

v3837. a tilf. Bh; Xa, b, c.

v3838. mgl. Bc, d, f; Oa; 507.

v3839. mgl. Bl.

v3840. mgl. Oa, b; Xa.

v3841. i Bi, k, l; mgl. Bc, d; Xa; 507.

v3842. almennenge Be; 507; frå eða i gorðum: mgl. Bh, m, n.

v3843. bonde lata under hus eller scipist ligstra brene Bb; bøndar lete breða hus Sín eða skipp. eda likstra brennír Ta; bonðe latte bræða huss. eða skíp eða lik stra brenne eða Tb.

v3844. sa tilf. 507.

v3845. husbonde Bb, e; Ta, b; mgl. Bc, d, f; Oa, b; frå giallde: sekr Bn.

v3846. vægnna Na.

v3847. kapittelmarkering med initial Xb; kapittelmarkering med initial, men overskrift utradert Xc.

v3848. maðr tilf. Bb; Ta, b.

v3849. þa Bh; mgl. Bb; Ta, b; 507; ok Xa.

v3850. mgl. Bm; Xb; frå skylldir: skylldr Bh; frå scal: er skyldr Bn.

v3851. seckíazt Bc, d.

v3852. mgl. Bh, n.

v3853. er Bc, d, i, k, l; Xa; 507; at Be; Ta, b; oc Na; frå þat: er Bm.

v3854. værðr Oa; 507.

v3855. frå er: uerðr (a tilf. Ob) aðra leíð Bc, d; Ob; frå ef: en aðru vis er með Xa.

v3856. met tilf. Bb.

v3857. faríʀ Bn; farin Na.

v3858. frå nu: mgl. Bb, c, d, i, k, l, m; Na; Oa, b; Ta, b; Xa; 507; frå en: er Be, h; frå: er oðru: færr a aðra leið en Bf.

v3859. uatta Bn.

v3860. sem Bf, i; Oa, b; 507.

v3861. men Ta; frå husbonde: husbøndr oc kauppmenn Be.

v3862. eða Bf, i; Oa, b; oc 507.

v3863. men Be; Ta, b; vmboðsmaðr Xa.

v3864. frå en: Nu Bf.

v3865. mgl. Bb, c, d, h, m, n; Xa; 507.

v3866. frå en: nu misfara þeir Oa, b.

v3867. þeir sem B; som 507; mgl. Na.

v3868. varðuæizlu Xa; frå enga: engar vorðslur Bf; Oa, b.

v3869. æighu Be, h, n; Oa; Ta, b; Xa; hefur Ob.

v3870. varum tilf. Bf, h, k, l, n; Na; Oa, b; 507.

v3871. þann Bf, k; Oa, b; Xa; sa Bm.

v3872. setia Bb, c, d, e, f, h, i, k, l, n; Na; Oa, b; Ta, b; Xa, b, c; 507; fara Bm.

v3873. mgl. Bh, n.

v3874. þar Bk, l; Ta, b; Xb, c.

v3875. uorszlu Bb, c, d, e, k, l, m, n; Na; Ta, b; varðuæizlu Xa.

v3876. hafa Bf, h, n; Oa, b.

v3877. varum tilf. Bh, l, n; Na; Ob; Ta, b; 507.

v3878. mgl. Bb, c, d; Ta, b.

v3879. frå þo: þeirra Bm.

v3880. ganga Bk; frå ifir: a falla Be; Ta, b.

v3881. eptír logum tilf. Bf; Ob.

v3882. Ef elldr kemr i eítt huss (J bø varum Cap: 11 tilf. 507) Bb, c, d; 507; Vm husa bíorg við bruna Be; Vm husa rof i ælldz of gaungu Bf; Vm elldz abyrgð ok vm þat ef huss Bh; Ef husbonde meinar at biarga elldj Bm; Vm þau hvS bonda er æigi vil at menn biargj með eldj Bn; vm ællzbirogh oc stiga gerð Oa; kapittelet står i #12, etter «en ef men/ fara til með tvær hendr tomar. þa er huær þeirra sækr mork .Silfrs. konunge» Bi, k, l; her Segir (frå her: mgl. Tb) vm æld Ta, b; ef hus verðr j ælda j kavpangi Xa; vm øld raas Xc; inga kapitteloverskrift Na; Ob; Xb.

v3883. Nu Bb, c, d, f, h, n; Oa, b; Xa; 507.

v3884. uerða Bl; brennar Ta, b.

v3885. ælldi Bi; Ta, b; æld 507.

v3886. bø uarum (mgl. Bn) Bb, c, d, f, n; Ob; 507; Niðarosæ Na; frå i: mgl. Oa.

v3887. mgl. Tb.

v3888. mgl. Xa.

v3889. logen Xa, c.

v3890. límum Bb, c, d; hurdum Bh; botum Bi; husum Bk, l; Oa; Ta, b; Xa; líofrum Bn; hinum 507; frå loge: loghen husum Be.

v3891. geta Be; Ta, b; tha Na.

v3892. hanns Bm.

v3893. borget Be; Ta, b; søkt Bl; Ob.

v3894. skal fara Bi.

v3895. þeirra Bb, c, d, f, n; Na; Oa, b; 507.

v3896. æld Ta, b; Xa.

v3897. skilldu Bb, f; frå ælldi: eld skyldu Bn.

v3898. frå skilldi: mgl. Bi.

v3899. hinum 507; mgl. Be, f, h; Xa.

v3900. fyrsta Bl.

v3901. mgl. Oa.

v3902. aðra Bi, k, l.

v3903. huS tilf. Ob.

v3904. til Bb, c, d, f, h, i, k, l, n; Na; Ob; Xa, b, c; 507.

v3905. til tilf. Bm.

v3906. eína tilf. Bb, c, d, f, m; Ob; Xa; 507.

v3907. vægenne Na.

v3908. uiðr konung tilf. Ta, b.

v3909. nockurum tilf. Bk.

v3910. fleírvm Bn.

v3911. manní Bi; Ta; mgl. Bb, c, d, f; Oa, b.

v3912. af Ta.

v3913. þa standa 507.

v3914. tilf. over linja, sannsynlegvis med samtidig hand Be.

v3915. Vm vatn og stígha Be; ef elldr verðr laus i bø vorom huerso Bh; huerr gogn til ælldzslokníngar huerium garði skulu fylgia Bi, l; huerr gogn til elldslockuingar. er gordum Bk; Um kær ok ælldj at biarga Bm; vm ker ok vm keldur Bn; her segír ef eldar er laus Ta; ef ælldr verðr lauss Tb; ef maðr stendr fyrir vathne Xa; kær skal væra i garde Xc, sannsynlegvis opphavleg overskrift; inga kapitteloverskrift Na; Xb; inga kapittelmarkering Bb, c, d, f; Oa, b; 507.

v3916. mgl. Bn.

v3917. frå vera: mgl. Bh.

v3918. mgl. Be, n; Ta.

v3919. her begynner igjen ei lakune i Bb, men av di sida er sundriven på skrå, står nokre ord att i dei neste to linjene.

v3920. ok tilf. Be; Ta, b.

v3921. mgl. Be; Ta, b.

v3922. mgl. Bc, d, e, f, h, k, l, m, n; Na; Oa, b; Xa; frå huærs: mgl. Bi; standa 507; frå hus: hussa Tb; frå ælld: eldusa Ta.

v3923. frå oc: mgl. Xb, c.

v3924. bæarínS tilf. Bn.

v3925. mgl. Na.

v3926. frå huerS: huer Be; Ta.

v3927. mgl. Ob; frå huærs: huær Sem þesse Tb.

v3928. þessa tilf. Be; þess tilf. Ta.

v3929. bøte Ta, b; frå huerS: thethe er icke sekr Bb.

v3930. vægnna Na.

v3931. mgl. Bc, d, f; Na; Oa, b.

v3932. fare Xb.

v3933. þitt Oa.

v3934. frå æigi: sem aðr Bi, k, l; 507.

v3935. mgl. Oa.

v3936. maðr tilf. Bc, d, h, i, l, m, n; Na; Ta; Xa, b, c; 507.

v3937. er tilf. Bl; Ob; Xa.

v3938. i bø tilf. Bh, k, m, n; Ob; Xa, b, c.

v3939. i bø uarn (mgl. Be, i, l; Na; Oa; Ta, b) oc Bc, d, e, i, l; Na; Oa, b; Ta, b; 507; frå ælldr: mgl. Bf.

v3940. hann tilf. Oa, b.

v3941. frå fae: oc siden fly seg theth liguel En huar som eld vorð løs i bøø skal alle menn til søge som horn eller kloc hører Bb.

v3942. mgl. Bm.

v3943. mgl. Bd, e; 507.

v3944. fotu Bc, k, m; 507; skíolu Bd, e, f, h, i, l, n; Na; Xa, b, c; er hafue skíolo Oa; skiold Ta, b; frå oc: mgl. Ob.

v3945. frå þæim: aullu þui Bh, m, n; frå með: oc the vaben alle Bb.

v3946. hialpaz Oa.

v3947. með Bc, d, e, f, h, k; Ob; Xb, c; mot 507.

v3948. mgl. Bh.

v3949. skulu Bk; mgl. Xb, c.

v3950. storum tilf. Bc, d; 507.

v3951. oc tilf. Bc, d; Oa, b; oc sponnum tilf. Be, i, k, l, m, n; Na; Xa, b, c; 507.

v3952. oc svanne Bb; oc spannum Tb.

v3953. skiolum Bf; saom Xb, c; frå oc: mgl. Bc, d; Oa, b; 507; Xa.

v3954. at 507.

v3955. helve at tilf. Bb.

v3956. biarge Tb; frå fare: hafe með Ser fatur oc spon. oc uadz ausur. oc biargí Ta.

v3957. mest tilf. Bb; Ta, b.

v3958. frå byttum: ok ollu þui er biarga ma (frå biarga: tilf. i margen med same hand Bn) elldi með Bh, n. Her begynner fragmenta 6.

v3959. bøte Ta, b; frå eða: sekr Bb.

v3960. mork Be; halfuan øyrj 507.

v3961. biargr Bh; Tb; bergr Bi¸ frå er: eígí uil biarga Ta.

v3962. En Bf, h, n; Oa, b; Xa.

v3963. er Bb, c, d, f, h, i, k, l, m, n; Na; Ob; Xa, b; ef Be; Oa; Ta, b; 6; 507.

v3964. frå eða: en ældr Xc.

v3965. søkia Ob; 6.

v3966. sækkr Be; Ta, b.

v3967. wægnna Na.

v3968. konunge tilf. Bm.

v3969. vathn tilf. Xa.

v3970. annar Xb, c; frå huær: vatn huer sem hann er Ob.

v3971. orsekíu Bd; frå at: mgl. Bi, k, l, m; 6; frå bannar: meinar Bh.

v3972. frå at: mgl. Be; Ta, b; Xa.

v3973. sem tilf. Bl; sem vm tilf. Ob; ok vm tilf. &.

v3974. sem Bi; eða 6.

v3975. alt tilf. Be, h; Ta, b; Xa; allt þat tilf. Bm.

v3976. adra luti Ob; alt þat som tarf 507; mgl. Bh; frå oc: sem aðra luti Oa; frå at usækiu: ok Sua segir ok at þat Sem þarf Bn.

v3977. þat sem þarf tilf. Bb, c, d, e, h, i, k, l; Ta, b; Xa; 6; er þarf tilf. Bm.

v3978. nauðsyníar Be, h; Ta, b.

v3979. .vi. tilf. Bk.

v3980. mgl. Bc.

v3981. frå oc: mgl. Bh, m, n.

v3982. mgl. Bh

v3983. en Bn; er Oa; Xc; 6.

v3984. frå ef: þær sem þarfer manna liggia Be; Ta, b.

v3985. íj (tuæím Ta, b) hondom tomom Be; Ta, b.

v3986. mgl. Bi, n.

v3987. við konung Be, h, k, m; Ta; Xb, c; 507; mgl. Bb, c, d, f, m; Na; Oa, b.

v3988. Ob har inga markering i sjølve teksten, men skyt inn Um eildz ofsa her, sjølv om bolken ikkje har kapitteloverskrifter ellers; um hwß at Xc (med yngre hand); inga kapitteloverskrift, men initial Na; Xb; inga kapittelmarkering Bb, c, d, e, f, h, i, k, l, m, n; Oa; Ta, b; Xa; 507.

v3989. Nu Bf; Oa.

v3990. niðr Bi, k, l, m; Na.

v3991. frå maðr: menn þurfu Bf; men þíkkíast þurfua Oa; frå en: ef menn turfu Ob.

v3992. mgl. Bd.

v3993. rifa 6; frå maðr: ríufa þarf Bb, c; 507.

v3994. of (or Bn) gange Bb, c, d, e, f, h, k, l, m, n; Na; Oa; Ta, b; Xa; 6; 507; frå fyrir: af eildz of gange Ob.

v3995. mgl. Bb, c, d, f; Oa, b; 6; 507.

v3996. mgl. Bk.

v3997. frå vil: stendr sa fyrir sem á Be; Ta, b.

v3998. mgl. Bm.

v3999. her er det tom plass midt på linja, som svarar til 8–9 bokstavar; gíallde (sekr Bh) foríngí Bb, c, d, h; giallde Bf; Oa, b; gialde fiordingi Na; 6; frå þa: sekr foríngí Bn.

v4000. foringi tilf. Bi, m; Xb, c; æighande Xa.

v4001. wægnna Na; frå mork: .xl. merkr Be; Ta, b.

v4002. fiorðonge Bf, l; Oa, b; 507; mgl. Bb, c, d, i, m; Xa; 6.

v4003. rífa Bf; briota Ob.

v4004. sem aðr tilf. Bb, c, d, f, h, i, k, l, n; Na; Xa; 6; 507.

v4005. orseckíu Bb, c, d; frå at: mgl. Bm.

v4006. mgl. Ta.

v4007. mgl. Tb.

v4008. sloknar Bb, c, d, f, h, n; Ob; 6; 507; frå ælldr: sloknar Oa.

v4009. með Bn. Her sluttar fragmenta 6.

v4010. við er hus Bk.

v4011. varo 6.

v4012. brotín Bi; Xb, c; rifín Bk, l; frå ero: varo rofen Be; Ta; varo rífín Bf; Na; Oa, b; Tb; Xa; 507; frå niðr: ofan voro (ero Bm) rifin Bh, m, n.

v4013. mgl. Na.

v4014. mgl. Xb, c.

v4015. megu tilf. Bh.

v4016. frå ero: uaro rífín oc hallda bøar menn sínum husum. þa skolu þeir Bb, c, d; 507.

v4017. hæillum tilf. Bm.

v4018. hínum Oa; híns Xb, c.

v4019. mgl. Bl; Xb, c.

v4020. frå aðr: fyr var 507; frå þeir: gera honom íamgoð (annat huss iamgott Ta; annur huss iamgoð Tb) aftr Be; Ta, b.

v4021. slegín Bb, c, d, f; broten Be; Ta, b; rofuen Oa.

v4022. eigu Ta, b.

v4023. þau Oa.

v4024. engi Bl.

v4025. at tilf. Ta; a a Tb.

v4026. elld Bb, c, d, e, f, h, i, m, n; Na; Oa, b; Tb; Xa, b, c; 507.

v4027. hafðe Bb, c, d, f; Na; Oa, b; 507.

v4028. ælld með Bf; medh Ob.

v4029. husi eða (i tilf. Tb) tilf. Ta, b.

v4030. som adr siger tilf. 507.

v4031. Vm bryggíuʀ Bb; Xc; Vm almennenga stræte oc bryggiur Be; Vm strætes gærð ok husa leigur i kaupstað Bf; hueriar bryggiur gilldar skulu vera Bi, l; Um bryggiur gilldar Bm; hueríar brygíor giltar skolu vera ok vm almennínga Bn; vm bryggiu bøttr. strætis gerð. ok husa brott Oa Xa; vm brygíur gildar Ta, b; vm brygíu gíærð ok strætes; Wm hwsa leigu, oc æf madr fara brot þar met. Cap: 12 507; inga kapitteloverskrift Bk; Na; Ob; Xb. I Bh, n står kapittelet etter #15.

v4032. {N}u Ob.

v4033. strætiS gerð Bb, c, d, e, f; Na; Ta, b; Xa; frå oc: mgl. Ob.

v4034. gierd tilf. 507.

v4035. segía Bb, c, d, f; Oa, b; 507.

v4036. her begynner siste lakune i Bb, men av di sida er sundriven på skrå, står det nokre ord att på dei neste to linjene.

v4037. Se Bf; mgl. Oa, b.

v4038. Frå oc: mgl. Bh, m, n.

v4039. Gort Bb, c, d, h, i, k, l, m, n; Na; Ob; Xb, c; 6; 507; frå at: gort Be, f; Oa; Ta, b; Xa. Her begynner fragmenta 6.

v4040. Ok Be.

v4041. mgl. Bh, n.

v4042. frå þæim: at bettar se Bh, m, n; Xa; frå gerer: hæfr stæfnu till gort at bøttar se Be, men laga er tilf. I margen etter hæfr; hefír laga stefnu gort at bøta Ta, b.

v4043. Með Oa, b; frå gerer: með Bf.

v4044. Haue thann tilsagt med vattum bods theim Bb; frå laga: venstre delen av spalta er bortskoren men igjen står at bøta fyrir vattom er a 6.

v4045. At Bf; mgl. Bb.

v4046. mgl. Bc, d, f; Na; 6; 507; frå sva: þa bøt gildí (gieldi Ob) Oa, b.

v4047. Vægnna Na.

v4048. Hallda eigi skilum (skyldom 507; slickum tilf. Na; 6; sinum tilf. Oa) upp (slikum Ob; mgl. Bk) Bc, d, e, f, h, i, k, l, m, n; Na; Oa, b; Ta, b; Xa; 6; 507.

v4049. garðe sinum Bc, d; Na; Xa; garðum (gorðum Bf, h, m, n; Oa, b; 6) sinum Be, f, h, m, n; Oa, b; Ta, b; 6.

v4050. mgl. Bm.

v4051. Frå sem: mgl. Na; Xb, c; frå aðrer: aðr er mælt Be; Ta, b.

v4052. Bioðum (ver tilf. Bl) Bh, l.

v4053. Frå En ef: oc bøen fu ont prester eller ander kuab holler icke skyll for thes gurde som andre tha skal giolkyri forbinde hann Bb, og her ender lakuna; frå fyrir: bioðum ver gialdkyrum uarom at han fyrir bioðe huerrum Bl.

v4054. Halða Ta; frå hæitur: hæíta latta Tb.

v4055. Fyr en Be; Ta, b.

v4056. Vilia tilf. Ob.

v4057. Uilía Bf; Oa; mgl. Bb, c, d, h, k, l, m, n; Ta, b; Xb.

v4058. mgl. 507.

v4059. mgl. Oa.

v4060. Frå garða: garðom sínum Be, h, n; Oa, b; 6; frå fyrir: mgl. Xa.

v4061. Bøar tilf. Bb, c, d, e, f, i, k, l, m; Na; Oa, b; Ta, b; Xa; 507.

v4062. i bønom tilf. 6.

v4063. Ef maðr brytr hus Xc; inga kapitteloverskrift, men initial Na; Xb; inga kapittelmarkering Bb, c, d, e, f, h, i, k, l, m, n; Oa, b; Ta, b; Xa; 507.

v4064. Nu Bf; mgl. Bb, c, d; 6.

v4065. mgl. Bf.

v4066. annarS tilf. Bb, c, d, f; Oa, b; 6; 507.

v4067. bonda Bi; mgl. 6.

v4068. frå oc: mgl. Xa.

v4069. tilf. over linja, sannsynlegvismed same hand; sa Ob.

v4070. brot Oa.

v4071. frå er: mgl. Bi.

v4072. bøte Be; Ta, b.

v4073. halfa Bd.

v4074. halfa tilf. Bb, c, f, h, i, m, n; Oa, b; Xa; 6; 507; halfft Na.

v4075. mgl. Xb, c.

v4076. halfft tilf. Na; halfa tilf. Ob; 6.

v4077. halfa þeim Bb, c, d, f, h, i, m, n; Xa; 6; adra halfua þeim 507.

v4078. huS Be, m; Ob; Ta, b; 6.

v4079. a og (mgl. Bh) Bb, c, d, h; Na; frå husit: hus a. oc (mgl. Xa) Bf; Xa; 507; a, og her sluttar fragmenta 6.

v4080. eptir þui (ofundar bot tilf. Bm) Bh, m; Xa; ok (mgl. Ta, b) bætí eptír þui Bn; Ta, b; frå atte: bøte æftir þui Be.

v4081. xii Ta; íí Tb; mgl. Bb, c, d, e, f, h, n; Na; Ob; Xa; 507.

v4082. meta (honom tilf. Na) Bb, c, d, f, i, k, l, m; Na; Ta, b; Xa; 507.

v4083. frå døma: meta skaða (mgl. Ob) Be; Ob.

v4084. frå loglega: mgl. Ta, b.

v4085. skaðan Na.

v4086. mgl. Bf.

v4087. sua tilf. Bk; Na; sua fyrir tilf. Bl.

v4088. lagum Ta, b; frå æftir: mgl. Bm.

v4089. Vm husa læigur manna Be; vm hussa leigor ok vm melltingar i bó vorum Bh; Søkt huer uið liggr ef maðr heuer eigi locit husa leigu aðr brottu feʀ Bi; sekt er uid tækr þeím er eigí hefir loket husa leigu Bl; Um husa leigur Bm; Vm hvSa legr ef maðr lykr æigi. ok meltíng Bn; En ef maðr fær brot meðer husa læighu manz Oa; vm husa læigur Tb, der kapittelet fram til neste kapittel («Engir menn skulu kaupa korn») står etter #7; ef maðr fer i brot með husa læigu bonda Xa; Ef maðr tækr garðz man annas manz Xc, skrive med ei anna hand; inga kapitteloverskrift Bk; Na; Ob; Xb; inga kapittelmarkering Bb, c, d, f; 507; kapittelet mgl. fram til neste kapittelmarkering Ta.

v4090. En tilf. Bb, c, e; Xb, c; 507; Nu tilf. Bf; Oa, b; Xa.

v4091. j Be, l; Xa, b; mgl. Bb, c, d, f, k, m, n; Na; Oa, b; Tb; 507.

v4092. leigum Bi.

v4093. manz Bf; manna Tb; mgl. Bm; frå læigu: læighum manna Be.

v4094. han tilf. Ob; ser tilf. Xa.

v4095. bøta Tb.

v4096. mgl. Bm, n.

v4097. vægna Na.

v4098. bygði Bb, c, d, f; Oa, b; Tb; 507.

v4099. mgl. Bi.

v4100. hus tilf. Bk, l; Tb; 507.

v4101. aðr tilf. Be; þat aðær Tb; Xa.

v4102. aðr tilf. Bm, n; 507.

v4103. hinn Bf; Oa, b; þæim Tb.

v4104. væginn Na; mgl. Bb, c, d, e, f, m, n; Oa, b; Tb; Xa; 507.

v4105. leígði Bf, m; Oa, b; Tb.

v4106. er Xa.

v4107. frå til: a skip Xa.

v4108. fara tilf. Be, n; Ob; Xb, c.

v4109. frå brot: æigi luka Tb.

v4110. oc leígir hann hus i oðrum stað tilf. Bf; Oa, b.

v4111. vægenne Na.

v4112. konunge Bi, m; Xa; mgl. Bn.

v4113. oc Be; Na; Tb; Xa.

v4114. hín Oa.

v4115. syllfrs tilf. Be; Xb, c; uegnum tilf. Bi, k, l; Na.

v4116. mgl. Xb, c.

v4117. leigði Bi, m; Oa.

v4118. vægnum Na; mgl. Be, i, k, l, m, n; Tb; frå en: oc øyrí Bb, c, d, f; Oa, b; 507.

v4119. með Bn.

v4120. hinn Bf; Na; Oa, b; frå Silfrs: þæim Xa.

v4121. mgl. Oa.

v4122. mgl. Bm, tilf. i margen med yngre hand.

v4123. luka Be, k, l; Oa, b; Tb; frå at: luka Bn.

v4124. frå husbonde: mgl. Be; Tb.

v4125. kuest Bn; Xb, c.

v4126. vitað hafa Be; Tb; mgl. Oa.

v4127. mgl. Bk.

v4128. hafðe Bl, n.

v4129. maðr Oa; mgl. Bn.

v4130. mgl. Bf.

v4131. oc sø fe sva micit Bi.

v4132. vere Oa, b.

v4133. mgl. Bb, c.

v4134. frå i: við Xa; frå se: sev siðan lauSír við Bn.

v4135. at bannat er (frå at: banat Bk, l) at (er Bl) caupa cornn til melltingar Bi, k, l; En ef men kaupa korn i bø varum till mælltu Oa; Vm meltíng korns Ta; vm mælttíngar korn Tb; vm korn Xc; Korn er forbodet at kiøbe till meltings. Cap: XIII 507; inga markering Bb, c, d, e, f, m, n; Xa.

v4136. bøar tilf. Bm.

v4137. frå Engi: Engi maðr skall Oa.

v4138. i bø varum tilf. Bf; Oa, b; ok tilf. Bm.

v4139. eda Ob; Xa.

v4140. herlenzkir Xa; frå ne: mgl. Be, m.

v4141. kaupír Bb, c, d, f; Oa, b; 507.

v4142. vægnna Na.

v4143. mgl. Bb, c, d, n; 507.

v4144. vere tilf. Oa, b; se tilf. Ta; 507.

v4145. se malt Be, m, n; Tb; Xa.

v4146. dyl Bf; Ob; dylr Oa.

v4147. mgl. Bk, m; frå syní: uínní Bb, c, d; Na; þa vinnj 507.

v4148. eíns Bb, n; Xa, b, c; 507; mgl. Ta, b; frå með: sinum Oa.

v4149. eða Bm.

v4150. bøte han Ta; bøte Tb.

v4151. mgl. Bk, l; frå Xc.

v4152. frå þa: mgl. Bn.

v4153. mgl. Bk.

v4154. uarom tilf. Bl, m; Oa.

v4155. føra Bi, k, l.

v4156. i bø tilf. Bi; i herað tilf. Bk, l.

v4157. flytja Bm; mgl. Be, n; Ta, b.

v4158. mgl. Xa.

v4159. frå føra: híngat siþan Bi, k, l.

v4160. mgl. Be.

v4161. sama tilf. Oa; seckt tilf. 507.

v4162. frå ef: er þat Xb.

v4163. Um kaup menn þa alla er koma til bíorguínar Bb, c, d; Huar huer skal løggia at bryggium Be; Huar siglingar men skulu leggia at bryggíum i bø Bf; huorso kaup menn skulo skipum leg{gia} Bh; huersu monnum skulu løgi taca skípum sinum Bi; huersu menn skulu leggia skipum sínum Bk, l; hvar menn skulu at bryggium leggia Bm; vm legí ok vpskípan kaupmanna Bn; Huar læghe skall taka et cetera Oa; vm kaupmen er sigla Ta, b; um kaupmanna varneng Xa; Hurusu vtlendszkar koupmen skullu varning theira J bø varum upskippa. Cap: 14 507; i Xc er det vanskeleg å lese overskrifta av di ho sannsynlegvis har vore utradert og oppattskrive seinare, men det ser ut som det står vm læghia huerso ræðe xxx; inga kapitteloverskrift Ob; Xb; inga overskrift, men større initial enn vanleg Na.

v4164. mgl. Bn.

v4165. mgl. Na.

v4166. sigla Oa, b; Ta.

v4167. Niðarosar Na; osloar, men utradert og endra til Biorguinar sannsynlegvis med samtidig hand Oa; osloar Ob; tunsbergs Ta, b; Xb, c; N: kopstadt 507.

v4168. eða annars kaupstaðar tilf. Bm.

v4169. oc leggia Ta, b.

v4170. til bøar Bi.

v4171. liggia Oa.

v4172. mgl. Bh; Xb, c.

v4173. husbondom tilf. Ta, b.

v4174. oc Bb, c, d, e, i, k, l; Na; Ta, b; Xa, b, c; 507; frå af: oc Bf.

v4175. mgl. Bf, m, n.

v4176. farmren Xb.

v4177. þa Be; Ta, b; mgl. Na.

v4178. þa Bh, n; skipi Oa, b; skipp Ta; mgl. Bb, c, d, e, f, i, k, l; Tb; Xa; 507.

v4179. frå skipum: ut i fra Bm; skifpe fra brygium Na.

v4180. mgl. Bf.

v4181. mgl. Bb, c, d, e, f, h, i, k, l, m, n; Na; Ta, b; Xa, b; frå þæim: hínum Oa, b.

v4182. fermdum skipum Bb, c, d, e, f, h, i, k, l, m, n; Na; Oa, b; Xa, b; 507; fermdo skipi Ta; færðum skipum Tb; frå skipum: er viðrer fermdum skipum Xc.

v4183. til tilf. Bb, c, d, e, f; Oa, b; 507.

v4184. þat Xb.

v4185. mgl. Na.

v4186. til Bh.

v4187. almenneng Be.

v4188. ero tilf. Na.

v4189. hus eða tilf. Bf.

v4190. garða Bh; hus Xa.

v4191. hærbyrgí Bf; skip Na; frå fyrir: eígí eigu budír uiðr bryggíur Ta, b; frå en þeir: mgl. Oa, b.

v4192. sva Bi, k; mgl. Bb, c, d, l; Na; Oa; Xb; 507.

v4193. skilt Bk, l.

v4194. offuann Na; ut Xb, c.

v4195. mgl. Bb, c, d, f, k, l; 507; frå sem: mgl. Be.

v4196. mgl. Na.

v4197. mgl. Bk.

v4198. i Be.

v4199. frå a: til far bryggíu Xc; frå allt: ut at krockæ Na; till farbryggíu Xb; frå ín i: norðan fra konungs garðe ok suðr til olafS klaustarS Ta; mgl. Bm; Oa, b; Tb.

v4200. brygna Bm; farbryggíu Xb.

v4201. eigu Bi.

v4202. snaRi Bh.

v4203. þar 507; mgl. Bf, i, k, l; Oa, b; Xb, c.

v4204. Skut tilf. Ta, b.

v4205. stofnum Bn.

v4206. till tilf. 507.

v4207. leid Ob.

v4208. ok Bm.

v4209. annan Be; frå snui: læggi siburtt Na.

v4210. landí Bn; bryggíu Ta.

v4211. (inn tilf. 507) En kaupmenn allír herlenzkír oc vtlenzkír hafe skípat upp uarníngí sínum ínnan .vííj. daga uírkra at føro veðri er þeir hafa at bryggíu (bryggium 507) lagt oc skípi þar upp allu i þann garð sem þeir líggía fyrir æ meðan þar uínnazt hus til tilf. Bb; 507.

v4212. Oc Be; Ta, b.

v4213. mgl. Bd.

v4214. nokorír Bb, c, d; Na; Ob.

v4215. frå i: þessom Bf; maður af þessum Bk; af þessum Bl; Oa, b.

v4216. frå i: mgl. Be; Ta, b.

v4217. gera Bb, c, d, f; Oa, b; Xa.

v4218. mgl. Bi, k, l.

v4219. kaupmenn Be.

v4220. þat Ta, b; mgl. Bm; Oa.

v4221. gíalkyra Bf; hann Bm.

v4222. frå gialkyri: hann rett af Bh, n.

v4223. af tilf. Bm; a Oa.

v4224. mgl. Xb, c; frå gere: a gialkyri at taka Be; Ta, b.

v4225. halfa Be, f, h, i, k, l, m, n; Na; Oa, b; Ta, b; Xa, b, c; 507.

v4226. vægna Na.

v4227. þeim Bb, c, d, f, h, i, l, m, n; Na; Oa, b; Xa; 507.

v4228. mgl. Bh; Ob.

v4229. frå af: firir hueria græin þessa Be; Ta, b.

v4230. mgl. Bk, l.

v4231. Um siglíngar menn huar þeir skolu skípa upp varníngí sínum Bb, c, d; Vm kaupp a skípum Be; Vm vpppskipan i bø varum Bf; Hvat eigi skal aflaga sellía ok at upp Bh; huern uarning i huSum eða a torgi skal selia Bi; huern varning i husum eðr a torgi skal selía Bk, l; Vm husa leiging capitulus Bm; vm upp skípan ok kaupp Bn; Huar sælia huern skal varníng a skipum eða j budum Oa; vm alla Siglinga men Ta, b; huar varneng sæli a Xa; Forbodat varninga at koúpa oc lømma koup. 15 507; Huar mæn skolo ser uppsat taka J bø varom Xc, med ei anna hand; inga kapitteloverskrift Na; Ob; Xb.

v4232. Nu Na.

v4233. vm alt landít tilf. Oa, b; er skip koma till tunsbergs oc læggia þer at bryggium tilf. Ta.

v4234. siglinga Bi, k; Ta; Xb.

v4235. mgl. Bh, m, n.

v4236. Niðarosar Na; osloar Oa, b; tunsbergs Ta; Xb, c; kaupangrS Xa; norskra koupstadt 507; frå þeir: mgl. Tb.

v4237. a Bb, c, d, e, f, i, k, l, m; Na; Oa, b; Ta, b; Xa, b, c; 507; af Bh, n.

v4238. mgl. Bf; Oa, b.

v4239. þurfta Xa; frå til: i konungs garð Bl.

v4240. þæt Be, n; Ta, b; þetta Xb, c; frå er: en þat er Bl; 507.

v4241. eða Xb, c.

v4242. eða Bh; Xb, c.

v4243. eða Bh; Xb, c.

v4244. lin Bm; mgl. 507; frå oc: mgl. Bb, c, d.

v4245. mgl. Na.

v4246. eða Bh.

v4247. eða Bh.

v4248. eða Bh.

v4249. eða Bh.

v4250. eða Bh.

v4251. uoru Bi, m; Ta, b; Xb, c; varníngr Oa; frå oc: mgl. Be, h.

v4252. eða Bh; mgl. Xb, c.

v4253. katla (ok varra tilf. Bh) Bh, i, k, l, m; Ta, b; vara Na; frå oc mæisa: mgl. Bn.

v4254. uax. lín tilf. Ta.

v4255. allr Oa, b.

v4256. frå allzskynS: allír vtlenzkír Bf.

v4257. frå utlendszkr: utlenszkan varneng Be, m.

v4258. kiænðr Oa.

v4259. oc Bb, c, d, e, h, l, m, n; 507.

v4260. sælr Be, k, m, n.

v4261. mgl. Be.

v4262. a Be; Xa.

v4263. skipi Bh, n; frå af: a skipi Bm; Ta, b.

v4264. af Bn, men utradert; mgl. Bf, m; Oa; Xa.

v4265. stoðum Bn.

v4266. nu er mælt Be; Ta, b.

v4267. mgl. Bl; Oa.

v4268. mgl. Bn.

v4269. gielðr Ob; bøte Ta, b.

v4270. sua Ob.

v4271. vægnna Na.

v4272. mgl. Bb, c, d, f, i, n; Oa, b; 507.

v4273. hín Bn; Oa, b; frå oc: en aðra hínn Bf.

v4274. kaupír Ta.

v4275. þat Bh; till 507; mgl. Bn; Oa.

v4276. hafí tilf. Bb, c, d, f, h, i, k, l, m, n; Na; Oa, b; Xa, b, c; 507.

v4277. frå oc: mgl. Be; Ta, b.

v4278. með Bk, n.

v4279. annan tíma Xa.

v4280. a Ob.

v4281. løynðom Ta, b; frå i: mgl. Oa.

v4282. uítnísfast oc tilf. Bb, c; 507.

v4283. sannu Ta, b.

v4284. prouat Oa.

v4285. upnæmr Be, h, l, m, n; Oa; Ta, b; Xa; mgl. Ob.

v4286. þat Bf; ef uítní ero til Ta; mgl. Bb, c, d, i, k, l, m; Na; Tb; Xa; 507; frå huarom: badum þæim Bh, n.

v4287. þeirra (fir tilf. Na) Bb, c, d, f, h, i, k, l, m, n; Na; Xa; 507.

v4288. frå oc: til handa Bf; mgl. Bb, c, d; 507; frå þeirra: till handa ok þat sæm i kaup þeirra kom Oa; konunge till handa ok that sem J var kaupi theira Ob.

v4289. þa tilf. Bb, c, d; Ob; 507.

v4290. frå er ivar: mgl. Be.

v4291. somj Xa; sanne 507; mgl. Bm, n.

v4292. mgl. Oa.

v4293. frå er ivar: mgl. Ta, b.

v4294. her skyt Bb, c, d, f inn stykket «Um pundara» som til vanleg står i kjøpebolken; variantane er førte inn der; her skyt Na inn fylgjande: Sua ær oc mælltt, at huær husfastar maðr skall æigu mælæ oc punndara oc wætt merkia skall skippunndara alla æffter pundara stæini, thæim sem mott thæckin er, huar sem hann liggr. Sua skall oc mærckia hand pundara æffter thæiri sem mott thæckinn ær, ock skulu allir pundarar Jamstorar væra. Sua mett oll oc mæla alla. Ock oll kærolldt oll æffter kopar aske, thæim er Magnus konongr gaff oss Niðarosar monnum, æigi mæiri oc æigi minni. Enn æff æigi er sua gortt. oc hæffuir nockor omarckatt, giællde morck vægnna kononnge. Engi maðr skall byggia skip pundara, ne aðrar vagir, ænn æff byggir, gialldi morck vægnna kononge.

v4295. Um kaupmenn oc skipdrat þegar horn kueðr uiðr Bb, c, d; Vm skipdratt ok um nauðsyníar Be; Vm skipdratto í bø varum Bf; hvorso menn skullu ganga til skip Bh; huerir til skulu ganga skipdrattar eða huerir eigi Bi; vmm skíp drát huerír til skulu ganga Bk, l; Vm skipdrat ok vm taksetning þar vm Bm; vm skíp drat ok nauðSyníar Bn; Vm skipdratt Oa; vm kaupmen Ta, b; vm nauðsyniar at æigi ma til skip dratto koma Xa; Hurusu madr skulu at skipdrat ganga. Cap: 17, men kapittelet står etter kapittel 18; inga kapitteloverskrift Na; Ob; Xb; kapitteloverskrift utradert Xc.

v4296. mgl. Bb, c, d, e, f, n; Oa, b; Ta, b; Xa; 507.

v4297. er tilf. Bl; Ob.

v4298. kømr Be, men utradert og kveðr skrive i staden, moglegvis med same hand.

v4299. tilf. over linja, moglegvis med same hand Be.

v4300. hann kømr Bm.

v4301. helldr tilf. Bk.

v4302. hefir hann Bm.

v4303. þeir tilf. Bf, h, n; Ob; Ta, b.

v4304. varom tilf. Oa.

v4305. mgl. Ta, b.

v4306. husbøndr Be, h, m, n; Oa; Ta; Xa.

v4307. skipdratto Xb.

v4308. oc 507.

v4309. en Bn.

v4310. gange Oa; frå eigi: engí gangí Bn; Na; Tb.

v4311. eða Bi, k, mgl. Bl.

v4312. gíaldí Bn; Oa; Tb; frå eigi: engi gange fyr ne gíalde (frå ne: mgl. Bh) Be, h; Ta.

v4313. síalfr tilf. Bf; Ob; þeir tilf. Bh, m; 507.

v4314. vttan Ta, b.

v4315. mgl. Be.

v4316. þeir Oa; tessa Ob.

v4317. þarf Bh; Ta, b.

v4318. raað Be; með Bn; 507; almenní till Oa.

v4319. mgl. Bb, c, d, e, f, h, i, n; Oa, b; Ta, b; Xa; 507.

v4320. mgl. Ob.

v4321. mgl. Bh, m, n; Ob.

v4322. bota Oa.

v4323. væginn Na.

v4324. konunge Ta, b; mgl. Bf; Ob.

v4325. mgl. Be; Oa; Ta, b.

v4326. halfan øyrí Bf; Ob.

v4327. fara Bb, c, d, e, f, h, i, k, l; Xb; 507.

v4328. mgl. Bh, n; Oa; Ta, b.

v4329. half Bi, m; Xa; mgl. Bf; Ob.

v4330. mgl. Bb, c, d, e, f, h, i, k, l, m, n; Ob; Xa, b, c; 507; frå fyrir: sma Na.

v4331. byrðíng Bf, i, m; Na; skip Ob; frå sma sma: byrdíngh Ta, b; frå en: halfærtog fyrir byrðíng Be; Oa.

v4332. nauðsyníar Bb, c, d; Na;Xa.

v4333. En tilf. Bf, h, m, n; Oa, b.

v4334. Sua 507.

v4335. nauðsyn tilf. Bf, h; Oa, b.

v4336. hin fyrsta Tb.

v4337. hælgha Be; Ob; Xc; frå røkia: maðr søke guðS huss oc helga Ta, b.

v4338. oc tilf. Bb, c; 507; En tilf. Xa.

v4339. er Bf.

v4340. mgl. Bb, c, d, f; Oa, b; 507; frå er: stendr Be; Ta, b.

v4341. songe Bm; Na;Ob; Xa.

v4342. mgl. Bb, c, d, m, n; Na;Oa; 507.

v4343. møld Ob.

v4344. thann Ob.

v4345. han tilf. Be.

v4346. en Na;Oa.

v4347. taksættar Oa.

v4348. mgl. Xa; frå taksætt: tagsettr er Ob.

v4349. mgl. Bb, c, d, f.

v4350. hann tilf. Oa, b; sa tilf. 507.

v4351. giallda Bm.

v4352. mgl. Bb, c, d, f; Oa, b; 507.

v4353. menn bera Bb, c, d, f; Oa, b; 507.

v4354. fong Bf.

v4355. a skíp Bf; Ob.

v4356. mgl. Bb, c, d, h, i, k, l, m, n; Na; Oa, b; Xa; 507.

v4357. frå i: af Bf.

v4358. mgl. Bf; Ob; Xa; 507; frå reidir: vegr Bh.

v4359. mgl. Bb, c, d, n.

v4360. peninga sína (mgl. Tb) Ta, b.

v4361. hann tilf. Bm.

v4362. liggr Bm, n; Oa, b.

v4363. maðr tilf. Be; Oa; Ta.

v4364. eða maðr Xb, c.

v4365. baðe Ta, b.

v4366. maðer tilf. Na.

v4367. frå lætr: at (j Oa) bloðlate Bf; Oa, b.

v4368. maðr tilf. Bh; Xa, b, c.

v4369. sinni tilf. Bb, c, d, e, f, h, i, k, l, m, n; Na; Oa, b; Ta, b; Xa, b, c; 507.

v4370. mgl. Bb, c, d, f; Ob; Xb, c.

v4371. íuír tilf. Ta, b.

v4372. mgl. Bf; Oa, b; Xa.

v4373. frå er: a arf eptir at taka Bh, m, n; Oa, b.

v4374. maðr Ob; mgl. Bd, f; Oa.

v4375. mgl. Bb, c, d.

v4376. at Bb, c, d, k, l; Ob; 507; ivir Bi; Xa; frå maðr: ifír Be; Ta, b.

v4377. domí Bf.

v4378. æda settir logdomme medri manne tilf. 507.

v4379. sitr maðr tilf. Bk.

v4380. at Bb, c, d, f, i; Oa, b; 507; mgl. Be; Ta, b; Xa.

v4381. mgl. Bb, c, d, f; Oa, b; frå fører: mgl. Bh, m, n.

v4382. mgl. Bb, c, d, f, h, m, n; Oa, b; frå fører: førre með manne Ta.

v4383. maðr tilf. Xa; ser tilf. Xb, c.

v4384. or Be, m; Ob; Ta, b; Xa; frå man: sæm or Oa.

v4385. frå af: brotbuinn er Bh, n.

v4386. En tilf. Tb.

v4387. oc Na. mgl. Bb, c, d, e, h, i, k, l, m, n; Ta, b; Xa; 507.

v4388. frå æ: mgl. Bf; Oa, b.

v4389. vera Bn.

v4390. mgl. Bb, c, d, e, f, h, i, k, l, m, n; Na; Oa, b; Xa; 507; frå a: i Ta, b.

v4391. at Bb, c, e, h, n; Ta, b; 507; mgl. Bd.

v4392. frå ok: at gøyma Oa.

v4393. þeirra Bf; æin man Be.

v4394. mgl. Bb, c, d, f; 507.

v4395. i husum Be; Tb; eín maðr i husum Ta.

v4396. en Xa.

v4397. engi Ta.

v4398. fyrir Bb, c, d, e, f; Na; Oa, b; Ta, b; 507.

v4399. mgl. Na.

v4400. frå sva: ok ef maðr Xa.

v4401. frå en: mgl. Bb, c, d, f; Ta, b.

v4402. frå en: eða Ob.

v4403. frå en: æða Oa.

v4404. er tilf. Bk, l, n; Ob; Ta, b.

v4405. blasit er Bh; mgl. Bm; frå oc: mgl. 507.

v4406. sa Oa; mgl. Bb, c, d, f; Ob.

v4407. þesSa Bk; mgl. Oa; 507.

v4408. með tilf. Bb, d, f, h, i, k, l, m, n; Oa, b; Xa; 507.

v4409. æín Be, h, i, l, n; Oa, b; Xa.

v4410. frå þa: þat með eín eidí Sinum Ta, b.

v4411. sínum tilf. Xa.

v4412. mgl. Bl.

v4413. mgl. Bm, n.

v4414. a tilf. Bl.

v4415. nu Bf; Oa, b; mgl. Na.

v4416. hínn Bb, c, d, f; Na; Oa, b; 507.

v4417. loglíg tilf. Bb, c, d, f; Na; Oa, b; 507.

v4418. frå er: mgl. Bb, c; Oa, b; frå til: mgl. Bd, f; Na.

v4419. skipdratto Xb.

v4420. mgl. Bf; Oa, b.

v4421. mgl. Bb, c, d; Na.

v4422. mgl. Xb.

v4423. reipum Bh; Ta, b frå skulu: skal æigi før a fæstum taka Xa.

v4424. forsío Bf; Ob; forsíoar Oa.

v4425. byðar þeím Ta.

v4426. til tilf. Bh.

v4427. festom tilf. Ta, b.

v4428. huarke Ta, b; Xa; 507; frå skip: huarke Bb, c, d, f; Oa, b.

v4429. ne Bb, c, d, f; Oa, b; Ta, b; 507.

v4430. þeir tilf. Xa, lið tilf. Na.

v4431. Nu tilf. Bi, k, l.

v4432. gangi Bh; Xa; 507; ok gangi Bm.

v4433. eigi Bm; Xa; mgl. Bb, c, d, f, l; Na; Oa, b; 507; frå mæira: till þæss er mæíra kan at koma oc gange æigí Be; frå liðs: lid til þess en (er Tb) meíra kan at koma. oc gange eígí Ta, b.

v4434. eigi Bh; a Oa; mgl. Bb, c, d, f; Ob; 507.

v4435. hínír Be, m; Ta, b; Xa; þeir Bh; allir Bi; frå mæira: manna ok gangí æigi brott fyr en þeir Bn.

v4436. eða Xa.

v4437. mgl. Xa; frå þa: eða gialldi Bh, m, n.

v4438. thæira tilf. Na.

v4439. fara Bi, k; Xb.

v4440. frå ertogh: mgl. Bh, n.

v4441. en half Bi; frå en: mgl. Bm.

v4442. byrðing Bi, k, m, l; skip huert (mgl. Xc) Xb, c; frå sma: byrðíng Xa; frå øyri: sem þeir (mgl. Ob) køme (hæfdí komít Oa, b) eigí til þess skipdrattar (frå þess: þæirar skipdrattu Oa, b) (sem adr tilf. 507) Bb, c, d; Oa, b; 507; eígí hefði komet til þess skipdrattar Bf; frå þa: nema gíalde (bøte Ta, b) slikt sem aðr er (var Ta) skilt vm skípdráát Be; Ta, b.

v4443. mgl. Bb, c, d.

v4444. er Xa.

v4445. forsio Bf; Oa, b.

v4446. þa tilf. Be; Ta, b; Xa.

v4447. þæír tilf. Be, h; Oa, b; Ta, b.

v4448. mgl. Be, f; Na; Oa, b; Ta, b.

v4449. famennís Oa, b.

v4450. bøte Ta, b.

v4451. firir (mgl. Bh, k) allan tilf. Be, h, k.

v4452. tha Na.

v4453. gera Bh, m, n; Tb.

v4454. frå gerðo: gera ok at Be; gera at Ta.

v4455. ok Bk.

v4456. er skilt Bb, c, d, f; Na; Oa, b; 507; skilrer Bl; skiler Bm, n; Xb; frå en: ok gere sæm fyr skylr Xa.

v4457. frå en: mgl. Ta, b.

v4458. mgl. Bh; Oa.

v4459. þa tilf. Ta, b.

v4460. reipum Bh; festar Ta; mgl. Bk.

v4461. frå en konunge: mgl. Be.

v4462. mgl. Oa.

v4463. ganga Bk.

v4464. mgl. Be, h, k, l, m, n; Ta, b; frå æigi: þa gengr huatke Xa.

v4465. mgl. Bn.

v4466. mgl. Bc, d, f; Oa, b; frå þeir: mgl. Bb.

v4467. vsekir Bd, e, f, i, l (der v er tilf. over linja, sannsynlegvis med same hand), k, m; Na; Ob; Ta, b; Xa; 507.

v4468. ero Bh, i.

v4469. a tilf. Bb, c, d, f, h, i, l, m, n; Na; Ob; Ta, b; Xa; þa a tilf. 507.

v4470. a tilf. Bi; Ob; Tb; Xa.

v4471. rennare Ta, b.

v4472. mgl. Bm; Xa.

v4473. finna Bh, i; Oa, b; Xa.

v4474. mgl. Xa.

v4475. sua tilf. Ob.

v4476. frå bæðe: mgl. Bh, m, n.

v4477. þeirri Be; þesse Oa; theira 507.

v4478. fyrre e retta til a, usikkert om det er same hand.

v4479. frå er: ok Bn; 507.

v4480. er Be; Xa.

v4481. mgl. Bn.

v4482. mgl. Bh.

v4483. mgl. Bb, c, d, e, n; 507.

v4484. orseckír Bb, c, d.

v4485. ero Bh.

v4486. Nu Oa, b; Nu æf 507.

v4487. mgl. Oa; Ta, b.

v4488. sín Bk, l; mgl. Xa.

v4489. eða ut tilf. Bb, c, d; 507.

v4490. lata tilf. Oa.

v4491. mgl. Bf; Oa, b; Xa.

v4492. frå oc: mgl. Bh, m, n.

v4493. aðr tilf. Bh; aðr firir tilf. Bm, n.

v4494. lata tilf. Be; Ob; Ta, b; latta hann biðia tilf. Bh, n.

v4495. blasi Bb, c, d, f, i, k, l; Na.

v4496. motz Xa; skipdratto Xb.

v4497. eptir tilf. Bh, n.

v4498. mgl. Ob.

v4499. mgl. Bb, c, d, f; 507.

v4500. kalla tilf. Ta, b.

v4501. mgl. Oa.

v4502. adra tilf. 507.

v4503. mgl. Be, m; Ta, b; Xa, b, c.

v4504. skípdratta Bn; Ta, b.

v4505. bera Bb, c, d, h, n; Xa; 507.

v4506. up æda vth at settia tilf. 507.

v4507. skip tilf. Bk, l; Oa, b; Xb, c; 507; onnr skíp tilf. Bn; oc minni tilf. Be; Ta, b.

v4508. skíp Xa; mgl. 507.

v4509. hann Bm; frå ma: skip ma Bb, c, d.

v4510. frå þa: mego upp settiazt Bf; Oa, b.

v4511. mgl. Bf, h, m, n; Oa, b; frå ma: megho menn (mgl. Ta) upp sætia Be; Ta, b.

v4512. løyfis Bm; Oa.

v4513. mæiri Be; større Bf; Oa, b.

v4514. frå en: mgl. Ta, b.

v4515. mgl. Oa.

v4516. mgl. Na; 507.

v4517. hann er Xb; mgl. Bm, n; Oa, b; Ta, b; Xa; frå en: er Bi, l; mgl. Bk.

v4518. er tilf. Xc.

v4519. gíallde Bf; Oa, b.

v4520. við bear menn oc konung Be, i, k, l, m; Ta, b; 507; við kononng Na; mgl. Bb, c, d, f; Oa, b.

v4521. ef tilf. Bh, i, k, n.

v4522. þessor Bb, c, d; Na; tessa Ob; mgl. Be; Tb; frå er: en Ta; frå þeir: huer þessír Oa.

v4523. oc tilf. Bb, c, d, f; Ob; 507.

v4524. ok fær Oa.

v4525. bønar Bf; Oa; mgl. Bh, n; frå fa: fae til bonða (bønar Tb) Ta, b.

v4526. til tilf. Bi, k, l, m, n; Na; Xa, b, c; 507.

v4527. þesse Bb, c, d, i; Xa, b, c.

v4528. mgl. Bb, c, d, i; Na; 507; frå þessor: þessi Bh, k, l, m, n.

v4529. frå dragha: sætía Oa; Ta, b; till setia Ob.

v4530. frå at draga: til upp at seítia Bf.

v4531. frå skip: æigu fae till bonda lið at sætia þau upp oc Be

v4532. En ef hann (mgl. Tb) fær æigi Be; Ta, b.

v4533. sua Bd, e, f, i, k, l; Na; Oa, b; Ta, b; Xa; 507; mgl. Xb, c.

v4534. hin tilf. Ob.

v4535. stor Be; Ta, b; frå aðr: adrír vattar alt við híns styrí manz Oa.

v4536. Land Oa.

v4537. scal Ob.

v4538. mgl. Na.

v4539. frå sa: mgl. Bb, c, d, e, f, h, i, k, l, m, n; Oa, b; 507.

v4540. frå sa: Sem han Ta, b; Xa.

v4541. mgl. Bf; Ob.

v4542. mgl. Bi.

v4543. mgl. Bh, m, n.

v4544. frå hann: æigi se giællkyria løyuí Oa.

v4545. til Bf; at Bi, k; Xa; frå løyuiS: att Be; Ob; Ta, b; Xb.

v4546. her skyt 507 inn stykket «Um pundara», som til vanleg står i kjøpebolken. Variantane er førte inn der.

v4547. Vm upskipan vtlenszkra manna Be; at utlendir menn skulu eigi upp skipa fyʀ Bh; ef maðr søll undan forboði konungS Bi; ef maðr selr undan forboði konungS Bk, l; Vm upp skipan suðr manna Bm; vm upskípan vtlenskra manna j bæ varvm B Vm upp skipan vttlænskra manna Oa; her segir (frå her: mgl. Tb) vm utlenzskra manna up Skipan Ta, b; vm utlenzka kaupmenn (mgl. Xc) Xa, c; Hurusu vtlendtzkrar koupmenn skulu varning þeira upskipa. 18 507; inga kapitteloverskrift Na; Ob; Xb; inga kapittelmarkering Bb, c, d, f.

v4548. En tilf. Be; Ta, b; Xc; 507; Nu tilf. Bf; Oa, b.

v4549. En Bb, c, d; Xa.

v4550. mgl. Bf.

v4551. or Oa.

v4552. skipum sinum Bi, k, l; 507; frå af: varnenge sínum Xa; mgl. Be, h, m, n; Ta, b.

v4553. leyfiss at tilf. Bh, m, n; Ta, b; Xa.

v4554. løyfiS at þæn Be; frå spyria: haffua thæss orloff Na; frå þeir: þess er (se 507) lof til Bb, c, d; 507; þess orlof er til Bf; Oa, b.

v4555. ræðr Bb, c, d, e, f; Oa, b; Ta, b; Xa, b; 507; mgl. Xc.

v4556. þa er hann tilf. Bl; er tilf. Xa.

v4557. giælldí Oa, b.

v4558. oyri Bk.

v4559. við konung tilf. Be, h, m, n; Xa.

v4560. mgl. Xa.

v4561. þo tilf. Ta, b.

v4562. sa Bb, c, d, f, l; Na; 507; ok sua sa Bh.

v4563. frå sua: ok sa er en Xa.

v4564. frå er: ok Bm.

v4565. oyri Bk.

v4566. mgl. Na; frå sva: oc sua Be; Ta, b.

v4567. mgl. Bb, c, d, f, h, l; Na; Oa, b; Xa; 507.

v4568. frå sva: ok ef Bn.

v4569. hann tilf. Be.

v4570. flytr Oa.

v4571. konungS Be, h, m, n; Oa; Ta, b; 507.

v4572. mgl. Bb, c, d.

v4573. føri Bi, k, l; flytr æigi Bn.

v4574. tho Ob.

v4575. sua tilf. Be; Ta, b.

v4576. mgl. Be; Ta, b.

v4577. mgl. Na.

v4578. frå sem: ok annara manna er Bn.

v4579. i Bh, k, l; Ta, b; Xa; mgl. Bm.

v4580. frå a: i milli Na; frå værð: ualld oc uerð sem annar gefr Bb, c, d, f; Oa, b; 507.

v4581. en Oa, b.

v4582. sok Ob.

v4583. þui Bh, m, n; frå a: þessa Be.

v4584. konungS garðe Bb, c, d, f; Na; Oa, b; Xa; 507.

v4585. ræðr Be, k; Ta, b.

v4586. til tilf. Be; tekit hafa at tilf. Bk.

v4587. mgl. Bb, c, d, f, h, l, n; Oa, b; Ta, b; Xa; 507.

v4588. natta Xa.

v4589. æda Oa, b; Ta, b; Xa; 507.

v4590. hann tilf. Na; hinn tilf. Xa.

v4591. tilf. med same hand.

v4592. hann tilf. Be, f, h, k, m, n; Na; Ob; Ta, b; Xa, b, c; 507.

v4593. orsekíu Bb, c, d, f; frå at: sectar laust Ob; mgl. Be; Ta, b.

v4594. her skyt Bh inn stykket «Um pundara» som til vanleg står i kjøpebolken; variantane er førte inn der; her skyt Na inn stykket: Kononnger æða hanns wmboðz maðr a fyrst kaup á ollum varnenge, æða tarfføyndum huart sem falltt haffua Jndlænsker, æða wtlænnskir, tha skal honom fyrst sælia fir slict værd sem adrer kaupa, oc vm alltt thet er han tyckis turffa kaups á oc falt er, tha skall hans vmboðz manne fyrst sælia er hann gærir thill.

v4595. følgjande bolkoverskrifter finst: Her hefr kaupa bolk Bc, d; Her hefr hín atta lut bíorguíníar þíngs bogar ok heítír þessí kaupa bolkr Bn. Andre handskrifter har ikkje særskild bolkoverskrift. I Na finst ingen overskrifter, korkje for bolkar eller kapittel, men raude og grøne initialar står i byrjinga av kapitla. I Xb finst ingen overskrifter, korkje for bolkar eller kapittel, men raude initialar står i byrjinga av kapitla. Fragmenta 15 har byrjinga av bolken nedst i spalte b.

Innhaldsliste Bc, d i. Her hefr kaupa bolk ok segir i fyrsta kapitula ef maðr tekr annars fe þo at hann eigi skulld at heimta af honum. ii. Ef fals finzt i kaupi. iij. Huersu kaup skal fara ef rofnar ok huat fals er. iiij. Hueriu kaupi huer skal kaupa at rettu. v. Hueruitna þar sem menn kaupazt uið þa skal handzsala. vj. Um uita fe ok allt þat er fest er firir uattum. vij. Um þat er maðr gengur i fear tak. viij. Um þat mal er uitnað uerðr undir mann. ok sua þo at eigi se uitnað. ix. Ner til motz skal blasa. x. Ef .ij. menn eigu einn grip saman. xi. Um lan ef manne er let. xij. Ef maðr leggr manni ueð firir einn huern grip. xiij. Um uinnu menn i heraðe. xiiij. Um taks esting til stefnu. xv.Ef maðr estir mann taks. xvj. Um grip manz uleðan. xvij. Um þat er menn dubla eða kasta teningum. xviij. Um taksetningar ok alla aðra manhælgi.

v4596. følgjande kapitteloverskrifter finst: Her hefr kaupa bolk oc segir i fyrsta kapitola ef maðr tekr annars fe þo at hann eigi skulld at honum Bb; Her sægir um þat ef maðr tækr til skuldar Be; Her hæfr kaupa bolk oc sæígír ifyrsta capítulo ef maðr tækr fe firír manne i bø Bf; Um þat at engi skal fe taka firir auðrum Bh; Her hefr caupa bolk. oc segir um þat ef maðr tekr aflaga Bi, k, l; Um upp tectir i bø varom Bm; Um heimsokner ok anð vitni Oa; Her hæfúir fiorða lúth bockarenar af bøarmanna rætt er kaldast kaupa balck, oc sigir um kaup er haldast skulu. Capitulus: I 507; Her segir at engí uar skal taka firir aðrum Ta; at ængi var skal tacka firir aðrum monnum Tb; Um biarkrøyar ret ef maðr tækr fe annars aflaga Xa; Her hæfuer upp kaupabolk ok sæighir at ængi skule fæ firir oðrum taka Xc; ef maðr te{kr} resten skoren bort 15; inga kapitteloverskrift, men stor initial Na; Xb.

v4597. þæ Xa.

v4598. mgl. Be, m, n; 507; Ta, b.

v4599. mgl. Bb; Na; Oa; 507; her slutter spalt b av fragmenta 15.

v4600. hafa Bb, c, d; Xb.

v4601. dom Bn; Na.

v4602. mgl. Bm.

v4603. mgl. Be, i; Na; Ta, b.

v4604. han tilf. Ob.

v4605. mgl. Bf.

v4606. mgl. Bb, c, d; Oa, b; 507.

v4607. fe tilf. Oa, b.

v4608. er hann tock tilf. 507.

v4609. bøti Bi, k, l; Xa; giallda Bm; gialdi Bn.

v4610. honum Bm, n.

v4611. han Oa.

v4612. krefi Bf; Oa, b; bæiðizst Ta, b; Xb, c.

v4613. hin Oa.

v4614. ut tilf. Bn.

v4615. fe Ta.

v4616. hann Bc, d; hinum Be.

v4617. fyrir Bk; frå oc: mgl. Bn.

v4618. mgl. Bb, c, d, e; Oa, b; 507; frå en: mgl. Be, f, h, i, k, l, m, n; Na; Ta, b; Xa.

v4619. en tilf. Xa.

v4620. laust þat Bn.

v4621. tho Ob.

v4622. mgl. Bn.

v4623. við konong tilf. Bi, k, l, n; Na; Ta, b; Xa; 507.

v4624. oc Bb, c, d, e, n, f, h, k, m; Na; Oa, b; Ta, b; 507.

v4625. frå var: segir Bb, c, d; Oa, b; 507; frå fyr: fyrri sæigir Bf, h; frå sem: mgl. Be; Ta, b.

v4626. mgl. Bm, n.

v4627. oc Bb, c, d, e, h, n, m; Na; Oa, b; Ta, b; Xa; 507; mgl. Bf.

v4628. með Ta, b.

v4629. mgl. Bk, l, n; Ta, b.

v4630. Um at for Be; Um uitni oc skulldar synian (ef maðr a at heimta af oðrum tilf. Bl) Bi, k, l; Um heimsokner j bø varom capitulus Bm; Um heím sokn ok ran ok sectír Bn; Um heímsokn Ta, b; Her sægir um logsokn Xa; inga kapittelmarkering Bb, c, d, f, h; inga kapitteloverskrift Oa, b; Xb; 507; inga kapitteloverskrift, men stor initial Na.

v4631. enginn Xa.

v4632. mgl. Bb, c, d, f; Oa, b.

v4633. at tilf. Bb, c, d, i, l, m; 507; ok (at tilf. Bf; Ob) tilf. Bf; Oa, b.

v4634. manne tilf. Bl; Ta.

v4635. frå at: atfærð Bf.

v4636. mgl. Bb, c, d, e, f, i, k, m; Na; Oa, b; Ta, b; Xa; 507; frå innan: mgl. Bh; frå oðrum: atfor at oðrum manne bøar Bl.

v4637. loghsott se Ta; logh sogn Tb.

v4638. lænndz Na.

v4639. frå lenðr: barrun Be, h, i, k, l, n, m; 507; Ta, b; Xa.

v4640. eða Bh; mgl. Be, i; Ta, b.

v4641. frå ne: mgl. Bn.

v4642. ne Bi, m.

v4643. annar maðr Xa; mgl. 507; frå oc: ne annar maðr Be; Ta, b; her begynner spalte a av fragmenta 15, der ein stor del er skoren bort på venstre side.

v4644. manna tilf. Bh, m; 15.

v4645. mgl. Ta, b.

v4646. upptæktir Bh; tækt Bm; uppteckr Ta; frå uttan: mgl. Bf; Oa, b; Xa.

v4647. nema Bf, h; Oa, b.

v4648. mgl. Bh.

v4649. mgl. Bi.

v4650. frå loglega: logdømt se honom Ta, b.

v4651. eða þingi tilf. Bh; En ef han gerir þetta tilf. Oa.

v4652. konunge Ta, b; mgl. Bn.

v4653. en tilf. Bf, k; Oa, b; 507; 15; ok tilf. Bm.

v4654. hin Bm; Oa, b.

v4655. mgl. Ta, b.

v4656. þeim Bk.

v4657. ueitir Bb, c, d, f, m; Oa, b; veitti Bn; Ta, b; veittu Bi; frå honum: han ueitir Na.

v4658. af Xa.

v4659. æiganda Bf; Oa, b.

v4660. hinum Be, i, l, n; Ta, b; 507; þeim Bf; Oa, b; Xa.

v4661. mgl. Na.

v4662. fe Bb, c, d, e, f, l; 507; Xb, c; Be har eit ord som sannsynlegvis er utradert, og fe er skrive med ei yngre hand; mgl. Bk; Ta, b.

v4663. bøta Oa, b.

v4664. mælt er Ob.

v4665. lande Be; Ta, b; land æigi Oa; land eigu Ob.

v4666. mgl. Na.

v4667. nema Bh.

v4668. þeir Bm; mgl. Bi.

v4669. a Be.

v4670. a Ta; frå rett: rað fyrir Bb, c, d, f; Oa, b; aðr skipan a Bh; aðra raad fyr. alt Norgis konjngs ryge 507; resten av kapittelet mgl. Bm.

v4671. i Bh, n; Xa; 15; 507 står det så eit nytt kapittel med følgjande overskrifter: Um þau vittni er eigi skullu anduitní (j mote. Capitulus: 2 tilf. 507) Bh; 507; Um andvítnj Bn; Capitulus Xa; {Um v}ítní eíns mannz 15 (resten skoren bort).

v4672. etc. tilf. Xa, resten av kapittelet mgl.

v4673. mæta ok tilf. Bl.

v4674. resten av kapittelet mgl. Be; 15; i Bi er dei neste to linjene, som inneheld overskrifta og dei fyrste orda av dei to neste kapitla, utraderte, og i staden står det med ei yngre hand: Sa er sem ein maðer beri vitni meðr manne sem engi En .ij. sem tio ef maðr uggr eigi anðuitni i mote.

v4675. etc. (capitulus tilf. Tb) tilf. Bn; Ta, b, resten av kapittelet mgl.

v4676. sem Ob.

v4677. maðr tilf. Bf; Oa, b.

v4678. bere Bf.

v4679. viðr Xb, c.

v4680. etc. tilf. Bl, resten av kapittelet mgl.

v4681. bær Sa.

v4682. etc. tilf. Bk, rest. af kapittelet mgl.

v4683. mann Bb, c, d; Oa, b; 507.

v4684. anðuitnum Na.

v4685. mgl. Bb, c, d.

v4686. mego Bf; mega Oa, b.

v4687. mgl. Bb, c, d; Na; Oa, b; 507.

v4688. þat Bf, h; Na; Oa, b; Xb.

v4689. nauðsyniar Bf, h.

v4690. oc thau vitni tilf. Ob.

v4691. æf 507.

v4692. uerðr Bb, c, d.

v4693. han Na; 507 mgl. resten av kapittelet, men har i staden: æf sa maðr stenðr nauðsyniarbane. Efter þuj som fyr seigir j kaupa balck j landz bockene, tingfarar balcks 4. Capitulus: Ock kaupa balckr 2. Capitulus: 507.

v4694. dæilo Na; deildir Xb, c.

v4695. samkunnð Na; frå at: ok samkund Oa, b; resten av kapittelet mgl. Xb, c.

v4696. fiorða manni Bb, c, d, h; Oa, b.

v4697. um Oa.

v4698. at eða sett til over linja Oa.

v4699. mgl. Bc, d, f; Na.

v4700. oc namagar tilf. Na.

v4701. ma Oa, b.

v4702. Bb, c mgl. resten av kapittelet, men har i staden: Sem fyr segir i kaupa bolkinum i landz bokinni i aðrum kapitola.

v4703. þæim Bh; mgl. Bd, f; Oa, b.

v4704. men Oa.

v4705. mgl. Bh.

v4706. se Bh.

v4707. mgl. Oa.

v4708. frå oc er: mgl. Bh.

v4709. heyrðu hinir Bf; Oa, b.

v4710. mgl. Bh.

v4711. vitnisburð Oa; orð Ob.

v4712. vitni tilf. Bf; Oa, b.

v4713. hefði Bh.

v4714. hia Bh.

v4715. at Bf.

v4716. mgl. Na.

v4717. mgl. Bd; frå huarvetna: huæriu ær vitna Na.

v4718. etc. tilf. Ta, resten av kapittelet mgl.

v4719. etc. tilf. Tb, resten av kapittelet og kapitla 4–5 mgl.

v4720. kaupazt við Bf; Oa, b.

v4721. mgl. Bh.

v4722. mgl. Ob.

v4723. ganga Bf, h; Na; Oa, b.

v4724. optackt Na; optall Oa.

v4725. en Bf; Oa, b.

v4726. wanthacket Na; vantall Oa.

v4727. Ef fals finzt i kaupi Bb, c, d; Um fals ef maðr sælir oðrum Bf; Um kaup hver halldaz megu at laugum Bh; Um þat huer laga kaup eru Bk, l; Ta; Um kaup þau er haldast skolu Bn; Um fals i kaupum et cetera Oa; kapittelet mgl. Ob; Um kóyp huar halðast mego at logum. Capitulus: 3 507; Capitulus Xa; Huer lagakaup ero 15; kapittelet mgl. Bm; Tb; kapittelet utradert Bi; inga kapitteloverskrift Be, m; Tb; Xb; inga kapitteloverskrift, men stor initial Na.

v4728. þau mol Ta, b.

v4729. þau Be; mgl. Bn.

v4730. etc. (capitulus tilf. Tb) tilf. Be; Ta, b; Xa, resten av kapittelet mgl.

v4731. sem halldazt mego at logum (frå at: mgl. Bh) oc oll þau tilf. Bf, h.

v4732. resten av kapittelet mgl. Bn.

v4733. halldazt megu oc tilf. Bb, c, d; oll þau er tilf. Oa; at logum tilf. 507.

v4734. resten av kapittelet mgl. 15.

v4735. mgl. Na.

v4736. frå oc: mgl. Bk.

v4737. maal tilf. 507.

v4738. her begynner lakune i Bl og det manglar sannsynlegvis eit blad med resten av kapittel 4 og heile kapittel 5.

v4739. frå oc oll: oll hansalað mal Bd.

v4740. ef Bb, c, d, f, k; Na; Oa, b; 507; oc Xb; frå oll: vittni veit at Bh.

v4741. þeirra etc. Bk, resten av kapittelet mgl.

v4742. mgl. Bb, c, d, f; 507; ef þeir Oa.

v4743. mgl. Oa.

v4744. ok Oa.

v4745. mgl. Bb, c, d, f; Oa; 507.

v4746. mgl. Na.

v4747. anduirði Bb, c, d, f, h; Oa; 507; Xb, c.

v4748. maðr Oa.

v4749. eða Oa.

v4750. flærð Oa.

v4751. gerða Oa.

v4752. mgl. Xb; Oa.

v4753. hann Na; frå þa: han er Bh; mgl. Bb, c, d, f; Oa; 507.

v4754. konungi Bd; mgl. Bb, c; 507.

v4755. En ef Bb, c, d; 507; uttan Bf, Oa; nema Bh.

v4756. mgl. Oa.

v4757. Sem fyr segir (i .x. capitula tilf. Bc) tilf. Bb, c, resten av kapittelet mgl.

v4758. þa Bd, f; Oa; 507; her begynner fragmenta 6.

v4759. hafni Oa.

v4760. hann tilf. 507.

v4761. .vj. Bd; 6.

v4762. mgl. 6.

v4763. alt tilf. 507; Xb, c.

v4764. er Oa; 507; 6.

v4765. wyrða Oa.

v4766. mgl. Bd, f; Oa.

v4767. ne Bh; Oa; Xb.

v4768. frå soknar: syslu maðr Bd, f, h; Oa; 6; frå giælkyri: suslumaðr ne hans umboðis maðr, æða gialkyrj þat 507.

v4769. þa tilf. Bd; Oa; 507; 6.

v4770. sa er þat a (oc sua aðrir menn tilf. Bf) tilf. Bf; Oa.

v4771. Huersu kaup skal fara ef rofnar oc huat fals er Bb, c, d; Um hanðsauluð mal huer halldaz eigu at laugum Bh; Um hanðsalat kaup Bk; Huer mal haldast skolu at logum Bn; Um hansalad kaup ok brænt silfr Oa; Capitulus Xa; Um hanðsalat maal æf falst finst j ey halðast skulu. Cap: 4 507; Um hanðzalað mal 15; Um kaup for ef maðr kaupir við utlægan mann 6; inga kapitteloverskrift, men stor initial Bf; Na; kapittelet mgl. Bl, m; Ob; Ta, b; inga kapitteloverskrift Be, i; Tb; Xb. Her sluttar spalte a i fragmenta 15.

v4772. oll tilf. Bb, c, f, h; Oa; 507.

v4773. resten av kapittelet mgl. Bn.

v4774. etc. tilf. Be; Xa, resten av kapittelet mgl.

v4775. ef haldaz ma Oa.

v4776. en tilf. Oa; etc. tilf. Bi, k, resten av kapittelet mgl. (i Bi er teksten utradert men lesbar).

v4777. er Oa.

v4778. oðrum Bf; Oa.

v4779. aðr Bb, h; 507; 6; fyrri Oa.

v4780. fyrri tilf. Oa; oðrum tilf. 507.

v4781. a Bf; 6.

v4782. tilf. med marg. hand Bh; mgl. Bf, d; Oa; 6.

v4783. hinum 507.

v4784. fulnat Oa.

v4785. mgl. 6.

v4786. at (oc 507) skilla dome tilf. Bh; 6; 507.

v4787. hinum Bd, f, h; 6; frå þa: en hin er þa Oa.

v4788. falls Na.

v4789. er 507.

v4790. saal, senere rettet til seller Bh.

v4791. hinn Bd, f; Na; annar Oa.

v4792. maðr a 507.

v4793. mgl. Bd, f; Na; 6; 507.

v4794. uilia Bf.

v4795. værði Na.

v4796. frå ecki: mgl. Oa; frå þat ma eigi halldazt: etc. Xb, c.

v4797. sa Oa.

v4798. heímttí 6.

v4799. fe tilf. Na.

v4800. at Bf.

v4801. frå en ef sa hæuír hond: Sem fyr segir (i .xiij. capitola tilf. Bc) Bb, c.

v4802. frå hæimpta: mgl. 507.

v4803. i hænðr 6.

v4804. stemfna honnom oc tilf. 507.

v4805. vatta Na.

v4806. þar 6; mgl. Bh.

v4807. um kaup þeira tilf. 507

v4808. mgl. Na.

v4809. frå þat: mgl. Bb, c, d, f, h; Oa; 507; 6.

v4810. þar tilf. 507.

v4811. þa tilf. 507.

v4812. mgl. Bd.

v4813. han tilf. Bh; Oa; 6; sit tilf. 507.

v4814. æfttir 6.

v4815. biarmanna tilf. Bh; 507; 6.

v4816. resten av kapittelet mgl. Xb, c.

v4817. mgl. Bd, f, h; Oa; 6.

v4818. at Bf.

v4819. frå en: ok han Bh; 6; oc 507.

v4820. mgl. Bd, f, h; Oa; 6.

v4821. mgl. Bh.

v4822. frå þa a konungr: sem fyr segir (i sama capitola tilf. Bc) Bb, c.

v4823. i Bi, k, n; Xb er nytt kapittel, her med følgjande overskrifter: Ef fals finnz i þui er hann søll. oc um sokt. Bi; Um þat ef fals finnz i kaupi mannz Bk; Um kaup ok um kaup for. Hueruetna þar sem men kaupa Bn. Resten av kapittelet mgl. i Be, l, n, m; Xa, men i Be og Xa står overskrifta: Huaruetna þær sem etc. (menn kaupa iarðir Xa) Be; Xa.

v4824. mgl. Bd; Xb.

v4825. mgl. Oa.

v4826. æða gangs sylfur tilf. 507; Sem fyr segir (i x capitola tilf. Bc) tilf. Bb, c, resten av kapittelet mgl.

v4827. etc. tilf. Bi, resten av kapittelet mgl.

v4828. mgl. Na.

v4829. alt tilf. Bk; 507.

v4830. frå þat er: allt þat er Bk.

v4831. skilldi køypt uera Bd; var køypt Bf; Oa.

v4832. þa 507.

v4833. frå þat: mgl. Bd, f; Oa.

v4834. etc. tilf. Bk, resten av kapittelet mgl.

v4835. mgl. Bd; Na; 507.

v4836. mgl. Bf, i, Oa; 6; frå i: valckum 507; frå eða i: mgl. Xb, c.

v4837. pundum Bd; Na; Oa; 6.

v4838. frå eða: miol æða korn j pundum æða j meisom 507.

v4839. eða tilf. 507.

v4840. mgl. Bd; Oa; Xb, c; 6.

v4841. mgl. Na; 507.

v4842. resten av kapittelet mgl. Xb, c.

v4843. eða varning tilf. Oa.

v4844. æða Na.

v4845. mgl. Bd; Na; 6.

v4846. frå er i: ey eyma fear 507.

v4847. þa Bf; Oa.

v4848. mgl. Bf; Oa.

v4849. þuj at ængi var skal oðrum sellia fox ne flærðt tilf. 507.

v4850. frå gerðe: sa er falls gærði j, der falls er skrive over to utraderte ord som synest vere {flærð er} 6.

v4851. mgl. Bd.

v4852. er Bf.

v4853. frå var: er skilt Oa; frå svare: seckr 8 ærtugr oc 13 marck Silfrs vidt konnong, nema meira vyrðust at logum 507.

v4854. mgl. Na.

v4855. mgl. Bd, h; Na; 6.

v4856. mgl. 507; frå hann: mgl. Bf.

v4857. mgl. Oa.

v4858. mgl. Bd, h; frå Silfrs: mgl. 6.

v4859. mgl. Bh; 6.

v4860. þar tilf. Bf; Oa.

v4861. frå eða: Sua oc æf maðr sælr klæði læreft æða vaðmal, oc alt þat sem falst finst j. suare slicku fyr sem aðr vattar, nema þuj at eins at hann vissi ey at fals var j. ock þa hafui hann fir ser sextar æiðj. Siðan hafui hinn frem sinar heimoldar tocku, til thes er til prof komner, ock suara sa fir fals, er fir á at suara at logum. Nu er koup hamdzalat oc er ey vitnj till. synj sa met eins æiðj er seldi: þa halðast kaup theira.

R.B.H.K: Varningar allir sua sem hingat fluttist j landeno, oc nockor falst finst j. á huern hat som þat er. þa skal sa varningar upteckt bera konongdomsens til handa. ock á ofuán sa er varningar flutte æða seldj lucka konongdomsens 8. ortuger oc 13 merkr j brefúa brot. nema þuj at eins han skir ser met tylftar æiðj, at æigi vissi hann at fals var j. oc se varningen uptøckt sem aðr vattar tilf. 507.

v4862. Hueriu kaupi huer skal kaupa at rettu Bb, c, d; Um kaupp Be; Her sæígír um kaup oc um grípa skiptí Bf; Huerir kaupum sinum eigu at raða Bh; Huer caup með heimilldar tocum (mgl. Bk) skal caupa Bi, k; Um gripi þa er menn skulu heimila gera Bm; Her nefnír gripí þa alla er heímildar takj Bn; Um hæimillðr taka at kaupum Oa; Um kaup men ok kaup Ta; Her sægir um kaup menn Tb; Um hæimoldar taks gripi Xa; Konor skulu æigi kaupa jarðer ne garða 6; Hueriu er kouip sinu eigu at raða Cap: 5 507; inga kapitteloverskrift, men stor initial Bl; Na; Ob. Her begynner Bl igjen etter lakuna. I Bg begynner Bylova her med følgjande overskrift: Her hefr bøar logh Bg. I Bg finst ofte stor bokstav i margen i byrjinga av setninga.

v4863. mgl. Xa.

v4864. mgl. Bn.

v4865. børguinar Be; Oa, b; Ta, b; 507; kaupstaðar Bm; Nidarosar Na; tunsbergs Xb, c; kaupstaða Xa; frå ver: bøar Bf.

v4866. kaupum Ob.

v4867. yngre hand i Be; det opphavlege ordet er utradert.

v4868. mgl. Ob; 6.

v4869. uera tilf. Bb, c, d; 507.

v4870. skullu tilf. Tb.

v4871. her begynner spalte b av fragmenta 15, der ein stor del av teksten er skoren bort på høgre side, slik at det berre er 5–6 bokstavar att.

v4872. mgl. Ta, b.

v4873. her begynner fragmenta 15. Spalta er avskoren på begge sider.

v4874. iorð Ta, b.

v4875. bondr Bb; Oa, b; Xa; 507; bonda Na; husbøndr Xb.

v4876. mgl. Bg, l, m, n; 6; frå þeirra: lofe henne Ta, b.

v4877. her sluttar fragmenta 6.

v4878. allir Bb, c, d; 507.

v4879. kaupi tilf. Bk.

v4880. frå kaupazt: aller (mgl. Tb) kaupum uarom allum hæimilðr tekiu (frå hæimilðr: hæimildar taka Tb) uið hafa Ta, b.

v4881. mgl. Bn.

v4882. mgl. Bd, c, d, f, h; Oa, b; 507.

v4883. fe Bl, m, n; mgl. Xb, c; frå annars: maðr gripp sin Ta, b.

v4884. honom tilf. Xb, c.

v4885. firir Bg, h.

v4886. huergi Be; huarke Bf, g; 15; huatt Na; Ta, b; huart Oa, b; 507.

v4887. segia Bb; 507; frå uil: talar um Bf; Oa.

v4888. frå huatke: mgl. Bl, m, n.

v4889. tælia Oa.

v4890. taca Bi, k; Ta, b; 507; 15; mgl. Be.

v4891. a at Bn; skulu Xb; mgl. Bg.

v4892. fyrir vera (hafa Ta, b) Oa, b; Ta, b.

v4893. en tilf. Be.

v4894. En Bn.

v4895. menn kaupa Ta, b.

v4896. af Oa, b; Xb, c.

v4897. frå at: mgl. Be; Ta, b.

v4898. halt Oa.

v4899. mgl. Bn; Oa, b.

v4900. mgl. Be; Oa, b; Tb.

v4901. mgl. Bb, c, d, i, n; Na; Ta; Xb, c; 507.

v4902. halt Oa.

v4903. frå þat: mgl. Be; Ta, b.

v4904. borin Bg.

v4905. kyrtlar Be; kaðlar Ob.

v4906. haffðr Na; mgl. Tb.

v4907. boren ero tilf. 15.

v4908. hanð Na.

v4909. mgl. Bg.

v4910. ok allt þat er haft er ok tilf. Bm.

v4911. mgl. Bl, m, n.

v4912. yxnir Bm.

v4913. tamdr Bb, c, d; 507; 15.

v4914. her sluttar fragmenta 15.

v4915. frå þeir: hafðir gripir Oa, b; frå oc: mgl. Bm.

v4916. kaupast Oa.

v4917. með Bd.

v4918. skipum eða tilf. Bi, k.

v4919. skipum Bh.

v4920. eða oðrum lutum tilf. Xb, c; skipum æða aðra þujlicka tilf. 507.

v4921. kaupazt uið Bf; Oa, b; kaupaz Bh; kaup Na.

v4922. vatta Bk; Xb, c.

v4923. mgl. Xb.

v4924. mgl. Oa, b.

v4925. frå oc: mgl. Bh; Xb.

v4926. eða Bk.

v4927. mgl. Bb, f, g, i; Oa, b; Xb, c; 507.

v4928. frå En huarvetna: mgl. Be, l, m, n; Ta, b; Xa.

v4929. huar Bb, c, d, n, f, h; Oa, b; Xa; huar þeira Be; Ta, b; frå annar: annat huert 507.

v4930. sua Ob.

v4931. með tilf. Bk.

v4932. hafðe Ob; frå oc: mgl. Ta, b.

v4933. Silfrs tilf. Bb, c, d, k, n; Na; Oa, b; Xa; 507.

v4934. mgl. Xa.

v4935. vil halda Ob.

v4936. frå sækr: mgl. Be, m; Ta, b.

v4937. þa Xa.

v4938. skall Na; ma Oa; er 507.

v4939. enghin Ob; lakuna i Ob begynner, fylt med Ob1.

v4940. mgl. Bg, h, m; Oa.

v4941. mgl. Na; Oa.

v4942. riufa Bb, c, d, e, f, g, h, i, k, l, m, n; Na; Oa, b1; Ta, b; Xa, b, c; 507.

v4943. uttan Bb, c, d, f, h, i, k; Na; Oa, b1.

v4944. logbock var vattar j motte æða tilf. 507.

v4945. meðan Tb; mgl. Bl; Ta.

v4946. liki Ta, b.

v4947. mgl. Ta.

v4948. um Noreg Oa, b1.

v4949. um allan noreg tilf. Bf.

v4950. Um hafðan grip Bb, c; Ef maðr kaupir ufrialst Be; Um grípa kaup oc um skilyrðí manna i millum Bf; Um heimildar tak Bg; Ef maðr kaupir hafðan grip at manni en annar kallar ser Bh; Huersu maðr ma grip sinn undan oðrum brigða Bi; Huersu maðr ma grip sin sekia undan oðrum manni Bk; Um heimilldar mann capitulus Bm; Um þa gripj er æigi þarf heímíldar taka Bn; Her segir um gripa kaup Oa; Um gripa kaup Ta, b; Um hafðan varneng ok hæimoldar Xa; Um þa gripi er heimildar taki skall fylghia Xc; Um hafðan grip oc strættis kóyp: 6. Cap: 507; inga kapitteloverskrift Bd, l; Ob; Xb; inga kapitteloverskrift, men stor initial Bl; Na.

v4951. Nu Bb, c, d, h; 507; mgl. Bn; Ta, b; Xb, c.

v4952. frå En: nu Bf; Oa, b.

v4953. einhuern tilf. Be.

v4954. usenann Tb; mgl. Bg; Oa, b1; Xb, c.

v4955. af Oa, b1; Ta, b; mgl. Xb.

v4956. tækia Be; taka Ob1; maðr Ta, b.

v4957. fyrir Bk.

v4958. nefnð Ob1.

v4959. segir Ob1.

v4960. sinn tilf. 507.

v4961. mgl. Bb, c, d, f, g, h, i, k, m, n; Na; Oa; 507.

v4962. j tilf. Xa.

v4963. sa Bb, c, d, f, h; Oa; 507.

v4964. køypt hefir Bl, m; køymti Oa.

v4965. nefndi Bi; nefni Bb, c, d; Oa; Ta, b; Xa.

v4966. firir sik Bg.

v4967. sæti Be; Ta, b; Xa; leggr Bh; mgl. Bb, c, d, f; Oa.

v4968. til logmannz orskurðar Xa.

v4969. er Be; Oa frå oc: Nu Bh.

v4970. sik Bb, c, d, e, f, h, i, k, m, n; Na; Oa; Ta, b; Xa, b, c; 507; frå ok sætr: mgl. Bg.

v4971. saclauss Bi, k; skildar uiðr Ta, b.

v4972. taku Be; mann Bf, k; Xa; tak Bh; Xb, c.

v4973. fyrir sik (ser Bg; Ob1) tilf. Bb, c, d, f, g, h; Oa, b1; Xb, c; 507.

v4974. skilrikra tilf. Bb, c, d, e, f, g, h, i, k, m, n; Na; Oa, b1; Ta, b; Xa; 507.

v4975. taca Bi, k; Ob1; 507.

v4976. þau tilf. Bl.

v4977. skiota Bi, k.

v4978. frå gripr: þennan grip Bl.

v4979. hefir oc han tilf. Ta.

v4980. cennir Bi, k.

v4981. frå þessi: þu kallaðir þer Oa.

v4982. at tilf. Bm; Xa.

v4983. þann Bg, h.

v4984. frå þenna: mgl. Bb, c, d, e, f, l; Ta, b; 507; þa Oa.

v4985. en Xa.

v4986. mgl. Bb, c, d, h; Xb, c; 507.

v4987. þan Oa.

v4988. han tilf. Bh, i, k, m; Ob1; Xa.

v4989. ne Bb, c, d, e, f, g, l, n; Oa, b1; Ta, b; Xb, c; 507.

v4990. mgl. Bb, c, d, e, f, g, l, m, n; Oa, b1; Ta, b; Xb, c; 507.

v4991. eða Oa.

v4992. mgl. Xa.

v4993. mgl. Bb, c, d, f, g, h, i, l, m, n; 507; Oa; frå oc eigi: mgl. Tb.

v4994. æigi Be; frå oc: ne Oa, b1.

v4995. mgl. Bb, c, d, e, g, h, i, k, l, m, n; Na; Oa, b1; Ta, b; Xa, b, c; 507; frå oc engi: engum bauð hann Bf.

v4996. suæria Xa.

v4997. þar tilf. Bf, g, h, l, n.

v4998. mgl. Oa.

v4999. mgl. Ta.

v5000. hinn Xa; frå take: En hin take Be.

v5001. baro Bn; Ta.

v5002. frå bar: leet (til bera tilf. Bf; Xa) Be; f; Xa; frå vitni: vattar baro Bh; frå oc sværi: mgl. Tb.

v5003. sa Tb.

v5004. taka Bm.

v5005. til tilf. Bf; Xa.

v5006. bøte Ta, b.

v5007. þiofs Be; Oa.

v5008. sa tilf. Be, l, m, n; Ta.

v5009. mgl. Bb, n; Xa.

v5010. verða 507.

v5011. .vj. Bb, c, d; .vi.ar Xa.

v5012. eiðhar Ob1.

v5013. at Be.

v5014. mgl. Xa.

v5015. mgl. Be.

v5016. þann Ta; 507.

v5017. vere Be, h, l, m, n; Oa, b1; Ta, b; Xa.

v5018. saklaus Bb; Na; 507.

v5019. i fra Be, i, k; Na; Ta, b.

v5020. mann Bl, n.

v5021. a sinu Be.

v5022. ok tilf. Bk.

v5023. se Bb, c, d, e, f, g, h, i, k, l, m, n; Na; Oa, b1; Ta, b; Xa, b, c; 507.

v5024. þa tilf. 507.

v5025. han tilf. Ta; 507.

v5026. hinum Be; Oa.

v5027. slikt Bf, m.

v5028. verðt tilf. 507.

v5029. frå þo: suare Bb, c, d; Na; Ta, b; Xa; 507; suarar Be, f, g, h, i, k, l, m, n.

v5030. bæðe tilf. Bl, n.

v5031. frå oc bøar: mgl. Bb, c, d, f; tilf. med yngre hand Bh; frå oc þo: mgl. Oa, b1.

v5032. ok Be, l; Ta, b.

v5033. mgl. Xb, c.

v5034. mann Bm, n.

v5035. Um strætes kaup Be, i; Xa; Ef fallz finns i varníngi ok huerr fyrir a at suara Bh; Um str?tis kaup ok fals ef i finnz Bk; Um strætes kaup oll capitulus Bm; Um stretís kaup ok þa grípí er æigi þarf heímildar tak Bn; Her segir um uaru kaupp Ta; Um varu kaup Tb; inga kapittelmarkering Bb, c, d, f; Oa; 507; inga kapitteloverskrift, men stor initial Bl; Na; kapittelet mgl. Bg.

v5036. nyt Na.

v5037. ony Bb, c, d; 507; mgl. Bf; frå oc: mgl. Oa, b1.

v5038. mgl. Bl; Oa.

v5039. ero Na; Oa, b1.

v5040. eða tilf. Ta, b.

v5041. ok Bk.

v5042. mgl. Be, h, m; Ta, b; Xb, c.

v5043. oðru tilf. Bf; Oa, b1.

v5044. huert Bb; 507.

v5045. mgl. Ta, b.

v5046. mgl. Bm.

v5047. i Bi.

v5048. kaupum Be, n; Oa, b1; Ta, b.

v5049. at kaupa Be.

v5050. mgl. Bl.

v5051. mgl. Be; Ta, b.

v5052. frå bæðe: huart sem (þat tilf. Bf, h; Oa, b1) er meira kaup eða Bb, c, d, r, h, n; Oa, b1; 507.

v5053. um 507.

v5054. kaupum Be; Oa, b1.

v5055. mgl. Be, l; Na; Oa; Xb, c; 507.

v5056. unyum Bb, c, d; Ta; 507; frå oc: mgl. Bf; Ob1.

v5057. mgl. Bf; frå engi: eigi Ob1.

v5058. skyldugar Ta.

v5059. taka Bb, c, d, f, h, i, k, l, m; Na; Oa, b1; Ta, b; mann Bn; tacke 507; resten av kapittelet mgl. Xb, c.

v5060. mgl. Oa, b1; Ta; frå En oll vara: stykket står etter resten av kapittelet i 507.

v5061. eða tilf. Bb, c, d, i, l, m; Na.

v5062. mgl. Ta, b.

v5063. vanmall Na; Oa, b1.

v5064. þa tilf. 507.

v5065. sæm tilf. Oa.

v5066. sem Ta.

v5067. mgl. Ob1.

v5068. þat Tb.

v5069. frå þui: mgl. Bl.

v5070. mgl. Ob1; Ta.

v5071. .vj. Bb, c, d.

v5072. æiðj 507.

v5073. leiði Ta.

v5074. frame tilf. Bb, c, d, e, n, f, m; Ob1; 507; fram tilf. Bi, k, l; Na; Ta, b.

v5075. fyrir ser Oa.

v5076. frå sín: sina hæimildar taku oc (mgl. Bi, k, m, n) Be, i, k, m, n.

v5077. mgl. Na; frå til: þar til Bh.

v5078. tiofs Ob1.

v5079. mgl. Bi, k; frå þess: retzt profz Oa.

v5080. en Ob1.

v5081. ok suir tilf. Bk.

v5082. eftir Bk.

v5083. byar manna tilf. 507.

v5084. mgl. 507; frå at: mgl. Bb, c, d, f; Ob1.

v5085. frå at: er suara á. at laghum Be.

v5086. her skyt Bb, c, d, f, h, Ob1, Na; 507 inn kapittel 17. I Bh og 507 står det som eit sjølvstendig kapittel med overskrift, men i dei andre er det ein del av kapittel 8 og har inga kapittelmarkering.

v5087. Hueruitna þar sem menn kaupazt uið skal handsala Bb, c, d; Ef maðr sælr .ij. hit sama Be; Um kaup oc um skullda hæímtíngar Bf; Ef maðr sellr aðrum handsellt kaup þat sem Bh; Huer caup handsala a oc huer oðru uis eru røtt keypt Bi; Um kaup at handsala skal Bk; Ef maðr sæler .i.i. ein lut Bm; Um handsalað mal ok um brigð kæypí ok falz Bn; Ef maðr kaupir þat sem annar køypti fyr Xc; Um kaup ok skillyrði manna i millum Oa; Um handsalad kaupp Ta, b; Her sægir um kaup rof Xa; Ef maðr sellier thuo hit sama koup. 7. 507; inga kapitteloverskrift, men stor initial Bl; Na; kapittelet mgl. Bg.

v5088. mgl. Bb, c, d, f, h; Ob1; 507.

v5089. þess Bf; mgl. Bm.

v5090. kaupum (sinum tilf. Bf) tilf. Bb, c, d, f; Na; 507.

v5091. at laghum tilf. Be; Oa; Ta, b; Xa.

v5092. handzsælia Xb, c.

v5093. sel Ta, b.

v5094. þat tilf. Bl.

v5095. i brott til 507.

v5096. mgl. Ob1.

v5097. bøte Oa; gialde Ob1.

v5098. mgl. Bi, k.

v5099. mgl. Ta, b.

v5100. mgl. Bb, c, d, f; Ob1; tilf. med ei hand i margen Bh; frå scal: er han sekr halfri mork silfrs við konong Bl, m, n.

v5101. sin 507.

v5102. sem aðr tilf. Bi, k; eigi at siðr tilf. Ob1.

v5103. aðr Bl, n.

v5104. mgl. Oa, b1.

v5105. mgl. Bb.

v5106. hann tilf. Bf, h.

v5107. peninga æða tilf. 507.

v5108. peninga Bh; Oa, b; sialfer Oa; verð Xa.

v5109. sylfri Bh, l, m; pæningum Ta; frå æftir: mgl. Bn.

v5110. at Bd.

v5111. han tilf. Bf, h; Ob1.

v5112. greiða Bb, c; frå oc: at greiðj 507.

v5113. hinum Bf, l; Ob1; Tb.

v5114. oc Bb, c, d, e, f, h, n; Oa, b1; Ta, b; 507; nu Xa.

v5115. hinn Bb, d, e, k; Na; Oa; Ta, b; Xa, b, c; 507; en Bl.

v5116. mgl. Bb, c, d; 507.

v5117. er hinn keypti þa tilf. Bh.

v5118. hin Be, k; Xb, c.

v5119. køypti af Oa.

v5120. til tilf. Bh

v5121. hafa Bh.

v5122. mgl. Bi, k.

v5123. mgl. Oa.

v5124. kræfia Be, Tb; kueðia Bn, l, m; Xa; kræfui Oa; Ta; b?iði Bi, k; Na; 507.

v5125. hin Ob1; hans 507.

v5126. mgl. Ta; frå kaups: kaupsins 507.

v5127. leggi Bi, k, m; Oa, Ta; 507.

v5128. ranns Na.

v5129. hin Ob1.

v5130. mgl. Xa.

v5131. þa tilf. Bk, l; Na; er sidar koyptj: þa tilf. 507.

v5132. honom 507.

v5133. mgl. Bb, c, d; Na; 507.

v5134. logmanz Be.

v5135. ok Bi, k, l, n.

v5136. mgl. Be; Oa; Ta, b; Xa.

v5137. sægi Be; Oa; Ta, b; Xa.

v5138. fe Bf; Ob1.

v5139. oc tilf. Be; Oa; þa tilf. Bn; 507; siðan tilf. Xa.

v5140. mgl. Oa.

v5141. er tilf. Be, f, h, i, l, m; Na; Ob1; Ta, b; 507.

v5142. við konung Be, i, k, l, n; Oa; Ta, b; Xa, b; við konongi Na; mgl. Bb, c, d, f, h; Ob1; 507.

v5143. mgl. Oa.

v5144. maðr Bb; 507.

v5145. frå en: Nu fær hann Bf; Ob1.

v5146. hit Ta, b.

v5147. mgl. Xb.

v5148. bøte Ob1.

v5149. honom Tb; mgl. Ob1; frå þa: bøte Bb, c, d, f, h, i, k, l; 507.

v5150. honom tilf. Xa.

v5151. vegin Bb, c, d, h, l, m, n; vegna 507; mgl. Be; Oa; Ta, b.

v5152. sæckr halfre mork silfrs uið konungh (Nu skulu haldazt handsaler. Nu kaupir maðr við utlæghan tilf. Xc) tilf. Xb, c, resten av kapittelet mgl.

v5153. a Be.

v5154. merkr Bb, c, d, f, h, i, k, l, m, n; Na; 507.

v5155. huariu Ta; frå af: fyrir markr kaup huart Ob1.

v5156. frå þeim: mgl. Be, i, k, l, n; Oa; Ta, b; Xa; er their køiptu Ob1; frå af: firir huert mærkr kaup er þæir køyptu Bf.

v5157. tilf. med same hand; mgl. Bb, c, d, e; Oa, b1; Ta; Xa; 507.

v5158. mgl. Bk.

v5159. resten av kapittelet mgl. Bn, l.

v5160. ero Ta, b.

v5161. mgl. Bf; Ob1.

v5162. ero Be; Na; Tb.

v5163. a tilf. Ta.

v5164. mgl. Bb, c, d, f; Ob1; 507.

v5165. æigi Be, h, i; Na; Oa; Ta; Xa.

v5166. við Be; Na.

v5167. með tilf. Bb, c, d, h, f; Ob1; Ta; 507.

v5168. eins eiði Bb, c, d, e, h; Na; 507; eiði Bf.

v5169. ælligar Be; Oa; Ta, b.

v5170. at ollu tilf. 507.

v5171. þæim Oa; Ta.

v5172. frå ef: sa er vitanðe Na.

v5173. siðare tilf. Ta.

v5174. køypti Be, f, h, i, k; Oa, b1; Ta, b.

v5175. at Bb, c, d, f, h; Ob1; Ta; 507.

v5176. hafðe Be, f, h, i; Ob1; Ta, b; Xa.

v5177. fyrr Bb, c, d, f; Na; Ob1; 507.

v5178. frå hæuir: mgl. Oa.

v5179. mgl. Be, f; Ob1.

v5180. Um vita fe Be; Huersu maðr skal søcia þat fe er ei er uiðgengit Bi, k; Ef maðr dyler skulldar capitulus Bm; Um fear soknír ef maðr gengr æigi j gegn ok um synn Bn; Um sakar giptir manna Oa; Hosso maðr skal søkia fe sit af manni Ta; At søkia fe sit af manne Tb; Ef maðr gengr i mote skuldu Xa; inga kapittelmarkering Bb, c, d, f, h; Ob1; 507; inga kapitteloverskrift, men stor initial Bl; Na; kapittelet mgl. Bg.

v5181. Sakar abere skal vera firir huærri sok (frå huærri: hueriu male Ob1) tilf. Bb, c, d, f, h; Na; Ob1; 507.

v5182. manz tilf. Bn.

v5183. mgl. Xb, c; frå Engi: mgl. Bk.

v5184. mgl. Ta.

v5185. af Oa; Ta, b.

v5186. mgl. Bb, e; Ta, b; 507.

v5187. mgl. Tb.

v5188. luka Oa, b1; Ta, b.

v5189. þan tilf. Bl, m, n; til tilf. Bk.

v5190. til Bb, c, d, e, f, h, i, k, l, m, n; Na; Oa; Ta, b; Xa, b, c; 507.

v5191. til Ob1.

v5192. logmanz Bb, c, d, f, h; 507.

v5193. oc Bb, c, d, f, i, k; Na; 507; mgl. Bm.

v5194. sinnar tilf. Bl, n; Oa; Xb.

v5195. hann Bb, c, d, f, Ob1; Xa; sa 507.

v5196. i gegn Bb, c, d, n, h, k, l, m; Na; Oa, b1; Ta, b; 507; i giogn er gialda a Be.

v5197. oc 507.

v5198. hænðr honom Oa.

v5199. mgl. Bb, c, d, h; Ob1; 507.

v5200. frå sa: sem a Bf; hinn Bl; sa er skulld a at heimta Bm; þat Xa; saa er skulð aa Xb, c; mgl. Be, i, k, n; Ta, b.

v5201. við Be.

v5202. syni (fyrir tilf. Bk) Bk, l, m, n.

v5203. með tilf. Bb, c, d, e, f, h, i, k, l, m, n; Na; Ta, b; Xa, b, c; 507.

v5204. lagum Be, n; Oa; loggerðum Ta, b; laga domæ 507.

v5205. Oc tha skal ein øyris synia, Enn thueir thueggia. En triar triggia. Ock endtho at fe se meira, þa kemmr tho ey meira till, æn lyritar æiðj tilf. 507.

v5206. Ef maðr a skulld at dauþum manni Bi, k; Um skuld af dauðum manne Bn; Capit. Xa; inga kapittelmarkering Bb, c, d, f, h; 507; Na; Xb; kapittelet mgl. Be, g, l, m; Oa; Ta, b; Xb.

v5207. skylder á Na.

v5208. a Bf, h; Ob1; resten af kapittelet mgl. Bn; Xc.

v5209. et cetera tilf. Xa, resten av kapittelet mgl.

v5210. luka Bb, c, d, f; Na; Ob1; 507.

v5211. ok Bi.

v5212. etc. tilf. Bi, resten av kapittelet mgl.; Sem fyr segir Bb (i .vi. kapitola tilf. Bc) tilf. Bb, c, resten av kapittelet mgl.

v5213. etc. tilf. Bk, resten av kapittelet mgl.

v5214. frå til: at skuld Ob1; at skuldj sin 507.

v5215. vatta Bf.

v5216. annars tilf. Bf.

v5217. ærfuingia 507.

v5218. þann tilf. Bd, f, h; Na; Ob1; 507.

v5219. þa er hann er fultida æða fiarhaldz maðr loglegir tilf. 507.

v5220. sua Na; sa 507.

v5221. hann vissi Bf, h; Ob1; 507.

v5222. 20 vetrom tilf. 507.

v5223. frå eða: mgl. Bf; Ob1.

v5224. eiðar Bd, f; Na; Ob1; eiðs Bh.

v5225. mgl. Bd; Ob1.

v5226. enn Na.

v5227. Um uita fe oc allt þat er fest er fyrir vattum Bb, c, d; En um vita fe Be; Her sæigir um víta fe Bf; Um vita fe Bg; Her segir hvorso sækia skal vitta fe eða hvat vita Bh; Huat uitna fe er oc huersu søkia skal Bi; Um vita fe huersu s?kía skal Bk; Ef maðr gengr i fiartak firir mann Capitulus Bm; Hvat víta fe er ok huersu maðr skal ganga j skuld fyrir man Bn; Um uita fe manna Ta, b; Huerso søkia skal vita fe Xa; Huat vita fe er j logum, oc hurusu skuldar søkia skall. Capitulus: 8 507; inga kapitteloverskrift, men stor initial Bl; Na.

v5228. alt tilf. Bl, n.

v5229. með Xa; 507.

v5230. frå þat: oc Bf, h.

v5231. frå þat: oc Bb, c, d; Ob1; 507.

v5232. takast Bg, i, l, m, n; Na.

v5233. fyrir uattom tilf. Bb, c, e, f, h; Ob1; 507.

v5234. sia Ta.

v5235. 3 æða vj 507.

v5236. skynsamir tilf. Bl.

v5237. huars thæira Na; huars Ta; Xa; huar Tb.

v5238. halfu Be; Ta, b; hennðr Na; theira halfu Ob1; frå se: mgl. Oa.

v5239. oc tilf. Be, l, n.

v5240. ok se .iij. menn af huars halfu tilf. Oa.

v5241. allt tilf. Bi; Ob1; ok tilf. Oa.

v5242. frå þat: mgl. Bl, n.

v5243. mgl. Be, m; Oa.

v5244. mgl. Bn.

v5245. mgl. Ta, b; frå þat: er þær við Be.

v5246. frå oc: mgl. Bb, c, d, f, i, k; Na; Ob1; 507; tilf. med ei hand i margen. Bh.

v5247. er tilf. Ta, b.

v5248. er Be, g; Ta, b.

v5249. til mozt Bi, k.

v5250. frå manne: maðr stefnir manni till moz Oa.

v5251. doms Bi.

v5252. af tilf. Oa.

v5253. luka Oa; frå at: af honum Bb, c, d, h; Na; 507; af oðrum Bf; Ob1.

v5254. frå þat: mgl. Bm, n; frå ok þat er: mgl. Xb.

v5255. ok tilf. Bn; Oa, b1; oc þat er uiðgengit er fyrir uattum tilf. Bi, k.

v5256. Allir laga orskurðir loglega sagðir Bg; Oa, b1; Ta; 507.

v5257. a hendr manne tilf. Bg.

v5258. logmanne Xb.

v5259. aff Na.

v5260. frå at: mgl. Bg; frå ef: mgl. Bn; frå sva ok ef: ok allt þat er motmenn døma manne. ok logmaðr segir manne Bl.

v5261. manne tilf. Be, i, k; Oa, b1; Ta, b.

v5262. þetta Bl.

v5263. mgl. Bb, c, d, f, h; Na; Ob1; 507.

v5264. frå þat: mgl. Bn.

v5265. søke Be.

v5266. (um tilf. Ob1) allar tilf. Bb, c, d, f, g, h, i, k, l; Na; Ob1; Xa; 507; loglegar tilf. Xa.

v5267. take Be; Oa; Tb; Xa; þacka 507.

v5268. með ser tilf. Be; Oa; Ta, b.

v5269. gange Be, i, k; Xa.

v5270. einn tilf. Bk.

v5271. mgl. Bb, c, d, e, f, i; Oa, b1; Ta, b.

v5272. þess tilf. Bb, c, d, e; Na; Oa, b1; Ta, b; Xa; 507.

v5273. atte Bi, k.

v5274. luka Bg, h, n; Oa, b1; Ta, b.

v5275. honum tilf. Xa.

v5276. kræfi Be; Oa; Ta, b.

v5277. mgl. Be; Oa; Ta, b.

v5278. en Bg, n; Xa; mgl. Bc, d, e; Na; Oa; Ta, b.

v5279. hann Bf; fe sitt Ta, b; þar Xa; mgl. Bb, c, d, e, h, i, k, m, n; Na; Oa; 507; frå fær: lykr Bg; frå ef han: fær han Ob1.

v5280. frå ef: mgl. Bl.

v5281. mgl. Oa, b1.

v5282. frå en: vill han Bl.

v5283. honom fe sit tilf. Bm; þa tilf. Xa.

v5284. fiarmanna Ob1.

v5285. efter 507.

v5286. mgl. Bl.

v5287. søkum Bg.

v5288. vildi Ob1.

v5289. luka Be, k, n; Oa, b1; Ta, b.

v5290. sculdt sina Ob1.

v5291. honom tilf. Bg, i, k; Oa; Ta, b; 507.

v5292. fara Bi.

v5293. taket Bf, g; Ob1; mgl. Bn.

v5294. þat tilf. Bl.

v5295. mgl. Tb.

v5296. vil ey tack 507.

v5297. tak tilf. Bb, f, k; Ta.

v5298. við konong Bg, n; Na; Oa; Ta, b; Xa, b, c; mgl. Bb, c, d, f, h, i, k; Ob1; 507.

v5299. maðr Bb, c, d, h, l, n; Ob1; Ta, b, Xa; 507; maðr manne Bf.

v5300. mgl. Bk.

v5301. með manne tilf. Ta, b.

v5302. annar Bl.

v5303. mgl. Be; Oa; Ta, b.

v5304. honum Na; mann Xa; mgl. Bm; Xb, c.

v5305. han tilf. Bc, d, e, f, g, h, k, l, m, n; Na; Oa, b1; Ta, b; Xa, b, c; 507.

v5306. tak tilf. Ta, b.

v5307. mgl. Xa.

v5308. skall hafa Be; Oa; Ta, b.

v5309. lokit Bn; Ob1; gialdet 507.

v5310. mgl. Bb, c, d, e, f, h, k, l, m, n; Na; Oa, b1; Ta, b; Xa, b, c; 507.

v5311. hømesso Ta; frå fyrir: at messo malum Oa, b1.

v5312. æftir tilf. Be; mal tilf. Bf.

v5313. tilf. med finare penn, usikkert om det er same eller yngre hand.

v5314. mgl. Be; Ta, b.

v5315. frå þa: mgl. Oa.

v5316. mgl. 507.

v5317. lokit Bn.

v5318. mgl. Bb; 507.

v5319. kræfia Bb, c, d, e, f, g, h, l, m, n; Oa, b1; Ta, b; Xa; 507.

v5320. han tilf. Bn.

v5321. mgl. Ob1.

v5322. brotto Be; Oa; Ta, b.

v5323. ok Ob1.

v5324. mgl. Bg.

v5325. mgl. Bk; frå þa: mgl. Bf; Ob.

v5326. ok Ob1.

v5327. þa (enn tilf. Bk) tilf. Bb, c, d, h, i, k; Na.

v5328. mgl. Bb, c, d, f, g, h, i, k; Na; Ob1; Xb; 507.

v5329. annar Bf; Ob1.

v5330. hann tilf. Na; 507.

v5331. frå scal: lysi Bf; Ob1; Xb, c.

v5332. han Ob1.

v5333. æste Bf, g; Na; Ob1.

v5334. mgl. Bb, c, d, f.

v5335. frå en ef han: mgl. Be, l, m, n; Oa; Ta, b; Xa.

v5336. mgl. Oa.

v5337. sa Bg.

v5338. frå en: Nu vil han Ob1.

v5339. mgl. Be; Oa; Ta, b.

v5340. uiðr Ta.

v5341. mgl. Xa

v5342. þa skal lysa rane a hendr honom oc æste þæn (hann Bm; taks tilf. Oa; Ta, b; Xa) till mottz (huart sæm hann er hæima eða æigi. En ef hann vil æigi til moz tilf. Xa) er i (fiar tilf. Xa) tak gek firir han (frå firir: mgl. Ta, b; frå er: mgl. Bm) tilf. Be, m; Oa; Ta, b.

v5343. frå þa: søkienða Oa.

v5344. lyssa rane a hendar honum oc tilf. Ta, b.

v5345. niote Ta.

v5346. vitna Oa; Ta, b.

v5347. mgl. Bm.

v5348. þat tilf. Bf.

v5349. fyrir hann finst i Bm; Xb, c; mgl. Bb, c, d, e, f, g, h, i, k, m; Na; Oa, b1; Ta, b; Xa; 507.

v5350. þæirra annarra Be; Oa; Ta, b; en þeirra Bg; ok hinna siðan Bh; ok siðan þat Bk.

v5351. er Oa; Tb.

v5352. han tilf. Bh, m.

v5353. fear Be, m; Oa; fiar sins Ta, b; Xa.

v5354. han tilf. Xb, c.

v5355. honom tilf. Be, h, m; Oa; Ta, b; Xa.

v5356. at hann tilf. Bf; Ob1.

v5357. hinn Bf; honom Ob1; mgl. Xb, c.

v5358. take Be.

v5359. frå søkianðe: lysa rani a hendr honum ok æsta han taks til motz Bn, l.

v5360. ok Bf, n; Ob1.

v5361. bræster Oa.

v5362. honum tilf. Bk.

v5363. han Bl, m, n; Oa.

v5364. við konong Bg, i, l; Xb, c; mgl. Bb, c, d, f, h; Na; Ob1; 507.

v5365. mgl. Oa.

v5366. ser tilf. Bl.

v5367. til tilf. Bi, l, m; 507.

v5368. til (oc Bg; Ta, b; mgl. Bd) atfarar Bb, c, d, g; Ta, b.

v5369. mgl. Bg.

v5370. at Ta, b.

v5371. taki Bb, c, d, f, g, h.

v5372. af honum tilf. Bk; annat tilf. Ta, b.

v5373. enn hann atte tilf. Bg; af honum tilf. Ta, b.

v5374. taki Bn.

v5375. sialfr tilf. Bh.

v5376. mgl. Bb, c, d, e, n, f, g, i, k, m; Na; Oa, b1; Ta, b; Xa; 507; frå hafe: fe ok fullrette Bl.

v5377. konungr oc biar menn Be, f; Na; Xa; 507.

v5378. meira Bb, c, d, f, l; Na; oc Ta; 507.

v5379. moz Ta, b; bear eliminert og mott skrive over linja i Be.

v5380. gongu Be; Oa; Ta, b; frå til: atfarar Bg; farar Bn; Ob1.

v5381. sa tilf. Xa.

v5382. er Ob1; uaro Ta, b; frå er: a mote Xb, c; mgl. Bg.

v5383. oc Be, i, k; Oa; Ta, b; sa er Bn.

v5384. uil Bb, c, d, g, l, m; 507.

v5385. mgl. Bg, i, k; Oa.

v5386. frå uildi: fær till Be, n.

v5387. en ef menn standa Bf; Ob1; koma men þær ok Oa.

v5388. frå standa: vueria menn með Bi.

v5389. með tilf. Bf, k.

v5390. odd 507.

v5391. eða Ob1; Xa, b, c.

v5392. eggium Xb.

v5393. mgl. Bb, c, d.

v5394. mgl. Bn.

v5395. mgl. Ta, b.

v5396. ok tilf. Oa.

v5397. mgl. Na.

v5398. mgl. Bb, c, d, e, f, h, l; Oa, b1; Ta, b; resten av kapittelet mgl. Bm.

v5399. aller tilf. Be, l, n; Oa, b1; Ta, b.

v5400. utlegir Bl, n.

v5401. falle Xb; frå ef: mgl. Be, l; Oa; Ta, b.

v5402. frå er: mgl. Bb, c, d, f, h; Ob1; frå ef: huart sem þeir fa sar eða bana Bn.

v5403. mgl. Bb, c, d; Na; 507.

v5404. frå oc sar: huart sem þæir fa benn eða bana Be; Ta, b; Oa; frå ef: huart er þeir fa sar æða bana Bl.

v5405. æf their faa saar æða banna tilf. 507

v5406. ero Ob1.

v5407. frå en þo: ok Be; Oa; Ta, b.

v5408. han Bn.

v5409. við konung tilf. Oa, b1; Ta; Xa.

v5410. fe Be; Oa.

v5411. a Bh.

v5412. luka Bf; frå er: mgl. Oa.

v5413. hinna Be, l, n; Ta; Xa.

v5414. mørkum Ta; Xa, men retta til aurum med ei anna hand i Ta.

v5415. frå .vi.: mork Bn; mork sylfrs Bl.

v5416. uið konung tilf. Bb, c, d, f, h; 507.

v5417. Ef maðr gengr i fear tak (fyrir mann tilf. Xa) Bb, e, k; Xa; Um þat er maðr gengr i fear tak Bc, d; Um fiartak fyrir mann Bg; Um taksetníngar hverso føra skal at logum Bh; Um fiar tak cap Bm; Huersu maðr skal ganga j feartak fyrir annan Bn; Um taksætninghar ef maðr gængr i tak fyrir man Oa; her segir huat sa maðr skal eiga er i tak gengar Ta; huat sa maðr skal æigha er i tak gengær Tb; Hurusu maðr skulu fir oðrom tackfóra. Cap: 9 507; inga kapitteloverskrift, men stor initial Bf, i, l; Na.

v5418. annan Oa.

v5419. han tilf. Bg.

v5420. fiar tilf. Oa.

v5421. husbonda tilf. Bm.

v5422. mgl. Xb, c; frå er: ero værð Bm.

v5423. till eða lausa fe tilf. Oa.

v5424. mgl. 507.

v5425. a tilf. Oa.

v5426. er Xa.

v5427. gengr tilf. Xa.

v5428. sua mykit Bl, n.

v5429. i skipi Be; Oa; skipi Bi, k, m; Na; frå er: sem hus eða skip a Ta, b.

v5430. i tilf. Ta, b.

v5431. ef Bc, d, h, k; at Bm.

v5432. frå er þess: at þers se Bl; at þat se Bn; þess er þat er 507.

v5433. þat tilf. Bb.

v5434. mgl. Ob1.

v5435. saa tilf. 507.

v5436. er Na.

v5437. firir man tilf. Ta, b.

v5438. at tilf. Ob1.

v5439. frå sliku: suara allu sliku (oc uphalda tilf. Be, m; Oa) Be, l, m, n; Oa; at ollu Bf; sua allum skilum upp halda Ta, b; frå er þat fe: skal suara allu sliku ok uphalda Xa.

v5440. skulu 507.

v5441. er Be.

v5442. løpe Be, i; Xa; lype Bb, c, d, f, g, k, m, n; Xb, c; 507; liope Bh; løypr Bl; Ta, b; løypzt Ob1; frå hann: hinn lypi Na.

v5443. mgl. Bl.

v5444. frå lepi: hefði æigi undan flyt Oa.

v5445. take Oa.

v5446. huar maðr Ta, b.

v5447. ef Bb, c, d, e, f, h, k; Oa, b1; Ta, b; Xa, b, c; 507.

v5448. han Be; Oa.

v5449. við Be.

v5450. mgl. Bg; frå i gegn: við Oa; Ta, b.

v5451. tilf. med same hand; eða Be; Ta, b; ef Ob1.

v5452. koma Ta, b.

v5453. þessa tilf. Bb, c, d; Ob1; 507; þessu tilf. Bf; þess tilf. Bh.

v5454. bøte Oa; Ta, b.

v5455. mgl. Bn; her begynner fragmenta 6.

v5456. einu Bg, i, k; Na.

v5457. mgl. Bb, c, d, f; Ob1; 507; tilf. med ei anna hand i margen Bh; tilf. over linja med ei anna hand 6.

v5458. after tilf. Oa.

v5459. vattum Bl, n; Oa; Ta, b.

v5460. mgl. Bg.

v5461. honum Bh; Oa; 507; uottom Ta, b; þeim Xa.

v5462. ok Oa; Ta, b.

v5463. tacsøttu Bi; taksættia Tb; i Be er nokre ord utraderte og taksætti skrive som palimpsest.

v5464. till tilf. Oa.

v5465. mgl. Oa.

v5466. þa luka tilf. Oa.

v5467. oc tilf. Bl; þa tilf. 6.

v5468. þa Bh.

v5469. oc Bf, l; frå ganga: mgl. Oa.

v5470. frå Han: ok fara i rannsaks hus Bg; ok setia han til ranzsaks Ob1.

v5471. ok Bl, m.

v5472. þa tilf. Be, i, m, n; Oa; Xa.

v5473. han tilf. Bf, g, i, m; Na; Xb, c; 507.

v5474. mgl. Oa.

v5475. stefnu Bk; frå a: mgl. Bl.

v5476. mgl. Bg; Be har bundin utradert og lausan er skrive etter det utraderte.

v5477. ok Bb, c, d, e, f, i, m; Na; Oa, b1; Ta, b; Xa, b, c; 507; 6.

v5478. mgl. Bb, c, d, f, h, l; Ob1; Ta, b; Xa; 507; 6.

v5479. mgl. Oa.

v5480. mgl. Bg; frå fe: peninga sua marga Ta.

v5481. bænum Bg, l.

v5482. uinnizt Bi.

v5483. lykr Oa; Xa.

v5484. þa tilf. Bb, c, Ob1; þær tilf. Be; þat tilf. Ta, b.

v5485. þat Oa.

v5486. mgl. Oa.

v5487. þat tilf. Bi.

v5488. greiða Bl;frå uil: gældr æigi Be.

v5489. men oc gere tilf. Bf; men at gera Ob1.

v5490. søkia Xa; frå oc: at søkia Oa, b1; Ta, b.

v5491. sagt Bb, c, d, f, h, m; 507; Ta; mælt Bl; Ob1; vattar Xa; slikt Xb; frå er: var sagt 6.

v5492. fotur Be [feil for fiotur?].

v5493. fyrir mann utradert 6.

v5494. æigi Be, m; 507.

v5495. maðr tilf. Bm; Xb, c.

v5496. sialf tilf. men sidan eliminert Be.

v5497. mgl. Be, f.

v5498. frå fear: mgl. Bb, k; 507.

v5499. uið Ta.

v5500. frå oc uil: ganga i fyrir hann tilf. over linja med anna hand Bc; mgl. Bd.

v5501. mgl. Bi.

v5502. mgl. Bb, c, d, k; Oa, b1; Ta, b.

v5503. mgl. Na.

v5504. frå þan: mgl. Bi, l.

v5505. .iii. garðslið Ta.

v5506. uottom Ta, b.

v5507. biði Bi, k; bæiðiz Oa; Xa.

v5508. maðr tilf. Oa.

v5509. uili Bl 6.

v5510. mgl. Bf; Ob1.

v5511. frå oc uil: mgl. Bg.

v5512. mgl. Xb, c.

v5513. eigi Xb.

v5514. ganga (tha tilf. Ob1) tilf. Be; Ob1; i ganga tilf. Oa.

v5515. þenn mann tilf. Ta, b.

v5516. leiði hann Bf.

v5517. mgl. Na.

v5518. fyr Bb, c, d, e, f, g, i, k, l, m, n; Na; Oa, b1; Ta, b; Xa; 507. I Be er vita utradert føre fyr.

v5519. var Bc, d, e, g, i, k, m, n; Na; Ob1; Ta, b.

v5520. frå er: segir Bb; 507; resten av kapittelet mgl. Bg.

v5521. mgl. Bb, c, d, f; Ta, b.

v5522. mgl. Be; Oa, b1; Xa.

v5523. frå er or: oreiga Bb, c, d, f; frå þan: oræiga i fiartak Ob1; mann j feartack oreiga 507.

v5524. mgl. Bk.

v5525. engan Bn, l.

v5526. þæn tilf. Be.

v5527. gange Be; frå at: þann er gange Bf; Ob1.

v5528. han Bb, c, d, f, k, m, n; 507; hann tha Ob1; frå þa læiði hann: mgl. Bh; 6.

v5529. þa tilf. 507.

v5530. þa skall leiða Bh; 6.

v5531. þan man Oa.

v5532. bæiði Be; Oa; Ta.

v5533. mgl. Xb, c.

v5534. at ganga i fear tak fyrir han tilf. Bh, l; 6.

v5535. ok 6.

v5536. eigi Bb, c, d, e, f; Oa, b1; Ta, b.

v5537. fær Bb, c, d, e, f; Oa, b1; Ta, b; 507; vil Bh; 6.

v5538. þa tilf. 507.

v5539. læiði Be; Oa; Ta, b.

v5540. mgl. Bb, c, d, e, f, h, l; Ta, b; Xb, c; 6.

v5541. hann tilf. 507; siðan 6.

v5542. ok biði þar doms um morgonin eptír (mgl. Bn) Bl, n.

v5543. um morgonenn eftir tilf. 6.

v5544. frå en: ok rennara at blasa Bb, c, d; Ob1; 507; blase þa rænnare 6; frå oc kræfi: oc late gialdkerí blasa Bl.

v5545. mgl. Bb, c, d, f, i, k; Na; Ob1; Ta; 507; frå um: strax efter horns Bh; mgl. Bl, n; Xa; 6.

v5546. þann (mgl. Bn; 6) siðan tilf. Bl, n; 6.

v5547. mgl. Bb, c, d.

v5548. resten av kapittelet mgl. Bm.

v5549. hans tilf. Ob1.

v5550. løysa Bf; Ob1.

v5551. af Be; Oa; Ta, b.

v5552. eptir þui sem landzbokin sealf segir her um aðr tilf. Bl, resten av kapittelet mgl.

v5553. hínum 6; mgl. Bb, c, d, f, i, k; Na; Ob1; Xa; 507.

v5554. luka Be, n; Oa; Ta, b; Xa; frå er: mgl. Bl.

v5555. eptir þuí sem landz boken segír síolf her um aðr tilf. Bl, n, resten av kapittelet mgl.

v5556. þa skulld Bh; 6.

v5557. undan skuld theira æða settj fear tacke fir hann tilf. 507.

v5558. æigu Oa.

v5559. þa skulld tilf. Be; Oa; Ta, b.

v5560. a 6.

v5561. mgl. Ta, b.

v5562. frå ser: mgl. Xa.

v5563. mgl. Bb, c, d, e, f, i, k; Oa, b1; Xa, b, c; 507.

v5564. frå uinnu: mgl. Na.

v5565. frå en: mgl. Bh; 6; frå ser: mgl. Oa.

v5566. handa ok tilf. Bh.

v5567. mgl. Oa.

v5568. i tilf. Ta; Xa.

v5569. er Be; fari Bi, k.

v5570. sett til over linja med yngre hand Be; her begynner lakuna i Bk.

v5571. at utradert 6.

v5572. einhuærr Bf.

v5573. einhuer tilf. Bb, c, d, h; Ob1; 507; 6.

v5574. mgl. Bb, c, d, e, f, h, i, k; Na; Oa, b1; Ta; Xa; 507; 6.

v5575. mgl. Bk.

v5576. mgl. Be; Oa; Ta, b; Xa; 507.

v5577. þeir Ta, b.

v5578. mgl. 507.

v5579. i tilf. Bi; Xc; 6; fir tilf. Na.

v5580. skip Bb, c, d, e; Na; Xa; 507.

v5581. frå skip: skipbrote Oa; Ta, b; a skipbrotom Ob1.

v5582. i tilf. Bf; Ob1.

v5583. þæss tilf. Xa.

v5584. eins Bb, c, d; Na; 507.

v5585. er Bb, c, d; Ob1; 507; þegar Xa.

v5586. heimtar Tb.

v5587. mgl. Bi; Tb.

v5588. thæiræ Na; þann 6.

v5589. frå þæim: er hann Bk.

v5590. gefr Xa; lætr 507.

v5591. a Xa; frå efni: fong a Be; a Bf; frå þegar: mgl. Oa; Ta, b.

v5592. með 6.

v5593. Um þat mal er uitnað uerðr undir mann oc sua þo at eigi se vitnað Bb, c, d; Um oll þau (resten utradert) Bf; Um vittni þau er maðr er skylldr Bh; Huer skyllda er uitni at bera Bi; Huerer vitni skulu bera ok huersu s?kia skal b?iar manna mal Bk; Um oll þau mal er menn eiga sam at kæra Bm; Ef maðr vil æigi vítní bera Bn; Capitulus Xa; Um þau vitnj er maðr ero skuldugr at væra. Capitulus: 10 507; Huessu vitni þat skal bæra er han er æigi næmfndr til 6; inga kapitteloverskrift Na; kapittelet mgl. Be, g, l; Oa; Xb, c; Ta, b.

v5594. uerðr Bb, c, d, f; Na; Xa; 507; 6; resten av kapittelet mgl. Xa.

v5595. resten av kapittelet mgl. Bn.

v5596. resten av kapittelet mgl. Bm.

v5597. mgl. Bf.

v5598. etc. tilf. Bi, k, resten av kapittelet mgl.

v5599. huar Na.

v5600. mgl. 507.

v5601. oc 507.

v5602. til uera Bb, c, d; 507; thill Na; mgl. Bf.

v5603. kallaðr Bb, c, d, f; 507; kuaddr Bh; Na; Ob1; 6.

v5604. ok 6.

v5605. ok Bf; Ob1.

v5606. þa Bb, c, d, f; Ob1; en tilf. over linja med ei anna hand i margen Bh.

v5607. frå þa er: vere Bb, c, d, f; var Ob1; frå þa scal: heldir æn aðr, vere 507.

v5608. mgl. Bb, c, d; Ob1; 507.

v5609. mgl. 507.

v5610. mgl. Bb, c, d; 507.

v5611. var Bf; at 507.

v5612. uar Bb, c, d; Na; Ob1; 507.

v5613. mgl. Oa; utradert 6.

v5614. sinar 507.

v5615. mgl. Bf, h; Ob1.

v5616. mgl. Na; frå æftir: ok huat hann 6.

v5617. meti Bb, c, d, f; Na; Ob1; 507.

v5618. eða Bb, c, d, f, h; Ob1; 507; tilf. over linja med ei anna hand i margen Bh; frå logmaðr: mgl. 6.

v5619. huersu Bb, h; Ob1; 507; 6.

v5620. mgl. Bb, f; Na; Ob1; 507.

v5621. Huersu søkia skal bøar manna mal Bi; Um þa menn er æigi vilía líta konungs orskurðj Bn; Um utlæghðar moll Oa; Her segir (mgl. Tb) um oll ubota mal Ta, b; Ef maðr vil æigi hafa logmanz orskurð Xa; inga kapittelmarkering Bb, c, d, f, h, k; 6; inga kapitteloverskrift, men stor initial Bl, o; Na; kapittelet mgl. Bg. I Be står kapittelet etter kapittel 13 med overskrift Um utlægðar. Her begynner fragmenta Bo.

v5622. mgl. Bf; Ob1.

v5623. onnur tilf. Bo; 507. Her ender fragmenta 6.

v5624. mgl. Bb, c, d, f, h; Na; Oa, b1; Ta, b; Xa; 507.

v5625. mgl. Xb; frå um: mgl. Be.

v5626. mgl. Xa; frå oc: mgl. Bl, o.

v5627. þau tilf. Bn; Ob1; Xa.

v5628. større eða smærre Be; Oa; Ta, b.

v5629. en Xa.

v5630. eða Xa.

v5631. frå oc: a Bb, c, d, f, h; Ob1; 507; lytr Xa; Ta, b.

v5632. mgl. Xb, c.

v5633. a mott Ta, b.

v5634. er Be, k; Xa.

v5635. verðr Bn, l; Xa.

v5636. orskurð Bb, c, d; Ob1.

v5637. ok Be.

v5638. laga Bf; Oa, b1.

v5639. orskurð Bo; Ta; 507; frå uil: uilldi halda logmannz orskurð. þa Bl; orskurði.

v5640. gialldkyri, horn tilf. over linja med ei anna hand i margen Bh.

v5641. proue Bb, c, d, f, h; Ob1; 507; tini Be; Oa; Ta, b; ryði Bk, m, n, o; Na; Xa, b, c; heyri Bi; røyn Bl.

v5642. huar Bl; Oa; huaratueggia Bo.

v5643. theirra ther sin j millum tilf. Ob1.

v5644. mgl. Be; Ta, b.

v5645. mala Bc, d.

v5646. en Ob1.

v5647. prouaðum Bb, c, d, f, h; Ob1; 507; hugðum Xb; ræindom Oa.

v5648. mala efnum Bn; mall æfnum Tb; frå oc: mgl. Bl.

v5649. mgl. Bb, c, d, e, f, h, i, k, n, o; Na; Oa, b1; Ta, b; Xa, b, c; 507.

v5650. læiða Oa.

v5651. mgl. Bb, c, d; 507.

v5652. frå a: mgl. Bf; Ob1.

v5653. logmaðr Bl; logbod Oa.

v5654. skyria Be, a retta til r med yngre hand.

v5655. mgl. Bl.

v5656. bæðe (ok tilf. Be) tilf. Bb, c, d, e, k, e, i, l, m, n; Na; Oa; Ta, b; Xa; 507.

v5657. tilf. over linja Be.

v5658. annara Xa.

v5659. mgl. Bb, c, d, e, f, i, k, o; Oa; Ta, b; Xa; 507.

v5660. þa tilf. Bl, n.

v5661. hallda Bl.

v5662. mgl. Oa.

v5663. setiazt Bm.

v5664. mgl. Be, m; Xa, b.

v5665. frå þat: þeir settast (þa tilf. Xa) æi Bl, m, n; Xa.

v5666. frå en: elligar Bo.

v5667. fyrir sat Tb.

v5668. lengr Bb, c, d; Ta, b; 507.

v5669. mgl. Bi, m, n; Xb, c; frå vittrir: rettir (fram tilf. Be) Be; Oa; Ta, b; Xa; þeir sem uittrir ero Bo.

v5670. Ner til motz skall blasa (Cap: 11 tilf. 507) Bb, c, d, e; 507; inga kapitteloverskrift, men stor initial Bf; Um mot gaungu ok hvorso sið taksetia skal ok husfasta Bh; Huerir skylldir eru til mozt at coma Bi, k; Huerssu lenge skal taksetia cap. Bm; Hverír men ganga skolu til motz Bn; Um moz gangu ok taksætning Oa; her segir um mott Ta, b; Um þat ner til motz ma blasa Xa; inga kapitteloverskrift men stor initial Bl, o; Na; kapittelet mgl. Bg.

v5671. mgl. Be, f, h, k, l; Na; Oa, b1; Ta, b; frå ENgi: eigi Bb, c, d, m, n; Xa; 507.

v5672. netr Bb, c, d, e, f, h, i, k, l, m, n, o; Na; Oa, b1; Ta, b; Xa, b, c; 507; uleseleg Bo.

v5673. uerði Bb, c, d, e, f, h, l; Ob1; verj 507.

v5674. kome Be; fer Bh, n; Na; Xb, c.

v5675. en tilf. Bl, n.

v5676. huer tilf. 507.

v5677. Oc Bb, c, d, f, i, k; 507.

v5678. mgl. Bb; Oa; 507.

v5679. till bear tilf. Be, h, i, k, m, o; Oa; Ta, b; Xa; af bæ þa tilf. Bn; i bø tilf. Bl; þa tilf. Ob1; at bø varum þa tilf. 507.

v5680. bøte Oa; Ta, b.

v5681. engara tilf. Bb, c, d, f; 507; allra tilf. Bn.

v5682. engara Bh.

v5683. menn Bb, c, d; 507; æi aðrir Bo.

v5684. menn tilf. Bf, h; aðrir tilf. Bi, l, m.

v5685. skyldugir Bb, c, d, f, o; Na; 507; frå ero: er ænghi skyldr Be; Oa, Tb; er engi skyldugar Ta.

v5686. koma Bi, k; frå at: till at koma Oa; til at ganga Ta, b; mgl. Bo; frå annara: engra mota ero men skyldugir at fara annara Ob1.

v5687. aðrer en Bh; en Bl.

v5688. viðr konung tilf. Ob1.

v5689. huer Bb, c, d, e, f, h, l; Oa, b1; 507; mgl. Ta, b.

v5690. kemr (till tilf. Oa) Bn; Oa; gengr Bf; Ob1; Ta, b.

v5691. frå þegar: er heyrir hann horn Bh.

v5692. bufastir æða tilf. 507; menn tilf. Bm; Ob1; Ta, b.

v5693. mgl. Bk, l.

v5694. mgl. Bb, c, d, f, h, o; Ob1; 507.

v5695. leigu Bb, c, d, h, k; Xb, c; 507.

v5696. eiga eða leiga tilf. Bl.

v5697. frå .xii.: um xíí manaðe Bo.

v5698. leigu tilf. Bk, l.

v5699. garð tilf. Bb, c, d, f; Ob1; 507.

v5700. frå allan: alla eða halfa Bh; Xa.

v5701. frå æigha: læigha garða eða æigha sialfer (frå æigha: frialslegga eigu Ta). oc þo (mgl. Ta) at halfan æigi (læigi Tb) eða fiorðong (eða leigi tilf. Ta) Be; Oa; Ta, b.

v5702. af garðe tilf. Bo.

v5703. mgl. Na.

v5704. byggir Bb, c, d, e, f, h, n; Oa, b1; Ta, b; 507.

v5705. engi Be, o; Oa; Tb; Xa.

v5706. mgl. Bb, c, d, e, f, g, k, n, o; 507.

v5707. frå rinkt: ringir Bl, m, n; Xa.

v5708. aptan Bg; Xa.

v5709. frå aftans: aptan song Bl; frå rinkt: ringdr er æftan songr Be; Oa, b1; Ta, b.

v5710. aðr Xb, c.

v5711. bunr Ob1.

v5712. en Oa; Ta, b; 507.

v5713. mgl. Xa.

v5714. at Oa.

v5715. maðr Ob1.

v5716. nogha tilf. Bo; Xb.

v5717. mgl. Bo.

v5718. þat tilf. Bh.

v5719. mgl. Oa; Ta, b.

v5720. við Oa; Ta, b.

v5721. frå hann: maðr hauí uítní tíl at færa tak ok stunð. þau sem þat berí Bn; en maðr hafe uitni till. at føra megi tak fyrir stundar saker Bl.

v5722. ef Bl.

v5723. førde Oa.

v5724. skiotazt tilf. Bi, k, o; 507; 15; mest tilf. Be; Oa; Ta, b.

v5725. en Xa.

v5726. gialkyra Xb, c.

v5727. mistryggir Bf; mistruir Oa, b1; Ta, b.

v5728. hann tilf. Be, f, l, n, o; Ob1; Xa.

v5729. mgl. Na.

v5730. sumar Be; Oa; Ta, b.

v5731. frå sumars: sumar Bb, c, d, l, m, n, o; Ob1; Xb, c; 507; frå um: a sumardeigi Bf.

v5732. take Be; Oa; Ta, b; takf?llum Bk; takforzllo Bm; takforlom Ob1.

v5733. mgl. Na.

v5734. uetri Bg; vetrum Bn. Frå eigi scal taksætia: i Bg står stykket i slutten av kapittel 25, se nedanfor.

v5735. I 15 står kapittel 18 her. Bb, c, d, f, h; Na; 507 har følgjande kapittel. Andre har berre overskrifta. I Be, n; Ta, b; Xa finst kapittelet i ei liste av kapitteloverskrifter som står etter kapittel 16, og overskrifta finst i kapittel 23 i Farmannslova, i Oa er ho i slutten av kapittel 20, og i Bi i slutten av bolken.

Kapitteloverskrifter: Ef .ij. menn eigu einn grip saman (xi. tilf. Bc) Bb, c, d; Alla þa gripu er menn æigu saman Be; Um grípu ef menn eíga Bf; Um gripi þa er menn eigu saman ok eigi fer skipti Bh; Huersu skípta skal grípum er menn eígu saman Bn; Ef tho menð eigu grip samann: Cap. 12. 507.

Alla þa gripi (garði Na) er menn eiga (resten av kapittelet mgl. Oa) saman. (Sem fyr segír tilf. Bb, resten av kapittelet mgl.; etc. tilf. Be, resten av kapittelet mgl.; resten av kapittelet mgl. Bn) huart sem þat er akr eða engiar (eng Bh; engi 507). hus eða aðrir lutir (frå aðrir: aðra luti Bc, d; gripi Be; garð æða aðra luthæ 507) þa (þeir Bh) er skipti þær a komit (frå þær: ma a koma, og sua sem fyr segir i kaupabolkinum i lanðzbokinni i .xvííj. kapitula tilf. Bc, d, resten av kapittelet mgl.). þa scal sa skipti raða er skifta uill eptir þui sem skil (sægir Be, h; 507) i oðals skiptum (skipti Bh; frå skil: almenn laug skirir 507). en þar sem íí (menn tilf. Be, h; 507) eða flæiri (frå eða: mgl. 507) eigu eín (aðra 507) grip (saman tilf. Be, h, 507). þænn er eigi fær skiptí a komet sva (frå þan: þa er ey ma skifta á komma oc 507) at eigi værði skaðe at (af Be). eða þæn er annar uill gagn af hafa (frå uil: hafuei gagn af 507) en annar urøkir (af røkir Be, h; 507) eða ma eigi eiga. bioðe þæim fyrst er til i (mgl. Be, h; 507) motz eigu uið han. Nu uilia þeir eigi kaupa. þa frå eigi: mgl. 507) luti (skullu þeir lutta Bh) huer løysa (kaupa Be, h; som køypu 507) skal. oc løysi (løysir Be) sa sem lytr eptir þui sem skynsamer menn meta eða seli huerium er hann (mgl. Be, h) vill. oc luki þæim (hinnom 507) sin luta værðz. (Nu tilf. 507) uilia þeir (hinir 507) eigi uið taka hafe (þa hafue hann at lani oc tilf. 507) at usækio. þar til er hinir hæimta oc abyrgizt (met handuonum sinom tilf. 507) sem sitt fe. (en tilf. Be, 507) engi scal annars selia frammar en i lagum er mælt. Nu (En æf 507) eigu menn skip saman þat er huargi eigu (hæuir Be, h, 507) kost (til tilf. Be, h, 507) at kaupa. oc eigi uilia aðrer (menn tilf. Be, h, 507) kaupa hallde sa til gangs (gagns Bh) er uill. oc græiði (luki Bh, 507) þæim sem til motz eigu uið hann sin luta skiplæigu (er till motz eigu tilf. 507) oc take (fyrst tilf. 507) af þat til sin (frå til: mgl. Be, 507; fyrst Bh) sem han þurfti (þarf Bh, 507) til kostnaðar (at hafa tilf. Be, 507) af (a Be, 507) hans luta.

v5736. Um huers .x. marka kaup skal gera bref fyrir Bh; Um skilorð oc um brøfa (brefs Bk; 15) gierðir Bi, k; 15 (der kapittelet står etter kapittel 18); Um skílorð j kuenna gíptíngum Bn; Capitulus Xa; kapittelet mgl. Bg, l, m, o; Xb. I Bb, c, d, f, h; Ob1; Na; 507 står kapittelet etter kapittel 8, se ovanfor. I Bh og 507 står det som sjølvstendig kapittel; i Bh finst overskrifta Um huers .x. marka kaup skal gera bref fyrir, og i 507 Um skilorð fir kaupum. Capitulus: 6. I Bb, c, d, f; Ob1; Na er stykket ein del av kapittel 8 og har inga kapittelmarkering. I Be, n; Oa; Xa står kapittelet etter kapittel 18.

v5737. En Ta, b; Xa.

v5738. skilyrði Ob1.

v5739. resten av kapittelet mgl. Oa; Ta, b.

v5740. resten av kapittelet mgl. Xc.

v5741. etc. tilf. Be, f; Xa, resten av kapittelet mgl.

v5742. jarðar 507.

v5743. Sem fyr segír tilf. Bb, resten av kapittelet mgl.

v5744. sua um Bh.

v5745. her sluttar spalte a av fragmenta 15.

v5746. mal Bk.

v5747. eða Bf, i, k; Ob1; 507.

v5748. etc. tilf. Bi, k, resten av kapittelet mgl.

v5749. huartueggia Bd; Na; Ob1; 507.

v5750. þeirra tilf. Bh; theira lata tilf. 507.

v5751. skildaga Bd; Na; Ob1; 507.

v5752. mgl. Bf.

v5753. mgl. 507.

v5754. vittni þau Bh.

v5755. i hia Na.

v5756. hafe Bd, f, h; Na; 507.

v5757. mannzins 507.

v5758. mgl. Bd.

v5759. frå eða gialkyra: gialkyrj æða nockora aðra 507.

v5760. þeim er hia varo, oc vissj 507.

v5761. bøar manna Bf; skilrikra manna Bh; frå nokora: eða bøar manna Bd; Ob1.

v5762. mgl. Na.

v5763. fæst Bd, h; 507.

v5764. bere Bh; 507.

v5765. þa tilf. Bd, f.

v5766. um kaup 507.

v5767. þæir Bf; frå ef ekki: mgl. Na.

v5768. vitni 507.

v5769. mgl. Bf.

v5770. kømir Na.

v5771. eða syslu manne tilf. Ob1.

v5772. domarum Bf.

v5773. R.B.H.K. Saman leðe er oc samtóckta, æf tueggia hion, kemmer saman at Guðs logum, frenðor theira oc arfuingiar hina nanasta theira raða oc samtócka: oc æf their gefnir oðrom jmissum giofum huat theirj ber, þa skal saa stanða er their gera ser j mellom efter som bref theira vattar tilf. 507.

v5774. Um lan er manni er let Bb, c, d; Um lans abyrgíng Bf; Um þat huerso maðr skal lan abyrgiast ok koma Bh; Huersu fara skal um lan Bi, k; 15; Um abyrgð lans Bn; Huorsu laan skal abyrgiast. Cap: 13 507; capitulus Xa; inga kapitteloverskrift, men stor initial Na; kapittelet mgl. Bg, l, m, o; Xb. I Bk; 15 står dette kapittelet etter kapittel 16.

v5775. han Oa.

v5776. resten av kapittelet mgl. Oa.

v5777. etc. tilf. Be; Ta, b; Xa, c, resten av kapittelet mgl. (i Xa står overskriften før kapittel 17).

v5778. hefir Bb, c, d, h, i; let uar Bf; tækr 15; resten av kapittelet mgl. Bn.

v5779. komi Na.

v5780. frå eða: mgl. 507.

v5781. etc. tilf. Bi, k, resten av kapittelet mgl.; som .vj. skynsamir menð meta tilf. over linja med ei anna hand i margen Bh.

v5782. etc. tilf. 15, resten av kapittelet mgl.

v5783. mgl. Bc, d, f, h; Na.

v5784. skal (hann tilf. Na; 507) søkia (þat tilf. 507) Bb, c, d, f, h; Na; 507.

v5785. æn lænt Na.

v5786. ma Bh.

v5787. mgl. Bf.

v5788. frå lif: sialfan sik Bb, c, d; frå nema: mgl. 507.

v5789. Sem fyr segir tilf. Bb, resten av kapittelet mgl.

v5790. Oc sua alt þat er dom dømr manne. Sua oc æf logmaðr seigir manne fe á hender manne meth loglegom laga orðskurðt at gialda oðrom manne, þat er vita fæ tilf. 507.

v5791. uar Bf.

v5792. aðr tilf. 507.

v5793. misfers Na.

v5794. mgl. 507.

v5795. sa 507.

v5796. a 507.

v5797. mgl. Na.

v5798. manz tilf. Bc, d, f, h; 507.

v5799. Ef maðr leggr manni eit huert ueð fyrir einn huern grip Bc, d; Ef maðr læggr uæð Bf; Ef maðr legr auðrum veð hverso með skal fara Bh; Her segir um ueð huersu fara skal capitulus Bi; Um veð ok ner ut skal læysa ok eindaga Bn; inga kapitteloverskrift, men stor initial Bi, k; inga kapittelmarkering Bb; Na; capitulus Xa; kapittelet mgl. Bg, l, m, o; Xb; 507.

v5800. mgl. Be, h, i, k, n.

v5801. manne tilf. Bc, d, f; Xc

v5802. resten av kapittelet mgl. Oa.

v5803. etc. tilf. Be; Ta, b; Xa, resten av kapittelet mgl.

v5804. resten av kapittelet mgl. Bn.

v5805. grip Bc, d, f.

v5806. Sua (tilf. Bc, d) sem fyr segir (i kaupabolkinum i landz bokinni i .xx. kapitola tilf. Bc, d) tilf. Bb, c, d, resten av kapittelet mgl.

v5807. etc. tilf. Bi, k, resten av kapittelet mgl.

v5808. mgl. Na.

v5809. mgl. Bf, h.

v5810. løyst Bf.

v5811. veð tilf. Bh.

v5812. eigi Bf; Na.

v5813. mgl. Bf.

v5814. raðe ok tilf. Bh.

v5815. at tilf. Bf.

v5816. mgl. Bf; Na.

v5817. sua Na.

v5818. uiðr Bf; Na.

v5819. einolage Bf.

v5820. frå æindægi: eindagat ner ut skal leysa. þa Bh.

v5821. aptr tilf. Bf; utt tilf. Bh.

v5822. skilit Bf, h; skyllt Na.

v5823. En Bf, h.

v5824. mgl. Na.

v5825. i tilf. Bf; Na.

v5826. mgl. Bf, h.

v5827. maðr Bf.

v5828. i tilf. Na.

v5829. mgl. Bh.

v5830. mals Na.

v5831. mgl. Bf.

v5832. ut at Na.

v5833. talldar Bh; Na; frå i: aðr ero talldar i logum Bf.

v5834. maðr Bh.

v5835. eða Bf; ælligr Na.

v5836. er Na.

v5837. mgl. Bf, h.

v5838. sellr Bh, retta til leggr med yngre hand.

v5839. mgl. Bh.

v5840. veð tilf. Bh.

v5841. mgl. Bh.

v5842. Um laan oll Bf; Hvat fullretis skaði er ok ef maðr tekr aptr lan Bh; Um lan oc skaða bøtr Bi; Um lan grípí ok afang eíganda Bn; inga kapitteloverskrift, men stor initial Bk; Na; inga kapitteloverskrift Bd, c; inga kapittelmarkering Bb; heile kapittelet mgl. i Ta, b men i staden står: Nu ler maðr aðrum grip sin etc. Ef maðr tekar grip mannz etc.; heile kapittelet mgl. i Xa men i staden står: Capitulus. Ef maðr tækr grip mannz uleðan. etc. Capitulus. Alla þa gripi er menn æiga. etc. Xa; kapittelet mgl. Bg, l, m, o; Xb.

v5843. resten av kapittelet mgl. Xc; frå manne: adrum grip sin Oa, resten av kapittelet mgl.

v5844. Sua sem fyr segir i .vij. kapitola ok .xx. tilf. Bc, d, resten av kapittelet mgl.; frå roS: skipp sitt etc. (frå sitt mgl. Bn), resten av kapittelet mgl. Be, n.

v5845. etc. tilf. Bi, resten av kapittelet mgl.

v5846. etc. tilf. Bk, resten av kapittelet mgl.

v5847. tilf. over linja med finare penn, usikkert om det er med same hand.

v5848. aurum Bf.

v5849. En Bf, h; Na.

v5850. frå han: mgl. Bh.

v5851. frå þæim: mgl. Bh; frå .ij.: mgl. Bf; Na.

v5852. En tilf. Na.

v5853. þa Na.

v5854. oc Na.

v5855. mgl. Bh.

v5856. mgl. Bh.

v5857. þæim er atte tilf. Bh.

v5858. mgl. Bf; Na.

v5859. meti Na.

v5860. fiarskaða tilf. Bf; oc ofundar bot ofan a tilf. med ei anna hand i margen Bh.

v5861. uattar Bf; vitni Bh; Na.

v5862. silffrs tilf. Na.

v5863. er tilf. Bf, h; er tho tilf. Na.

v5864. laga tilf. Bf, h; Na.

v5865. uar Bf.

v5866. gor Na.

v5867. er Na.

v5868. með tilf. Bh.

v5869. en ef eiðar fallazt giallde sligt sem aðr er tals (frå er: var thallt Na; var mællt tilf. Bh) tilf. Bf, h; Na.

v5870. Um aroðr oc hafrøk Bi; Um vagrek Bk; Um þa menn er roa a menn nauðsynía laust Bn; Capitulus Xa; inga kapittelmarkering Bb, c, d, f, h; inga kapitteloverskrift, men stor initial Na; kapittelet mgl. Bg, l, m, o; Xa, b; 507.

v5871. mgl. Na.

v5872. a aðra etc. tilf. Xa, resten av kapittelet mgl.

v5873. oc Be.

v5874. resten av kapittelet mgl. Bn; Oa.

v5875. Sem fyr segir (i .vij. kapitula ok. xx. tilf. Bc, d) tilf. Bb, c, d, resten av kapittelet mgl.; etc. tilf. Be; Ta, b; Xc, resten av kapittelet mgl.

v5876. etc. tilf. Bi, resten av kapittelet mgl.

v5877. etc. tilf. Bk, resten av kapittelet mgl.

v5878. rekr Bf.

v5879. þa Bf; frå almenninga: almenninge þa Na.

v5880. frå giallde: mgl. Bh.

v5881. mgl. Bf.

v5882. at hafa tilf. Bf.

v5883. acker Na.

v5884. en tilf. Bf.

v5885. þa tilf. Bf; Na.

v5886. einsaman tilf. Bf.

v5887. Um uinnu menn i heraðe Bb, c, d; Um vinnu menn Be; Huat þeir skulu æiga er menn sigla Bf; Hvorso mikit fe maðr skal eiga i kaupferð aðr en hann fare Bh; Huersu micit þeir skulu eiga er røtt er at i caupferðir fari Bi; Huersu mikit þeir skulu eiga er i kaupferðum eru Bk; Hvar með mínstu fe er lofat at sígla Bn; Um vinu menn j heraðe. oc huat á bryggium æða á batum er laufuat at køpa. Capitulus: 14 507; inga kapitteloverskrift, men stor initial Na; kapittelet mgl. Bg, l, m, o; Xb.

v5888. En Bi.

v5889. orko Ob1.

v5890. resten av kapittelet mgl. Oa; Xc.

v5891. etc. tilf. Ta, resten av kapittelet mgl.; kan æigi at fa etc. tilf. Tb, resten av kapittelet mgl.

v5892. ero miok (mgl. Bf; Ob1) torfengner Bb, c, d, e, f, h, i, k, n; Na; Ob1; 507; resten av kapittelet mgl. Bn.

v5893. etc. tilf. Bk, resten av kapittelet mgl.

v5894. i heraðe Bb, c, d, e; 507; Sem fyr segir (i i ..iij. kapitola ok .xx. tilf. Bc, d) tilf. Bb, c, d, resten av kapittelet mgl.

v5895. oc nu etc. tilf. Bi, resten av kapittelet mgl.

v5896. mgl. Ob1.

v5897. nokorir menn Bf; Ob1.

v5898. sa tilf. Bh.

v5899. frå kaup: kaufferð Na.

v5900. með minna fe Bf; Ob1.

v5901. silffrs Na; mgl. Bf, h; Ob1.

v5902. þat Bf.

v5903. fe boð Na.

v5904. mgl. Na.

v5905. huart sem han vill Na; same avsnitt er tilf. i Bh.

v5906. mgl. Na; frå fare: hafe þat huærr Bf; Ob1.

v5907. ler Bh; Ob1.

v5908. hann uill Bf; Ob1.

v5909. mgl. Bf, h; Na; Ob1.

v5910. frå fær torfenglega: etc. Xa; i tillegg tilf. Xa kapittelmarkering her med overskrifta Capitulus.

v5911. mgl. Ob1.

v5912. sagðe Bf; lagdi Ob1.

v5913. frå oc aller uilia: etc. Be; 507.

v5914. en tilf. Ob1; etc. tilf. Xa; her begynner nytt kapittel med overskrifta Um uerk menn Ta, b.

v5915. mgl. Oa; Ta, b.

v5916. ar Bb, c, d, f, h; Ob1; 507.

v5917. grun Be; Na; grunat 507.

v5918. frå er: grunar Oa; Ta, b.

v5919. maðr Bb, c, d; 507.

v5920. eða Xa.

v5921. maðr Bb, c, d; 507; frå oc: mgl. Be; Oa; Ta, b.

v5922. theirj tilf. 507.

v5923. mgl. Be; Oa; Ta, b; til Bf; her tilf. Xa.

v5924. missi Bb, c, d, f; Na; missir 507.

v5925. firir tilf. Bf; Ob1.

v5926. oc Bb, c, d, e, h; Na; Oa, b1; Ta, b; Xa; 507.

v5927. skolu Bb, c, d, f, h; 507; skulu vera Ob1.

v5928. sak Be; Na; Oa, b1; Ta, b; Xa; 507.

v5929. manne Be; frå syslu: konungs syslu manne Na; Xa; frå fyrir: uið konongs umboðs menn Bb, c, d, f, h; Ob1; uiðr syslu man Ta, b; viðt konongs umboðis maðr 507.

v5930. ef Bb, c, d.

v5931. byriar Be; Oa; Ta, b.

v5932. mgl. Bf, Ob1.

v5933. frå hin: mgl. Be; Oa; Ta, b.

v5934. tuæim sinnum Bb, c, d, f, h; 507; .ii. monnum; tueim Ta, b.

v5935. samu Be, Oa; hina samu Xa.

v5936. frå æina: eitt mal Ob1.

v5937. Huar sælia skal laxsa oc aðra fiska Be; Um fiska solu i kaupstoðum Bf; Hvat fiskum eigi skal i hussum kaupa Bh; Huat (þat Bm) a bryggíum eða batum ma (skal Bm) caupa. oc huat eigi ma caupa (frå oc: mgl. Bm) Bi, m; Um físka kaup ok mangara Bn; Um konungs kaup Oa; um fiska kaup Ta, b; Huer sælia skal grøn{a} fisk{a} Xa; inga kapitteloverskrift, men stor initial Bk, l, o; Na; inga kapittelmarkering Bb, c, d; kapittelet mgl. Bg.

v5938. alla Bl; tilf. Bf.

v5939. alla Ob1; mgl. Bb, c, d; 507.

v5940. grøna Be; Oa; mgl. Bo.

v5941. suo tilf. Bi; Oa; Ta.

v5942. allt tilf. Bb, c, d, f, h; Ob1; 507.

v5943. af Bb, c, d, f; 507.

v5944. af Bb, c, d, f; 507; mgl. Bi, l, o; Xa.

v5945. mgl. Bl, n.

v5946. ok Bk, o.

v5947. bera Bl, n; frå eigi: ængi flyti Oa, b1; Ta, b.

v5948. upp tilf. Bf; Ob1.

v5949. Her begynner spalte b av fragmenta 15.

v5950. buðir Be, h, l, n; Oa; Ta, b; 507; hus Bo; mgl. Ob1.

v5951. sligs Bf.

v5952. eða væitir Oa.

v5953. þat tilf. Ta, b; Xa; that gialdi øyri silfurs tilf. Ob1.

v5954. at 15.

v5955. hinn Bf; Ta, b; Ob1.

v5956. mgl. Oa.

v5957. silfrs tilf. Be; Oa.

v5958. mgl. Bh, n; frå giallde: mgl. Ob1; konunge skrive to gonger, den andre er lett skrapa Be.

v5959. føre Be, f, h, i, l, m, o; Na; Xb, c.

v5960. frå or: brott oc Bl; mgl. 507.

v5961. upp Bo; tilf. med ei anna hand i margen Bh; aftr Xa.

v5962. Um taks efling til stefno .xiiij. (.xii. Bc) Bb, c, d; Um stæfnu tak Be; Ef maðr løypr or herade með fe bonda oc verðr taksættr Bf; Huerr maðr ma fa auðrum sokn sina ok vorn Bh; Huer sekt er ef maðr er aflaga taksøttr Bi; Huat uið liggr ef maðr er aflaga taksettr Bk; Um taksettningar Bm; Her greínír um taksetníngar ok um tak ferslur. capitulum Bn; Ef maðr er taksættr till laga orskurðar Bo; Um brautar tak Oa; Um taksettingh til stefnu Ta, b; Huar maðr a male at suara Xa; Ef maðr verðr aflagha taksættr. capitulus 15; Um rættan oc rangan tacksetning. Capitulus: 15 507; inga kapittelmarkering Bl; inga kapitteloverskrift, men stor initial Na; inga kapitteloverskrift, uutfylt plass for initial Bo; kapittelet mgl. Bg.

v5963. en tilf. Bo; Oa; Ta, b; 507.

v5964. stefno oc (eða Xa; til tilf. Be; Oa; Ta, b) tilf. Bb, c, d, e, f, h, i, k, l, m, n, o; Na; Oa, b1; Ta, b; Xa; 15, 507.

v5965. um Bl; mgl. Bo.

v5966. huart Be, l, m; Oa, b1; Ta, b.

v5967. mal Be, f, h, n; Oa, b1; Ta, b; 507.

v5968. mgl. 507.

v5969. huært Bf; mgl. Bo; Ob1.

v5970. þui tilf. Bb, c, d, f, h; Ob1; 507.

v5971. mgl. Bb, c, d, f; Ob1; 507.

v5972. mgl. Na.

v5973. er tilf. Be; i tilf. Oa.

v5974. a Be; þar Bo; mgl. Na.

v5975. j N: kaupstadt tilf. 507.

v5976. andsuara Ta.

v5977. annan 15.

v5978. frå i: eigi Be; Oa; Ta, b; aðrum staðum Xa.

v5979. mgl. Oa.

v5980. heima tilf. Bm, n; j oðrum stað at suara eða tilf. Bo.

v5981. þui male tilf. Be, h, l, n; Oa, b1; Ta, b; Xa; er þui male a tilf. Bm.

v5982. honom tilf. Oa.

v5983. taka oc Bl; frå bu: bua hanz vorðzlu take Xb.

v5984. frå fyrir: mgl. Bb, c, d, e, f, h, i, k, l, m, n; Na; Oa; Ta, b; Xa; 15; frå taki: mgl. Bb, c; 507; frå oc: mgl. Bo.

v5985. mgl. Bm.

v5986. eftir Ob1.

v5987. mgl. 15.

v5988. rettum tilf. Bl, m, n; her sluttar spalte b av fragmenta 15.

v5989. mgl. Ta, b; frå oðrum: søkia Oa.

v5990. er Be.

v5991. mgl. Be; Oa; Ta, b.

v5992. með Bb, c, d; 507.

v5993. umbuð 507.

v5994. teikn over a som sannsynlegvis tyder at skrivaren har retta a til æ.

v5995. mgl. 507.

v5996. frå scal: søke sua Be; Oa; Ta, b.

v5997. sialfs sins Be, f, o; Oa, b1; Tb.

v5998. her begynner Bk att.

v5999. maðr tilf. Bo; Ta.

v6000. Enn Bk, l.

v6001. løypr maðr Bf; Ob1.

v6002. við Bb, c, d; Na.

v6003. manna Bo; Na; frå með: mgl. Xa.

v6004. manns Bi.

v6005. ok Bk, l; Ob1.

v6006. maðr Bi, k, o; bonden Xb; mgl. 507.

v6007. mgl. Bh.

v6008. honum tilf. Bi, k, o; 507.

v6009. fe tilf. Be; Oa, b1; Ta, b.

v6010. oc Bf; en Ob1.

v6011. han Be, m, o; Tb; frå þa: en ef hin felazt Bl.

v6012. ei Bi; mgl. Be, l, n; Oa; Ta, b.

v6013. er tilf. Oa

v6014. hann Bi, k; hín Bo.

v6015. bø Be, l, n; Oa, b1; Tb.

v6016. mgl. Bo.

v6017. æi Bl, n; frå oc: sua at (hann tilf. Ob1) huergi ma (hann tilf. Ob1) Bf; Ob1.

v6018. finna Bh, l.

v6019. mgl. Oa.

v6020. sem tilf. Bb, c, d, o; Na; Xa; 507; er Ta.

v6021. bondin Bn.

v6022. mgl. Bb,c, d, e, f, h, i, k, l, m, n, o; Na; Oa, b1; Ta, b; Xa; 507.

v6023. han Be, f, l, m, n; Oa, b1; Ta, b.

v6024. mgl. Bh.

v6025. byðr Xa.

v6026. bondin Bn; mgl. Oa.

v6027. monnum Be, Oa; mgl. Bf; Ob1.

v6028. frå um: skulld Bk.

v6029. frå sokn mgl. Xa.

v6030. með vatta .ij. (at sækia tilf. Be) tilf. Bb, c, d, e, i, k, l, m, n; Na; Oa, b1; með uattom .ij. tilf. Bf; Ta, b; Xa.

v6031. segi Xb.

v6032. sa Bi, o; þa Bk; mgl. Bh, m.

v6033. mgl. Bb, c, d; Ob1; 507; frå hann: mgl. Bn.

v6034. han Bl, o; Na.

v6035. hin Ob1.

v6036. til Bi; frå skilldi: uære sialfr við (i hia Bf, h, o; Ob1) Bb, c, d, f, h, o; Ob1; 507; eigi sialfr Bl; frå oc søke: at søkia (frå at: søke Bm, n; at søke Ta, b) sem (hann tilf. Bm; Oa; Ta, b) ætte sialfr oc hin skildi (mundi Xa; skuldi Ta; søkia tilf. Oa) ef (en Bn) han være sialfr i (mgl. Bn) hia Be, m, n; Oa; Ta, b.

v6037. maðr Xb; frå kaupangrs: kaup maðr Ta, b.

v6038. aðrum Xa.

v6039. manne Be, i, k; Oa; Ta, b.

v6040. engi Bb, c, d; 507; frå oc: ne Bf; Ob1.

v6041. manna Bb, c, d, h; 507; maðr Xb.

v6042. gera tilf. Bc.

v6043. kaupstaðar Ta, b.

v6044. fe tilf. Bn.

v6045. frå scal: skulu huarer Be; Ta, b.

v6046. en Be, h, i, m, Ta, b; Xa.

v6047. æigi Tb.

v6048. anna Be; annars Ob1.

v6049. frå sit: mgl. Bl.

v6050. her begynner spalte a av fragmenta 15; øvste delen av linja er skoren bort.

v6051. eða Be; Oa; Ta, b.

v6052. frå oc: eða Oa, b1; Ta, b; Xa; frå stefnu: mgl. Bm.

v6053. frå stæfnu: logmans ok til laga orskurðar Bl, n.

v6054. mgl. Bn.

v6055. æiðr Oa; resten av kapittelet mgl. Bm.

v6056. etc. tilf. Bl, n, resten av kapittelet mgl.

v6057. tuegilðar Ta.

v6058. hinum Oa; hanum Ob1.

v6059. mgl. Be, f; Oa, b1; Ta, b.

v6060. hann Bb, c, d, e, o; Na; Oa; b1; Ta, b; 507; 15; frå er: en hann Xa.

v6061. æfdi Oa; yldi Ob1; flutti Xb.

v6062. ok Bo; 507.

v6063. hin Oa.

v6064. mgl. Bd, e, f, h; Na; Ta, b; Xa.

v6065. með tilf. Bo.

v6066. frå fyrir: eins eiði Bb, c; 507; Oa, b1.

v6067. sit tilf. Xa

v6068. hugðizt Bb, c, d, e, f, h, o; Na; Oa, b1; Ta, b; Xa; 507.

v6069. retto Bb, e, h, o; Ta, b; Xa; 507; 15.

v6070. oc retto tilf. Bf; Ob1.

v6071. frå male: sækia þat mal Bf; Ob1; frå eftir: ret mall søkia Oa.

v6072. Ef maðr estir mann taks Bb, c, d; Um taksætning Be; Huersu tak skal føra Bf; Um takføring Bg; Hvorso tak skal føra at logum Bh; Her segir um taksætningar ok takfærslur. capitul Bi; Hvært tak skal føra lata Bm; Ef maðr taksetr ranglíga Bn; At maðr skal seigia huart tak skal føra Bo; En um tak fall Oa, Hosso maðr skal taksetta til fiar sins Ta; Um tak Tb; Huat við liggr en æi fører tak Xa; Um tacksetníngar oc tackfórslo. (Capitulus: 16 tilf. 507) 15; 507; inga kapitteloverskrift, men stor initial Bk, l, o; Na.

v6073. Ef maðr Bg.

v6074. till tilf. Bo.

v6075. hann tilf. Bb, c, d, e, f, h, i, k, m, o; Na; Oa, b1; Ta, b; Xa, b; 507; 15.

v6076. þa skal hann Bg, l, n.

v6077. til Be, m; Oa; Ta, b; Xa; hinum Bg; Na; Xb; mgl. Bh, l, n.

v6078. huart 15.

v6079. mgl. Be, f, g; Oa.

v6080. her sluttar fragmenta Bo.

v6081. þat tilf. Bh, l, n.

v6082. mgl. Bm.

v6083. en Ob1.

v6084. hin Bm, n; Na; frå þa: føre Oa; mgl. Ta, b.

v6085. þannog Bi; þænnug Tb; thægar Na.

v6086. tak tilf. Bb, c, d, e, h, k; Na; Oa, b1; Ta, b; 507.

v6087. hinn Bb, h.

v6088. sagðe honum Bf; stefndi hanom Ob1; frå hann: stefnt var Bl, n; hin segir fyrir Oa; frå sem: mgl. Be, Tb; frå føra: mgl. Xa.

v6089. honum tilf. Bk.

v6090. eða Bb, c, d, e, f, h; Na; Oa, b1; Ta, b, Xb; 507; elligha Xa; elligr 15.

v6091. hann tilf. Na.

v6092. bøte Oa; Ta, b.

v6093. mgl. Bk.

v6094. mgl. Oa.

v6095. hinn Bh.

v6096. her sluttar spalte a av fragmenta 15.

v6097. mgl. Xa.

v6098. mgl. Bf, h; Oa; Ta, b.

v6099. þat tak tilf. Bf; tak tilf. Ta, b.

v6100. hinum Xa.

v6101. mgl. Xa.

v6102. honom tilf. Ta.

v6103. frå þat: mgl. Bf; frå En ef: mgl. Ob1.

v6104. mgl. Oa; Ta, b.

v6105. uill Bl.

v6106. mgl. Ob1.

v6107. mgl. Be; Oa, b1; Ta, b.

v6108. mgl. Ob1; frå take: skal han taka Bl, n.

v6109. frå husfasta: husbøndr Be; Oa; Ta, b; manna Na.

v6110. en Bl, n; Na; Xa; mgl. Bi, k.

v6111. frå oc: mgl. Be; Oa; Ta, b; en tilf. Xa.

v6112. mgl. Xb; her begynner fragmenta 6.

v6113. gange Be; Oa; 6.

v6114. oc Be, h, l; Ta, b; Xa, b; 6.

v6115. þa Bb, c, d, f; Ob1; 507.

v6116. lysir Bb, c, d, f; Na; Ob1; 507; skirskotar Be, h, m; Oa; Ta, b; Xa; 6; skytr Bg, n.

v6117. fæstu Be; Oa; Ta, b; frå vitnar: skirskotar tak unðir Bl; frå hann: tac førðu (f?ra Bk) með honum Bi, k.

v6118. æigi Be; Oa; Ta, b; mgl. Ob1.

v6119. mgl. Bb, c, d, f, h; Na; Ob1; 507; 6.

v6120. fylgi Be; Oa; Ta, b.

v6121. mgl. Bf, g, h; Ob1; 507; 6; frå fylgia: føra Bl.

v6122. ef tilf. Be; Oa; Ta, b.

v6123. þar Na; frå gera: veita (þeir tilf. Bm) bonda Bh, l, m, n; 6; gera honum Bi, k.

v6124. ofnæisi Be, retta til suæsi i margen med yngre hand; ofsuæðe Bf.

v6125. aþrættis Oa; Xa; attecktis 507.

v6126. frå i: a tessom malom Ob1.

v6127. ok Bl.

v6128. værkum Be, h, l, m, n; Oa; Ta, b; Xa; 6.

v6129. skal Xa.

v6130. sa Be.

v6131. sitr Be, m.

v6132. sokn Bb, c, d, f, g, h, i, k, l, m, n; Na; Oa, b1; Ta, b; Xa, b; 507; frå hæim: hæimsku Be.

v6133. honom Bm; honom eliminert og retta til þæim med same hand Be.

v6134. æigi sæm Oa.

v6135. mgl. Na.

v6136. mgl. 6.

v6137. við konung tilf. Be, k, l, m, n; Na; Oa; Ta, b; Xa.

v6138. ok Oa.

v6139. mgl. Bb, c, d, e; Oa, b1; Ta, b; 6.

v6140. annarr Be.

v6141. huæruitna Bf; mgl. Bh.

v6142. hver tilf. Bm.

v6143. mgl. 507; 6; frå oc sua: mgl. Ob1.

v6144. þat Ta, b.

v6145. annan Bl, m; mgl. Be.

v6146. ser tilf. Xa.

v6147. ranglegha Be, l, m, n; Oa; Ta, b; Xa; a{f?} loglega 6; mgl. Bb, c, d, f, i, k; Na; Ob1; 507.

v6148. bøte Oa; giallda 6; mgl. Bm.

v6149. mgl. Ob1; frå oc sva: mgl. Bg.

v6150. hinum Be.

v6151. var Bh, i, k, l, m; varð Bn.

v6152. væittit Na; frå er: veitir Ob1.

v6153. mgl. Bc, d; Ob1; 6.

v6154. af hinum tilf. Bi, k.

v6155. hinum Ob1.

v6156. viii ærtogum ok tilf. Oa; Ta, b; 507

v6157. silfrs (ser aðr sigir tilf. 507) tilf. Ta; 507.

v6158. helldr tilf. Bl.

v6159. mgl. Na.

v6160. frå ein: æinlæypis 6; frå husfastr: husfaster men eða einløypir Be; husfastra manna eða einløypir (æinløypra Tb) Ta, b; frå lut: helldr eiga i husfastir menn eða einleypir Bk.

v6161. maðr tilf. Bb, c, d, f, h, l, m; Na; Ob1; Xa; 507; 6.

v6162. oc Be, h, m, n; Oa; Ta, b; Xa.

v6163. ma Bg.

v6164. her begynner spalte b av fragmenta 15.

v6165. frå um: mgl. Oa; Ta, b.

v6166. æinløypis Be.

v6167. mgl. Bb, c, d, i, k; Ob1; 507; frå æinløypir: einleypr maðr sem husfastr (maðr tilf. Bl; Tb) Bg, l, m; Tb.

v6168. mgl. Xa.

v6169. frå taks: taksetti Bb, c, d, e, f, h; Oa, b1; Ta, b; Xa; 507.

v6170. mgl. Bm.

v6171. þora Bb, c, d, g, i, k; Na; 507; 15; þeir eigu Bn.

v6172. honom Be; Xa; frå þore: nema (han tilf. Ta, b) þurfui hus Oa; Ta, b.

v6173. æigi tilf. Xa.

v6174. mgl. Tb.

v6175. hans tilf. Ta, b.

v6176. tueim Be, l, m, n; Na; Ta, b; Xa; mgl. Oa.

v6177. .ii. tilf. Bb; Ob1; tueim tilf. Bc, d, f, g, h, i, k; 15.

v6178. at Tb.

v6179. frå oc: .ij. varslu monnum Oa; þeir tuein vordzlumanne hans, oc aðra tueir er han lysir under tackforslo 507.

v6180. oc Na; þo 15.

v6181. þat 15.

v6182. under siste linja på sida i Bf er tilf. med anna hand: Sua skall huar maðr annan tax æsta aþanna uæghon froða kælldo ok gunnars bøar. skelia stæíns. ok mídz vaghsæns sæm i kaupanghe sealfum þat tak skall føra. æða er hann sæckr mork.

v6183. frå oc: mgl. 6.

v6184. mgl. Bf, g.

v6185. manna tilf. Bn.

v6186. at Bb, c; at tilf. 507.

v6187. sialfraðir Bg; sialfraða Be, h; Oa, b1; Ta; 6; sialfuer raða oc Tb; sialfradh Xb.

v6188. þæim Be, i, m, n; Na; Oa; Ta, b; 15; frå með: þæirra Bb, c, d, f, h; 507; theiri Ob1; 6.

v6189. væitti Be, f, m.

v6190. bøte Oa.

v6191. frå en huær: mgl. Bk.

v6192. huer tilf. 6.

v6193. mgl. Ob1.

v6194. mgl. Be, f, g, h, i, k, l, m, n; Na; Oa, b1; Ta, b; Xa; 507; 6; 15.

v6195. fyrir mann (hann Bi; annan Na; 15) tilf. Bb, c, d, e, f, g, i, k, l, m, n; Na; Oa, b1; Ta, b; Xa; 507; 6; 15.

v6196. han tilf. Be, h, m; Oa; Tb; Xa; hin tilf. Ta.

v6197. huergi Bh.

v6198. eða Xa.

v6199. kaupstað Ta, b; frå i: mgl. Bh; 6.

v6200. nu Xa; aðr 15.

v6201. aðr tilf. Bf; Ob1.

v6202. her sluttar spalte b av fragmenta 1.

v6203. han tilf. T.

v6204. frå sægir: seigizt hann þo æiga Bf; Ob1.

v6205. mgl. Na.

v6206. þær sem han Be.

v6207. han tilf. Bl, m.

v6208. huarki Bg; mgl. Bn.

v6209. mgl. Ob1.

v6210. iiij Bn.

v6211. frå .iij.: mork Bh; Ta; frå .iij.: mork 6.

v6212. mgl. Na; Oa; Tb.

v6213. við konong Bb, c, d, e, n, f, g, h, k; Na; Oa, b1; Ta, b; Xa; 507; 6; mgl. Bi.

v6214. ef af Xb.

v6215. mote tilf. Bf.

v6216. frå en: Enn ef maðr Bg.

v6217. leiddi Bf, l; Ta; leidi Bn; Oa; Tb. Her begynner Ob igjen.

v6218. huarki Bf, g; Ob; eigi Xb; 6.

v6219. frå er: at hann a engi Bk.

v6220. eða Bh, i, k; Na; 507; 6.

v6221. frå er: mgl. Be, l, m, n; Oa; Ta, b; Xa.

v6222. han Bf, h, n; Ob.

v6223. iafnmiklu (iafnt Bg; somu Xb) sekr Bf, g, m, n; Ob; Xb.

v6224. i tilf. Bb, c, d, e, f, g, h, i, k, m; Na; Oa; Ta, b; Xa; 507; 6.

v6225. i leiddi Ob; frå er: mgl. Bn.

v6226. hin Bn; i gengr Oa.

v6227. her sluttar fragmenta 6.

v6228. þorer Ta, b.

v6229. uinna Bb, c, d, e, g, h, i, k, l, n; Oa, b; Na; Ta, b; Xa; 507; 6; uitna Bf.

v6230. mgl. Bg, h, i, k, n; Na.

v6231. a Bb, c, d, h; Na; Ob; 507; 6; mgl. Bk.

v6232. frå at: mgl. Xb; frå þan: bokar æið Be; Xa; eið at a bok Bl; eið bockaðan Ta, b; frå þore at: vinni eið Bm; bokande æið Oa.

v6233. eigi tilf. Bb, c; 507.

v6234. aðr Bg; mgl. Bk; Oa; Ta, b.

v6235. mgl. Bd.

v6236. huarki Bf, g; tilf. i margen med samtidig hand Bd; mgl. Be, h, l, m, n; Oa; Ta, b; Xa; 6.

v6237. ne Bf, g, i.

v6238. frå eigi: huarke tessara Ob.

v6239. kapittelmarkering Bl; nytt kapittel med overskrifta: Ok taksetníng ok rennr hín undan Bn.

v6240. mgl. Bn.

v6241. uill Xb.

v6242. ęstir Bk.

v6243. mgl. Ta, b.

v6244. mgl. Ob.

v6245. ok Bh, l, m, n; Tb; 6; mgl. 507.

v6246. mgl. Na.

v6247. honum tilf. Bl, Ob; manne tilf. Bn.

v6248. frå syniar: uill eigi Bg.

v6249. ser Bl; þeim Ta.

v6250. man tilf. Ta.

v6251. með hanum tilf. Ob.

v6252. at tilf. Bb, c; 507.

v6253. mgl. Bf, n; Oa, b.

v6254. meðr manne tilf. 6.

v6255. esta Bb, c, d, f; Ob; 507; krefia Bh, l, n; 6.

v6256. frå scal: kvæði hann með uattom Ta, b

v6257. at ganga með ser tilf. Bh; 6.

v6258. ok 6.

v6259. þa tilf. Bb, c, d, e, g, f, h, i, k, l, n; Na; Oa, b; Ta, b; Xb; 507; en til tilf. Xa.

v6260. mgl. Be.

v6261. fyrr Ob; frå þa scal: mgl. Bm.

v6262. þa er han tilf. Bf, l, m, n; Ob; Ta, b; er tilf. Xa.

v6263. mork Bf.

v6264. mgl. Bd; Na.

v6265. konunge Oa; Na; mgl. Xa.

v6266. En Be, k; Oa; Ta, b.

v6267. frå ef: hittir maðr Bl.

v6268. mgl. Bb.

v6269. hann tilf. Bf, h, m; Na; Ob; Xb; 507; 6.

v6270. man Be; Ob; Xa.

v6271. frå æsta: ok taksetia hann Bm.

v6272. ok tilf. Bb, c, e, h, l, n; Na; Ta, b; Xa, b; 507; 6; nu tilf. Bg, i, k.

v6273. han Be, h, k, l, n.

v6274. vare Xa.

v6275. með Bn

v6276. hann tilf. Bf, l; Na; Xa, b.

v6277. mgl. Be; Oa; Ta, b; 6.

v6278. frå eða: mgl. Bm.

v6279. han tilf. Bb, c, d, f, h, k, l, n; Na; Xb; 507; 6; hinn Ob.

v6280. mgl. Bb, c, d, e, f; Ob.

v6281. frå a: mgl. Bl.

v6282. faru nautar Be; Oa; Ta, b.

v6283. mgl. Xb.

v6284. høyri ok tilf. Ta, b.

v6285. høyra oc tilf. Be, h, l; Oa; Xa; 6.

v6286. þar Bk; þeir Xa; mgl. Bl; Na.

v6287. mgl. Bl, n; um tilf. Bk.

v6288. þat tilf. Bl.

v6289. her begynner spalte a av fragmenta 1. Spalta er skoren på venstre side.

v6290. heyra tilf. Bk; En tilf. Bl, m.

v6291. ok 6.

v6292. mgl. Bb, c, d, f, h, n; 507; frå þa: mgl. 6.

v6293. frå þa: gieldi Ob.

v6294. við konung Bb, c, d, e, g, h, i, Oa, Tb; 6; mgl. Ob.

v6295. ok 6.

v6296. hann Bg; Xa.

v6297. undan tilf. Bg.

v6298. i gardha Ob.

v6299. mgl. Bh, l, n; Oa; Xa; 6.

v6300. garðz lið eðr tilf. Bi, k; 15.

v6301. frå eða: mgl. Bb, c, d, f; Ob; 507.

v6302. hann tilf. Bm.

v6303. hus Be; hus at ser Oa; Ta, b; mgl. Bf.

v6304. a tilf. Bn.

v6305. hin Ob; mgl. Bg; Xa; frå þa: en (mgl. Tb) hinir Oa; Ta, b.

v6306. frå scal: kalle a han Be; skalla at Bm.

v6307. a þa tilf. Bh; 6; a hann tilf. Bl.

v6308. bioðe honom Be.

v6309. han tilf. Bn, k, l, Oa; Xa.

v6310. at tilf. Be.

v6311. þeir Bh; 6; maðr 507.

v6312. frå menn: han uill Be, k, l; Oa; Ta, b.

v6313. upp lata tilf. Bg, k, Ta, b; þat tilf. Bl.

v6314. mgl. Bf, g; frå en ef: ok Xa.

v6315. mgl. Bf; Ob; 6.

v6316. mgl. Bb, c, d, f; Oa, b; 507.

v6317. um læið tilf. Be.

v6318. megi Bb, c, d, e, f, h, i, k, l, m, n; Oa, b; Ta, b; Xa, b; 15; 507; mætte Bg; frå hann: hínn mægi 6.

v6319. uilldi Bg; Ob.

v6320. sua Bb, c, d, f; Ob; 507.

v6321. mgl. Bl, m, n; Xb.

v6322. mgl. Bf; Ob.

v6323. høyri Xb; mege Bf, h, l; Ob.

v6324. mgl. Bf, h, l, n; Ob.

v6325. mgl. Bh, l, n.

v6326. høyrði Bf; Ob.

v6327. uil Bi; frå oc at: mgl. Be, g, k; Oa; Ta, b; 6; 15.

v6328. f?ra Bk, Oa; skal føra Bf, m; Ob; Tb; þa skal hann færa Bg.

v6329. hann tilf. Xa

v6330. þa 6.

v6331. bøte Oa; Ta, b.

v6332. mgl. Ob.

v6333. þat Bl; mgl. Bk; Xa.

v6334. mgl. Bb, c, d; 507.

v6335. honum tilf. Xb.

v6336. huart Ob; 507; 15.

v6337. mgl. Bf, l, m, n; Ob.

v6338. mgl. Bm.

v6339. mgl. Na.

v6340. mgl. Oa.

v6341. mgl. Bl; Na; Xa.

v6342. þa Bh, i, k; 15.

v6343. løgum Bg; logma{lu}m 15; frå at: mgl. Bn; Oa.

v6344. se Be, f, k, l, m, n; Na; Ta; Xb; 507; 6; 15; veri Bh; frå sagt: aðr Bg.

v6345. aðr tilf. Ob; Xa; her har Bb, c, d, f, h; Na; Ob; 507; avsnittet «Sua skal kona ganga i tak» i 6 høyrer til slutten av kapittel 26, der variantane er førte. I Bg er tilf. avsnittet «eigi skal tak setia siðan ringt er til aptan søngs», som høyrer til slutten av kapittel 16, der variantene er førte, og her sluttar bolken i Bg.

v6346. Her skyt Bb, c, d, f, h; Na inn eit kapittel. I 507 står det i slutten av kapittel 26. I 15 står overskrifta og fyrste ord i kapittelet i slutten av bolken. To handskrifter har berre overskrifta Ef maðr tækr grip mannz Be; Oa; Bn har overskrifta Um toku ef maðr tekr grip mans og i tillegg kapittelets første ord. I desse tre handskriftene står kapittelet i lista over overskrifter; det står etter kapittel 16 i Be; i Bn og Oa i slutten av kapittel 20.

Kapitteloverskrifter Ef maðr tekr grip mannz uleðan (mgl. Bf; Cap: 17 tilf. 507) Bb, c, f, h; 507; Um grip manz uleðan Bd; Ef {maðr?} tækr gr{ip} 15.

Ef (Nu Bf; 15) maðr tekr grip mannz uleðan (resten av kapittelet mgl. Bn) øyk eða (frå øyk: mgl. Bh) skip huart sem (skip et cetera tilf. 15, resten av kapittelet mgl.) er meíra (skip tilf. Na) eða minna eða aðra luti þui lika bøte eptir lagadome þeim er tekít uar fyrir eptir atuikum huat nauðsyn (sem tilf. Bh) til dro þann er tok. oc huer (huat 507) ofund þeim uar i gor (giort 507) eða huer (huat 507) skaðe honum (hínum Bf; þeim Bh) uar (varð Bh; Na) at er (atte oc tilf. Bf) tekít uar fyrir (mgl. Na) oc huat manni sa uar (er Na) er tekít er (var Bf, h; Na; 507) fyrir. bøte skaða bot oc slikan rett eða ofundar bot a ofan sem þeir døma honum oc sua konung domínum ef þau at uík eru at (a Bh; Na; frå ef: eptir atuikum Bf). En ef maðr tekr skip (grip 507) mannz. (olæðan tilf. 507) þa skal hann (mgl. Bf; Na) eínní sok fyrir suara sik oc umaga sinna tilf. Bb, c, d, f, h; Na; 507; 15. Etter kapittelet tilføyer 15 eit kapittel med overskrifta Um grip{a}skiptí er margr eighu sama{n} (se nedanfor).

v6347. Um taksetníngar oc alla aðra mannhælgi uara (mgl. Bd; .xvííj. tilf. Bb) Bb, c, d; Um tak mork i bærguin Be; Um takmerki Bf; Um mannhelgi ok taksetningar ok aðrar fiarsoknir Bh; Um takmork til bøar uars Bi; Um mann hælgi ok taksetning. cap. Bm; Um man helgi ok huat konungr a ok takmerkj Bn; En um manhælgi vora Oa; Her segir um man helghi Ta, b; Um taksætning Xa; Um tackmarcka staðanðrj. Capitulus: 19 507; Um takmork (her sluttar spalte a) 15; inga kapitteloverskrift, men stor initial Bk, l; Na.

v6348. mgl. Bb, c, d, e, i, l, m, n; Na; Oa; Ta, b; Xa; 507.

v6349. taksetningar Bh, n; Ob; 507.

v6350. um tilf. Be, i, m; Oa; Ta, b.

v6351. fear tilf. Bb, c, d, f, h; 507.

v6352. fiar taksetninger Ob.

v6353. þa Bb, c, d, e, i, k, n; Oa; Ta; Xa; 507; mgl. Bf; Ob.

v6354. eptir Bf; Ob.

v6355. mgl. Be, f.

v6356. frå oc: mgl. Ob.

v6357. mgl. Bb, c, d, e, f, h, l; Na; Oa, b; 507.

v6358. hofum Xa.

v6359. frå ver: takmark er Be; takmarkir ero Oa; Ta; takmærki ero Tb.

v6360. uart tilf. Bi.

v6361. herfrå har handskrifter frå ulike delar av landet forskjellig tekst. I Na står: sem her sæighir um thackmarcki. Eff maðr vill brott fara oc rinðir skipi fra lannðe, æða slær festum oc er hann fir hæðann miðia áá. tha æsti han thacks thill stæffnu. En æff hann førir æigi that thack, giallde morck silffrs kononge oc byar monnum. Sua skall huær annan thacks æsta thæsso mæginn folafott, oc miðr áá sem i kaupanghre, oc that thack føra. En huær ær æigi fører, ær sæcker mork silffrs wið kononge oc byar menn. Sua skall thacks æsta viðr niðer holm, sem i kaupangre, oc sua thar føra i kaupanngere hæffðæ æst værer, ænn æff maðr ær á buin farar sinnar brott or kaupanngre. oc bunnðit bulcka sinn, oc oll fott á skipi, tha kømmer maðr thill, oc æster hann thacks thill hann at bryggiu sporðe, oc vill sua fer haffue duæulia. tha skall væriannðe føra thacks søyckianðe thill bryggiu sporðe. En han skall sætt haffua sitt mall. thæt á thæima sioffuar follum oc fare that mall siðann æffter loghum. Sua skal kona oc etc. Na; i 507 står som her seiger 507, og her sluttar bolken i 507.

v6362. a Xb.

v6363. gunniðr Be.

v6364. frå gunníldar: taðuinar bæckr Oa; tadini bekker Ob.

v6365. ræðr Bb, c, d, e, f, h, i, k, n; Oa, b.

v6366. oc Xb.

v6367. neðan Xb.

v6368. gunildr Be.

v6369. frå fra: mgl. Bb, c, d, f, h.

v6370. øyri tilf. Be; ytri tilf. Bn.

v6371. frå norðr: ytri Bl.

v6372. inn i Bb, c, d; inni Bf, h; til Bk.

v6373. garðen Be, utradert av yngre hand og varðan skrive over linja.

v6374. i Bi, l.

v6375. fiallet Bf.

v6376. þar Bi, n.

v6377. breiðu Bb, c, d.

v6378. frå bræiða: mgl. Bn.

v6379. sua Bf.

v6380. a Be, f; frå ofan: norðan a Bk

v6381. þaðan Bf; sua ofan Bh.

v6382. bu Be.

v6383. þær Be, k.

v6384. mgl. Be; frå yfir: ofan i Bl, n.

v6385. mgl. Be.

v6386. sianæss Xb.

v6387. allt tilf. Xb.

v6388. kenning Bb, c.

v6389. oc Be; a Bk.

v6390. mgl. Bf.

v6391. øy Xb. Her sluttar kjøpebolken i Bb, c, d, f, h.

v6392. frå en þat er sva uiða: mgl. Bm; Xa; frå fra gunnilldar a: bøen fra bæckinum ok i nordan vert vaka bærgh. fra vakabærgi ok i bæckin a mortustokkom ok i grindina a volin fra henne ok i kross brækko er upp fær mote æika bergi ok sua ut i nedanværða aukabærgs klæif ok sua utt a vagen iæmfram akærs nese ok sua aptr i takuinar bæc Oa; frå fra gunnilldar a: nunnu klaustr ok up a martustokka ok til grindarannar j valin ok ifuir undir eyka bergh ok utt till threllaborghar ok a midian fiordan millum hafudh æyar ok akers hagha Ob; frå at gunnilldar a: ifir til ramfna berghs ok smør berghs ok þeðan ok til froða keldu. fra froða keldu ok alt upp i syru bek ok ut eftir beckenom ok øfra um gunnars bø ok ut um steinin. ok after um teikar ok i farkarls bryggiur. Ta; frå at gunnilldar a: sem at forno farre hefur veret Tb; frå EN um manhælgi: i 507 står dette stykket etter kapittel 27 (inklusiv den tilf. teksten, se slutten av kapittel 27).

v6393. mgl. Bf.

v6394. frå fyrir: mgl. Xa, b.

v6395. annar Bf; Ob.

v6396. han Be.

v6397. frå sva scal: i Bb, c, d, f, h; Na; Ob; 507 står setninga i slutten av #25. Her sluttar kaupabálkr i Bl, m; Xb.

v6398. æða skip tilf. 507.

v6399. Um dyflan oc uøðian Bi; Um veðían ok dulplan Bn (der kapittelet står etter kapittel 28); Capitulus. Xa (kapittelet står etter kapittel 28); inga kapitteloverskrift men stor initial Bk; Na; kapittelet mgl. Bg, l, m; Oa, b; Xb. I Oa; Ta, b finst berre overskrifta Um dubl alt etc. I Bb, c, d, f står dette kapittelet etter den tilføydde teksten i slutten av kapittel 25 med følgjande overskrifter: Um dubl Bb; Um þat er menn dubla eða kasta teningum Bc, d; Um dubl oc um ternínga kast Bf; er slått saman med og utgjer slutten av kapittelet «Ef maðr tekr grip mannz» med følgjande overskrifter: Um dubl Bh; Ef maðr tæckr grip mandz ulæðan. Capitulus: 17 507.

v6400. En tilf. Be; Nu tilf. 507.

v6401. með tilf. Bf; etc. tilf. Bk; Ta, b, resten av kapittelet mgl.

v6402. her begynner spalte b av fragmenta 15.

v6403. resten av kapittelet mgl. Xa.

v6404. etc. tilf. Be, n, resten av kapittelet mgl. (der kapittelet står etter kapittel 28).

v6405. þa tilf. 507; etc. tilf. Bi, resten av kapittelet mgl.; Sem fyr segír (i bokinni tilf. Bc, d) tilf. Bb, c, d, resten av kapittelet mgl.

v6406. konunge Bf, h; konungi etc. 15, resten av kapittelet mgl.

v6407. æða gialkyra tilf. 507.

v6408. af als 507.

v6409. alsengu Bf.

v6410. uere Bf.

v6411. sæctar Bf.

v6412. viðt konong tilf. 507. Her skyt 507 også inn eit kapittel med overskrifta Um sæchtar jnnan bøar. Cap: 18. Allar ther sectir er till falla jinnan bøar, oc jnnan tackmarcka bøar vora. þa á konongr ein tegngildj oll. Oc obotamaal oll. Utlægðarmaal. Oc fir alt þat er stolit er or konongs garðe. Oc sua fir forbod. En allra annara seckta eigu bøar menn triðiung. Suslu man triðiung: oc gialkyrj triðiung, uttan fir skipdrattir. Ock staðargialdt þat á gialkyrj einsaman. Er hann fir þui skuldir at lata blasa til skipdrattar. Oc kasta þhennom j myrcka stofuor er þat hører, oc j randsacks huss, oc alra refsinga, efter motmanna domæ.

v6413. Um punðara m?t oc møliker Bi; Um pundara ok vettir. met ok meli kerold Bn; Capit. Xa; Um vagher oc um m{et} 15; inga kapitteloverskrift, men stor initial Bk; Na; kapittelet mgl. Bg, l, m; Xb. I Ta, b står berre overskrifta Um pundara etc. I Bb, c, d, f, h; Oa; 507 står kapittelet i byordninga (etter kapittel 16, bortsett frå kapittel 18 i Bh) med følgjande overskrifter: Um pundara oc uettr oc met oc mæle kerolld (Cap: 18 tilf. 507) Bb, c, d; 507; Um vagr oc mæli kerold Bf; Um punðara ok vager ok melikerolld Bh. Variantar er innførte her.

v6414. mælt ok tilf. 15.

v6415. resten av kapittelet mgl. Bn; Xa.

v6416. mgl. Be;.

v6417. (siðan tilf. Bd) oc ein mett oc tilf. Bb, c, d, f, h, k; Na; 507; etc. tilf. Bi, resten av kapittelet mgl.; m{et} oc tilf. 15.

v6418. mgl. Na.

v6419. etc. tilf. Bk; 15, resten av kapittelet mgl.

v6420. mgl. Be.

v6421. vera Be; frå skulu: mgl. Bh.

v6422. etc. tilf. Be; Ta, b, resten av kapittelet mgl.; vm alt landet tilf. 507.

v6423. verði prettaðer Bh.

v6424. fakunnígír Bb, c, d, f; Na.

v6425. Sem fyr segír i kaupabolkínum i landzbokínní i .xíx. kapitula tilf. Bb, c, resten av kapittelet mgl.; oc fatockr tilf. 507.

v6426. kaupa eða tilf. Bh.

v6427. at tilf. Bd, h; 507.

v6428. gort 507, og i staden for resten av kapittelet står: Ock efter thui som almanna lov J sinanda bocks øfsta Capitill vattar. R:B:H.K: Einar vogar, oc ein mælj kæroldt, skulu ganga vm alt landet. Ef madr verdr sand profuadar at thui at han stickar rangt met rettrj sticku, æda vegar met rettom vogum rangt. æda mælar rangt mot rettom mellj keroldom, oc verdr þat øyris skadj, suare sliicku fyrir som han hafde stollat Jamfn miklu.

v6429. mgl. Bd; Na.

v6430. frå aðr: var Bf; iafnan er vanr att vera Bh.

v6431. en tilf. Bf.

v6432. af Bd; Na.

v6433. uerðr Bd, f, h; Na.

v6434. huert tilf. Bh.

v6435. vij Na.

v6436. frå vííj: ertog Bd; frå halfa: .ix. merkr oc .xx. ærtogar Bf.

v6437. þar Bd, f, h; Na.

v6438. er tilf. Bf.

v6439. mgl. Bf, h.

v6440. aff Na.

v6441. mgl. Bd, f, h.

v6442. mgl. Na.

v6443. með bismara eða tilf. Bf.

v6444. mgl. Bd, f, h; Na.

v6445. mgl. Na.

v6446. ok Bd.

v6447. frå at: oc vega Bf.

v6448. sem Bf; er Bh.

v6449. stande Bh.

v6450. mgl. Bh.

v6451. mgl. Bd, f.

v6452. ix Bd, f.

v6453. guðlegs Bd, f; mgl. Bh; frå annars: allz annars Bh.

v6454. þau Bh.

v6455. ok Bd, f; Na; mgl. Bh.

v6456. er Bd, h.

v6457. halffmælis Na.

v6458. frå oc se: mgl. Bd, f, h.

v6459. með Bd.

v6460. mgl. Na; i Bh er 4–5 bokstavar utraderte her.

v6461. skullu vera Bh.

v6462. holfum bolla Bf.

v6463. allar Bd.

v6464. ok tilf. Bd, h.

v6465. mgl. Bh.

v6466. logþingi i bø varumn (frå bø: biorguin Bd, h; Nidarosæ Na) Bd, f, h; Na.

v6467. i Olafs kirckio tilf. Na.

v6468. frå liggi: undír (i Bf) logmannz raðe Bd, f; frå oc: mgl. Na.

v6469. frå varðvæizlu: bonda fe uarðueíta Bd, f, h.

v6470. vettr oc tilf. Bd, f, h; Na.

v6471. husbonde Bf.

v6472. frå vettom: ok þuí ollu sem fyr (mgl. Bh) greinir (er tallt Bf). ok se (vere Bf) prouað með rug ok uandregít Bd, f, h; frå en husbøndr: oc se prouat við rug oc vandrægit Na.

v6473. þat Bf.

v6474. logþingi (i biorguin tilf. Bd). En ef nockor (maðr tilf. Bh) heuír umarkat giallde mork silfrs. skal huer husfastr maðr eiga mæli. pundara oc bismara. Engi maðr skal byggia skip pundara ne aðrar uagir. en ef byggir giallde mork silfrs Bd, f, h; logþingi i Nidarosæ Na.

v6475. syslo maðr Bh.

v6476. til tilf. Bh; Na.

v6477. æitt tilf. Bh.

v6478. huerium tilf. Bh.

v6479. mgl. Na.

v6480. heft Bd, f; Na.

v6481. af Bf.

v6482. frå eða: mgl. Bd; frå rangt: mgl. Bf, h.

v6483. er tilf. Bh.

v6484. vissi Bf.

v6485. at rangt er tilf. Bh. Følgjande kapittel står til slutt i bolken i Bi:

Um farbann

Nu fara menn fyrir bann landa eða staða a millum. þa er styrimaðr etc.

Ef maðr tecr til gripz manz

Ef maðr tecr grip mannz uløðan eyc eða skip etc.

Huersu fara skal ef margir menn eigu ein grip saman

Alla þa gripi er menn eiga saman huart sem þat er acr eða eng eða aðra luti. þa er skipti før a comit etc.

Ef hestr sørir mann Ef hestr eða roS bitr mann eða lystr eða naut stangar etc.

Følgjande kapittel står til slutt i bolken i Bk:

{E}f maðr tekr grip mannz uleðan etc.

{A}lla þa gripi er menn eiga saman etc.

{E}f hestr eðr roS stangar mann eðr lystr eðr suín høggr b?te sa fenat etc.

Følgjande kapittel står til slutt i bolken i 15 (der høgre side av spalte b har 1–2 bokstavar bortskorne):

um farb{ann} sættra manna capitulum

Nu fara menn fyrir ban landa millum eða staða. þa er stýrimaðr etc.

ef {maðr} tækr gr{ip}

Nu tækr maðr grip mannz uleðan. øyk eða ski{p} huart sem skip. etc.

um grip{a} skiptí er margr eighu sama{n}

v6486. Følgjande bolkoverskrifter finst: Her hefr þíofa bolk oc er þat her skrifat sem skílr millum kaupangrs manna oc heraðs manna Bb, c; Her hefr þíofa bolk kaupangs manna. ok er þo fyr skrifaðr i bokenni Bd; overskrift mgl. Be; heile bolken mgl. Bf; Ob; Xb, c; i Bg finst berre kapittel 8 og der er inga bolkmarkering; Hér hefr upp þiofa balk ok greinir huat Bh (der bolken står etter Farmannslova); bolkoverskrift mgl. Bi, k, l, m; Her hefr þiofa bolk Bn; bolkoverskrift mgl. Na; Oa; Ta, b; Xa; Her heuir tiofua Balck 507. I Bk, l; Xb finst ingen bolk- eller kapitteloverskrifter, og initialar er ikkje fylte inn på tomme plassar. Na har kapittelmarkeringar og initialar i byrjinga av kapittel, men ingen bolk- eller kapitteloverskrifter.

v6487. Her hefr þíova bolk oc segir huer refsing fyrir huern stulþ a at coma Bi; Um þiofnað/ Capitulus Bm; her segír um stuld Ta; Um stullð. capitulus (I tilf. 507) Tb; 507; overskrift mgl. Bb, c, d, e, h, k, l, n; Na; Xa, b; kapittelet mgl. Bl; Oa, b.

v6488. frå var: æinginn skal fyrir aðrum Xa.

v6489. Sem fyr segir i þiofabelkinum i landzbokinni (En þat er her skrifat sem skilr míllím kaupangs manna ok heraðzmanna tilf. Bd) tilf. Bb, c, d, resten av kapittelet mgl.; etc. (capitulus tilf. Tb) tilf., resten av kapittelet mgl. Be, k; Ta, b; Xa; Effter thuj som tiofa balckeno fyrsta Capitulus J landzbockene vattar tilf., resten av kapittelet mgl. 507; resten av kapittelet mgl. Bm.

v6490. mgl. Be, h.

v6491. er Ta; mgl. Na.

v6492. etc. tilf. Be, resten av kapittelet mgl.

v6493. mgl. Ta, b.

v6494. ser tilf. Na.

v6495. mgl. Ta, b.

v6496. etc. tilf. Bi, resten av kapittelet mgl.

v6497. etc. tilf. Bn, resten av kapittelet mgl.

v6498. hiallpi Na.

v6499. með ængo motte Bh.

v6500. vidt tilf. Na.

v6501. mgl. Bh.

v6502. mgl. Bh.

v6503. aðr tilf. Bh.

v6504. mgl. Bh.

v6505. ting Na.

v6506. mgl. Na.

v6507. mgl. Na.

v6508. lykils marke Bh; mgl. Na.

v6509. honum Bh.

v6510. stæll Na.

v6511. hitt tilf. Bh.

v6512. huð Na.

v6513. til .vj. marka Bh.

v6514. mgl. Na.

v6515. ef til er tilf. Bh.

v6516. frå maðr: stæll Na.

v6517. stæll Na.

v6518. tilf. med finare penn, med same eller samtidig hand; frå var: ær fyr Na.

v6519. þing Na.

v6520. læysa Bh.

v6521. stæll Na.

v6522. mgl. Na.

v6523. við konung tilf. Bh.

v6524. mgl. Na.

v6525. mgl. Na.

v6526. mgl. Bh.

v6527. lifinu Bh.

v6528. Nu Na.

v6529. tilf. med finare penn, med same eller samtidig hand; mgl. Na.

v6530. sliku Bh.

v6531. fee oc friði tilf. Na.

v6532. Ef gialkyri uil eigi uið þiofi taka (2 tilf. 507) Bb, c, d; 507; Ef maðr stendr man með fe sínu Be; Um þat at binda skal folla a bak þiofe er hann Bh; Ef gialkyrí uil eigi uið þíouí taca Bi; inga kapitteloverskrift Bk, l, m; Na; Huersu með þíofi skal fara Bn; Um þiofnað i kaupstað Oa; Um fe þiofstolet Ta, b; Ef maðr stendr mann með fe sínu Xa.

v6533. En tilf. Be, i, k; Na; Oa, b; Xa; Nu tilf. Bb, c, d, l, m, n; 507.

v6534. man Be, h, m, n; Ta, b.

v6535. fe tilf. Bb, c, d, e, h, i, k, l, m, n; Na; Oa; Ta, b; Xa; 507.

v6536. sit Oa.

v6537. þiofstolno þui tilf. Bl; þat tilf. Xa.

v6538. þiofstolet Be; frå er: þui er þiofstolet Bn.

v6539. j tilf. Xa.

v6540. frå er: þiofstolno Ta.

v6541. hann tilf. Be, l, m, n; Na.

v6542. vattar Bb, c, d, e, i, k, l, m, n; Na; Oa; Ta, b; Xa; vata 507.

v6543. við Bb, c, d, e, h, i, k, l, m, n; Na; Oa; Ta, b; Xa; 507; her begynner spalte a av 15, der venstre side er skoren av og manglar 2–3 bokstavar.

v6544. læiða Bb, c, d, e, i, k, l, m, n; Na; Ta, b; 507; 15.

v6545. honom 507; mgl. Bk.

v6546. fyrir Bh, k; Xa.

v6547. mgl. Bi.

v6548. við konung (ok tilf. Be; Ta, b; ok b?íar menn tilf. Bk) tilf. Be, i, k, m, n; Oa; Ta, b; Xa; 507.

v6549. hann tilf. Na; 507.

v6550. hann tilf. Bb, c, d; Xa; 507.

v6551. honum tilf. Bb, c, d, n; Xa.

v6552. mgl. Na.

v6553. aðrum tilf. Bb, c, d; Na; 507.

v6554. mgl. Oa.

v6555. frå sækr: sliku sectar (sækr Tb) Ta, b; frå er hann: skall han sliku sekr Bl; er hann sæckr sliku sama Bm.

v6556. frå konunge: uið konung oc (mgl. Oa) biarmenn (sem gialkyri tilf. Ta) Be, i, l, m, n; Na; Oa; Ta, b; Xa; 15; uið konung Bb, c, d, h; 507; frå þa scal: mgl. Bk.

v6557. syslu Bi, k, l, n; 15.

v6558. oc Bb, c, d; Na; ne Bm.

v6559. sea Be; Oa; Ta, b; haui Bi, m.

v6560. settan Bb, c, d.

v6561. er misgiorði er tilf. 507.

v6562. Huersu þiof skal døma (cap. 3 tilf. 507) Bb, c, d; 507; Um mott til at døma þíof Be; Huorso þiof skall rettlega til mottz føra ok til draps Bh; Um dom uið þiof. oc ef menn uilia ei døma þiof a motj Bi; inga kapitteloverskrift Bk, l; Um vitní at hann batt þiof Bm; Um mot ok um þíofa refsíngar Bn; inga kapitteloverskrift Na; Um þiofua þíngh Oa; Um þiof a þingi (mote Tb) Ta, b; Ef menn lata lausan þiof Xa; Ef menn {u}ilia ei døma menn a mote 15.

v6563. þings Oa.

v6564. leida Ta; 507.

v6565. þa Ta; frå læiði: leiða þangat Bi, k, l, m, n; 15.

v6566. þengat tilf. Xa.

v6567. fola Bb, c, d, e, i, k, l, m, n; Na; Oa; Ta, b; 507; 15; frå með: mgl. Bh.

v6568. her sluttar spalte a i 15.

v6569. frå til: þann Bk.

v6570. sa tilf. Bi; 507.

v6571. frå bunðin: a þing er batt Be; Oa; sa (mgl. Tb; Xa) er batt (bant Bn) Bl, m, n; Ta, b; Xa.

v6572. mgl. Oa.

v6573. þat tilf. Bl.

v6574. han batt a hann (mgl. Bn) Bl, n.

v6575. hann tilf. Bk; 507; þiof tilf. Xa.

v6576. at tilf. Ta.

v6577. mgl. Oa.

v6578. í Ta.

v6579. frå þat: þau onnur Bb.

v6580. mgl. Be, i, l, m, n; Oa; Ta, b.

v6581. þiof Bi; honom 507.

v6582. mgl. Be.

v6583. En Bb, c, d, k, l; Na; 507.

v6584. mgl. Be.

v6585. hanns Na.

v6586. mgl. Bk; Oa; Ta, b.

v6587. frå .v.: mork Be; Oa; Tb.

v6588. mgl. Na.

v6589. frå uið: konunge Bl; mgl. Tb.

v6590. en hínum fulrette eptír laga dome tilf. Bl, n.

v6591. mgl. Oa.

v6592. mgl. Na.

v6593. frå oc ef þeir: mgl. Xa.

v6594. frå þeir: han dæmíst Bn.

v6595. mgl. Ta, b.

v6596. til fa tilf. Ta, b.

v6597. mgl. Be, n; Oa.

v6598. sakaðr Ta.

v6599. mgl. Ta.

v6600. monnom 507; frå oc: mgl. Bb, c, d; Na; frå uið: konunge. oc bøarmonnum Bl; mgl. Bh.

v6601. bíar men oc moz Ta, b.

v6602. honom 507.

v6603. undan Bk; Ta.

v6604. .ví. Xa.

v6605. frå .v.: mork Ta, b.

v6606. uið konung tilf. Bb, c, d, e, i, l, m, n; Na; Oa; Ta, b; 507.

v6607. mgl. Bd.

v6608. frå uili: læggí æí refsing á Be; eigi refsing aa at leggia Bk.

v6609. Huar huern þiofnað (þiof Bd; 507) skal døma Bb, c, d; 507; Um þiofnað or konungs garðe Be; Konungr a sekt þa er viðr ligr ef stolet er or konungs garði Bh; Huersu fe þiofs skal skiptazt Bi; inga kapitteloverskrift Bk, l; Huat ret eða sekt bøar menn eigu Bm; En stolít er or konungs garðj Bn; inga kapitteloverskrift Na; En um þiofnað Oa; Um stuld i konungs garde Ta, b; Ef maðr hefr vittni til sins Xa.

v6610. her begynner spalte b av 15, der høgre side er skoren av og det manglar 4–6 bokstavar i kvar linje.

v6611. frå En: mgl. Ta, b.

v6612. þenn tilf. Xa.

v6613. þan tilf. Oa.

v6614. j bø varann tilf. 507.

v6615. æftir þuí tilf. Be; sauk a tilf. Bn.

v6616. aðr tilf. 507.

v6617. stendr Be; frå sem: mgl. Bb, c, d.

v6618. mgl. Bl.

v6619. or Be, i, k, l, m, n; Xa; 15.

v6620. hans Bl.

v6621. mgl. Be, l.

v6622. værndar Bm.

v6623. mgl. Ta.

v6624. saman tilf. Bh, i; Xa; 507; 15; frå þa: mgl. Bl.

v6625. þa Bl.

v6626. sannsynlegvis tilf. med same hand.

v6627. skipaði Bk.

v6628. frå skipar: hefír ifír garðenn (garðínum Bn) skipat Bl, n;

v6629. ef Be, k; Oa; Ta, b; Xa; en 15.

v6630. mgl. Be, h, i, k, l, m, n; Oa; Ta, b; Xa; 15.

v6631. mgl. Xa.

v6632. mgl. Xa.

v6633. mgl. Bl, n; Ta; Xa..

v6634. baki Bl, n; Ta.

v6635. mgl. Bl.

v6636. her begynner fragmenta 6.

v6637. ther tilf. 507.

v6638. huar Ta.

v6639. fe tilf. Bl, n.

v6640. þat Bl, n; mgl. Bh; 507; 6.

v6641. ifra Bm; Oa; Ta, b.

v6642. ber Bn.

v6643. mgl. Bl.

v6644. þætt Be.

v6645. frå þeir: hann atte Bh, l; 6; frå at: mgl. Oa.

v6646. þiof Oa; Ta, b.

v6647. hafðe tekit Bm.

v6648. mgl. Bh.

v6649. sa Oa; mgl. Be, m; 6; frå þa: scal Bk, l, n; Ta, b.

v6650. þiofuer Oa; Ta, b; tiofúan 507.

v6651. þo at þat se (veri Bn) tíll merkr gullz æða meíra tilf. Bl, n

v6652. mgl. Bl; her sluttar spalte b i 15.

v6653. ef Bn.

v6654. eigi Oa.

v6655. bera Ta.

v6656. aðar 507.

v6657. eigi Bb; 507; frå uítní: annar maðr ætte (atte Bl, n; Oa; Ta, b) Be, l, n; Oa; Ta, b; oðrum manne vítní til Bm.

v6658. hefðí Bb, c, d; Oa; hæfuir 507.

v6659. a ser tilf. Bb, c, d, e, h, i; Na; Oa; Tb; 507; 6; a sa tilf. Ta.

v6660. frå oc þo: mgl. Bl, n.

v6661. huarn Ta; huer 507.

v6662. frå huern: huerr þiofr Oa.

v6663. mgl. Oa.

v6664. staðinn Bi, k; grípín Ta; her sluttar bolken i Bb, c, d.

v6665. Ef maðr leynir þiofi ok drepr niðr konungs rette Bh; Ef maðr løtr þiof aflaga lausan Bi; Um þa menn er rena mann þíofj Bn; Enn æf maðr tækr þiof af manne meðr vallde 6; inga kapitteloverskrift Be, k; Ta, b; Na; Oa; kapittelet mgl. Bl, m; 507; resten av bolken mgl. Xa.

v6666. En tilf. Be; Na; Oa; Nu tilf. Ta, b.

v6667. etc. (capitulus tilf. Tb) tilf. Be, k, n; Tb, resten av kapittelet mgl.; resten av kapittelet mgl. Ta.

v6668. etc. tilf. Bi, resten av kapittelet mgl.; þa tilf. Na; resten av kapittelet mgl. Oa.

v6669. thæira tilf. Na.

v6670. mgl. Na.

v6671. voro Bh; 6; var Na.

v6672. mgl. Bh; Na; 6.

v6673. við konning Na; mgl. Bh; 6.

v6674. En Bh; Na; 6.

v6675. laus verðe Bh.

v6676. hann tilf. Bh; 6.

v6677. ne Na.

v6678. frå eða: mgl. Bh; 6.

v6679. þar Bh; 6.

v6680. hinn Bh; Na.

v6681. frå en: ok hinn osakaðr 6.

v6682. maðr Bh; 6; mgl. Na.

v6683. mgl. Na.

v6684. hafa 6.

v6685. rettenum 6.

v6686. með tilf. 6.

v6687. mgl. Bh.

v6688. ær tilf. Na.

v6689. mgl. 6.

v6690. mgl. Bh; Na; 6.

v6691. þa tilf. 6.

v6692. Huorso með skal fara ef maðr firjr fe sitt Bh; Um fe þat er eigi fylgir þi{ofr} Bi; Ef maðr tekr fe sít þat þíofstolít var Bn; Ef maðr hittir fe sitt þiofstolet 6; inga kapitteloverskrift Be, k; Na; Ta, b; Oa; kapittelet mgl. Bl, m; 507.

v6693. etc. (capitulus tilf. Tb) tilf. Be, k, n; Tb, resten av kapittelet mgl.; resten av kapittelet mgl. Oa; Ta.

v6694. etc. tilf. Bi, resten av kapittelet mgl.

v6695. oc Na.

v6696. hin Na.

v6697. þar tilf. Bh; 6.

v6698. mgl. 6.

v6699. mgl. Na; 6.

v6700. hann Bh; 6.

v6701. mgl. Bh.

v6702. (Nu tilf. 6) Ef tilf. Bh; 6.

v6703. fyr 6.

v6704. frå með: .vi. Bh.

v6705. mgl. Na.

v6706. mgl. Bh; 6.

v6707. eptir Bh; 6.

v6708. ok tilf. 6.

v6709. ne Na.

v6710. frå eða: mgl. Bh; 6.

v6711. at 6.

v6712. uttlægr gior Bh; Na; 6.

v6713. er Na.

v6714. af Bh; 6.

v6715. utlæga Bh; 6.

v6716. mgl. Bh; 6.

v6717. þurfti Bh; 6.

v6718. ferðar Bh; 6.

v6719. mgl. Bh; 6.

v6720. sua tilf. 6.

v6721. her sluttar fragmenta 6.

v6722. frå sem: veri logrentr Bh.

v6723. inga kapitteloverskrift Be, k; Na; Ta, b; Um þiofstolet fe ok venist hann hæimílldar Bh; Ef maðr cennir fe sitt i h{endi} Bi; Huersu retliga skal fe aptr taka Bn; kapittelet mgl. Bl, m; Oa; 507.

v6724. Ef Bh.

v6725. mgl. Bh; a þiofe Ta, resten av kapittelet mgl.

v6726. etc. tilf. Be; Tb, resten av kapittelet mgl. I Be står dette stykket i ei liste med kapittelbyrjingar (kapittel 5 til kapittel 8) etter byrjinga av kapittel 8, dvs «Nu ef maðr er stolenn fe sínu» etc. Etter denne kapittelbyrjinga står resten av kapittel 8.

v6727. etc. tilf. Bn, resten av kapittelet mgl.

v6728. etc. tilf. Bi, k, resten av kapittelet mgl.

v6729. take Bh.

v6730. mgl. Bh; Na.

v6731. kænnir Bh; Na.

v6732. til Bh.

v6733. bað Na.

v6734. frå ef: sannsynlegvis tilf. med same hand; mgl. Bh; Na.

v6735. gera Bh; Na.

v6736. at tilf. Na.

v6737. sitt Bh; Na.

v6738. ræyna Bh; Na.

v6739. taka Bh; Na.

v6740. En Bh.

v6741. hæimilldar take hans Bh; Na.

v6742. mgl. Bh.

v6743. mgl. Na.

v6744. mgl. Bh.

v6745. se tilf. Na.

v6746. nema Bh.

v6747. mgl. Bh; Na.

v6748. inga kapitteloverskrift Be, l; Na; Ta; Um þiofnað Bg; Um ransak huærso vera skal ef maðr er stolen fe sinu Bh; Um rannsak ept{ir} Bi; Um ranzsak huerssu menn skulu ganga Bm; Huersu maðr skal ransaka eptír Bn; Um þiofua ranzsak Oa; En um stullð Tb; Wm ranðsack efter stuldt. Capitulus 5 507.

v6749. En Na; Oa; Ta, b.

v6750. Be har etc. som om kapittelet sluttar her, og sidan står byrjinga av kapittel 7 (sjå ovanfor), men dinest kjem resten av kapittelet.

v6751. bæiðaz Be; Oa; Tb; biðia Bk.

v6752. hann tilf. Bh.

v6753. ef Be, g, h, k, l, m, n; Na; Oa; Ta, b; 507.

v6754. grum Na; grun Oa; Ta.

v6755. up tilf. Bk.

v6756. han Bn; mgl. Bl.

v6757. ransokn Bg, h, i, n; ransaks hus Bk; 507.

v6758. rannsoknar tilf. Bg.

v6759. ransoknar Bn.

v6760. bæiðizt Be, g, h; frå en ef: han Ta, b; mgl. Oa.

v6761. han tilf. Bn; Oa; þa tilf. Na.

v6762. uið Bg.

v6763. oc Be, g, i, k, l, m, n; Oa; Ta, b; 507.

v6764. mgl. Bl.

v6765. fyr Bk.

v6766. han Ta, b.

v6767. ganga Bk, n; Na; 507.

v6768. utt Bh; mgl. Bm.

v6769. endra til han med yngre hand Ta; mgl. Bk.

v6770. oc tilf. Be, g, i, k, l, m, n; Na; Oa; 507.

v6771. iartægnir Be; Oa; Ta, b.

v6772. en tilf. Be, g, i, l, m, n; Oa; Tb; er tilf. Ta.

v6773. þeir Bm; ænn hin 507.

v6774. uar fra honum Bl, m, n.

v6775. oc Bi, k; 507.

v6776. mannz Bh; frå hann: þeir hitta fe manz Bm.

v6777. orku Bg, n.

v6778. eða i kistum Bm.

v6779. j kístu tilf. Bn.

v6780. kistu Bl; mgl. Bg; Na.

v6781. taskum Be, m; stokkom Oa; Ta, b; taska 507.

v6782. mgl. Be, h, n; Oa; Ta.

v6783. byrðo Bi, k, n; byrða 507; frå i: byrðu Bl; Na.

v6784. eða i kistum tilf. Ta.

v6785. frå i: mgl. Bg.

v6786. lokuðum Bh.

v6787. klofum Bg.

v6788. sa husbunda 507; mgl. Bl.

v6789. frå scal: hafuí fyrir ser Oa.

v6790. æið Oa.

v6791. næfna Be; Oa.

v6792. søre Bl, m, n; frå oc: mgl. Bk.

v6793. þæt tilf. Be; hann tilf. Oa; sa fe tilf. 507.

v6794. ne Be, g, l, n; Na.

v6795. vittan Tb; vitæ 507; frå eða: mgl. Oa.

v6796. þeir hitta Bm.

v6797. fir tilf. Na.

v6798. eða Be, k, m; Oa; 507.

v6799. tilf. med finare penn, med same eller samtidig hand.

v6800. hussum Bh; hwss 507.

v6801. uppi Tb.

v6802. .vj. Bk.

v6803. æigi Tb; æiðt 507.

v6804. se tilf. Bg.

v6805. fangaðr Be; fanga Bl, m; Oa; Ta, b.

v6806. vittnum Bh, k; 507; vatta Bm.

v6807. þesse Ta.

v6808. frå þesser: tesse æiðr 507.

v6809. falla Bh, i; Na; Oa; Tb; 507; fella Ta.

v6810. fællr Be; Oa; Ta; falla Na; Tb; þa falla Bg, h; 507; falla þersir eiðar Bk; En þess (þersser Bm, n) eiðar falla Bl, m, n.

v6811. iii Oa.

v6812. silfrs tilf. Bg; 507. Her sluttar Bylova i Bg, k, m; 507, med unntak av at 507 har retterbøter i tillegg: J: L: B. [i lands bókinni] Husbúndj skal þem lysi som þer túrfú meðan ther ranndsacka. þer men som ey villia lata lyckla till at lúcka up hirdtzlum sinúm, þa ero tøck þheira oheiglag vid brothi. þer skúlo randsacka j ollom steðúm bæðe vthi oc jnnj, oc gera þeim ey skada j ranndzackuj er fyrer bwá. En æf sa ein huér er randzackar, æða ein húer annar maðr bær, æða bæra latue fola j hoúss manz æða hirdzlur, suárj fullj rættj efter laga domj þeim er húss á, æða hirdzlur attj. En konongi slickú som sa ætte at súara, æf hann hafðj stolit jafnn mycklú. Alla aðra capitúlar j tiófua balckeno, thaú er ey er her vittat, er sa sem j landz bockena seigir.

v6813. inga kapitteloverskrift Be; Na; Um huinsku ef maðr stellr hundi eða ketti Bh; Um þat huat huinska er Bi; inga kapitteloverskrift, men i Bl er um huínzku i þiofa .b. skrive i margen med ei anna hand; Um huínsku men ok sektir við líggia Bn; kapittelet mgl. Oa; Ta, b.

v6814. mgl. Bh, i, n.

v6815. mannz tilf. Be, h, i, l, n; Na.

v6816. resten av kapittelet mgl. Bn.

v6817. etc. tilf. Be, resten av kapittelet mgl.; eða tilf. Bh.

v6818. ok Bh.

v6819. etc. tilf. Bi, l, resten av kapittelet mgl.

v6820. allt þat Bh.

v6821. En Na.

v6822. .Silfrs tilf. Bh; Na.

v6823. I Be, h; Na er kapittel 15 tilf. her. I Be står det i ei liste med dei første orda i kapittel 9–15; i Bh står det utan kapittelmarkering; i Na finst ei kapittelmarkering.

v6824. inga kapitteloverskrift Be; Ta; Nu tekr maðr hauk bunðin ok um sletring Bh; um hauca stullð Bi, n; inga kapitteloverskrift, men i Bl er um hauka reiðr i þiofa b. skrive i margen med ei anna hand; Capitulus Tb; Oa, (der kapittelet står etter kapittel 8).

v6825. {E}f Bl; Ta, b; En ef Oa.

v6826. etc. tilf. Na, resten av kapittelet mgl.

v6827. resten av kapittelet mgl. Bn.

v6828. resten av kapittelet mgl. Ta.

v6829. etc. tilf. Be, l; Tb, resten av kapittelet mgl.; læita i þiofua bælkí ef þu þærft tilf. Oa, og i staden for resten av bolken har Oa eit kapittel her med overskrifta Um obota mall oll et cetera. Allær þær sæktír er till falla innan biar ok uttan takmarkar byar vars þa a konongr æin þægildi ok obota mall ok utlægðr. ok fyrir allt þæt er stolit er or konungs gardí ok sua fyrir forboð en allær aðrar sæktír þa æigu bíar men þridiung en syslu maðr þridíung. giælkyri þridíung uttan skipdrattor ok biar giæld. þat .a. giælkyri æín soman. En hann er ok skylðr at lata blasa till skipdratta allra ok kasta þan .i. myrkuastofuo er þær hafua till gort eða .i. ranzaks hus ok alla ræfsing æftir mott manna dome. þæssar rettarbøter gaf Magnus kononger son hakonar konongs. Ifølgje Keyser og Munch er dette stykket skrive med raudt blekk, som vanlegvis berre er brukt i kapitteloverskrifter. I staden for resten av bolken har Ta, b følgjande tekst: Oc .xíí. annur capitula oc rettar bøttar. er stenðar i landz bokenne.

v6830. mgl. Bh, tilf. med yngre hand.

v6831. mgl. Bh.

v6832. etc. tilf. Bi, resten av kapittelet mgl.

v6833. eða tilf. Bh.

v6834. inga kapittelmarkering Bh; Na; kapittelet mgl. Be, i, l, n.

v6835. slættring Bh.

v6836. etc. tilf. Na, resten av kapittelet mgl.

v6837. hann Na.

v6838. eða tilf. Bh.

v6839. mgl. Na.

v6840. um Bh.

v6841. Um konongs iorð ef sælld verðr at uleyfi hans Bh; inga kapitteloverskrift, men i Bl er Um iarðar stulð Bi; um iorð konungs þar lz (for lanzbok) tilf. i margen med ei anna hand; Um íarðar stul{d} fyrir konungj ok annara manna Bn; inga kapitteloverskrift Be; Na; kapittelet står etter kapittel 12 Be.

v6842. etc. tilf. Na, resten av kapittelet mgl.

v6843. v. Bn, resten av kapittelet mgl.

v6844. etc. tilf. Be, resten av kapittelet mgl.

v6845. þiofr Bl, resten av kapittelet mgl.

v6846. þiofr tilf. Bh, i; Na.

v6847. etc. tilf. Bi, l, resten av kapittelet mgl.

v6848. æff hann væit tilf. Na.

v6849. frå nema: ef hann veit. æða Bh; Na.

v6850. mgl. Bh; Na.

v6851. mgl. Bh, tilf. med yngre hand.

v6852. mgl. Bh.

v6853. settr Na.

v6854. mgl. Bh.

v6855. En .vi. aurum ef hann tækr upp ok sætr huergi niðr tilf. Bh; Na.

v6856. inga kapitteloverskrift, og kapittelet står etter kapittel 10 Be; inga kapittelmarkering Bh; Na; Um kyrdrøka Bi; inga kapitteloverskrift, men i Bl er um rett lausan mann i þiofa .b. i lanz bokn tilf. i margen med ei anna hand; Um þa menn er legíast undír kyr manna Bn.

v6857. Nu Bn.

v6858. etc. tilf. Be, i, resten av kapittelet mgl.

v6859. frå kyr: bu manz Bl; resten av kapittelet mgl. Bn

v6860. etc. tilf. Be, resten av kapittelet mgl.

v6861. etc. Bl, resten av kapittelet mgl.

v6862. Um ai foðr Bi; Um foðr ef maðr þarf at hafa Bn; inga kapittelmarkering, står etter kapittel 14 Be; dette stykket er ein del av kapittel 14 og står etter kapittlet utan markering Bh; inga kapitteloverskrift, står etter kapitel 14 Na; inga kapitteloverskrift, men i Bl er um fodur a veghe þar i landz b. tilf. i margen med ei anna hand.

v6863. etc. tilf. Bi, resten av kapittelet mgl.

v6864. etc. tilf. Be, resten av kapittelet mgl.; resten av kapittelet mgl. Bn.

v6865. frå rosse: øyk sín etc. Bl, resten av kapittelet mgl.

v6866. etc. tilf. Na, resten av kapittelet mgl.

v6867. neri Bh.

v6868. frå þa: take Bh.

v6869. Nu sa kapituli, æff maðr finnir fear lutt manns, oc hæffuær æigannðe glatað tilf. Na, men kapittlet sjølv står etter kapittel 9.

v6870. Um allden stulld ok þar grenir Bh; um alldin garða Bi; Um epla stuld ok huanna ok annars aldís Bn; inga kapittelmarkering, står før kapittel 13 Be; Na; inga kapitteloverskrift, men i Bl er um allden garða i þiof tilf. i margen med ei anna hand.

v6871. etc. tilf. Be; Na, i, resten av kapittelet mgl.; mannz tilf. Bh, l.

v6872. mannz Bn, resten av kapittelet mgl.

v6873. etc. tilf. Bl, i, resten av kapittelet mgl.

v6874. frå eða: ok Bh.

v6875. frå með: giæzlum Na.

v6876. søcki Na.

v6877. mgl. Na.

v6878. moz Bh.

v6879. suare Bh; Na.

v6880. inga kapittelmarkering, står etter kapittel 9 Be, h; Na; Huersu um funndit fe skal fara Bi; inga kapitteloverskrift, men i Bl er um lysíng a fe ef fínzt stendr i þiofa bolk tilf. i margen med ei anna hand; Huers með skal fara ef maðr finnr fe Bn.

v6881. En tilf. Na.

v6882. etc. tilf. Be, l; Na, resten av kapittelet mgl.; resten av kapittelet mgl. Bn.

v6883. etc. tilf. Bi, resten av kapittelet mgl.

v6884. mgl. Bh.

v6885. frå en: þat skal vera Bh.

v6886. kommr Na.

v6887. frå scal: bøtr hann ængo fe firir Na; frå Nu: mgl. Bh.

v6888. af tilf. Bh.

v6889. sueria Bh.

v6890. frå svari: suære thæir Na.

v6891. han Na.

v6892. Vm landrað Be; huar tylftar eiðr skal fyrir coma Bi; Vm tylftar æið ok ubotta moll Bh; Huersu tylftar eíða skal vínnna Bn; inga kapitteloverskrift Bl; Na. I margen har Bl tekst skrive med ei anna hand, um landraða sok. standr ekki i þiofa b. i lanz bokinni.

v6893. land raða sok Bh.

v6894. eit ord som synest vere allra er uradert etter scal Bh.

v6895. á Na.

v6896. þan Bh.

v6897. frå þa: mgl. Bh.

v6898. sifiaða Bh.

v6899. æða Na.

v6900. mgl. Bh; Na.

v6901. ero Bh.

v6902. ne Na.

v6903. uittnum Bh; Na.

v6904. haffui Na.

v6905. hann hinn Bh; oc Na.

v6906. mgl. Bh.

v6907. vattar Na.

v6908. frå sva scal oc: etc. Bi; frå þa scal hann: mgl. Be, n; etc. Bl. I tillegg har Bn kapitteloverskrifta Um eið staf þeirra er sueríh.

v6909. þa tilf. Be.

v6910. frå fyrir: mgl. Bh, n.

v6911. sok Bi.

v6912. frå hans: eptir hans æiði Bh; frå aller: hínír Bn.

v6913. annat (mgl. Bl) sannare Be, h, i, l, n.

v6914. samuitzku Be; hyggiu Bi, l; Na; frå att: æpter sinni samuisku Bh, n.

v6915. er Be, l.

v6916. I margen har Bl tekst skrive med ei anna hand, um settar eið{a?} er sten{dr} i þiofa bokinni i land.

v6917. inga kapitteloverskrift Be, l; Na; Vm sættar æið ok þær greinir Bh; um søttar æið Bi; Um settar eið ok fyrir huert mal hann skal Bn.

v6918. æiðr etc. Bl, resten av kapittelet mgl.; æiðr Bh, i.

v6919. æiðr etc. Be, resten av kapittelet mgl.

v6920. .x., resten av kapittelet mgl. Bn.

v6921. etc. tilf. Bi, resten av kapittelet mgl.

v6922. frå oc: mgl. Bh; Na.

v6923. æn Na; mgl. Bh.

v6924. ok tilf. Bh; Na.

v6925. inga kapitteloverskrift Be; Na; Um lyritar æið horsso vera skall huorso margir sueria Bh; um lyritar æið Bi; Um lyríttar eið. ok tvegía manna eið Bn; kapittelet mgl. Bl.

v6926. LN tilf. Bn (sannsynlegvis feil for EN).

v6927. etc. tilf. Be, resten av kapittelet mgl.

v6928. resten av kapittelet mgl. Bn.

v6929. sua um tilf. Na.

v6930. etc. tilf. Bi, resten av kapittelet mgl.

v6931. frå marka: mgl. Bh.

v6932. hins Na.

v6933. hafa Bh.

v6934. oc tilf. Na.

v6935. frå se: mgl. Bh; Na.

v6936. frå oc: mgl. Bh.

v6937. mgl. Bh.

v6938. haffui Na.

v6939. en tilf. Bh.

v6940. frå til: þar til Bh.

v6941. ok tilf. Bh.

v6942. mgl. Bh.

v6943. skilr Bh.

v6944. inga kapitteloverskrift Be, l; Na; Um meín særa menn hueria refst þeir skul Bh; um meínsøra menn Bi; Um þa men er suería ranga eiða Bn.

v6945. tilf., sannsynlegvis med same hand.

v6946. kender etc., resten av kapittelet mgl. Bl; etc. tilf. Be, resten av kapittelet mgl.; resten av kapittelet mgl. Bn.

v6947. mgl. Na.

v6948. mgl. Na.

v6949. logligum uítnum Bi.

v6950. etc. tilf., resten av kapittelet mgl. Bi.

v6951. mgl. Na.

v6952. eiðz Bh.

v6953. frå með: þui Bh.

v6954. væri uttlægr thria vættr tilf. Na.

v6955. ænn Na.

v6956. mgl. Bh.

v6957. En ef þeir vissu at usørt var tilf. Bh; Na.

v6958. aðr Bh.

v6959. vinni Na.

v6960. þeirra tilf. Bh.

v6961. silffrs tilf. Na.

v6962. bæraz Bh.

v6963. stora Na.

v6964. oc Na.

v6965. Bn skyt inn følgjande med overskrifta þessar rettar bætr gaf hakon konungr son hakonar konungs: þessar rettaʀ bætr gaf Hakon konungr svn hakonar konungs aullum berghvíníar þíng monnvm þeim er j rettum skilum ero við guð ok sannre lyðne ok þegn skyldv ok eptír lete víð rettan Noregs konung. ok hans ríki ok raða næyti styrkia með hollre þíonustu ínnan landz ok uttan at vskadri j ollu konungdomsens sæmd ok rettum mala efnum þeirra loglegra konunga eʀ eptír han koma. fyrst at upphaue. ok ganga sua allar utt sem standa jlandz bokínnj.

v6966. Bh har følgjande overskrift: vm rettar bøttr Hakonar konungs/ hakonar sonar; Bi har følgjande overskrift: um rettar bøtr magnús konungs; Bn har følgjande overskrift: þessar rettar bætr gaf magnus konungr ollv bíorguíníar þings monnum.

v6967. vírðulegr herra tilf. Bn.

v6968. resten mgl. Oa.

v6969. mgl. Bh, n.

v6970. her sluttar Bi, med et cetera.

v6971. mgl. Bn.

v6972. er Bh.

v6973. sannan Bh.

v6974. j Bn.

v6975. allre Bh.

v6976. vskaddr Bh.

v6977. ollum þeim tilf. Bn.

v6978. Bh har følgjande overskrift: hær hæfr hina fyrstv rettar bott nidr fel.

v6979. SA tilf. Bh.

v6980. her sluttar Bn, med ok ganga sua allar vtt sem standa j landz bokínnj.

v6981. mgl. Bh.

v6982. mgl. Bh.

v6983. akuedini Bh.

v6984. hæst Bh.

v6985. prettuisum Bh.

v6986. mgl. Bh.

v6987. Bh har følgjande overskrift: þa aðra at han skipaði sua at engi skilldi anars giallda.

v6988. SA Bh.

v6989. itallder Bh.

v6990. mgl. Bh.

v6991. mgl. Bh.

v6992. Bh har følgjande overskrift: þa hina þriðio at maðr mate naudga.

v6993. SA Bh.

v6994. sæktun Bh.

v6995. nu skal Bh.

v6996. æins tilf. Bh.

v6997. Bh har følgjande overskrift: her hefr ina fiorðo retar.

v6998. SA Bh.

v6999. vm Bh.

v7000. mgl. Bh.

v7001. va Bh.

v7002. imann hælgi tilf. Bh.

v7003. Bh har følgjande overskrift: þessa hina fimtu.

v7004. SA Bh.

v7005. mgl. Bh.

v7006. aðr Bh.

v7007. Bh har følgjande overskrift: þa hína vi ef heim.

v7008. SA Bh.

v7009. maðr. er vægin Bh.

v7010. Bh har følgjande overskrift: þa hína .víj. ef maðr uerðr barðr eda serðr.

v7011. SA Bh.

v7012. mæiri bøttr Bh.

v7013. Bh har følgjande overskrift: ín attanda at þar.

v7014. SA Bh.

v7015. þægar Bh.

v7016. sægir Bh.

v7017. ok sækt þar til sæm logbok vatter tilf. Bh.

v7018. Bh har følgjande overskrift: þa hina ix gaf magnus konungr einkanlega.

v7019. SA Bh.

v7020. bæde tilf. Bh.

v7021. at villia sinnum tilf. Bh.

v7022. eda modor brodor eda dottor Bh.

v7023. eda systor sinna eda læypr brott með æigin konno annars mannz eda tynir maðr sér sialfr eda vegr mann ihæimilli sinnu sialfs Bh.

v7024. tækr kono Bh.

v7025. várs tilf. Bh.

v7026. bref ok tilf. Bh.

v7027. konungs Bh.

v7028. vbotta menn Bh.

v7029. mgl. Bh.

v7030. hann Bh.

v7031. mgl. Bh.

v7032. til tilf. Bh.

v7033. Bh har følgjande overskrift: her segir ner bokin var log tækin.

v7034. logbokum Bh.

v7035. ok læt Bh.

v7036. for Bh.

v7037. gula þings Bh.

v7038. allan noreg Bh.

v7039. iaullu konungsins Bh.

v7040. Litz Bh.

v7041. stad Bh.

v7042. bott Bh.

v7043. mgl. Bh.

v7044. mgl. Bh.

v7045. a gula þingi Bh.

v7046. jons vauku Bh.

v7047. þrir Bh.

v7048. .xi. Bh.

v7049. honum Bh.

v7050. vardar Bh.

v7051. mgl. Bh.

v7052. allra heilagra manna Bh.

v7053. sua tilf. Bh.

v7054. Bb, c, d har denne innhaldslista for Farmannslova: Her hefr far manna log huer logleg fartekja er. í.

Um skip þat er ført er (mgl. Bd) i farir allar firir leígu. íj.

Ef (Vm þat er Bc, d) menn koma i þann kaupstað er þeir byríaðu ferð sína til. ííj.

Ef maðr tekr ser fare af styri manni. íííj.

Vm styrí ma a skípí hueríu. v.

Ef hasetí ryfr skípan undír styrí manni. ví.

Huersu lengi styrí manns skal bíða eða haseta. víj.

Vm kast ef menn hitta i storma. vííj.

Ef skíp lestízt oc þarf farm af at bera. íx.

Huat siglíngar menn skolu hoggua. (or annars morku tilf. Bc, d) x.

Ef menn bríota skíp sín oc þarf upp at (mgl. Bc) setja. xí.

Ef maðr leígír eíns pundz far i skípí. xíj.

Ef menn beríazt i kaup ferð. xííj.

Vm hafnar (hafnn Bc, d) taku oc lægí. xíííj.

Um hafnar ran. xv.

Ef menn liggía uíð afkerí. xví.

Ef menn sigla með lande fram i samflotí. xvíj.

Ef menn sígla a menn. xvííj.

Ef menn leggía or lægí oc letr eptir bryggíu. xíx.

Ef menn draga afkerí upp. xx.

Ef menn leggía felag samann. xxí.

Ef menn uería baðr sínu goz. xxíj.

Vm uarð halld a skípí. xííj.

Um sektír ínnan bøar. xxíííj.

v7055. far manna log. Bb; Her hefr farmanna log (oc sægír tilf. Be) vm loglega (mgl. Be) fartekíu Bc, d, e; Her seigir um fartekiu oc hæfr með því biarkøyar ret Bf; her hefr farmanna logh ok seghír fyrst vm fartekiu Bg; her hefr farmanna log. oc segir i hínum fyrsta capitula huat loglig fartækia er Bi; Her hæfr um farmana log hver logleg far tekia vera skal i forum vti Bm; Her hefur farmanna laug ok greínír vm allar fartekíur ok skildaga manna a millím. ok lest ok leigv ok felag gerðir Bn; Hær hæfr Biarc øyar reett (i margen med yngre hand) Oa; her hæfur up far manna logh Tb; Xe; hær hæfr far manna bolkr oc sæigir i fyrsta capitulo vm fartæikíur Xd; farmanna log ok sæigir i fyrsta capitulo vm fartækiur Xf; mgl. Ba; Na; Ob; Xb.

v7056. Nu Bi.

v7057. eín tilf. Bg.

v7058. oc tilf. Tb.

v7059. hin fyrsta fartækia tilf. Oa, b.

v7060. mgl. Oa, b.

v7061. nefna Ba, b, c, d, e, f, g; Na; Xb, e.

v7062. menn Be; mgl. Ba, b, c. d, f, g, i, m, n; Na; Oa, b; Xb, d, e, f.

v7063. leggi Bf; Oa, b.

v7064. frå huart: huerir sér Be.

v7065. farre Tb.

v7066. frå huart: ahafnar (hafnar Oa, b) er ser (mgl. Bb, c, d, f; Oa, b) fari toko (taka Bb, c, d, f, i, n; Na; Oa, b; Xb, d, e, f) Ba, b, c, d, f, i, m, n; Na; Oa, b; Xb, d, e, f; frå til: er ser toko fare Bg.

v7067. hinir Bg; honum Xb.

v7068. mgl. Xe.

v7069. frå til: leiguburd Ob.

v7070. bygva Bg.

v7071. þa Ba, b, c, d, e, g, m; Oa, b; Na; Xb, d, e, f.

v7072. vattar Be.

v7073. fylgir Ba, d, f, i, m; Na; Xb; hefir til Bg.

v7074. sveria þeir suo Bm, n.

v7075. far Tb; frå oc samer: at ver (vít Be; Xe) høyrðum orð ykkur bæggia oc varot þit (mgl.Xe) þa (a tilf. Bm) satter oc samkaupa (frå oc: um kaupmala Bm, n) um (far ok vm tilf. Ob) fartækior. (fartekíu Bb, e, f, g, i, m, n; Oa, b, Xd, e, f) Ba, b, c, d, e, f, g, i, m, n; Na; Oa, b; Xb, d, e, f.

v7076. mgl. Oa.

v7077. sua tilf. Tb.

v7078. mgl. Bb, c, d, f, g, i, m, n; Na; Oa, b; Xb, d, e, f.

v7079. leigu Ba, b, c, d, e, f, g, i, m, n; Na; Xb, d, e, f.

v7080. þat uitní loglegt (loghfult Be) Ba, b, c, d, e, f, g, i, m, n; Na; Oa, b; Xb, d, e, f.

v7081. logfastu Ba; logum Bi; Oa; fullu Bn.

v7082. far Ba, b, c, d, e, f, g, i, m, n; Na; Oa, b; Tb; Xb, d, e, f.

v7083. oc tilf. Ba, b, c, d, f, g, n; Na; Oa, b; Xe.

v7084. mgl. Bm.

v7085. frå her: mgl. Tb.

v7086. frå her: vm skip þat er ført er i farír allar. (ij tilf. Bc; firir leigu tilf. Bd) Bb, c, d; vm v þett skipp manz Be; Her seígír um austr oc vm skipa laðning skaupskipa Bf; hueríu skipi siglanda er firir læca sacir. eða loðzslu Bi; vm austr a skipi Bg; vm þau skíp er fær ero told ok svík styrí manna Bn; Wm fal ført skip Na; Vm kaup skip ef men kaupa Oa; vm læka a skipi Xd; her segir haussu leko lita skal Xe; huersu læko skipi lita skall Xf; mgl. Ba, m; Ob; Xb.

v7087. þarf Ba, b, c, d, e, f, g, i, m, n; Na; Oa, b; Xb, d, e, f.

v7088. tuisuar Bi, m, n.

v7089. a Ba, b, c, d, e, f, g, i, m, n; Na; Oa, b; Tb; Xb, d, e.

v7090. þrím Bi, m, n.

v7091. er talt (tak Xb) Ba, b, c, d, e, f, g, i, m, n; Na; Oa, b; Xb, d, e, f.

v7092. hasete Be.

v7093. uili Ba, b,c, d, e, f, m, n; Tb; Xb, d, e, f.

v7094. lita Ba, b, c, d, e, f, g, i, m, n; Na; Oa, b; Tb; Xb, d, e, f.

v7095. lettare Be.

v7096. men lata Ba, b, c, d, f, i, m; Na; Oa, b; Xb, d, e, f.

v7097. skípí Be.

v7098. sín tilf. Ba, b, c, d, f, g, i, m, n; Xb, d, e, f; sinu tilf. Be.

v7099. mgl. Oa, b.

v7100. mgl. Xe.

v7101. við haseta Bm; Xb.

v7102. høfr Bf; høfer Bm.

v7103. mgl. Xf.

v7104. æigí styrímaðr Be.

v7105. mgl. Bd, f.

v7106. þæim tilf. Be; Xd, e, f.

v7107. mgl. Xe.

v7108. mgl. Ba; Xb.

v7109. gerizt Ba, b, c, d, f; Oa, b; Xb; cann (at tilf. Bm, n) gioraz Bi, m, n; Na; Xd; frå af: þar af geriz Bg.

v7110. mgl. Xb.

v7111. kan (at tilf. Bm; Xb) gerazt Ba, g, m; Na; Xb; uerðr Bb, c, d, f; Oa, b; kan at berast at Bn; frå þat: er Bi; frå kømar: kan at (mgl. Xd) geraz Be; Xd, f; kann uerda ok Xe.

v7112. manna tilf. Ba, b, c, d, e, f, g, i, m, n; Na; Oa, b; Xb, d, e, f.

v7113. oc Be.

v7114. vm tilf. Ob; Tb; Xd, f.

v7115. fear skada Xe.

v7116. vm tilf. Xd, f.

v7117. bæðe Bm.

v7118. fall Xe.

v7119. skal hværr Bm, n.

v7120. hann tilf. Be, g, n.

v7121. framar Be; farmaðr Bf; far uidr Xe.

v7122. komet Be.

v7123. ok tilf. Oa, b.

v7124. oc tilf. Ba, b, c, d, f, g, i, m, n; Na; Tb; Xb, e, f.

v7125. mgl. Bm, n.

v7126. var Bb, c, d, f; Na; Oa, b.

v7127. frå er: høyrir Ba, g, i, m, n; Xb, d, e, f.

v7128. mgl. Bb, c, d, f; Oa, b.

v7129. sua tilf. Na.

v7130. mgl. Xd.

v7131. frå sem: skip Oa, b; mgl. Bg.

v7132. lekt Xe; frå sem: skip oflaðit se Xf.

v7133. undir þæim. (frå undir: mgl. Bn) en (ef tilf. Oa) styri monnum (manni Be, f, g, m, n; Xe, f) gefr (gefzt Bf) syn aðra (onnur Bf) oc kalla (kallar han Be, g, m, n; þeir tilf. Bb, c, d, f, i; Na; Ob; Xb, d, e, f) mundanga laðet (uera tilf. Xd) tilf. Ba, b, c, d, e, f, g, i, m, n; Na; Oa, b; Xb, d, e, f.

v7134. þa skulu þeir nefna Ba, b, c, d, e, f, g, i, m, n; Na; Oa, b; Xb, d, e, f.

v7135. .ííj. Xd, f.

v7136. frå styri: af styri mannum Xe.

v7137. Enn Bg; Oa, b; ok Bn.

v7138. þat Xe.

v7139. uilldu Ba, b, c, d, f, i, m, n; Na; Oa, b; Xd, e, f; uildi Xb.

v7140. um langa leið tilf. Ba; íam langa ferð (leið Bf, i, m, n; Oa, b; Xb, d, e) tilf. Bb, c, d, f, i, m, n; Na; Oa, b; Xb, d, e; iafnlegha tilf. Be, sua langa tilf. Bg; sua langa læið tilf. Xf.

v7141. at Xf: mgl. Bg.

v7142. mgl. Bm.

v7143. megu Bn.

v7144. their tilf. Ob.

v7145. mgl. Ba, b, c, d, e, f, g, i, m, n; Na; Oa, b; Xd, e, f.

v7146. mgl. Bn; Xe.

v7147. frå ladet: laðno Oa, b; frå sua: þa landslu Ba; (um tilf. Bi, n) þa (mgl. Bn) laðzlu Bb, c, d, f, g, i, m, n; Ob; Xb, d, f; tha sogum Na; þan ladneg Xe.

v7148. mgl. Bg, n.

v7149. mgl. Be.

v7150. þeim tilf. Bb, c, d, e, f; Na; Oa, b.

v7151. frå: mannum: men þíckír Bn.

v7152. ofmiok ladet Xb.

v7153. uera tilf. Bb, c, d, e, f, g, i; Na; Oa, b; Xd, f.

v7154. skulu styri (mgl. Bf) menn Ba, b, c, d, f, i, m, n; Na; Oa, b; Xb, d, e, f.

v7155. fyrst tilf. Ba, b, c, d, e, f, g, n; Na; Oa, b; Xb, e, f.

v7156. sína varu af alla (mgl. Be) aðra (frå sína: sín varningh allan annan Oa, b) en (er Be) þa er (frå þa: mgl. Bb, c, d, e, f, n; Oa, b) þeir hafðu (hafa Bm; frå þeir: hann hefir Bg) ætlat (ser tilf. Na) til ræiða kaups Ba, b, c, d, e, f, g, i, m, n; Na; Oa, b; Xb, d, e, f.

v7157. þet Tb; mgl. Ba, b, c, d, f, g, i, m, n; Na; Xb, d, e.

v7158. ræidír Xd, f; frå ef: en (ef Ob) ræidan skortar Oa, b.

v7159. ef þa er en (mgl. Bg) Ba, b, c, d, f, g, i, m, n; Na; Oa, b; Xb, d, e, f.

v7160. æigi ført vera Be; hvergi fært Bn.

v7161. mgl. Ob.

v7162. efstr Ba, g, i; Na; fyrst Tb; Xe; øfar Xb.

v7163. oc tekít hefír tilf. Bb.

v7164. mgl. Ob; frå skal: skulu þeir fyrstir af bera er efstir toko Bm, n.

v7165. mgl. Ba, b, c, d, e, f, g, i, m, n; Na; Oa, b; Xb, d, e, f.

v7166. at Bi.

v7167. tok oc tilf. Ba, c, d, e, f; Na; Oa, b; Xb, d, f.

v7168. tok Bb.

v7169. mgl. Ba, e, g, i, m, n; Na; Xb, d, e, f.

v7170. oc tilf. Bb.

v7171. skip Bm, n.

v7172. mgl. Tb.

v7173. frå oc: mgl. Bm, n; frå er ført: þikkir mundanga laðet vera (mgl. Be, g, i) er (en Bg) þat mal (mgl. Bg) skulu (þeir tilf. Bg) skyra. (kæra Be) oc (er Bg) til (till þæs tilf. Oa, b) uaro (ero Be, g; Oa, b) nefndir Ba, b, c, d, e, f, g, i; Na; Oa, b; Xb, d, e, f.

v7174. mgl. Oa, b.

v7175. a Ba, b, c, d, e, i, m, n; Na; Oa; Xb, d; mgl. Xe, f.

v7176. þeir Oa.

v7177. frå uid: na Bi, m, n; frå at: mgl. Bg.

v7178. uid Xe.

v7179. kræfia Xb.

v7180. sitia Ba, b, c, d, f, g, i, m, n; Na; Ob; Xb, d, e, f.

v7181. mgl. Tb.

v7182. vanastír Bn.

v7183. mgl. Oa, b.

v7184. kaupstaðum Tb; kaup skipum ok ferdum Xe.

v7185. mal Ba, b, c, d, e, f, g, i, m, n; Na; Oa, b; Tb; Xb, d, e, f.

v7186. skillt Tb; mgl. Bm; frå eftír: sem fyr segír Bn.

v7187. mgl. Oa.

v7188. því tilf. Ba, b, c, d, e, f, m, n; Na; Oa, b; Xb, d, e, f.

v7189. mat tilf. Bi.

v7190. eða Be.

v7191. med tilf. Na; Xb, e, f.

v7192. frå skipí: mgl. Bg.

v7193. ero styri men skylldir Ba, b, c, d, f, i, m, n; Na; Oa, b; Xb, d, e, f.

v7194. mgl. Bi, m, n; Xd, f.

v7195. honum Bg.

v7196. faro nøyti Ba, e, g, i, m, n; Na; Xb, d, e, f; far Bb, c, d, f; Oa, b.

v7197. þangat tilf. Bn.

v7198. mgl. Bn.

v7199. hofðu Ba, b, c, d, e, f, g, i, m, n; Na; Oa, b; Xb, d, e, f.

v7200. ser Be, g, m, n; Xd, e, f; mgl. Bf; Oa, b.

v7201. fare Bf, m; far Bg, n.

v7202. tekit Bm; Xd, f; frå til: tekit Bf, n; fare tækit Oa, b.

v7203. þeim Bb, c, d; far Xb.

v7204. fæzt Ba, b, c, d, e, f, g, i, m; Na; Tb; Xb, d, e, f.

v7205. gialde Xb.

v7206. styri madr tilf. Ba; hann tilf. Xb; þæir tilf. Xd, f.

v7207. mgl. Xd, f.

v7208. skipa Xe.

v7209. þeir skulldu (skylldi Xf) Ba, b, c, d, g, i; Na; Xb, d, e, f.

v7210. mgl. Xb.

v7211. honum Bg; Xb.

v7212. frå er þeir hafa: mgl. Bd.

v7213. sér tilf. Be.

v7214. mgl. Ba, b, c, d, g, i, m; Na; Xb, d, e, f.

v7215. aðr Bd; mgl. Na; Xe.

v7216. frå En ef þat: mgl. Bf, n; Oa, b.

v7217. sinu tilf. Ba, b, c, d, e, f, g, i, m, n; Na; Ob; Xd, e, f.

v7218. ut Ba, b, c, d, e, f, g, i, m, n; Na; Oa, b; Xb, d, e, f.

v7219. hasetar Oa; mgl. Bd, f; Ob.

v7220. bunír Xb.

v7221. Sua ero oc (mgl. Xe) aller skiparar (hasetar Bb, c, d, f, g, i, n; Ob; Xd, e; mgl. Oa; hasetar tilf. Xf) skylldir til (mgl. Na; Xd) at fylgia skipi til up satar (at setia Bb, c, g, i; Na; Xd, e, f; upp at setia tilf. Bm; frå til at: skip vpp at setia Bd, f; til skips vtt at setia Oa; till at setia vt skip Ob) naudsynia laust (frå naudsynia: mgl. Bg, m, n; Xd, e, f) tilf. Ba, b, c, d, f, g, i, m, n; Na; Oa, b; Xd, e, f.

v7222. er þar Ba, b, c, d, e, f, g, i, m, n; Na; Oa; Xb, d, e, f.

v7223. er tilf. Bi.

v7224. mgl. Bg.

v7225. mgl. Be.

v7226. þær Bd, e, f, g, i, m, n; Na; Oa, b; Tb; Xb, d, e, f.

v7227. logh skyra Ba, b, c, d, e, f, g, i, m, n; Oa, b; Xb, d, e, f.

v7228. fram tilf. Xd.

v7229. skutaran Ob.

v7230. var Ba, b, c, d, e, f, i, m, n; Na; Oa, b; Xb, d, e, f.

v7231. høfuer Oa; Tb; hefir Xb.

v7232. stafn Ba, d, f, g; Na; Oa, b; Xd, f.

v7233. eígnast Bn.

v7234. mgl. Tb.

v7235. frå skipleigu: skiplæigur allar Ba, b, c, d, f, g, i, n; Na; Xb, e, f; skiplæígu alla Be, m; Oa, b; Xd.

v7236. mgl. Oa.

v7237. giora Bg.

v7238. huat sem aff skipi værðir siðann tilf. Na.

v7239. frå her: mgl. Tb.

v7240. frå her: vm þat er menn koma i þann kaup stað er þeir byriaðu ferð sina til. (mgl. Bd) ííj Bb, c, d; vm kaupmen. ok fartækíu Be; um hæímbunað i kauferðum Bf; hversso þeir skulu liggia til heimferdar Bg; huerir raða skulu huersu lengi til hafz skal liggia. eða heímfarar Bi; Um alego a skipum Bm; Huersu lengi menn skolv lígía Bn; Wm affter fara heiman Na; Ef men koma till kaupstaðar Oa; ef men koma i kaupstad Xd; Ef menn koma Xf; mgl. Ba; Ob; Xb, e.

v7241. þanníg Xe.

v7242. hafðu Bb, c, d, f; Oa, b.

v7243. til tilf. Ba, e, i, m, n; Na; Xb, d, e.

v7244. frå ser: etlat Bb, c, d, f; Oa, b.

v7245. annan Oa.

v7246. mgl. Ba, b, c, d, e, f, g, m, n; Na; Oa, b; Tb; Xd, e.

v7247. mgl. Xb, f.

v7248. hæim Ba; Xb; frå nu: til. heim farar Bm, n.

v7249. frå fot: aptr Bi; skip Oa, b; mgl. Ba, b, c, d, e, f, g, m, n; Na; Xb, e; frå a: mgl. Xd; frå oc: mgl. Xf.

v7250. nu tilf. Be; Oa.

v7251. aftr tilf. Ba, b, c, d, e, f; Na; Oa, b; Xb, d, e, f.

v7252. mgl. Bn; Xd.

v7253. gefr þæim Ba, b, c, d, e, f, g, i, m, n; Na; Oa, b; Xb, d, e, f.

v7254. ok Oa, b.

v7255. liggia a (mgl. Bg, m) Ba, b, c, f, g, i, m, n; Na; Oa, b; Xb, d, e; frå at: a at læiggia Xf.

v7256. mgl. Xd, f.

v7257. hæimfarar Ba, b, c, d, e, f, g, i, m, n; Na; Oa, b; Tb; Xb, d, e, f.

v7258. en tilf. Tb.

v7259. sua længi Tb.

v7260. frå sumír lengar: Nu vilía (frå Nu: mgl. Be) sumir lengr (at tilf. Be) liggia til heím far (farar Bb, c, d, e, f, g, i; Oa, b; Xd, e, f; frå til: mgl. Bm, n; Xb) en sumr (sumir Bb, c, d, e, f, g, i; Oa, b; Xb, d, e, f) skemmr (mgl. Bb, c, d, m) Ba, b, c, d, e, f, g, i, m, n; Na; Oa, b; Xb, d, e, f.

v7261. verða Bm, n.

v7262. mgl. Bd; Ob.

v7263. æín Oa.

v7264. oðlazt Ba, b, c, d, e, f, i, m, n; Na; Ob; Xb, d, e, f.

v7265. mgl. Ba, b, c, d, f; Na; Oa, b; Xb, d, e, f.

v7266. mgl. Bg, n; Oa, b; Xb.

v7267. sætiz Ba, b, c, d, e, f, g, i, m, n; Na; Oa, b; Xd, e.

v7268. frå þo: æi at siðr Xb.

v7269. han Xe.

v7270. þa tilf. Bg.

v7271. for Bf; fara Bi.

v7272. mgl. Bm, n.

v7273. iamnre Ba, b, c, d, f, g, m, n; Na; Oa, b; Xb, d, e, f.

v7274. sem þeir hafa Ba; Xb; mgl. Bb, c, d, e, f, g, i, m, n; Na; Oa, b; Tb; Xd, e, f.

v7275. Nv Oa, b; mgl. Ba, f; Xe.

v7276. mgl. Bd; Xe.

v7277. mgl. Oa.

v7278. vilia ok løyfui haseta þeirra sæm farít hafua Oa, b.

v7279. mgl. Xd.

v7280. hæimolt Ba, b, c, d, e, f, g, i, n; Na; Tb; Xb, e.

v7281. vilia faret hafa Bm, n.

v7282. at anduerðu tilf. Oa, b.

v7283. frå her: mgl. Tb.

v7284. frå her: Ef maðr tekr ser fari af styri manni. íííj. Bb, c, d; huer skal þinnug fara sem sér tok fari Be; ef menn skil a huert þæír skulu Bf; vm styrimann Bg; huerir raða skulu ef styri maðr uil sigla annan stað en hann sagði þa er far uar tecít Bi; Hvært menn skulu fara til kaupa Bm; vm lygð styrí mans ok lavsvngar orð Bn; huer vil tannog sem far tok ser Na; vm fartækiur Oa; Ef styrimaðr sægir æigi ollum æitt Xd, f; mgl. Ba; Ob; Xb, e.

v7285. ser tilf. Ba, b, c, d, f, i, m, n; Na; Oa, b; Xb, d, e, f.

v7286. far Bd, f; Xb, e.

v7287. mgl. Oa.

v7288. til tilf. Bm, n; Ob.

v7289. uill Bg, m, n; Xe.

v7290. frå skal: uil faret hafa Ba, b, c, d, e, f, i; Na; Oa, b; Xb, d, f.

v7291. þat Bg.

v7292. frå þar: þa (sa Ob) er Oa, b.

v7293. mgl. Bg.

v7294. mgl. Bb, c, d, f, i; Na; Ob.

v7295. mgl. Ba, b, c, d, f; Na; Oa, b; Xb, e.

v7296. hæfir tækit Be, i.

v7297. ef tilf. Ob.

v7298. hefr Bg; Xd, e.

v7299. up tilf. Ba, b, c, d, f, i; Na; Oa, b; Xb, e.

v7300. dæila Oa.

v7301. mgl. Ba, b, c, d, f, i, n; Na; Oa; Tb, e.

v7302. frå með: a millum þeirra Ba; frå þa: a millim þeirra Xb; frå þretta: þetta vpp með þæim vm þrætta (frå vm: til þræto Bg, m; Xd; með þrættu Xf) Be, g, m; Xd, f.

v7303. værða Ba, g, m, n: Xb, e.

v7304. mgl. Bd, g, i; Oa; Xe.

v7305. af Oa, b; mgl. Xd, e; frå engo: æighi Xf.

v7306. frå vm: raða um þat mal Bg; frå skal: raðe ængo vm Xb.

v7307. þeir tilf. Oa.

v7308. scal Ba; Xb.

v7309. lata tilf. Xb.

v7310. mgl. Bb, c, d, f, m, n; Oa, b, f.

v7311. oc tilf. Ba, b, c, d, e, f, g, i, m, n; Na; Xb, d, e, f.

v7312. sa Bd, f; Ob.

v7313. liota Ba; Xb.

v7314. er Ba; Na; Xb.

v7315. frå ok: mgl. Bm; frå lygd: eigi fylgir lutr Bg.

v7316. mgl. Be.

v7317. giallda Ba, b, c, d, e, f, g, i, m, n; Na; Oa, b; Xb; greiða Xd, e, f.

v7318. silfrs tilf. Ba, b, c, e, g, i, m, n; Na; Oa, b; Xb, d, e, f; uegna tilf. Bd, f.

v7319. þæím Be, g, n.

v7320. ef Oa.

v7321. ganga Xd.

v7322. se Bd, f.

v7323. þar Bm; Xd; frå skipleigu: skip læigur þær (þeirra Bg; þeirrar Xb; mgl. Na) Ba, b, c, d, f, g, i, n; Na; Oa, b; Xb, d, e, f.

v7324. honom Bm.

v7325. þeim Bg; hueríum þeim Bn.

v7326. er Bn.

v7327. nu tilf. Ba, b, e, f, i, m; Na; Oa, b; Xb, d, e, f.

v7328. mgl. Ba, d, f, g, i, n; Oa, b; Xb, d, e.

v7329. þeim tilf. Bm.

v7330. uel tilf. Ba, b, c, d, f, g, i, m, n; Na; Oa, b; Xb, d, e, f.

v7331. læid Xb.

v7332. at Bi.

v7333. halde Be, g; Na.

v7334. mgl. Ba, e, f, g, i, m, n; Oa, b; Xb, d, e, f.

v7335. með Ba, b, c, d, f, g, i, m, n; Na; Ob; Xb, d, e, f.

v7336. kostnaðe Ba, e, g; Na; Xb, d, f.

v7337. mgl. Oa, b.

v7338. kaupstefnu Ba, e, i, m, n; Na; Xb, d, e, f; þess (mgl. Bg) kaupstaðar Bb, c, d, f, g; Oa, b.

v7339. hafa tækit Ba, b, c, d, f, g, i, m, n; Na; Oa, b; Xb, d, f.

v7340. frå toko: hafdu ser adr far til tekit Xe.

v7341. at þui (mgl. Ob) sinni tilf. Oa, b.

v7342. frå her: mgl. Tb.

v7343. frå her: vm styrí mann eín a skípi hueríu. v. Bb, c, d; vm ahamnar ok styri menn Bf; vm lest styrimanna Bg; huat huers skyllda er a skipi at fa oc um læsta tal capitulus Bi; hueriu styri maðr skal raða Bm; vm styrj men ok leídsaugv menn ok tulk Bn; Styri maðr skal leidsagu man fa Na; vm styri men ok læidsaghu menn Oa; æín skal styrimaðr a skipi hueriu Xd; huat huers skyllda er a skipi Xf; mgl. Ba; Ob; Xb, e; ikkje nytt kapittel Be.

v7344. Nu Na.

v7345. mgl. Ba, b, c, d, e, f, g, i, m, n; Na; Xb, d, e, f.

v7346. þriðiungi Ba, b, c, d, e, f, g, i, m, n; Na; Oa, b; Xb, d, e, f.

v7347. ecki tilf. Ba, b, c, d, f, g, i, m, n; Na; Ob; Xb, d, e, f.

v7348. meiri a Bg.

v7349. leggi Bd; brigda Xb; frå þuí: þridiungi mæira a hofn hafua en huerr hasete Oa, b.

v7350. en hasetar (haseti Bb, c, d, e, f, i; Xe) tilf. Ba, b, c, d, e, f, g, i, m, n; Na; Xb, d, e, f; ok tho ei meira vp leggia en hasete tilf. Ob.

v7351. frå han: firir þui at hann a (skal Be, f; Oa, b) þridiung at (mgl. Be, f; Oa, b; Xe) Ba, b, c, d, e, f, g, i, m, n; Na; Oa, b; Xd, e, f.

v7352. mgl. Bm, n; frå han: firi þuí at hann aa ser þridíungh Xb.

v7353. skaups Bm.

v7354. mgl. Bm, n.

v7355. ok Oa, b; þat Xe.

v7356. at þat tilf. Bb, c, d, f.

v7357. enn Bg.

v7358. mgl. Ba, b, c, d, e, g, i, m, n; Na; Oa, b; Xd, e, f.

v7359. tiold Xb.

v7360. þar tilf. Bb, c, d, f; Oa, b.

v7361. iamnstorar Ba, b, c, d, f, g, m, n; Na; Oa, b; Xb, e; iamþungar Bi; iammyklar Xd, f.

v7362. vera Ba, b, c, d, e, f, g, i, m, n; Na; Oa, b; Tb; Xb, d, e, f.

v7363. mgl. Bg.

v7364. mínní lest (en sumum tilf. Bn) eða mæiri Ba, e, f, g, m, n; Na; Oa, b; Xb, d, e, f; meíri lest eða minni Bb, c, d, i.

v7365. mgl. Ba, b, c, d, e, g, i, n; Oa, b; Xb, d, e, f; frå skal: huerr Bf.

v7366. margra Ba, m, n; Na; Tb; Xb, d, f; míkinn Bb, c, d, f; mgl. Bg.

v7367. mgl. Na.

v7368. mgl. Oa, b; frå þunga: mgl. Xb.

v7369. sina Ba, b, c, d, f, g, i, m, n; Na; Oa, b; Xb; sínní Be; hueria Tb; mgl. Xd, e.

v7370. vndír tilf. Bb, c, d, e, f, g, i, m, n; Na; Oa, b; Xd, e, f.

v7371. oc (i Bm) læigu firir fest (festi Bd; fæsta Be; frå firir: undir tekit Xe) tilf. Ba, b, c, d, e, f, g, i, m, n; Na; Oa, b; Xb, d, e, f.

v7372. frå her: mgl. Tb.

v7373. frå her: Ef haseti (maðr Be, i) ryfr skípan vndir (firi Na) styrí manni. ví. (mgl. Be, f, i; Na) Bb, c, d, e, f, i; Na; ef menn riufa (frå menn: maðr ryfr Bm) skipan Bg, m; hversv luka skal ef maðr ryfr skipan Bn; Ef hasete ryfer skipan i huerio lande sæm han er Oa; ef hasæti ryfr skipan Xd; mgl. Ba; Ob; Xb, e, f.

v7374. Nv Bb, c, d, f; Oa, b; Xd, f; mgl. Bn.

v7375. firir Ba, g, h; Na; Xd, e, f.

v7376. uitnis tilf. Ba, e, i; Na; Xb.

v7377. uítnis fastr Bg, m, n; Xd, e, f.

v7378. frå han: þat uítnís fast (satt Oa, b) Bb, c, d, f; Oa, b.

v7379. maðr Ba; frå ryfar: at hann ryfr Bm.

v7380. frå ryfar: mgl. Xb.

v7381. sa Ba; mgl. Na.

v7382. ahoffnn Na.

v7383. uið styri mann Bb, c, d, e, f, g; Na; Oa, b; Xd, e, f; mgl. Bi, m, n; Xb.

v7384. maðr Ba; Xb; mgl. Xd.

v7385. skipan tilf. Ba, b, c, d, e, f, i, m, n; Na; Oa, b; Xb, d, e, f.

v7386. firir Ba, e, n; Na; Xb, e, f.

v7387. frå vndír: uið styrí mann Bf; Oa, b; Xd; mgl. Bi; frå hann: maðr Bg.

v7388. eða tilf. Ba, b, c, d, f, g, m, n; Oa, b; Xb, d, e, f.

v7389. mgl. Be, g, i, m, n.

v7390. eða tilf. Ba, b, c, d, e, f, g, i, m, n; Na; Oa, b; Xb, d, e, f.

v7391. mgl. Be, g, i, n; Xf.

v7392. giallde Ba, b, c, d, e, f, g, i, m, n; Na, Oa, b; Xb, d, e, f.

v7393. silfrs tilf. Ba, b, c, d, e, f, g, i, n; Na; Oa, b; Xd, e.

v7394. frå adra: halft konungi enn halft Bg.

v7395. ahoffnn Na.

v7396. mgl. Oa, b.

v7397. mgl. Bn.

v7398. mgl. Bd, f.

v7399. firir Bn.

v7400. frå vndír: mgl. Ba, b, c, d, e, f, g, i, m; Oa, b; Xb, d, e, f; frå skipan: mgl. Na.

v7401. i Bm; Tb.

v7402. saxlande Xe.

v7403. eða tilf. Ba, b, c, d, e, f, g, i, m, n; Na; Oa, b; Xb, d, e, f.

v7404. j Bm; Oa, b; mgl. Bg, i, n; Xf.

v7405. gielle Xe.

v7406. .iij. Xe.

v7407. frå bøte: sækr .íííj. morkum (mgl. Bn; silfrs tilf. Bb, c, d, e, f, g, i, m, n; Na; Oa, b; Xd, f) Ba, b, c, d, e, f, g, i, m, n; Na; Oa, b; Xb, d, f.

v7408. a (hafi Xd, e, f) konungr halft en styri maðr halft Ba, b, c, d, f, g; Na; Oa, b; Xb, d, e, f; mgl. Bm, n.

v7409. Nu Xe.

v7410. mgl. Oa, b.

v7411. mgl. Bi; Na; Xe.

v7412. frå En: Nu ryur madr Xe.

v7413. j Bm, n; Oa, b; Xe.

v7414. eða tilf. Ba, b, c, d, f, g, m, n; Na; Oa, b; Xb, d, e, f.

v7415. mgl. Bi, m, n; Xe, f.

v7416. eða Ba, e, i, m, n; Xf; eða i Bf, g; Na; Oa, b; Xb, d; mgl. Xe.

v7417. eða tilf. Ba, b, c, d, e, f, g; Xb, d.

v7418. i Bg; eða Bi, m, n; Xe, f; æda i Na; Oa, b.

v7419. þa tilf. Bm.

v7420. giallde Ba, b, c, d, e, f, g, i, m, n; Na; Oa, b; Xb, d, e, f.

v7421. .íííj. Bn.

v7422. mgl. Ba; Tb; Xb.

v7423. æ tilf. Bm.

v7424. frå halft: mæd fyrru skil orde Xe.

v7425. Nu tilf. Xd, f.

v7426. grøna lande Ba, b, c, d, e, f, i, m, n; Xe; grønlanðe Oa, b; Tb; Xb, d, f.

v7427. mgl. Bi; Xb, e.

v7428. a tilf. Ba, b, c, d, e, f, g, m; Oa, b; Xd.

v7429. giallde Ba, b, c, d, e, f, g, i, m, n; Na; Oa, b; Xb, d, e, f.

v7430. frå .vííí.: mgl. Xe.

v7431. silfrs tilf. Ba, b, c, d, e, f, g, i, m, n; Na; Xd, f.

v7432. mgl. Bg.

v7433. frå halft: have. halft konungren. halft styrimadr Xe; mgl. Bm, n.

v7434. hæitir Ba, b, c, d, f, i; Na; Oa, b; Xb.

v7435. en tilf. Oa, b.

v7436. æff Na; Oa, b; Xe.

v7437. maðr Ba; Xb; einn huer skípare eða fleirí Bb, c; skipare Bd, f, g, i; Na; Oa, b; Xd, f; styrimaðr Xe.

v7438. mgl. Na.

v7439. varnað Bm.

v7440. frå uarne/ngh: uarníngí (varníngh Oa, b) sínum Bb; Xd; Oa, b; frå með: eða Bn.

v7441. oc Ba.

v7442. þa stæfno Xd, e, f.

v7443. hasetar Bg: men Xe.

v7444. til tilf. Ba.

v7445. mgl. Be; Tb.

v7446. mgl. Xb; frå þeim: mgl. Ba, b, c, d, f, g, i, m; Na; Xd, f; frå gerer: mgl. Xe; frå aðrer: styrí maðr gerír eða aðrir skiparar koma með varnat sín Bn; frå i þer: sæm aðrer skiparar koma ok styri maðr gerir stæfnu till Oa, b.

v7447. hafa Ba, b, c, d, f, i, m, n; Xb.

v7448. sínni tilf. Be.

v7449. frå þeír: mgl. Bm; Oa, b; Xe.

v7450. heiman Ba, b, c, d, f, g, i; Na; frå sem: ok heíman Bn.

v7451. mgl. Ba, b, c, d, f, g, i, m, n; Na; Xb, d, e, f.

v7452. flutníng Ba, b, c, d, e, f, g, i, m, n; Na, Oa, b; Tb; Xb, d, e, f.

v7453. mgl. Bg, n.

v7454. sa (mgl. Xd, f) er aa tilf. Bg; Xd, f.

v7455. frå her: mgl. Tb.

v7456. frå her: Huersu lenge bíða skal haseta eða (frå haseta: mgl. Bg) sty/rí manz. vij. (mgl. Bf, g; Xd) Bb, c, d, f, g; Xd; En ef menn ganga frá skípí Be; huersu lengi bida skal ef byʀ cemr a Bi; huerssu lenge maðr skal biða styri mannz Bm; hversu lengí men skolu biða styrí mans ok haseta Bn; hurusu hasetr skulu bida styriman sin Na; vm sighlingh i kaupfarum Oa; mgl. Ba; Ob; Xb, e, f.

v7457. sa tilf. Bf.

v7458. mgl. Tb.

v7459. skulu hasetar Ba, b, c, d, e, f, g, i, m, n; Na; Oa, b; Xd, e, f.

v7460. síns tilf. Ba, b, c, d, f, g, m; Na; Oa, b; Xb, d, f.

v7461. mgl. Ba, b, c, d, e, f, g, i, m, n; Na; Oa, b; Xb, d, e, f.

v7462. i samt tilf. Bg.

v7463. mgl. Bg; Xe.

v7464. þaa Bg, i.

v7465. fara Ba, e, i, m, n; Na; Xb, d, e, f; hafa byr Bg.

v7466. ef þeir vilía tilf. Xd, e, f.

v7467. þa tilf. Xe.

v7468. fer Bb, c, d, f; Oa, b.

v7469. frå Nu: Enn þegar hasete ferr Bg; Nu kan sua til bera at ha sæte gængr Xe.

v7470. orlof Bi.

v7471. síns tilf. Xd, e, f.

v7472. annare tilf. Oa, b.

v7473. frå oc: mgl. Bm, n.

v7474. vm tilf. Oa, b.

v7475. þa Bb, c, d, e, f, g, i, m, n; Na; Oa, b; Xd, e, f.

v7476. skulo Bg, i.

v7477. haseti Ba, b, c, d, e, f, g, i, m, n; Na; Oa, b; Xb, d, e, f.

v7478. af Bi.

v7479. fællr Be.

v7480. þeir Bf; tuer Na.

v7481. mgl. Bg.

v7482. mgl. Bg.

v7483. scal tilf. Ba, e, f, g, i, m, n; Na; Oa, b; Xb, d, f.

v7484. ganga Bf.

v7485. þeirra tilf. Ba, b, c, d, f, g, i; Na; Oa, b; Xb, d, e, f.

v7486. oc Be, g; mgl. Bd, f.

v7487. aðrir Bn; tvæir oc hín þridi Xb.

v7488. oc þriði tilf. Bb, c.

v7489. mgl. Be, m.

v7490. øpe Tb.

v7491. frå þrem: þrir Be.

v7492. frå oc hín: (ok tilf. Bg) sva at huar mege høyra annars op (orð Bg) oc (mgl. Bd, f) øpi (øpa Bn; Xd, f; vpp tilf. Bg) þriysuar (ííj sinnum Xd, f) Ba, b, c, d, f, g, i, m, n; Na; Oa, b; Xb, d, e, f.

v7493. oc Be, m, n; Oa, b.

v7494. til skíps tilf. Bb.

v7495. i Na.

v7496. i Na.

v7497. mgl. Ba, b, c, d, g, i; Na; Oa, b; Xb, e.

v7498. þeir tilf. Bb, c, d, f; Oa, b.

v7499. vm tilf. Oa, b.

v7500. .ííj. Bb, c, d, i, m, n.

v7501. þat Xb.

v7502. heiðinggiom Bm; Xe.

v7503. a Xb.

v7504. frå skulu: læggí þeir Be.

v7505. frå skulu: læggi honum up Tb.

v7506. frå skulu: læigi þeir (mgl. Xb) honum far til mægin lanðz með (af Xd, f) fe hans Ba, b, c, d, f, g, i, m, n; Na; Oa, b; Xb, d, e, f.

v7507. hann Ba, b, c, d, e, f, g, i, m, n; Na; Oa, b; Xb, d, e, f.

v7508. skal leggía Bb, c, d, e, f, g, i, m; Oa, b; Xd, e, f.

v7509. þeir tilf. Ba, n; Na; þar tilf. Xb.

v7510. mgl. Bg.

v7511. eptir Bi; mgl. Oa, b; Xb.

v7512. mgl. Bi, m.

v7513. eldz Bb, c, d, e, f; Oa, b; Xb, d.

v7514. oc tilf. Ba, b, c, d, e, f, g, i, m, n; Na; Oa, b; Tb; Xd, e, f.

v7515. kapo Bm.

v7516. hans Bb, c, d; mgl. Ba, e, f, g, i, m, n; Na; Oa, b; Tb; Xd, e, f; frå huars: mgl. Xb.

v7517. faurvnavtar Bn.

v7518. mgl. Xe.

v7519. honom Be; m?nnum Bg.

v7520. mgl. Bg.

v7521. hafa Ba, b, c, d, e, f, g, i, m; Oa, b; Tb; Xb, d, e, f; haffur Na.

v7522. mgl. Bm; Oa, b.

v7523. mgl. Ba, b, c, d, e, f, g, i, m, n; Na; Oa, b; Xb, d, e, f.

v7524. vithní Xd, f.

v7525. menn Ba, b, c, d, f, m; Na; Oa, b.

v7526. kueðazt Ba, b, c, d, e, f, g, i, m, n; Na; Xb, d, e, f; kallaz Oa, b.

v7527. frialsar þat (hann Bi) Ba, b, c, d, e, f, i, m, n; Oa, b; Xb, d, f; er frialsat Xe.

v7528. i uigi Ba, g, m, n; Na; Xb, d, e, f; i hueríu Bb, c, d, e, f; Oa, b; i huígi Bi.

v7529. kan at værða Oa, b.

v7530. at Ba, b, c, d, e, f, g, i, m, n; Na; Oa, b; Tb; Xb, d, e, f.

v7531. a tilf. Na.

v7532. mgl. Oa, b.

v7533. heruapn Ba, b, c, d, f, g, i, m, n; Na; Oa, b; Xb, d, e, f.

v7534. at þeim tilf. Bi; i skip at þæim tilf. Oa, b.

v7535. ofrikí Be; frå af: mgl. Bg; Xf.

v7536. særðer Oa, b; mgl. Bd.

v7537. af tilf. Ba, b, c, d, e, f, g, i, m, n; Na; Oa, b; Xb; af þui tilf. Xd, e, f.

v7538. hins Be.

v7539. fear síns tilf. Xb.

v7540. mgl. Xb.

v7541. i Ba, b, c, d, f, g, i; Xb; frå þar: i þui Bm, n; i Oa, b; Xe.

v7542. þeirra Oa, b; mgl. Ba, b, c, d, e, f, g, i, m, n; Na; Xb, d, e, f.

v7543. fra Ba, b, c, d, e, g, i, m, n; Na; Oa, b; Xb, f.

v7544. mgl. Bi.

v7545. manna Ba, b, c, d; Na; Xb, d, f.

v7546. þa Bb, c; meðan Bg; mgl. Ba, m, n; Oa, b; Xb, e.

v7547. at Ba, b, c, d, e, f, g, i, m, n; Na; Oa, b; Tb; Xb, d, e, f.

v7548. hafa Bd.

v7549. mgl. Xe.

v7550. þo tilf. Bb, c, d, e, f, i; Oa, b; Tb; Xd, e, f.

v7551. fiar Be.

v7552. varo Ba, b, c, d, e, f, i, m, n; Na; Oa, b; Tb; Xb, d, e, f.

v7553. frå fiarre: frá fara Bg.

v7554. vartz Xd.

v7555. varo Ba, b, c, d, e, f, i, m, n; Na; Xb, e, f; var Oa, b; Tb; Xd.

v7556. mgl. Bm.

v7557. vm kast ef menn hítta/ i stormna. vííj. Bb, c, d; vm skipbrottz menn Be; Vm kast ef menn hitta i storma huersu þat skal fara Bf; vm skips letta Bg; ef menn þurfu at lætta skip sin oc casta Bi; Ef menn kasta farme Bm; vm kast ok vm íafnað sín Bn; Eff men hitta i Storma Na; ef menn hitta i storma volk ok ef menn kasta farme Oa; huersu letta skall skippi Tb; Ef menn þurfa skip sín at letta Xd; mgl. Ba; Ob; Xb, e, f.

v7558. Nv Bb, c, d, e, f, g; Tb; mgl. Ba, m, n; Xd, e, f.

v7559. i tilf. Be, m; Na; Xe.

v7560. mgl. Ba, b, c, d, e, f, g, i, m, n; Na; Xb, d, e, f; frå eða: mgl. Oa, b.

v7561. ualk Bb, c, d, f, g, i; Xd, e, f; frå eða: mgl. Tb.

v7562. mgl. Bb, e, m, n; Na; Xe.

v7563. er Bd.

v7564. menn Xb, d, f.

v7565. her held Be fram med læsta skipp sit sua míok, som står i starten på neste kapittel.

v7566. skip sit Ba, b, c, d, e, f, g, i, n; Na; Oa, b; Xb; skip sin Bm; Xd, e, f.

v7567. skulu Bf.

v7568. af tilf. Tb.

v7569. Nu Bb, c, d, f; Oa, b.

v7570. mgl. Bb, c, d; Xf.

v7571. næst tilf. Bg.

v7572. er tilf. Ba, c, d; Na; Xd, f; er innan bordz Xe.

v7573. (Enn tilf. Bg) huer sem þan varníng a tilf. Ba, b, c, d, f, g, i, m, n; Na; Oa, b; Tb; Xb, d, e, f.

v7574. mgl. Bg.

v7575. nu Bb, c, d; þa Bg.

v7576. mgl. Xf.

v7577. frå sem: innanbordz Xe.

v7578. græida Na; luka Tb.

v7579. mgl. Xb.

v7580. þen varning tilf. Tb; fe tilf. Xd, f.

v7581. þeir Ba, b, c, d, f, g, i, m; Na; Oa, b; Xb; þar Xd.

v7582. mattu Bb, c, d, f, m; matte Bn; Oa, b; Tb.

v7583. mgl. Ba, b, c, d, f, i, m, n; Oa, b; Xb.

v7584. víð Bb, c, d, f, i, m, n; mgl. Na; frå han: þar matti við Xf.

v7585. frå uerd: með þui fe kaupa Bg; firir taka varning sín Tb; við Xd; frå sem: fe sem þar matte fa uid Xe.

v7586. þa tilf. Ba, b, c, d, f, g, i; Na; Oa, b; Xb, d, e, f.

v7587. ok tilf. Bg.

v7588. mgl. Xe.

v7589. frå allra: allum verði iammykill skaði þæim (mgl. Xf) Xd, e, f.

v7590. af Ba, b, c, d; Na; Xb.

v7591. þat Xd, e, f.

v7592. at Bn; Tb; Xf; mgl. Bm.

v7593. frå fara: uera allra þeíra Bf.

v7594. frå eftir: iafno fe Oa, b.

v7595. eptir Bg, i, m; Oa, b; Tb.

v7596. at tilf. Ba; Na; Xb, e.

v7597. Nu Tb.

v7598. mgl. Bg.

v7599. bulka Bg, n; Xe.

v7600. hafe Bg; frå sua: ok hafa Bm, n.

v7601. æighi Xd, f.

v7602. gatat æda tilf. Na.

v7603. frå skulu: eigv þeir sua yfir burð at Bg; Tb.

v7604. skolu hafa Bb, c, d, f, g, i; Na; Tb; Xd, e, f.

v7605. oc Ba.

v7606. sua Bb, c, d, f; Oa, b; Tb; mgl. Xe.

v7607. menn Bb, c, d, f, g, m; Xd, e, f.

v7608. ok Bg, i.

v7609. aðrir Bg.

v7610. þat æit (æína Tb; mgl. Bb, g; Na; Oa, b; Xe) at tilf. Ba, b, c, d, g, i; Na; Oa, b; Tb; Xb, e; þat et tilf. Bf; þat er tilf. Xd, f.

v7611. taka Bg, i, m; Tb; mgl. Xb.

v7612. mgl. Bg.

v7613. mgl. Tb.

v7614. þa (hueria tilf. Bi, n) lest Ba, b, c, d, f, g, i, m, n; Na; Oa, b; Tb; Xb, d, e, f.

v7615. firir tilf. Ba, b, c, d, f; Na; Oa, b; Tb; Xb, e; hínar tilf. Bi.

v7616. þa Tb.

v7617. vtæknar Xb.

v7618. a Bb, c, d, f, m; Na; Oa, b; Xd, f.

v7619. mgl. Ba, b, c, d, f, m; Na; Oa, b; Xb, d, f.

v7620. frå i: a skipi (skipit Xe) Tb; Xe; mgl. Bi.

v7621. frå þer: þæir verða a satter Tb; frå þær er: mgl. Bg.

v7622. mgl. Bm.

v7623. mgl. Ba, b, c, d, f, g, i, m, n; Na; Oa, b; Xb, e, f.

v7624. frå her: mgl. Tb.

v7625. frå her: (Vm þat tilf. Bd, f) Ef skíp lestízt oc þarf af/ (at tilf. Bc, d, f) bera farm. íx. (mgl. Bf) Bb, c, d, f; ef menn lesta skip (sin Capitulus tilf. Bm) Bg, m; ef menn skiliaz fyʀ uið skip enn up er sætt Bi; ef menn lesta skíp ok hversv hasetar skulo biða Bn; Eff farm tarff aff skipi at bæra Na; vm skipbrot Oa; En menn lesta skip sín capitulum Xd; mgl. Ba; Ob; Xb, e, f.

v7626. En Bi; Oa, b.

v7627. mgl. Bi.

v7628. mgl. Ba, b, c, d, f, g, i; Na; Oa, b.

v7629. uolk Bi; Oa, b.

v7630. frå oc: eða (oc Bf) i (mgl. Bb, f; Xd, f) þann (mgl. Xd, f) vanda Ba, b, c, d, f, g, i, Na; Oa, b; Xb, d, f; frå þau: þann vanda Bm, n; þan uanda æda ualk Xe.

v7631. menn Bb, c, d, f, i, n; Oa, b.

v7632. hítta tilf. Bf; her held Be fram etter þæír þurfu at, som står i starten på føregåande kapittel.

v7633. sit Ba, b, c, d, e, i; Na; Xb, d, f; mgl. Bm.

v7634. farm Ba, b, c, d, f, g, i, m, n; Na; Oa, b; Xb; varu Xd, e, f.

v7635. þarf Ba, b, c, d, f, g, i, m, n; Na; Oa, b; Xb, d, f; þurfu aller Be.

v7636. mgl. Oa, b.

v7637. skip tilf. Oa, b.

v7638. aller tilf. Ba, b, c, d, f, g, i, m; Na; Xb, d, e, f.

v7639. vm tilf. Xd.

v7640. yrkra Ba, b, c, d, f, g, i, m; Xd, e; uírka Bn; Oa, b; wirkra Na; Xb; yrkna Xf.

v7641. mgl. Ba, b, c, d, e, f, g, m; Na; Oa, b; Xb, d, e, f.

v7642. frå nocrer: noccuʀ skilz Bi, n.

v7643. fra tilf. Oa, b.

v7644. skilt Ba, d, f, g; Na; Oa, b; Xb, d, e, f; mælt Bb, c, e, i, m, n.

v7645. mgl. Xb.

v7646. eða Ba, b, c, d, e, g, m, n; Na; Oa, b; Xb, e.

v7647. frå oc: mgl. Bi.

v7648. manna Bg.

v7649. mgl. Bg; Xd, f.

v7650. hann Ba, b, c, d, f, i; Na; Oa, b; Xb, e.

v7651. mgl. Bd.

v7652. mgl. Na; Xb.

v7653. menn Bg; frå ok: mgl. Bm.

v7654. fyrstr Bb, c, d; fyr Be.

v7655. frå er: mgl. Bg; frå gengar: ryfr skipan Ba, b, c, d, f, i, m, n; Na; Oa, b; Xb.

v7656. hin tilf. Ba, b, c, d, f; Na; Xb; hinna tilf. Bi.

v7657. mgl. Bi.

v7658. siðar Bb, c, d, e, f, i; Oa, b; mgl. Xb; frå ok styrí man: halpt styrimen. Ok huar er fyr Xe; frå uid konungh: halft konungi en halft styrimanni oc huer er fyr Xd, f.

v7659. ganga Ba, i; Xb.

v7660. mgl. Bm.

v7661. faer menn Ba; famennír Bb, c, d, e, f, g, m, n; Na; Tb; Xd, e, f; fair Bi; Oa, b; Xb.

v7662. eftir tilf. Ba, b, c, d, e, f, g, i, m, n; Na; Oa, b; Xd, e, f.

v7663. huergí Bn.

v7664. liðløysis Ba, b, c, d, e, f, g, i, m, n; Na; Oa, b; Xb, d, e, f.

v7665. þa ero þeir Bn.

v7666. engu Ba, b, c, d, f, g, i, m, n; Oa, b; Xb, d, f.

v7667. sækir Ba, b, c, d, e, f, g, i, m, n; Na; Oa, b; Xb, d, f.

v7668. siðar Bf, i, m.

v7669. spono Oa, b; Tb.

v7670. þeír Xd, e, f; mgl. Be.

v7671. þurru Be; Tb; friðar Oa, b.

v7672. stadír tilf. Bn; Xd, e, f.

v7673. skulu skiliaz Bi.

v7674. se Xd, f.

v7675. suo Bm, n.

v7676. mgl. Bm; frå þeír: þa ma Xb.

v7677. frå upp: mgl. Bg, n; frå þeír: þa ma nalgazt (nazt Bb, c, i; na Bd, f; Oa, b) Ba, b, c, d, f, i; Na; Oa, b; Xd, f.

v7678. mgl. Ba, g, i.

v7679. skip tre Ba; skíp ræ oc tre Bb, c; skip ræ Bd, f, i; Na; skipreiða Bm, n; skipta Oa, b; skip tre medr Xb; skip ra Xd, f; frå þeím: mgl. Xe; heretter går Tb over til kapittel 12.

v7680. nytt kapittel med følgjande overskrifter: Huat (Vm þat er Bf) siglíngar menn skolu hogga or annars manns (mgl. Bc, d) morku. Bb, c, d, f; huat hoggua ma i annars morcu Bi; vm viðar havg j annars mork. Bn; Siglinga men skullu æiki hoggua i annars uið Na; Huær hoggua skal i marku mannz Oa; huat siglingar skulu hoggua Xd; nytt kapittel utan overskrift Ba, e; Ob; Xb, e, f; kapittelet mgl. Bg, m.

v7681. mgl. Be.

v7682. mego Xe.

v7683. mæíra tilf. Be, n.

v7684. a skípp tilf. Be.

v7685. et cetera i staden for resten av kapittelet Bi.

v7686. en Be.

v7687. frå vm færða men: (vmferðar men. en farar bott ef bílar at skípí. eða tilf. Bn) til ellds nøytis (frå ellds: ælldíngar Xd, e, f) ef uti byr um vætr (netr Bb, c, b, n; Oa, b; Xb, d, e, f) sakir i sama stað nema hann (þæir Oa, b) nae huarke kaupi ne (oðru tilf. Bf) orlofi a (mgl. Bb, c, b, n; Oa, b; Xd) oc gengr (þæim tilf. Oa, b) naudsyn við (til Bn; Oa, b; Xb) þa hoggui meðan han (mgl. Bn) þarf oc bøte markar spell landnams laust ef (en Xb) sa amalgar sem a. (frå ef: en eígandi amalgar Bn) eða hans umboðs maðr. (En ef a skípí byr taki (hæygi Bn; mgl. Xe, f; frå byr: mgl. Xd) eígí meíra en þeim (honum Xd, e, f) vínzt samdøgrís nema sua sem fyr skil (var skilt Oa, b; er skillt Xd, f; segir Xe; frå fyr: aðr segir Bn) tilf. Bb, c, d, f, n; Xd, e, f) En ef mæira (mgl. Oa, b) høggr (er haguet Xe) bøte markar spel oc landnam landz drotne. (frå landz: með Xd, f; mgl. Xe) nema han lofe (hoggue Xb; løyui Xe). Farar græiða bot eiga þeir (oc tilf. Bb, c, d, f) at hoggua ef bilar at skipi (eða sleða tilf. Bb; eða bate eða sleða tilf. Oa, b; frå Farar: En ef skip lessir undir manum æigu þæir at hoga Xe; mgl. Bn) Ba, b, c, d, f, n; Oa, b; Xb, d, e, f; ældi við ef ef vti byr vm nettr. et cetera Be; till ældz nøytis æff vti byr vm nettr saklaust i sarker, æda i sama stad. Nema han nae huarrke kaupi ne orloffui a. ock gengr naudsynir vid. En æff a skipi byr, æigi mæira æn thæiri winns samdøgris. En æff mæira høggr Bøti markar spæll oc landnam landrotni nema han loffui farar græida bot æigu their oc at hoggua. æff Bilar at skipi. slæda Na.

v7688. nytt kapittel med følgjande overskrifter: Ef menn bríota skíp sín oc þarf upp at setía. xi. (mgl. Bf) Bb, c, d, f; ef menn briota skip við annars land Bi; vm boð burð ok hialp Bn; wm skip vp at sætia Na; Ef menn briota skip ok vm biorgh manna Oa; ef skip þarf at sætia eðr vt Xd; nytt kapittel utan overskrift Ba, e; Ob; Xb, e, f; kapittelet mgl. Bg, m.

v7689. mgl. Bb, c, d.

v7690. þa tilf. Xe.

v7691. up tilf. Ba, b, c, d, i, n; Na; Oa, b; Xb, d; et cetera i staden for resten av kapittelet Bi.

v7692. seu Bn.

v7693. frå sua: mgl. Bd, f.

v7694. mgl. Bf, n.

v7695. sætia Ba, b, c, d, f, n; Na; Xb, d, e, f.

v7696. frå sua uiða: utt at setia eða upp Oa, b.

v7697. mgl. Na.

v7698. frå skere: et cetera Be.

v7699. sækr huer halfum (mgl. Oa, b; Xf) øyri. silfrs uið konung (frå uið: konungi Bb, c, d; Xe) er (en Xb) eigi kemr til þess (þæirar Oa, b; mgl. Bc, d) skip drattar (frå þess: mgl. Xb, d; frå til: mgl. Xf). (En tilf. Xe) Huarvetna (þar tilf. Bb; Xb, f) sem menn briota skip sín oc þikiazt eigi fa (geta Xe; frå þikiazt: fa men æigi Bn) sealfir borgit ser. (mgl. Xd, e, f) þa (mgl. Bn) skeri þeir (mgl. Bb, c, d, f; Xe) boð (upp tilf. Oa, b) þæim sem nester bua (frå þeir: styrí maðr bod bondum Bn) sva morgum sem þeir þikkiazt þurfa (frå þikkiazt: þurfu Bn) ínnan þeirrar skipræiðu með øykium sínum þeir sem þui koma uið. skulu þeir hafa .vi. aura (silfrs tilf. Bf; Oa, b) firir (mgl. Xf) lest hueria ef (er Bb, c, d, n; Na; Xb, d, e, f) þeir uínna (na Bn) up. skulu þeir (mgl. Xf; oc tilf. Bb, c, d) þar (þa Oa, b mgl. Bf) með (ok Oa, b; mgl. Na) biarga (hialpa Bb, c, d, f; Oa, b) skipi oc ræiða ollum. (mgl. Bb, c, d, f, n; Na; Oa, b; d; Xe, f) En huer sem eigi kømr (fer Bn) eftir boðe. sækr (sekízt Bb, c, d, f; gialde Xe) .vi. aurum. (aura Xe) silfrs. (mgl. Xe) hafe halft konungr en halft skips brotz menn (frå .vi.: halfri. mǫrk. silfrs uíð konung en halfri. (halft Bd, f) víð skípbrotz menn alla (frå við: skipbrotz menn allír Bf) Bb, c, d, f; halfre mork silfrs við konunginn ok æigu skipbroz men halft Oa, b; frå hafe: halft konungi en halft skíp brostz monnvm Bn; Xd, e, f) tilf. Ba, b, c, d, f, n; Na; Oa, b; Xb, d, e, f.

v7700. Ef maðr leígír eíns pundz far i skípí xíj. Bb, c, d; vm skip læigu till lítils varnengs af styri manni eða haseta Be; Ef maðr leígír eínní punz i farar Bf; ef menn leiga ein punðz far Bg; ef nauðsyn bægir ferð Bi; ef styri maðr ryfr skipan Bm; vm punda leígr af haseta Bn; Eff styrimadr ryffer skipann Na; vm skiplæighur ok rofuing styri manz Oa; vm tuæggia punða far Tb; Ef maðr læigir eíns punds far Xd; mgl. Ba; Ob; Xb, e, f.

v7701. Nu Bg; mgl. Bb, c, d, e, f, i; Tb.

v7702. frå En: Nv leígír maðr Bn.

v7703. æit Be.

v7704. þunga tilf. Oa, b.

v7705. frå eíns: .íí. punða Tb.

v7706. at Bd, f, g, m, n, Na.

v7707. mgl. Tb; frå styrí: mgl. Ba, b, c, d, f, g, i, m, n; Na; Oa, b; Xb, d, e, f.

v7708. þa Be.

v7709. mgl. Bn; Oa, b; Tb, e.

v7710. mgl. Ba, b, c, d, e, f, g, i, m; Na; Oa, b; Xb, d, f.

v7711. a launungu Tb.

v7712. æ Ba, b, c, d, e, f, i, m, n; Na; Tb; Xb, d, e, f; ok Oa, b.

v7713. a Ba, b, c, d, e, f, m, n; Na; Oa, b; Tb; Xb, d, e; mgl. Bi.

v7714. pundz far Be; frå eit: æins pundz far Xe.

v7715. mgl. Tb.

v7716. hin (hann Bi, m, n) þat er læigði Ba, b, c, d, e, f, g, i, m, n; Oa, b; Tb; Xb, d, e, f; thui thar er læigdu Na.

v7717. Nu Bg; Xe.

v7718. af Ba, e; Oa, b; Xd, e, f.

v7719. mgl. Bm; Oa, b; Xf.

v7720. mgl. Bb, c, d, e, f, g, i; Oa, b; Tb; Xd, e, f.

v7721. þuí likt Bg.

v7722. frå a: skal han slíct Bn.

v7723. hueriu tilf. Ba, b, c, d, e, f, g, m, n; Oa, b; Xd, e, f; huærium Na; Xb; frå þuí: þeim hueríum Bi.

v7724. mgl. Ba, b, c, d, e, f, g, i, m, n; Na; Oa, b; Xb, d, e, f.

v7725. maðr Tb.

v7726. far Bn; Xe, f; uaritt Na.

v7727. frå faret: fara Bb, c, d, f; far Xd; frå En: Nv vill æighi hasete fara Oa, b.

v7728. sva Ba; Xb; þangat Bg.

v7729. a tilf. Oa, b.

v7730. tækær Tb.

v7731. mgl. Tb.

v7732. mgl. Oa, b.

v7733. mgl. Xb.

v7734. aðr tilf. Ba, b, c, d, e, f, g, i; Na; Oa, b; Xb, d, e.

v7735. i Oa, b.

v7736. mgl. Ba; frå þa: hann skal Bf.

v7737. frå þa: hann græiði Oa, b.

v7738. styri manne tilf. Ba, b, c, d, f, i; Oa, b; Xb, d, e, f; honom tilf. Be; Tb.

v7739. fare Ba, e, g; Xe.

v7740. þat Xd, f; mgl. Bg.

v7741. frå festi: skildi honum ok fare hann (mgl. Oa, b) þangat Bc, d, f; Oa, b; frå sem: mgl. Bb.

v7742. hefuer Oa, b.

v7743. mgl. Ba, d, g; Na; Oa, b; Xb.

v7744. frå ser: tok ser fare Bf.

v7745. vndan Xb.

v7746. hasetum Bn.

v7747. mgl. Xf.

v7748. sliku Bm, n; frå allu: sliku Ba, b, c, d, e, f, g; Na; Oa, b; Tb; Xb, d, e, f; slict Bi.

v7749. mgl. Bm.

v7750. han Tb.

v7751. frå styrí: mgl. Bn; frå skildí: atte (ætte Ba, d, g, i, m; Na; Oa, b; Tb; Xb, d, e, f; mgl. Bf) uið (mgl. Ba; Xf) styrí mann (manne Ba; Oa, b; Xf) Ba, b, c, d, e, f, g, i, m; Na; Oa, b; Tb; Xb, d, e, f.

v7752. skipan tilf. Bg.

v7753. frå vndír: uið hann Ba, b, c, d, f, i; Na; Oa, b; Xb, d, e, f.

v7754. frå hefdi: ryfr við han Be; Tb.

v7755. mgl. Be; Tb.

v7756. beraz Be; Oa, b; Tb.

v7757. honum tilf. Bg.

v7758. frå bera: ber su eín huer navdsyn Bn.

v7759. við Oa, b; a Xe; mgl. Xb.

v7760. at Xe.

v7761. manní Bi; frå með: mgl. Be, g; Tb.

v7762. frå fullar: syn (sannr Be; Tb; mgl. Xf) fear (mgl. Bn; Xe) skaðe i (at Bm, n; Tb; mgl. Bg, i; Xe) Ba, b, c, d, e, f, g, i, m, n; Na; Oa, b; Tb; Xb, d, e, f.

v7763. mgl. Ba; Xb.

v7764. fare Xb.

v7765. mgl. Ba; Xb.

v7766. mgl. Be, i; Tb.

v7767. mgl. Oa, b.

v7768. mgl. Be, m, n; Tb.

v7769. haseta Ba, b, c, d, f, g, i; Na; Oa, b; Xb, d, e, f.

v7770. staðen sem hann er Bf.

v7771. mgl. Ba.

v7772. fek Ba.

v7773. enga Bn.

v7774. mgl. Be, n; Tb.

v7775. hann tilf. Xf.

v7776. løyfí Bb, c, d, g, i, m; Na.

v7777. frå af: af gongu Bb, c, d, f; Na; Oa, b; af fare Bg; Xb; frå honum: mgl. Tb.

v7778. Ef menn beríazt i kaup ferðum. xiii (mgl. Bm; Na) Bb, c, d, m; Na; Ef menn beríazt i kaupferðum utí oc menn sættazt Bf; ef menn beriazt i hofnvm Bg; um sakeyri ef menn beríazt Bi; hver sækia skal ef menn beríast Bn; ef men beríazt. i. kaupferðum Oa; vm konungs fridbrot. i. kaup færð Tb; Ef menn bæriaz i kaupforum Xd; mgl. Ba; Ob; Xb, e, f.

v7779. En Be, m; Na; Tb; Xd, f; Nv En Xe; mgl. Ba, i; Xb.

v7780. menn tilf. Ba, b, c, d, i; Na; Xb, e.

v7781. þæir Tb; mgl. Bf.

v7782. eftir tilf. Ba; um þat tilf. Bf.

v7783. eptir Bi; Na; Xb.

v7784. manna Xe.

v7785. mgl. Ba, b, c, d, f, g, i, m, n; Na; Oa, b; Xb, d, e, f.

v7786. frå þat: þa a þat Bn; tha a Na.

v7787. ængi Be; frå þat: æigi. a. þat aftr Tb.

v7788. mgl. Bg.

v7789. frå En: i noregs konungs riki en han Bf.

v7790. sok Bb, c, d, f; þær sok a Oa, b; sæcktir Tb.

v7791. mgl. Na; Xb; frå sekt: sæcktir þær Tb.

v7792. liggia Tb.

v7793. þa Xb; mgl. Oa, b.

v7794. vmboðs Bb, c, d, e, g; Tb.

v7795. sa er Ba.

v7796. syslu Be; Tb; Xb.

v7797. En ef Tb.

v7798. bulka Bb, c, d, g, n; Xe.

v7799. frå til: mgl. Bm, n; frå sín: mgl. Ba, b, c, d, e, f, g, i; Na; Oa, b; Tb; Xb, e.

v7800. þeir tilf. Ba; Xb.

v7801. frå til: oc bera Xd, f.

v7802. vknytti Tb.

v7803. frå unyttí: oknytti þau (tha Na) Ba, g, i, n; Na; Oa, b; Xb, d, f; vnyttní þau Be; okynni þau Xe; frå annur: aðra uknytní þa Bb, c, d, f, m.

v7804. slikt Xd, f; slik Xe.

v7805. frå sekt: sæktír liggía Oa, b.

v7806. mgl. Bb, c, d, f, g, i; Xb.

v7807. londum Ba, b, c, d, e, f, g, i, m, n; Na; Oa, b; Xb, d, e, f.

v7808. bøta (þæir tilf. Be; Oa, b) Ba, b, c, d, e, f, i, m, n; Na; Oa, b; Tb; Xb, d, e, f; bæti þeir Bg.

v7809. monnum Ba; Tb; frå konungs: syslu m?nnum Bg, i; Na; Xd, e, f; sysllu manne Bm; monnum Xb; frå konungs: syslu monnum Bb, c, d, e, f, n; Oa, b.

v7810. hafa Ba, b, c, d, e, f, g, i, n; Oa, b; Tb; Xd, f.

v7811. mgl. Bm, n.

v7812. mgl. Bb.

v7813. aftr tilf. Ba.

v7814. mgl. Bm; Oa, b.

v7815. frå þar: mgl. Ba, b, c, d, e, f, i; Na; Tb; Xb, d, e; frå þeír: mgl. Bn.

v7816. her begynner Bh.

v7817. frå þar: mgl. Bg.

v7818. til Bg, i, m, n; Xd; þæt Xe; mgl. Ba, b, c, d, e, f; Na; Oa, b; Xb; frå þeír: íí manna vitni til þess Xf.

v7819. þat Bd, f, h, n.

v7820. ok hafua þeir Oa, b.

v7821. utlendzskan man Ba, c, d, e, f, g, h, i, m; Na; Xb, d, e, f; vtlenzska menn Bb, n; Oa, b.

v7822. gort Bn.

v7823. thær tilf. Na.

v7824. þeir varð menn Ba; (þæír tilf. Be, m; Xe) norð menn Bb, c, d, e, f, h, m, n; Tb; Xb, d, e, f; noregs menn Bg, i; Oa, b.

v7825. hafa barðz Be.

v7826. siølfír tilf. Bg; sialfir tilf. Xf.

v7827. bot Bi; frå bøte: þa a noregs. konungr friðbrot Bm, n.

v7828. ef Be, m.

v7829. frå er: mgl. Bg, n.

v7830. mgl. Bg; Xd.

v7831. þægní Ba, b, c, d, e, f, g, h, e, i, m, n; Na; Oa, b; Xd; hægnad Xb; þægn Xe, f.

v7832. menn tilf. Xd.

v7833. mgl. Bf.

v7834. i kaupforum Xd, f.

v7835. frå her: mgl. Tb.

v7836. frå her: vm hafn taku oc lægi. xiiij. (mgl. Bf) Bb, c, d, f; vm hafnar raan Be, g; vm hafnir ok vm leGi hveriʀ hafa skulv Bh; um hafnir oc um lægi Bi; vm homfn ok læge Capitulus Bm; vm hafnar ran ok vm fulrette þeirra firir verða Bn; Eff man veitir manne haffnar rhann Na; vm hafn ran allt Oa; Sa a hofnn er rør capitulum Xd; mgl. Ba; Ob; Xb, e, f.

v7837. gerer Be.

v7838. a tilf. Bm; Xb, f.

v7839. læggí j Be.

v7840. kom Bh.

v7841. landfæstum Ba, b, c, d, e, f, h, m; Na.

v7842. frå a: mgl. Ba, b, c, d, e, m, n; Na; Xd, e, f; frå festum: lanð fæstum Oa, b; Xb.

v7843. eða Bg.

v7844. hæl Ba, b, c, d, e, f; frå a: vm aburd Bh.

v7845. mgl. Xf.

v7846. men væitta aðrum Oa, b.

v7847. huer þeirra Ba, b, c, d, e, f, g, h, i; Na; Xb, d, e, f.

v7848. at Na; mgl. Ba, b, c, d, e, f, g, h, i, m; Xb, d, e, f.

v7849. frå ok: hværr Bm, n; mgl. Tb; frå uiðr: mgl. Ba, b, c, d, e, f, g, h, i; Na; Xb, d, e, f; frå þa seckiz: Sa sækkiz huerr mork sylfuers Oa, b.

v7850. er Ba, b, c, d, f, g, h, i, m, n; Na; Xb, e.

v7851. íamt Bb, c, d, f, g, i, m, n; Na; Xd, f; iamnuæll Be.

v7852. ok Bg.

v7853. mgl. Ba, b, c, d, e, f, g, i, m, n; Na; Oa, b; Xb, d, e, f.

v7854. hasetí Bb, c.

v7855. mgl. Ba, b, c, d, f, g, h, i, m, n; Na; Oa, b; Xb, d, e, f.

v7856. noregs tilf. Bg.

v7857. þeir (men tilf. Bn) Ba, b, c, d, g, h, i, m, n; Na; Xb, d, e, f; hinir Oa, b.

v7858. hafnar Ba, b, c, d, g, Oa, b; Xb, d, f.

v7859. mgl. Bc; Xb.

v7860. var Ba, b, c, d, e, f, g, h, i, m, n; Na.

v7861. frå er: var gort Oa, b; Xd, f; frå hafna: hamnar uaro rænter Xe.

v7862. eptír Bf.

v7863. mærgd Ba, b, c, d, e, f, g, h, i, m, n; Na; Oa, b; Tb; Xb, d, e, f.

v7864. mgl. Oa, b.

v7865. fæsti Be; Oa, b.

v7866. manni Xb; mgl. Be.

v7867. oc Ba, b, c, d, f; Na; Oa, b; Xb, e; frå løysir: mgl. Xd, f.

v7868. bægir Ba, b, c, d, e, f, g, h, i, m, n; Na; Tb; Xb, d, e, f; vægir Oa, b.

v7869. menn sua tilf. Bg; þæim tilf. Oa, b; Xe, f.

v7870. aðr Ba, b, c, d, f, g, h, i, m, n; Na; Oa, b; Xb, d, e, f.

v7871. lago Ba, b, c, d, f, g, h, i, m, n; Na; Oa, b; Xb, d, e, f.

v7872. mgl. Bg, n.

v7873. koma Bb, c, d, f; Na; Oa, b; Xe; frå þeír: því er siðar (siðan Bg) kom (kemr Bn) Ba, g, i, n.

v7874. uit Xe.

v7875. retta til radh med yngre hand; lyndí Bb, c, d, f; líninndi Be; skap lyndi Bg, h; skap Bi.

v7876. at Bf.

v7877. sva tilf. Ba.

v7878. sua tilf. Bc, d, e, f, g, h, i, m, n; Na; Oa, b; Xb, d, e, f.

v7879. of Xe; mgl. Oa, b.

v7880. mgl. Bg, n.

v7881. roet Ba, b, c, d, f, h, i, n; Tb; Xb, e, f; frå at: sua gortt Bm; frå mundi: er at røtt Be.

v7882. hann Bb, c, d, f.

v7883. ræðr Bf.

v7884. oc tilf. Ba, b, c, d, e, i, m, n; Na; Oa, b; Tb; Xb, d, e, f.

v7885. skulu þeir synia Bi.

v7886. uilia sins með (mgl. Bf, i; Oa, b) tilf. Ba, b, c, d, e, f, g, h, i, m, n; Na; Oa, b; Xb, d, e, f.

v7887. mgl. Bn.

v7888. sa Bm; siðan Bn; mgl. Oa, b.

v7889. saklausír Bb, c, f, g, h, i; Na; Oa, b; Tb; Xb, d, e, f; sekta lausir Bd, e; saklaus Bm, n.

v7890. mgl. Xf.

v7891. gíallda Ba, b, c, d, e, f, g, h, i, n; Na; Oa, b; Xb, d, f; greida Xe.

v7892. væittu Ba, b, c, d, e, f, g, h, i, n; Na; Xb, d; gerdo Oa, b; ueita Xe, f.

v7893. mgl. Bn; Xd, e, f; frå bøta: giallde þeir hafnar raan ok Bm.

v7894. bulka Bb, c, d, g, n; Xe.

v7895. mgl. Bd, f; Oa, b; Tb; frå bunka: mgl. Xb.

v7896. frå ríufa: skipa upp Bm.

v7897. en tilf. Be; Tb.

v7898. xv tilf. Bb, c, d; oc reiða spell tilf. Bi; Capitulus tilf. Bm; frå vm: hversv bæta skal þeím er hafnar ran er veít, Bn; Eff man briota skip vndir mann Na; mgl. Ba; Xe, f; ikkje nytt kapittel Oa, b; kapittelet mgl. Xb.

v7899. en Bb, c, d, f, h; mgl. Ba, g, i; Na; Xd, e, f.

v7900. mgl. Bg.

v7901. þa er Xd, f.

v7902. leggia Bg; Xe; líggía Bn; Oa, b; Xd, f.

v7903. i Ba, b, c, d, f, g, h, i, n; Oa, b; Xd, f; mgl. Be; Xe.

v7904. lægi Bg; mgl. Ba.

v7905. men Bn.

v7906. mgl. Ba, b, c, d, g, i, m; Na; Oa, b.

v7907. liggia Oa, b.

v7908. þæim tilf. Ba, b, c, d, e, f, g, h, i, m, n; Na; Oa, b; Xd, e, f.

v7909. þeir hafa eigi Bg.

v7910. svæíuí Ba, b, c, d, f, i, m; Oa, b; Xd, f; suíf Bg; Xe; suæiuil Na.

v7911. ok tilf. Xe.

v7912. roa Oa, b; Xe.

v7913. þeir Bm, n.

v7914. koma Bn; Na.

v7915. frå til: mgl. Bm, n.

v7916. þa Bb, c, d, f; Oa, b.

v7917. ryma Oa, b.

v7918. koma Bn; Na; Xd, f; frå til: mgl. Xe.

v7919. fae Ba; mgl. Na.

v7920. suíf Bg; mgl. Bb.

v7921. oc Ba, b, c, d, e, f, g, h, m, n; Na; Xd, e, f.

v7922. mgl. Bh.

v7923. frå at: ok liggi skip þeirra. a. strængium Oa, b.

v7924. brot (fara tilf. Be; leggía tilf. Bf, g, h, n; Oa, b; Xd, e, f) Ba, b, c, d, e, f, g, h, i, n; Na; Oa, b; Xd, e, f; mgl. Bm.

v7925. mgl. Ba.

v7926. er Xd, f.

v7927. skulu þeir Ba, b, c, d, f, h, i, m, n; Na; Oa, b; Xd, e, f; værða þæír Be, g; verða Tb.

v7928. mgl. Ba, b, c, d, f, h, i, m, n; Na; Oa, b; Xd, e, f.

v7929. koma Xe.

v7930. hér tilf. Ba, b, c, d, f, h, i, n; honum tilf. Bg; thær tilf. Na; Xd.

v7931. sekt Bb, c, d, i; slik Xe.

v7932. þat Xe.

v7933. mgl. Bg.

v7934. er fyr var (er Bf) sagtt (skilt Bg) Ba, b, c, d, f, g, h, i; Na; Oa, b; Xd, e, f; frå uiðr: fyr var sagt Bn; frå liggar: gialde slikt sem aðr er skillt Bm.

v7935. Nu Xe.

v7936. þeim tilf. Bg.

v7937. þeím Bn.

v7938. koma Xe, f; frå er: mgl. Bn; Na.

v7939. seti Ba, b, c, d, f, h, i, m; Na; Oa, b; Xd, e, f; lægi Bg.

v7940. i tilf. Ba, g, h, i, m, n; Na; Oa, b; Xd, e, f.

v7941. raða Oa, b.

v7942. frå þa: bætí Bn.

v7943. mgl. Ba, b, c, d, f, h, i; Na; Xd, e, f.

v7944. frå þa: mgl. Oa, b; frå reida: mgl. Bm, n.

v7945. eftir því tilf. Ba.

v7946. .ví. tilf. Bn.

v7947. mgl. Ba, d, f, g, h; Na; Oa, b; Xd, e, f.

v7948. mgl. Xd.

v7949. með tilf. Ba, g, i, m, n; Xd, f; a ofan tilf. Bb, c, d, f, h; Na; Oa, b.

v7950. ví. aura. silfrs Bb, c, d, f, h; Oa, b.

v7951. En (Nu Be) ef þeir uilia Ba, b, c, d, e, f, g, h, i; Na; Oa, b; Xd, e, f.

v7952. líggí Bb, c.

v7953. vid tilf. Bh.

v7954. sækt Be, g; Xd, f; frå su: slik (mgl. Xe) sama sækt Oa, b; Xe.

v7955. fyrr (aðr Bg) var sogð (skilld Bb; skilt Bf; Oa, b; sagt Bg; Xd, e, f) Ba, b, c, d, f, g, h, i; Na; Oa, b; Xd, e, f; frå Nu: mgl. Bm, n.

v7956. Ef menn líggía uíð afkeri. xvi. Bb, c, d; vm baaz taku manz Be; Vm bat ef menn líggía i afkeris sæte i hofnum Bf; vm reiðabot Bg; ef skip brytr af því at bate er fra roet at vleyfi Bh; um bazt abyrgðir Bi; Hvær bate skal raða ok sækt er tekin eʀ Bm; huer batí skal raða ok a byrgd a batj. Bn; Eff Bott Bræstir or Borde Na; Ef maðr tækr batt uleðan. j. kaupfærð Oa; vm bat oc festa bat Tb; Styrimaðr skal bati raða Xd; mgl. Ba; Ob; Xb, e, f.

v7957. bæta reiða Bg.

v7958. oc Bb, c, d, f; Na; mgl. Bh.

v7959. bryggíu Bm.

v7960. þa tilf. Ba, b, c, d, f, g, h, i, m, n; Na; Oa, b; Xb, d, e, f.

v7961. han tilf. Xe.

v7962. æit sín Ba, b, c, d, f, g, h, m, n; Na; Oa, b; Xb, d, e, f; .ij. sínnum Bi.

v7963. vm dagh Be, g, i, m, n; Na; Oa, b; Xb, d, e, f; a dag Bh.

v7964. svæína Ba, b, c, d, f, h; Na; Xb, e; sueinar Bi; gerðar menn Bm, n.

v7965. þrím sinnum Bg, m; Xb.

v7966. æit sín Ba, b, c, d, f, g, h, i, m, n; Na; Xb, d, e, f.

v7967. frå þrysuar: mgl. Oa, b.

v7968. tvæim sinnum Ba, g, i, m, n; Xb.

v7969. mgl. Xb.

v7970. mgl. Ba, b, c, d, f, g, h, i, m, n; Na; Oa, b; Xb, d, e, f.

v7971. øfstr Ba, b, c, d, f, g, i, m, n; Na; Xb, d, e, f.

v7972. or Ba, b, c, d, g, i; Oa, b; Xd, f; mgl. Xb.

v7973. skall Oa, b.

v7974. taka Bg; frå festar: fæstr skal taka (takaz Be) Ba, b, c, d, e, f, h, i, m, n; Na; Xb, d, e, f.

v7975. a Bf, m; Xb, e.

v7976. bulka brun Bb, c, d, f, g, n; Xe.

v7977. þegar Ba, b, c, d, f, h, i; Na; Oa, b; Xb, d, e, f; þa er Bn.

v7978. hæimr Ba; heímtr Bb, c, d, e, f, h, n; Na; Tb; Xb; festr Bi; hæim aftr Oa, b; frå batar: or bati er hann rør Xd, e, f.

v7979. frå ef: mgl. Bm.

v7980. En Bn; Oa, b.

v7981. baat fæstr tilf. Bm.

v7982. a Bm; at Bn.

v7983. barði eða byrði Ba, e, g, i, m; byrði eða barðe Bb, c, d; borðe eða barde Bf, h; Oa, b; Xd; barde æda bordi Xe, f.

v7984. brestr tilf. Ba, b, c, d, f, g, h, i; Na; Oa, b; Xb.

v7985. frå eda: mgl. Bm, n.

v7986. viðia slitnar. (slitna Bi; frå viðia: uíðar slítna Bn) eða Ba, b, c, e, g, h, i, m, n; Na; Xb; mgl. Bf; Oa, b; frå rongh: brestr ríngr æda viðia slitna (frå viðia: viðíur slitna Xf) æða Xd, f; bræstr uid ringr æda uid slitnar æda Xe.

v7987. mgl. Bg, n.

v7988. mgl. Ba, b, c, d, e, f, g, h, i, m, n; Na; Oa, b; Xb, d, e, f.

v7989. j Oa, b; mgl. Be.

v7990. mgl. Ba, b, c, d, f, g, i; Xb, d, e, f.

v7991. at Na; Xd, e, f; mgl. Tb.

v7992. bordi tilf. Ba, b, c, d, h, i; Na; Oa, b; Xb, d, e, f.

v7993. mgl. Xd, e, f; frå a: at borðe Bf; frå a skípí: aborðe (at borðe Bn) kann Bm, n.

v7994. beraz Be, g, n.

v7995. batr Bg.

v7996. gialldi Ba, b, c, d, e, f, g, h, i, m, n; Na; Xb, d, e, f.

v7997. annan tilf. Bn.

v7998. frå batt: er batt æda Xe.

v7999. mgl. Xb.

v8000. frå knut: festi Bm; frå knutar: aburdar bilar. giældi sa bat after er. a. bar þan aburd Oa, b.

v8001. mgl. Ba, b, c, d, e, f, g, h, i, m, n; Na; Oa, b; Xb, d, e, f.

v8002. skiparum tilf. Ba; Xb.

v8003. enn (mgl. Bb; Xd, f) ef (mgl. Bn) hann uil eigi (mgl. Xf) abyrgiazt (abyrgizt Bi; bøte Oa, b) sem styri maðr tilf. Ba, b, c, d, f, h, i, n; Na; Oa, b; Xd, e, f.

v8004. nytt kapittel, utan overskrift Xe.

v8005. mgl. Na.

v8006. mgl. Xb.

v8007. mgl. Oa, b.

v8008. uttan løyfi Ba; Xb; at ouilía Bb, c, d, e, f, g, h, i; Na; Xd, e, f; vttan vilia Oa, b.

v8009. mgl. Bi.

v8010. skír skote Bb, c, d, f, h; Oa, b.

v8011. mgl. Ba, m; Xb.

v8012. þæim Ba, b, c, d, f, i; Na; Oa, b; Xd, e.

v8013. með (wndir Na) .íj. (manna tilf. Oa, b) vatta. (uattum Bg) þa er hín (han Be, g; Xd, e, f) sækr halfre (mgl. Bg, m) mork. silfrs. uið styri man tilf. Ba, b, c, d, e, f, g, h, i, m, n; Oa, b; Xb, d, e, f.

v8014. han Be; Xe; maðr Bg; mgl. Ba, h, i, m; Na; Xd.

v8015. reker Bm.

v8016. mgl. Be.

v8017. frå vttan: løyfis laust Ba, b, c, e, g, h, i; Na; Xb, d, f; mgl. Bm; frå ok rør: løyuiz laust brot Xe.

v8018. frå En ef: mgl. Bd, f, n; Oa, b.

v8019. føre Ba, b, c, d, f, g, h, i, m; Na; Oa, b; Xb, d, e, f.

v8020. aðr uar en tilf. Bn.

v8021. frå sem: mgl. Xd, e, f.

v8022. at Bn.

v8023. firir bat (biærg Bd, f; Na) løysis sakar tilf. Ba, b, c, d, f, h, i, m, n; Na; Oa, b; Xb, d, e, f; fyrir þat batleysi tilf. Bg.

v8024. mgl. Bg.

v8025. sa Bi.

v8026. mgl. Bg, m; Na.

v8027. mgl. Xe.

v8028. mgl. Ba, d, f, g, h, i, m; Na; Oa, b; Xd, e, f.

v8029. mgl. Bg.

v8030. sio Xe.

v8031. oc tilf. Ba, d, f, g, h, i, m; Na; Xb, d, e, f; þa tilf. Oa, b.

v8032. mgl. Ba, b, c, d, c, f, g, h, i; Na; Xb.

v8033. frå þen: mgl. Oa, b.

v8034. eftir þui tilf. Ba, b, c, i; Na; Xb.

v8035. mgl. Bb, c.

v8036. frå vi.: mgl. Ba, d, f, g, h, i, m, n; Na; Oa, b; Xb, d, e, f.

v8037. mgl. Bm.

v8038. bøtanda Ba, b, c, d, e, f, g, h, i, m, n; Na; Oa, b; Xb, d, e, f.

v8039. skal Be.

v8040. frå þa: bøte sa Oa, b.

v8041. mgl. Xe.

v8042. rør Be.

v8043. frå rere: rænte Bg.

v8044. oc tilf. Be; Tb.

v8045. oc giallde .v. merkr Ba, b, c, d, f, g, h, i, m, n; Na; Oa, b; Xb, d, e, f.

v8046. mgl. Be, m; Tb; Xb.

v8047. mgl. Na; Xe.

v8048. oc Xb.

v8049. mgl. Na.

v8050. giallde Ba, b, c, d, e, f, g, h, i, m, n; Na; Oa, b; Xb, d, e, f.

v8051. rere Ba, c, f, g, i, m, n; Na; Oa, b; Xb, d, e, f; rører Bb, d; rer Be, h.

v8052. skilt Oa; frå sa: mgl. Tb.

v8053. mgl. Oa, b.

v8054. frendom tilf. Xe.

v8055. frend bøtr Ba, b, c, d, f, h, i; Na; Oa, b; Xb, d, f; frå slikt: slik giolld ok slikt þægngilldj Bm; slíkar bætur Bn.

v8056. frå rad: till Ba, b, c, d, e, f, h, i, m; Na; Oa, b; Xb; til við honum Bg; frå leggar: skípar Bn.

v8057. hínna beztu Bb, c, d, f, g, n; Oa, b; Xe; bæztu Be, m; Xd, f.

v8058. raðe Ba, b, c, d, e, f, g, h, i, m, n; Na; Oa, b; Xb, d, e, f.

v8059. er með honum eru (er Bf) tilf. Bb, c, d, f; Oa, b.

v8060. frå hér: mgl. Tb.

v8061. frå hér: (En tilf. Xd) Ef menn sigla með lande fram i samflote. xvíj. (mgl. Bf; Xd) Bb, c, d, f; Xd; vm samsíglíng Be; vm samflot Bg; hvorso fara a þra sigling ef menn sigla i Bh; huersu menn eigu sigling at uægia ísamflotj Bi; vm væging j sigllingum Bm; vm samflot ok fra síglíng ok sectír Bn; Eff men sigla með landi fram i {…} Na; Vm sigling ok samflot Oa; mgl. Ba; Ob; Xb, e, f.

v8062. Nv Bb, c, d, f, h; mgl. Bg, m, n; Xd, f.

v8063. frå En: Nv sigla men Oa, b.

v8064. mgl. Bm.

v8065. vægia er yttri (yzttír Xf) sigla. sva at eigi bæghe þæim at lande (frå at: a land Bb, c, d; Oa, b) er inzstir (nærre Bg) sigla (ero Oa, b; frå sva: mgl. Xb) Ba, b, c, d, e, f, g, h, i, m, n; Na; Oa, b; Xb, e, f; væghia er ytztír sigla Xd.

v8066. þæir Xe.

v8067. bæita Ba, b, c, d, f, g, h, i, m, n; Na; Xb, d, e, f; sigla Oa, b.

v8068. siglir hín (han Bn) Ba, b, c, d, f, h, i, m, n; Na; Oa, b; Xb, d, e, f; sigla aðrir hia Bg.

v8069. þeím Bb, c, d, e, f, h, m, n; Oa, b.

v8070. bægir Ba, b, c, d, f, m, n; Na; Oa, b; Xb, d, e, f.

v8071. honum Ba, b, c, d, f, g; Na; Tb; Xb, d, e, f; hínum Be; þeim Bh, m, n; Oa, b.

v8072. mgl. Bb, c, d, f, h, m; Xf; frå eða: mgl. Oa, b.

v8073. eða at (mgl. Bi; Oa, b) nesi tilf. Ba, b, c, d, e, f, g, h, i, m, n; Na; Oa, b; Xb, d, e, f.

v8074. læstir hann skip Ba, b, c, d, e, f, i, m, n; Na; Oa, b; Xb, d, e, f; læsta þeir skip Bh.

v8075. þan skyld Bn.

v8076. mgl. Ba, b, c, d, e, f, h, i, m, n; Na; Oa, b; Xb, d, e, f.

v8077. frå oc letar: mgl. Bg.

v8078. mgl. Bn.

v8079. skaða þan (allan tilf. Bn) Ba, n; Xb.

v8080. mgl. Oa, b.

v8081. bøygðu Ba; begði Bn.

v8082. at Bf.

v8083. mgl. Bi, m, n.

v8084. mgl. Ba; Xb.

v8085. mgl. Bm.

v8086. dæma Bn.

v8087. með tilf. Ba, m, n; Xb, d, f; a ofan tilf. Bb, c, d, f, h; Na; Oa, b.

v8088. mgl. Bi.

v8089. frå eftir: .ví. aura. silfrs Bb, c, d, f, h; Oa, b.

v8090. mgl. Oa, b; Xb.

v8091. i tilf. Na.

v8092. þa Ba, b, c, d, e, f, g, h, m, n; Na; Xb, d, e.

v8093. frå leid: le sigla Ba, b, c, d, f, g, h, i, m, n; Na; Oa, b; Xb, d, f; frå a: ner sígla Be; at sigla Xe.

v8094. mgl. Xb.

v8095. er Be; eða Xf.

v8096. a Bh, n; Xb, d, e, f.

v8097. boðom Bm.

v8098. mgl. Ba, b, c, d, f, g, h, i, m, n; Oa, b; Xb, d, e, f.

v8099. bríote Be.

v8100. En Oa, b.

v8101. mgl. Bb, c, d, f; Oa, b.

v8102. brostnar Oa.

v8103. ræiðir Ba; Ob; Xb.

v8104. þrotnar Bg.

v8105. þeim tilf. Bb, c, d, f; Oa, b.

v8106. a tilf. Tb; Xe.

v8107. a væðr siglldo (sígldí Bn; þæím tilf. Be) Ba, b, c, d, e, f, g, h, i, m, n; Na; Xb, d, f.

v8108. en Xb.

v8109. villdu Ba, b, c, d, f, g, h, i, m, n; Na; Oa, b; Xb, d, e, f.

v8110. mgl. Ba, b, c, d, e, g, h, i, m, n; Na; Oa, b; Xb, d, e, f.

v8111. líggia Be; kome Xe.

v8112. fe bøtr Bm, n; secter Na.

v8113. firir Bb, c, d, e, f, h, i, m, n; Na; Xb, d, e, f.

v8114. hinum Oa, b.

v8115. var Xd, f.

v8116. mgl. Xd.

v8117. nauð Bf.

v8118. a Bn; mgl. Ba, b, c, d, e, f, h, i, m; Na; Oa, b; Xb, d, e, f; frå er: ollo nauðsyniar Bg.

v8119. mgl. Xe.

v8120. frå til: miora sunð Oa, b.

v8121. mycklo tilf. Ba, b, c, d, f, h, i, m, n; Na; Oa, b; Xb, d, e, f.

v8122. frå eigu: skvlu þeir siglíng Ba, b, c, d, f, h, i; Na; Oa, b; Xb, e.

v8123. æftir Be; siðarst Xd, f.

v8124. staðin Ba, b, c, d, f, h, i; Na; Xb, e, f; staddr Be, g, m, n; Oa, b; Tb; Xd.

v8125. ok tilf. Xf.

v8126. se Oa, b.

v8127. af Ba, b, c, d, e, f, g, i, n; Na; Xd, e, f.

v8128. ma Bn.

v8129. halsan eða (oc Xd, f; mgl. Xe; með tilf. Xb) hæfla skurð (mgl. Bf) Ba, b, c, d, f, g, h, i, m, n, o; Na; Xb, d, e, f; her begynner Bo.

v8130. skurðr tilf. Be.

v8131. oc tilf. Ba, e, g, h, i, m, n; Oa, b; Xb, d, f; en tilf. Bb, c, f.

v8132. fyrr Bg, n.

v8133. med ollu tilf. Na; Xe.

v8134. aðra tilf. Ba, b, c, d, e, f, g, h, i, m, n; Na; Oa, b; Xb, d, e, f.

v8135. sigli Ba, e.

v8136. þa sæm. j. samflote ero. tilf. Oa, b.

v8137. frå hér: mgl. Tb.

v8138. frå hér: Ef (Vm þat er Bf) menn sígla a menn. xvííj. (mgl. Be, f) Bb, c, d, e, f; vm a sigling Bg; Xd; vm skada bøtr ef skip spillis firir asigling Bh; ef menn sigla a aðra nauðsynía laust Bi; Um sektir er við liggia asigllingar capitulus Bm; vm a síglíngar ok hvat við líggr Bn; Eff men Sigla a adrum Na; Vm allar asiglingar i kaupfærð Oa; mgl. Ba, o; Ob; Xb, e, f.

v8139. Nu Bh, o; Oa, b; Xe; Nn Xf; mgl. Bi, n.

v8140. aðrer O, b; mgl. Xd.

v8141. mgl. Ba.

v8142. mgl. Bf; Oa, b.

v8143. mgl. Ba, b, c, d, e, g, h, i, m, n, o; Na; Xb, d, e, f.

v8144. menn Bf.

v8145. miða Bm.

v8146. mgl. Oa, b.

v8147. sígla tilf. Bb, c, d, h; Na.

v8148. með Ba, b, c, d, g, h, i, m, n, o; Na; Xb, d, e, f; af Oa, b.

v8149. mgl. Ba, e, f, h, i, o; Na; Xb, d, e, f.

v8150. þa Bd, f, h, o.

v8151. men aðrum Oa, b.

v8152. skal tilf. Ba, b, c, d, e, f, g, h, i, m, n, o; Na; Oa, b; Tb; Xb, d, f; skalu þæir tilf. Xe.

v8153. silfrs tilf. Ba, b, c, d, e, f, g, h, i, o; Na; Oa, b; Xb, d, e, f.

v8154. ef Ba, b, c, d, f, g, h, i, m, n; Na; Oa, b; Tb; Xb, d, e, f.

v8155. brotnast Oa; brytr Xe.

v8156. ræfnís skor Ba, b, c, d, f, g, h, i, m, n, o; Na; Oa, b; Xd, f; ræfsíngs skor Xb, e.

v8157. silfrs tilf. Ba, b, c, d, f, g, h, o; Na; Xd, e.

v8158. En ij ærtogar (aura Xe) silffrs tilf. Na; Xe.

v8159. andfongum Ba, b, c, d, f, g, h, i, m, n; Oa, b; Tb; Xb, d, f; frå ef: i arnfangum ef Xe.

v8160. brotnar Ba, b, c, d, f, g, h, i, m, n, o; Xb, d, e, f; brytr Be; Oa, b.

v8161. brotnar Bf, o; Na; Xe.

v8162. løyper Oa, b; Tb.

v8163. frå oc: um remmi skor Xe.

v8164. vm tilf. Bg.

v8165. giallde Ba, b, c, d, e, f, g, h, i, m, n, o; Na; Xb, d, e, f.

v8166. hialmul volr Ba; Oa, b;Tb; híalmur uolr Bb, d, h, m, o; Na; Xb, d, f; hialmur Bc; híolmu voll Be; hiolmur uolr Bf; hialmun vølr Bg, i; híalmar volr Bn; hiamu uolr Xe.

v8167. brotnar Bb, c, d, f; Xd, f; brytær Tb.

v8168. vm Oa, b.

v8169. frå með: jn í homlu uolar Be; nær hialmun vøl Bg.

v8170. frå með: um (nær Bg) hiamur (hialmur Bb, h, m, o; Xb, d, f; Na; hialmun Bg, i; hialmar Bn; hialmu Xe) vol. (frå um: mgl. Bd, f) eða blað af styri Ba, b, c, d, f, g, h, i, m, n, o; Na; Xb, d, e, f.

v8171. mǫrk Bg, m, n.

v8172. silfrs tilf. Ba, b, c, d, e, f, g, h, i, m, n, o; Na; Oa, b; Xb, d, e, f.

v8173. þessara Ba, b, c, d, g, h, i, m, n, o; Na; Xb; þeirra Be; þessa Xd, f.

v8174. aurum Ba, i; merkr Bb, c, d, f.

v8175. silfrs tilf. Ba, b, c, d, e, f, g, h, i, m, n, o; Na; Oa, b; Xb, d, f.

v8176. sva tilf. Ba, b, c, d, e, f, g, h, i, m, n, o; Na; Oa, b; Tb; Xb, d, e, f.

v8177. mgl. Xd.

v8178. bræsta Ba; Xb.

v8179. mgl. Ba, b, c, d, f, g, h, m, o; Na; Xb, d, e, f.

v8180. mgl. Bc.

v8181. sar Be.

v8182. brotnar (af tilf. Xd, e, f) Ba, b, c, d, e, f, g, h, i, m, n; Na; Xb, d, e, f.

v8183. silfrs tilf. Xd.

v8184. ef Be.

v8185. mgl. Ba, e, h, i; Na; Oa, b; Xb, d, e, f; frå ok: mgl. Bd, f.

v8186. .íí. ertogar tilf. Ba, b, c, d, f, h, i; Na; Xb, d, e, f.

v8187. borð Ba, b, c, i, n; Oa, b; Xd, e, f; frå ef: fírir barð ef Bf.

v8188. brotnar Bg; Xd, e, f; frå ef: firir bard Bo; frå ok: mgl. Bm.

v8189. uíðrar Ba; roðrar Bb, c, d, f, g, h, i, m, n, o; Na; Xb, d, e; iaðar Be; roðar Xf.

v8190. silfrs tilf. Ba, b, c, d, f, g, h, i, n, o; Xe, f.

v8191. mgl. Bg.

v8192. halfa Ba, b, c, e, f, g, h, i, m, n, o; Na; Oa, b; Tb; Xb, d, e, f.

v8193. silfrs. (mgl. Bi, m; Xb, d, e) ærtog firir kne (huert tilf. Bb, c, h) oc krafta (kraft Bh, o; Na) huern. (mgl. Bg) oc klo (sla Bg) huæria (mgl. Bm; frå huern: með kollo huæria Xe) en ef ra (øfra Bd, f) brestr i aktamum (aktaumum Bb, f, h, i, m, n, o; Na; Xb, d, e, f) eða firir uttan eða (firir tilf. Bg; Xd) innan. giallde .íj. aura silfrs. (mgl. Bm; frå en ef: mgl. Be) en ef ra (mgl. Bi) brestr i drag (her begynner 15) ræipum (frå drag: actaumum Bf) giallde halfa mork silfrs (mgl. Bm) tilf. Ba, b, c, d, e, f, g, h, i, m, n, o; Na; Xb, d, e, f; 15.

v8194. Nu Xd, e.

v8195. eða brotnar tilf. Ba, b, c, d, e, f, g, h, i, m, n, o; Na; Oa, b; Xd, f; 15.

v8196. giallde Ba, b, c, d, e, f, g, h, i, m, n, o; Na; Xb, d, e, f.

v8197. halfa tilf. Bi; Xe; 15.

v8198. silfrs tilf. Ba, b, c, d, e, f, h, i, m, n, o; Na; Oa, b; Xb, d, e, f; 15.

v8199. hialmræip Oa; hielreip Ob.

v8200. giallde Ba, b, c, d, e, f, g, h, i, m, n, o; Xb, d, e, f; 15.

v8201. .v. Bg.

v8202. silfrs tilf. Bo; Xf.

v8203. en tilf. Ba, b, c, d, e, f, g, h, i, m, n, o; Na; Oa, b; Tb, f; Xe, f; 15.

v8204. asdreng Ba, b, c, d, f, g, i, m; Na; Xb, d, f; asdrenngin Be, n; asdrenging Bh, o; Xe.

v8205. eða drænggíng tilf. Tb; silfrs tilf. Xe.

v8206. mgl. Bi, o.

v8207. firir tilf. Na; Xb, f; 15.

v8208. actaum Ba, d, f, i, m, o; Na; Xd, e, f.

v8209. oc firir (mgl. Bb, c, g, h, i, o; Xe) as tilf. Ba, b, c, d, f, g, h, i, o; Na; Xb, e, f; firir hvært þerssa tilf. Bm; oc firir ass .íí. ørtogar silfrs firir huert {…} tilf. 15.

v8210. ærtug Bf; oc firir ærtogar firir þeirra as .íí. ærtogar Xd; mgl. Bm.

v8211. silfrs. (mgl. Be, g, h, i, o; Oa, b; Xd, e, f) firir huert þeirra (þetta Oa, b; Xe) tilf. Ba, b, c, d, e, f, g, h, i, o; Na; Oa, b; Xb, d, e, f.

v8212. a ase Be.

v8213. æcki Be; Tb; Oa, b.

v8214. frå ekkít: ækit Ba, o; Na; Xd, f; ekít Bb, c, d, f, m, n; ake Xb.

v8215. rod tilf. Bh.

v8216. frå ekkít: ekki segl i Bg, i; 15; sægl i Xe.

v8217. mgl. Ba, c, d; frå þa: mgl. Bn.

v8218. giallda Ba, b, c, d, e, f, g, h, i, m, o; Na; Xd, e, f; 115; gialdi Bn; mgl. Xb; frå skal: bøte Oa, b.

v8219. silfrs tilf. Ba, b, c, e, f, i, m. o; Na; Oa, b; Xe; 15.

v8220. þeirra Ba, b, c, d, e, f, h, i, o; Na; Xb, d, e, f; 15; þerssara Bm, n; frå firir: mgl. Oa, b; frå øyri: halfan eyre Bg.

v8221. ok tilf. Bm.

v8222. mgl. Bi.

v8223. hafuð bendo hueria Ba, b, c, d, e, f, h, i, m, n, o; Na; Oa, b; Tb; Xb, d, e, f; 15.

v8224. en tilf. Ba, b, c, d, e, f, h, i, m, n, o; Na; Xb, d, e, f.

v8225. stræng Oa.

v8226. silfrs tilf. Ba, b, c, d, e, f, m, o; Na; Xb, d, e, f.

v8227. mgl. Bi.

v8228. huert tilf. Ba, e, g, h, i, m, n; Na; Xb, d, e, f.

v8229. silfrs tilf. Ba, b, c, d, e, f, g, h, i, m, o; Na; Xd, e, f; 15.

v8230. mgl. Bd.

v8231. sva tilf. Ba, b, c, d, e, f, i, m, n, o; Na; Xb, e; 15; íj aura tilf. Xd, f.

v8232. mgl. Bi.

v8233. er i (a Bf, g, h, i, o; Na; Xd, e, f; 15) sægli er tilf. Ba, b, c, d, f, g, h, i, m, n, o; Na; Oa, b; Xb, d, e, f; 15; i sægli tilf. Be.

v8234. silfrs (mgl. Be, n; oc tilf. Bb, c, d, m; Xe, fg) sva firir (mgl. Bf) klo hueria oc (mgl. Bb, c, d, g, i, o; Xb) (sua firir tilf. Bb, c, d, e, f, g, h, i, m, n, o; Na; Xb, f; firir tilf. Xe) ar. (hueria tilf. Bb, c, d, e, f, h, i, m, n; Na; Xb, d, e, f) en (oc Be; sua Bg; mgl. Bi) firir (hueria tilf. Xb) fork half (halfa Xd, f) ertog (silffrs tilf. Na; Xd; frå half: mgl. Bg) tilf. Ba, b, c, d, e, f, g, h, i, m, n, o; Na; Xb, d, e, f; {…} aar hueria. en firir fork h?lf ørtog {…} tilf. 15.

v8235. mgl. Bi.

v8236. half Bf.

v8237. frå en: ok bryggiu Bg.

v8238. silffrs tilf. Na; 15.

v8239. maðr siglir a annan (mann Bb, e, f, g, h, i, n, o; Na; Xb; men Oa, b; mann tilf. Xe) Ba, b, c, d, e, f, g, h, i, m, n, o; Na; Oa b; Xb, d, e, f; maðr {…} 15.

v8240. hans Ba, b, c, d, e, f, h, i, o; Na; Xd, e, f; manz Xb; frå brytar: bræster skip hans Oa, b; frå ok: mgl. Bg, m.

v8241. skip (hanns tilf. Bm, n) tilf. Be, g, m, n.

v8242. mgl. Ba, b, c, d, f, g, h, m, n, o; Na; Xb, d, e, f.

v8243. hans Be; Oa, b; mgl. Ba, b, c, d, f, g, h, m, n, o; Na; Xb, d, e, f; frå aftr: mgl. Bi.

v8244. sua tilf. Xb.

v8245. mgl. Ba, b, c, d, f, g, h, i, m, n, o; Na; Xb, d, f.

v8246. mgl. Ba, b, c, d, e, f, g, h, i, m, n; Oa, b; Xb, d; frå sua: mgl. Xe, f.

v8247. far reida Na.

v8248. þan (mgl. Be, f, g, h, i, m, n; Na; Oa, b; Xb, e, f) er a er (var Bm; Oa, b) tilf. Ba, b, c, d, e, f, g, h, i, m, n, o; Na; Oa, b; Xb, d, e, f.

v8249. með tilf. Ba, m, n; Xe; a ofan tilf. Bb, c, d, f, g, h, o.

v8250. .ví. aura silfrs Bb, c, d, f, h, o; mgl. Bg.

v8251. huerium (þeim tilf. Bi; Xe) Ba, b, c, d, e, f, g, h, i, m, n, o; Xb, d, e, f.

v8252. þæim tilf. Oa, b.

v8253. var Ba, e, g, i, m, n, o; Xb, e; er Bb, c, d, f; Xd, f.

v8254. eftir Ba, m; Xb, e; at Bf; Xd, f.

v8255. varð Ba; værðr Bf, g.

v8256. mgl. Ba, m, n.

v8257. syní Be; sueri Oa, b.

v8258. þat tilf. Bg, m.

v8259. æiðum Ba, b, c, d, f, h, i, m; Xb, d, e, f; eiði sínum Bg; eiði Bo.

v8260. mgl. Bn.

v8261. fælli Xe.

v8262. þa tilf. Bm.

v8263. frå eftir laga dome.: mgl. Na.

v8264. mgl. Bm; Xe.

v8265. er Bn; Xb; mgl. Xf.

v8266. silfrs tilf. Ba, b, c, d, e, f, g, h, i, m, n, o; Na; Oa, b; Xb, d, e, f.

v8267. huert Ba.

v8268. thera tilf. Na.

v8269. at taka tilf. Ba, b, c, d, e, f, g, h, i, m, n, o; Na; Oa, b; Xb, d, e, f.

v8270. frå a: firir asigling værðr (varð Xd) Ba, b, c, d, e, f, h, i, m, n, o; Na; Oa, b; Xd, e, f; er slikt fær Tb; frå er: fyrir a siglíng Bg; Xb.

v8271. helldr roa en sigla Ba, b, c, d, f, g, h, i, m, n, o; Na; Xb, d, e, f.

v8272. nokorr tilf. Bo; a tilf. Xe.

v8273. a siglir Oa, b.

v8274. su Xb; mgl. Ba, b, c, d, e, f, g, h, i, o; Na; Xd, e, f.

v8275. frå hín: slíct Bn.

v8276. mgl. Ba; Xf.

v8277. er (var Bb, f, g, h, i, o; Na) sogð Ba, b, c, d, f, g, h, i, o; Na; var sagt Bm, n; Xd, e, f; uar skilt Oa, b; frå er: mgl. Xb.

v8278. talt Ba. b, c, d, e, f, g, h, i, m, n, o; Na; Oa, b; Xb, d, e, f.

v8279. siglíngar Be, i; a siglíng Bg.

v8280. mgl. Bg; Oa, b.

v8281. bøto Bm; bøta Xe.

v8282. fyrst tilf. Be, n.

v8283. huert Ba, b, c, d, e, f, h, i, m, n; Na; Oa, b; Tb; Xd; f; frå at: allt heillt fyrst Bg; frå þo: þat at halfu huært Xe.

v8284. en Ba, b, c, e, g, h, i, m, n, o; Na; Oa, b; Xb, d, e, f.

v8285. mgl. Bi, m; Xd.

v8286. asiglingar tilf. Ba, b, c, d, f, h, i, m, n, o; Xb, d, e; f; a siglíng tilf. Bg; Na; Oa, b.

v8287. mgl. Xe.

v8288. hafe Bb, c, d, f, h, o; a Be.

v8289. halfa Ba, b, c, d, f, h, n, o; Na; halfar Be, i, m.

v8290. huarr Be.

v8291. menn Ba, b, c, d, f, h, i, m, n, o; Na; Xb, d, f.

v8292. frå her: mgl. Tb.

v8293. frå her: Ef menn leggia or lægí oc lætr bryggíu eptir væra. xíx. Bb, c, d; her sægir vm læge er brott læggr Be; vm þat er maðr leggr or legi oc lætr bryggiu eptir uera Bf; ef men hallda eigi samflote sem melt vaʀ Bh; ef menn hallda eigi samflotj Bi; hværr læge skal hafa capitulus Bm; huerír legí skolu haua en brygía líggr eptir Bn; Eff Mæn lætr bryggio effter sick Na; vm hofn Oa; Ef maðr læggr or læge oc fær Xd; mgl. Ba, o; Ob; Xb, e, f; ikkje nytt kapittel Bg.

v8294. En Bo.

v8295. mæn læggia Xb.

v8296. hofn Oa, b.

v8297. fara Xb.

v8298. lætr Ba, b, c, d, e, f, g, i, m, n; Na; Xd, e, f; 15; lata Xb.

v8299. mgl. Ba, b, c, d, e, g, h, i, m, n, o; Na; Oa, b; Xb, d, e, f; 15.

v8300. vera. (liggía Xd, e, f; mgl. Bh; Oa, b) þa a (mgl. Bd) sa (frå a: æigu þæir Xb) (bryggíu tilf. Bg) legi þegar hann kemr (frå hann: þeir koma Xb) til aftir (mgl. Be, f, g, h, i, n; Na; Xb, d, e, f; 15) er bryggio lagðe (logdu Xb; læggr Xd, f) eftir (frå aftir: mgl. Oa, b) tilf. Ba, b, c, d, e, f, g, h, i, m, n; Na; Oa, b; Xb, d, e, f; 15; þa a sa læge er bryggiu aa. þegar han kømar till tilf. Bo.

v8301. liggia Xf.

v8302. samfelagh Oa, b.

v8303. sit tilf. Ba, b, c, d, f, n; Xb.

v8304. saman Bn.

v8305. rettum tilf. Bn.

v8306. sua at æígi Be.

v8307. megi Ba, b, c, d, e, f, g, i, m, n; Na; Oa, b; Xb, e, f; 15.

v8308. a Bb, c, d, e, f, g, h, i, m, n; Na; Oa, b; Xb, d, f.

v8309. siglir Oa, b.

v8310. naudsynia laust tilf. Bh.

v8311. giallde Ba, b, c, d, e, f, g, h, i; Na; Xb, d, e, f; 15.

v8312. þeirra Ba, b, c, d, e, f, g, h, i; Na; Oa, b; Xb, d, e, f; 15.

v8313. mgl. Ba, b, c, d, e, f, g, h, i; Oa, b; Xb, d, e, f; 15; frå bøte: þa er (frå þa: mgl. Bn) hværr þeirra sækkr Bm, n.

v8314. mgl. Tb.

v8315. við þa Bm, n.

v8316. mgl. Be.

v8317. vndan 15.

v8318. frå lengra en: En giallde huer þeirra er fra oðrum siglir længra en aas mege sia a borðe mork sylfrs Bo.

v8319. iamnt Ba, b, c, d, g, h, i, m, n, o; Na; Xb, d; sua Oa, b; Xe; iam Xf; 15.

v8320. menn Ba, b, c, d, f, g, i, m, o; Na; Xb, e; 15.

v8321. oc Be, g.

v8322. adrer tilf. Bh.

v8323. þat Xd, f.

v8324. ef Ba, b, c, d, e, f, h, i, m, n, o; Na; Xd, e, f.

v8325. skips Ba, b, c, d, e, f, g, h, i, m, n; Na; Xb, e; 15.

v8326. mgl. Xe.

v8327. eða tilf. Bg, m.

v8328. fiors Ba, b, c, d, e, f, g, h, i, m, o; Na; Xb, e; 15.

v8329. mgl. Ba, b, c, d, e, f, h, i, m, n, o; Na; Xb, e; 15; frå eda: manna. eða. fiar Bg; frå lifs: skipi lighr haski við farms æda fear Xd, f; frå þer ero: ef þæim ligger naudsyn viðr. eða lifs haske. fior eða fe Oa, b.

v8330. mgl. Xe.

v8331. frå þessar: þetta liggr Bi.

v8332. frå þessar: men sigla þæssa naudsyn Oa, b.

v8333. mego þeir Bm, n; Oa, b.

v8334. vndan Be.

v8335. er Xb.

v8336. þat Bh, o.

v8337. aller Xe; mgl. Be, f, m, o; Xd, f.

v8338. ero Bm, n; Xe.

v8339. en ef (mgl. Na) engir (eigi Bb) ero aðrer til tilf. Ba, b, c, d, f, h, i, o; Na; Xb; En ef ængi varo (ero Bn) i samflote flæíri (saman tilf. Bn) með þæím tilf. Be, m, n; en (ef tilf. Xe) æighi varo (ero Xe) aðrir i samflote með þeim tilf. Xd, e, f.

v8340. mgl. Bm, n.

v8341. síalfír Bb, c, d, h, i; Xd, f; mgl. Ba; Xb.

v8342. sagu Bb, c, d, e, f, h, n; Ob; Xb, d, f; sog Oa.

v8343. frå þeím: lyritar Bg.

v8344. syknir Ba, b, c, d, f, g, h, i; Xd, f; sygn Be; sykn Bm; siðan syng Tb; syngh Xb; sygnir Xe.

v8345. frå syn: sídan saka laust Bn.

v8346. fellzt Bb, c, d, f, h, i; Na.

v8347. mgl. Bb, c, d, f, n; Xd, e, f.

v8348. var (er Bb, f, g, m) sagt Ba, b, c, d, f, g, h, i, m, o; Na; Xd, e, f; er skilt Be, n; Oa, b; uar skilt Xb.

v8349. manna tilf. Ba, b, c, d, e, f, g, h, i, m, n, o; Na; Xb, d, e, f.

v8350. mgl. Ba.

v8351. skall Xe.

v8352. fiski manna Oa, b.

v8353. i tilf. Ba, b, c, d, e, f, h, i, m, n, o; Na; Oa, b; Tb; Xb, d, e, f.

v8354. i tilf. Ba, b, c, d, e, f, h, i, m, n, o; Na; Oa, b; Tb; Xb, f.

v8355. frå hér: mgl. Tb.

v8356. frå hér: Ef menn draga afkeri upp .xx. (mgl. Xd) Bb, c, d; Xd; ok fund oc updraat akkæra Be; um þat er menn draga afkeri upp eða ut Bf; ef menn finna akeri a diupi hvorso þa skall með fara at logum retvm Bh; vm akkeri Bg; vm akeris fund. capitulus. (mgl. Oa) Bi; Oa; vm upp dratt ackeria Capitulus Bm; huersu ackerj skal vt læysa en fínst Bn; Eff men draga wp ackeri með sinu ackeri Na; mgl. Ba, o; Ob; Xb, e, f.

v8357. með sinu ackeri tilf. Ba, b, c, d, e, f, g, h, i, m, n; Na; Xb, d, f; sin tilf. Oa, b.

v8358. mgl. Xe.

v8359. eigi Ba, e, f, g, h, i; Na; Oa, b; Xb, e.

v8360. menn Bf; frå a: eígu styrí menn Bb, c, d; Xd, f.

v8361. nokorir men Oa, b.

v8362. kiænni Tb.

v8363. frå kennír: kome til Be.

v8364. loghleghom tilf. Be.

v8365. frå kennír: kenne oc kalle ser. oc níote til (mgl. Xd) tvæggía uítna (manna uítnís Bb, c, d, f; Xe; uatta Bo; Na; Xd; manna vitna Xb) Ba, b, c, d, f, h, i, o; Na; Xb, d, e; kenni sér þa níoti þar til .ií. manna. uitnís Bg; kenne ser ok niote tveggia vitna Bm; kenni ser með .íj. uattvm Bn; kienni ok niote. ii manna vitnis Oa, b; komi ok kalli ser með íj vatta Xf.

v8366. mgl. Bi; Xd, e, f; frå løysí: kanne ser. oc løysi Be.

v8367. fann Bi; Xe; upp drogo Bm; funnít hafua Tb.

v8368. mgl. Be, f; Xe.

v8369. siðan tilf. Bg.

v8370. er Ba, e, f, g, m, n; Na; Xb, d, f.

v8371. mgl. Ba, b, c, d, f, g, h, i, n, o; Na; Oa, b; Xb, e, f; frå er: mgl. Xd.

v8372. frå ef: mgl. Be.

v8373. skulu þeir Be.

v8374. huerium tilf. Ba, b, c, d, f, h, i, n, o; Na; Oa, b; Xb, d, e, f; 15; sinu tilf. Be; sinum tilf. Bm.

v8375. samdøgrs Ba; 15; samdøgris Bb, c, d, e, f, g, h, i, m, n, o; Na; Oa, b; Tb; Xb, d, e, f.

v8376. ef Ba, b, c, d, e, f, g, i, m, n, o; Na; Oa, b; Xb, d, e, f.

v8377. þæir Be.

v8378. þær Be; þar Bn; frå uiðr: þar við Xe.

v8379. frå þat: bygt Bb, c, d, f; Oa, b.

v8380. samdægris tilf. Bg; Oa, b.

v8381. mgl. Bd, f; Oa, b.

v8382. her er to blad skorne bort i Xe, og det er sett inn nye blad med resten av Farmannslova etter AM 309 fol., skrivne med ei hand frå 1500-talet.

v8383. atte Oa, b.

v8384. mgl. Bn.

v8385. mgl. Xb.

v8386. frå maðr: menn draga Na.

v8387. frå með: mgl. Bg.

v8388. kafatzt Ba, b, c, d, f, h, o; Na; Oa, b; Tb; Xb, d, f; kavar Be, g, i, n; 15.

v8389. til Ba, b, c, d, f, g, h, i, n, o; Na; Oa, b; Xb, d, f; 15.

v8390. eða 15.

v8391. sua tilf. Oa, b.

v8392. mgl. Be; Oa, b.

v8393. mgl. Be.

v8394. af tilf. Bn.

v8395. mgl. Xb.

v8396. laust Bc, d, e; lausn Bf, h, i; Xb, d, f; 15; launs Bn.

v8397. a tilf. Ba, e, h, i, o; Na; Xb, d, f; 15.

v8398. æffter Na.

v8399. þæím Ba, b, c, d, f, h, i, o; Na; Oa, b; Xb, d, f; 15; honom Be, n.

v8400. sa tilf. Be.

v8401. mgl. Ba, b, c, d, f, h, i, n, o; Na; Oa, b; Xb, f; 15.

v8402. a Bo; frå sem: mgl. Xd; frå han: sa er atte hina sømu løsn Bg; frå En ef maðr dregar: Somu lund skal vera ef hann drægr upp með sokn eða kafar eptir eða kømr reip j ring Bm.

v8403. oc Be, g.

v8404. aðr Ba, b, c, d, f, g, h, i, m, o; Na; Oa, b; Xb, d, f; 154.

v8405. sogð Ba, b, c, d, f, h, o; Na; saght Be, g, i, m, n; Ob; Xb, d, f; 15; frå uar: vatter Oa.

v8406. Nu Be.

v8407. mgl. Bd, f; Oa, b.

v8408. mgl. Ba.

v8409. eða Bg, m; ne Oa, b.

v8410. æignazt Ba, c, d, e, f, g, h, n, o; Na; Oa, b; Xb; 15.

v8411. þat Bg.

v8412. mgl. Xd; 15.

v8413. frå funnu: mgl. Ba, b, c, d, e, f, h, i, m, n, o; Na; Oa, b; Xb, d, f; 15.

v8414. dragha Xd; frå er: sa er upp dro Bg.

v8415. frå hér: mgl. Tb.

v8416. frå hér: Ef menn leggía felag saman. xxí. Bb, c, d; ef menn lægia kaupfelagh Be; vm felagsgærð ef menn leggia felag sítt saman Bf; vm felags gerð Bg, o; Xd; hvorso menn skullu loglega fiar felag legia Bh; um felags fe oc huern cost hann skal þar af hallda Bi; Um felag manna ok hia felag Bm; huersu menn skolv felag leggía Bn; Eff men leggia fællag sit saman Na; vm felagh manna Oa; vm felax fe huern kost er af skal halda 15; mgl. Ba; Ob; Xb, f.

v8417. sit tilf. Ba, b, c, d, f, g, h, i, m, n, o; Na; Oa, b; Xb, d, f; 15.

v8418. þar Bb, c.

v8419. ihía Bf, h, o.

v8420. þetta Bo.

v8421. skall Be.

v8422. huergi tilf. Bb; æighi tilf. Xf.

v8423. annan Na; nockorn Xf.

v8424. mgl. Oa, b.

v8425. þeirra tilf. Bg, o.

v8426. læyfi Bn.

v8427. frå beggia: þær se vitní Be.

v8428. hann tilf. Ba, b, c, d, g, h, i, m, n, o; Na; Xd, f.

v8429. øykr Ba, b, c, d, e, f, g, h, i, m, n, o; Oa, b; Tb; Xd, f.

v8430. hann Bi.

v8431. mgl. Bh, o.

v8432. a tilf. Be.

v8433. usæktu Oa, b.

v8434. mgl. Xf.

v8435. þæt tilf. Oa, b.

v8436. fara Ba, e; mgl. Bg.

v8437. með tilf. Be.

v8438. er Ba, o; frå en: mgl. Xd, f.

v8439. sa Xd, f.

v8440. abyrgízt Bb, c, d, f; Oa, b.

v8441. frå þat: mgl. Oa, b; frå at: huern pæning Ba, h, i, o; Na; Xd, f; at huíuítna Bb, c, d, f.

v8442. mgl. Oa, b.

v8443. fe Be; her sluttar Bo.

v8444. eða Bg.

v8445. engar Bn; frå oc: ne Ba, b, c, d, e, f, g, h, i; Na; Oa, b; Xd, f.

v8446. i tilf. Bg.

v8447. orðz Ba.

v8448. af (at Bg) giallda Ba, b, c, d, e, g, h, i, m, n; Na; Xd, f; a geua Bf; a koma Oa, b.

v8449. ne Bi; Na.

v8450. frå oc: ne Bg.

v8451. ne Xd, f.

v8452. utskyldir Be;frå eda: mgl. Bg.

v8453. utan Bg.

v8454. frå En ef øykír: mgl. Xb.

v8455. sin a millum tilf. Be.

v8456. mgl. Be, m.

v8457. frå þeír: hann uill Bg, m, n; Xd, f; frå sua mykít: slikt (þat Bb, f; Oa, b) sem hann uil Ba, b, c, d, f, h, i; Na; Oa, b; Xb.

v8458. mgl. Tb; frå segir: sægi Ba, b, c, d, f, g, h, i, m, n; Na; Oa, b; Xb, d, f

v8459. frå sua mykít: oc suerí att sem hann vill Be

v8460. hér Ba, b, c, d, e, f, h, i; Na; Xb, d, f

v8461. nu tilf. Ba, e, h, n; Na; Xb, d, f

v8462. frå ínstøde: allr avoxtr oc inzstøðe (instøða Bd, f, h, m; Xb) Ba, d, e, f, h, m; Na; Oa, b; Xb; allt bæðe auoxtr oc innstøðu øyrír allr Bb, c; auostr allr ok ín stæðu æyrír Bn; a voxtr ok innstoðu øyrír Xd, f

v8463. su Bd, f, h, m; Xb

v8464. uít eigum (attom Be, g, m) Ba, b, c, d, e, f, g, h, i, m; Na; Oa, b; Xb, d, f

v8465. mgl. Bd, f; Oa, b

v8466. siðan tilf. Bb, c, d, e, f, h, i, m; Na; Oa, b

v8467. mgl. Xb

v8468. æiði Ba; eíns eiðí Bb, c, d, e, f, g, h, i, m; Na; Oa, b; Xb, d, f.

v8469. mgl. Bg.

v8470. mgl. Bb, c, d, f, g.

v8471. mgl. Bg.

v8472. mgl. Xd.

v8473. frå þa: han hafðe Be; Oa, b.

v8474. mgl. Bg.

v8475. mgl. Ba, d, f, h, m; Na; Xb; frå lagdu: bundu Be; Oa, b.

v8476. framar Be; Oa, b.

v8477. Nu leggia menn Ba, b, c, d, f, g, h, i; Na; Oa, b; Xb, d, f; 15.

v8478. tok Oa, b.

v8479. goz Be.

v8480. híns Bb, c, e, h, i; Xd, f; 15.

v8481. mgl. Oa, b.

v8482. mgl. Xd, f.

v8483. lagðe Ba, b, c, d, e, f, h, i, m; Na; Oa, b; Tb; Xb, d, f.

v8484. frå uid: til hans Bb, c, d, f; Oa, b; frå leggar: uar uíð lagt Bg; lagði Bn.

v8485. skiplæighur Xd, f.

v8486. firir vpp skipan oc vtt skipan Bh.

v8487. oc uttburð tilf. Ba, b, c, d, e, f, i, m; Na; Oa, b; Xb, d, f; 15.

v8488. hann Na.

v8489. i tilf. Ba, b, c, d, e, f, i; Xb, f.

v8490. frå nema: mgl. Bg.

v8491. En þat scal hann sva (mgl. Be, f, g, m, n; Na; Oa, b; 15) abyrgiazt sem sit fe tilf. Ba, b, c, d, e, f, g, h, i, m, n; Na; Oa, b; Xb, d, f; 15.

v8492. a víníng Bm, n.

v8493. mgl. Bb, c.

v8494. hafa Ba, b, c, d, e, f, g, h, i; Na; Oa, b; Xb, d, f; 15; frå skal: a huar þeirra Bm, n.

v8495. mgl. Be.

v8496. mgl. Bg.

v8497. af Ba, b, c, d, f, h, m; Na; Xb; allan Bn; mgl. Ba, b, c, d, e, f, g, h, i; Xd, f; 15.

v8498. er felagh (hía felagh Be, g, h, i, m, n; Oa, b; 15) lagði tilf. Ba, b, c, d, e, f, g, h, i, m, n; Na; Oa, b; Xb, d, f; 15

v8499. skilia Ba, b, c, d, e, f, g, h, i, m, n; Na; Oa, b; Xb, d; læiggia Tb; skuli Xf.

v8500. værða Ba, b, c, d, e, f, g, h, i, m, n; Na; Oa, b; Xb, d, f.

v8501. mgl. Be.

v8502. þeir skulu Bm.

v8503. fara með Ba, b, c, d, f, g, i, m, n; Na; Oa, b; Xb, d, f; 15; með Bh.

v8504. mgl. Bd, f, n.

v8505. flytr eða fører Ba, e, h, m, n; Na; Xb, d, f; flytr oc fer Bb, c, d; flytr (mgl. Bg) eða færr Bf, i; flytter eða fører. eða fær Oa, b; flytr 15.

v8506. mgl. Ba, b, c, d, g, h, i, m; Na; Xb; 15.

v8507. væg Ba, g, h, i, m, n; Na; Xb; 15.

v8508. at Bg; Oa, b; Tb; firir Xb.

v8509. huetvetna Ba, f; Xf; huíuitna Bb, c, d, e, g, h, i, m, n; Na; Oa, b; Xb, d.

v8510. mgl. Bd, f.

v8511. fyrr tilf. Xb.

v8512. vart Bg.

v8513. hond Bf, m.

v8514. mgl. Bm.

v8515. føra Bb, c, d, f; Oa, b.

v8516. aptr tilf. Xf, d.

v8517. fa Bb, c, d, f, g; fae Oa, b; føre Tb.

v8518. hinum Oa, b.

v8519. mgl. Be; frå fe: i hendr Bg.

v8520. mgl. Bc.

v8521. atte Bb, c, d, f, g; Oa, b.

v8522. adrum Be.

v8523. mgl. Bh.

v8524. verða Bg; mgl. Ba, b, c, d, f, i; Na; Xb.

v8525. hans Bh.

v8526. þess Bg, i, m; Xb; hans Bn.

v8527. mgl. Oa, b.

v8528. frå fe: attí Bg.

v8529. frå hér: mgl. Tb.

v8530. frå hér: Ef menn uería baðir sínu goz. xxíj. (mgl. Bf) Bb, c, d, f; En um kaupfelag (felagh Bg) Be, g; ef sa maðr andaz er felag lagði hverso með skal Bh; ef sa deyr er felags fe hafðj. oc tæcr siþan annaʀ uiðr Bi; hvat maðr skal hafa af felage Capitulus Bm; vm fear gæymslv ef maðr andast Bn; Eff Annar thueggia lægzst siuck Na; huorso felagh skal gera Oa; mgl. Ba; Ob; Xb, d, f.

v8531. sitt saman tilf. Ba, b, c, d, e, f, g, h, i, m, n; Na; Oa, b; Xb, d, f.

v8532. væria baðer or æinum siod (mgl. Be; stad Xb) Ba, b, c, d, e, f, g, h, i, m, n; Na; Oa, b; Xb, d, f.

v8533. fe sit Bm, n.

v8534. nu tilf. Bb, c, d.

v8535. hafa tækit Ba, b, c, e; Xb.

v8536. mgl. Bb, c, d, f, g, h, i; Na; Xd, f.

v8537. legzt Ba, b, c, d, e, f, g, h, i, m, n; Na; Oa, b; Tb; Xb, d, f.

v8538. þeirra Ba, m, n; tuegia Bh; Na; tueggi Bi; mgl. Bg.

v8539. þeirra tilf. Be; Xb.

v8540. gerezt (er Be) hættr uið Ba, b, c, d, e, f, g, h, i, m, n; Na; Oa, b; Xb, d, f.

v8541. mgl. Bm.

v8542. ganga til styri manz oc til (mgl. Bg, n; Oa, b) haseta oc (mgl. Bb, c, d, f) biðia þa ganga (koma Bb, c, d, f) til híns (hans Bf) síuka. þa skal hann sægia til fear sins oc (til tilf. Bb, c, d, e, f, g, h, i, m, n; Na) felags þeirra Ba, b, c, d, e, f, g, h, i, m, n; Na; Oa, b; Xb; ganga till styrímanz oc til híns síuka (her begynner 2) ok biðia hasæta (þa 2) ganga till híns síuka þa skal hann sæighía till fear sins oc till fælags þeirra Xd, f; 2.

v8543. ok Oa, b; 2.

v8544. døyr Ba; Xb.

v8545. sidan tilf. Ba, b, c, d, e, f, g, h, i, m, n; Na; Oa, b; Xb, d, f; 2.

v8546. þesser Ba, b, c, d, f, g, h, i; Na; Oa, b; Xb, d, f.

v8547. vattar tilf. Xd.

v8548. ef Bf.

v8549. nu tilf. Bd, f, g, h, i; Na; Oa, b; Xb, d, f; 15.

v8550. frå þeír: þersser honom vitni bera Bm; þessir men uítní bera Bn; 2.

v8551. tortryd (místrygð Bb, c; tortrygð Bg, i; Na; Xb; 2; 15) verðr (er Bn) a (siðan tilf. Bg) Ba, b, c, g, i, n; Na; Xb; 2; 15; mistrygguir Bd, f; místrur Oa, b; tortrygð læikr a Xd, f; frå nokor: nokorer tortryggia Bm.

v8552. þat Ba, b, c, d, e, f, g, h, i; Na; Xd, f; 15.

v8553. mgl. Bb, c, d, f, m, n; Oa, b; Xd.

v8554. frå at: til lanðz Ba; Xb.

v8555. frå er: mgl. 2.

v8556. frå er: ok þar Bm.

v8557. mgl. Ba, b, c, d, f, g, h, i; Na; Xb, d, f; 2; 15; frå er: ok Bn.

v8558. mgl. Xd, f.

v8559. við tæker ok tilf. Oa, b

v8560. væri Ba, b, c, d, f, i; Oa, b; Na; Xb, d, f; 15; færir Bg; veria Bh; føra 2.

v8561. hialpar ok tilf. Bg.

v8562. aflla Bm, n; 2.

v8563. mgl. Ba, d, e, f, g, i, m; Na; Oa, b; Tb; Xb, d, f; 2; 15.

v8564. mgl. Bb, c.

v8565. flytí Bb, c; frå ef: flytti Bh.

v8566. mgl. Ba, b, c, d, f, g, h, i, m, n; Na; Oa, b; Tb; Xb, d, f; 2; 15.

v8567. lanðz Bf; mgl. Bg.

v8568. mgl. Ba, b, c, d, e, f, g, h, i, m, n; Na; Oa, b; Xb, d, f 2; 15.

v8569. mannz Ba, b, c, d, e, f, g, h, n; Na; Oa, b; Xd, f; 2; manni 15.

v8570. mgl. 2; frå Nu: En ef hann kemr Bb, c, d, f; Oa, b.

v8571. mgl. Xf.

v8572. monnum Bb, c, d, f; Oa, b; uattum Bg, h, m; Na; Xd; 2; 15.

v8573. mgl. Bi.

v8574. þa Xd, f.

v8575. auki Ba, b, c, d, e, f, g, h, i, m, n; Na; Oa, b; Xb, d, f; 2; 15.

v8576. foro Oa, b.

v8577. arfi sitr Ba, b, c, d, f, g, h, i, m, n; Na; Oa, b; Xb; 2; 15; arfar sitia Be; arfi er Xd, f.

v8578. bulki Bb, c, d, g, n; Na; 2.

v8579. skal hann (mgl. Bb, e; Oa, b) sætia Ba, b, c, d, e, f, g, h, i, m, n; Na; Oa, b; Xb, d, f; 2.

v8580. i Ba.

v8581. up Ba, b, c, d, f, m, n; Na; Xb, d; 2.

v8582. uið hann tilf. Ba.

v8583. mgl. Bi; frå rodre: mgl. 2.

v8584. mgl. Bb, c; Oa, b.

v8585. tiolldum Bf.

v8586. at Bg.

v8587. allan costnað Bi; hauí allan kostnat Bn; 2.

v8588. hans Xb.

v8589. ok Bg.

v8590. mgl. Oa, b.

v8591. frå skal: a hann flæira af at Ba, b, c, d, f, g, h, i, m, n; Na; Xb, d, f; 2.

v8592. taka 2.

v8593. þat sem tilf. Bn; 2.

v8594. uíl Bn.

v8595. (honom tilf. Xd) gefet hafa Ba, b, c, d, f, g, h, i; Na; Oa, b; Xb, d.

v8596. frå her: mgl. Tb.

v8597. frå her: Vm varðhalld a skipi. xxíij. (mgl. Bf; Na) Bb, c, d, f; Na; vm vorðu Be; vm varð halld Bg; vm vardholld ok austr askipi hvorso vera a með Bh; huar hefia skal berguorð. eða. festar uorð. hafnar austr. eða. siglingar austr. oc þess skyns æmbættj Bi; Um varðhalld oll capitulus Bm; vm varð hald a skipi ok vm austr ok onnor embettj Bn; vm varðhalld. i. kaupfærð Oa; mgl. Ba; Ob; Xb, d, f; 2.

v8598. allir tilf. Oa, b.

v8599. væg Oa, b.

v8600. þeir tilf. Ba, b, c, d, f, g, h, i, m; Na; Xb, d, f; 2.

v8601. varhygðar Ba, h; Na; Xb, d, f; varygðar Bb, c, d, e, f, g, i; Oa, b; Tb; frå oc: mgl. Bm, n.

v8602. frå vm daga: vm (mgl. Bd; Oa, b) netr en um daga Ba, b, c, d, e, g, i, m, n; Na; Oa, b; Xf; frå oc uaryd: vm netr 2.

v8603. berg Ba, b, c, d, f, h, i, m, n; Na; Xb, d, f; 2; mgl. Bg.

v8604. fram Ba, i; Oa, b; Xd, f; i stafn fram Bf; frå i: a stæmfno fram Xb.

v8605. eftir skipi tilf. 2.

v8606. mgl. Na.

v8607. stiorn borða (bord Xb) Ba, b, c, d, e, f, g, h, i; Na; Xb, d, f; frå a: at skipi a stiorn borða Bm, n; at stiornborde Oa, b.

v8608. oc Na.

v8609. festar vorð Ba, b, c, d, f, g, h, i, m, n; Na; Oa, b; Xb, d, f; 2.

v8610. hefiest Oa, b.

v8611. a Ba, i, m, n; Na; Xb, d, f; 2; af Bb, c, d; ut af Bf; við Bg, h; at Oa, b.

v8612. ut tilf. Bb, c, d.

v8613. stiorn borða Ba, b, c, d, e, f, g, h, i, m, n; Na; Xb, d, f; frå a: ok vtt at stiornborðe Oa, b.

v8614. fram tilf. Ba, h; Na; Oa, b; Xb.

v8615. fram Bh, n.

v8616. eptir Bb, c, h, i, n; Oa, b; 2; frå fara: aftr a Be.

v8617. frå oc fara: mgl. Bg.

v8618. hæfuiast Oa, b.

v8619. mgl. Be, h; Oa, b; 2.

v8620. bulka Bb, c, d, f, g, n; 2.

v8621. a bak borða tilf. Ba, b, c, d, f, h, i; Na; Xd, f; borðe tilf. Xb.

v8622. mgl. Ba.

v8623. fram Ba, b, c, d, e, f, g, h, i, m; Na; Oa, b; Xb, d; 2.

v8624. eptir Bb, c, d, e, f, g, h, i, m; Na; Oa, b.

v8625. uorðr Bi.

v8626. frå austar: ok auster ok roðr Oa, b.

v8627. a at hæfiazt Ba, b, c, d, e, f, h, i; Na; Oa, b; Xb, d, f.

v8628. a Ba, i, m, n; Xb, d, f; af Be; at 2.

v8629. her sluttar 2.

v8630. fram Ba, b, c, d, e, f, g, h, i, m, n; Na; Xb, d, f; sua fram Oa, b.

v8631. at Xd, f.

v8632. vpp tilf. Na.

v8633. farmanna Bm.

v8634. skulu Ba; Xb.

v8635. mgl. Bf.

v8636. loglangu Ba, f, h, m, n; Na; Xb, d, f; 15; mgl. Bb, c.

v8637. þat Bh, m, n.

v8638. loglangt Ba, h, i, m, n; Na; Xb, d, f; 15; loglagt Bf; frå huart: huær þeirra loglgh Oa, b.

v8639. skip tilf. Tb.

v8640. er Ba, b, c, d, e, f, h, i, m, n; Na; Oa, b; Tb; Xb, d; sem Bg.

v8641. eða Ba, b, c, d, e, f, h, i, m, n; Na; Xb, d, f; 15.

v8642. frå hamlum: a hofnum (ma tilf. Be; Oa, b; ma aa tilf. Bg) skipa (skipta Xf) Ba, b, e, f, g, h, i, m, n; Na; Oa, b; Xb, d, f; 15.

v8643. her set Oa, b; Xf inn kapittel 25 av kjøpebolken i Landslova; Be set inn formuleringar som viser til kap. 25 av kjøpebolken i Landslova, kap. 38 i landsleigebolken og kap. 18 i kjøpebolken.

v8644. vm sektir allar ínnan bøar. (xxíííj. tilf. Bc, d) Bb, c, d; vm sæktir Be; Vm sektir ínnan bøar Bf; hverso skipta skal sektom Bg; hvorso skiptas eiga sektir i biar manna logvm Bh; huat bæar menn eigu af saceyri uið konung oc huat hann einn a Bi; her seghir hvat hværr a i sektum Capitulus Bm; vm sectír ínnar bæar ok hverso skipta skal Bn; Wm ther secter er falla i biar Na; Huær konungr a. æín afsakar øyrí Oa; huat biar menn eighu af sakar øyri 15; mgl. Ba; Ob; Xb, d.

v8645. mgl. 15.

v8646. vars tilf. Bm.

v8647. mgl. Bg.

v8648. takmarkar Bf; Tb.

v8649. frå biars: mgl. Oa, b; frå oc: eða tak marka Bm.

v8650. mgl. Bn; Xd; frå oc: oll. oc Ba, e, f, h, i; Oa, b; Xb, f; 15.

v8651. alæigu Oa, b.

v8652. mgl. Na; Xd; 15; frå oc: mgl. Bg, h, i, m.

v8653. firir allt Ba, b, c, d, f, g, h, i, m; Na; Oa, b; Xb, d, f; 15; firir Bn.

v8654. allt tilf. Tb.

v8655. frå fe: mgl. Be.

v8656. værdr Be, g.

v8657. i Xf.

v8658. mgl. 15; frå oc: eða Bg.

v8659. farboð Bi.

v8660. allra annara sækta Ba, b, c, d, e, f, h, i, m, n; Na; Xb, d, f; 15; allra manna sekt Bg; a allre annare sækt Oa, b.

v8661. mgl. Ba, b, c, d, f, h, i, m, n; Na; Oa, b; Xb, d, f; 15.

v8662. en 15; mgl. Ba, e, f, h, i, m, n; Na; Xb, d, f.

v8663. frå syslu: mgl. Bg; 15.

v8664. ok tilf. Bm, n; Tb; Xb.

v8665. frå gialkyrí: mgl. Bd, f; Oa, b; frå sy/slu: mgl. Bb, c.

v8666. En Bm.

v8667. fyrir tilf. Bg, i, m; Na; 15; her sluttar 15.

v8668. skipdrattu Ba, h, i; Na; Xb, d, f; skipdratt Bb, c, d, e, f, g, m; Oa, b.

v8669. staðar Ba, b, c, d, f, g, h, i; Na; Oa, b; Xb, d, f.

v8670. tha Na; Xb; frå vttan: en firir skíp dratt ok bæar gíald Bn.

v8671. mgl. Ba, b, c, d, f, h, i; Xd.

v8672. mgl. Bg; frå En: Er hann Bm, n; Na; Oa, b; Xb, f.

v8673. mgl. Ba, f, h, m, n; Na; Xb, d, f.

v8674. til tilf. Bg, n.

v8675. mgl. Bf; Xd, f.

v8676. skipdratta allra Ba, e, n; Xb; skipdrattar Bb, c, g, m; Oa, b; Xd; skipsdratta Bd, f, h, i; Na; skipðratt Xf.

v8677. lata tilf. Bg.

v8678. þæim Ba, b, c, d, f, g, h, i, n; Na; Oa, b; Xb, d, f; þa Be.

v8679. hæyrir Bn.

v8680. frå þar: þat høyrir (høyra Oa, b) Ba, b, c, d, f, i; Na; Oa, b; Xb, d, f; þær hafa till gort Be; til þess heyrir Bg; til þæss gera Bh.

v8681. oc Xd, f.

v8682. i tilf. Ba, b, c, d, g, h, i, n; Na; Xb.

v8683. ranzsaka Xf.

v8684. frå alla: allra (annara tilf. Bn) refsínga Ba, b, c, d, f, h, i, n; Na; Oa, b; Xb, d, f; allar ræfsingar Be; allra manna refsinga Bg; frå kasta: til allra refsinga Bm.

v8685. bæiar Bg.

v8686. ok lykr her far manna løgum tilf. Bg; Her lykr farmana logum En þerssa bok ritaðe Eirikr þrondar son tilf. Bm; Finis tilf. Na; heretter legg Bh til kapittel 25 av Farmannslova i Jónsbók.

v8687. mgl. Ba, b, c, d, e, f, g, h, i, m, n; Na; Oa, b; Tb; Xb, d, f.

Magnus Håkonsson Lagabøtes bylov og farmannslov er lastet ned gratis fra e-bokportalen Bokselskap. Lesetekst og flere nedlastningsmuligheter m.m. er gratis tilgjengelig på bokselskap.no

Table of Contents

INTRODUKSJON

Forord

Signaturar brukte i variantapparatet

Innleiing

Bylov

Farmannslov

Handskrifter som inneheld Bylova og/eller Farmannslova

Handskrifter i norrøn språkform, med tekstkritisk verdi

Fragmenterte handskrifter i norrøn språkform, med tekstkritisk verdi

Handskrifter i norrøn språkform, utan tekstkritisk verdi

Handskrifter med omsetjing til dansk

Nokre fakta og konklusjonar om handskriftene av Bylova og/eller Farmannslova

Plasseringa av landslov, bylov og farmannslov i handskriftene

Forholdet mellom handskriftene

Bylova og/eller Farmannslova i dansk omsetjing

Trykte utgåver av norrøn tekst eller omsetjing av Bylova

Hans Paus si omsetjing til dansk av Bergens bylov, 1751

Hans Paus si omsetjing til dansk av Nidaros' bylov, 1752

Gregers Fougner Lundhs utgåve av Bergens bylov, 1829

Bylova i Norges gamle Love 2, 1848

Knut Robberstads omsetjing av bylov og farmannslov til riksmål, 1923

Knut Robberstads omsetjing av delar av bylov og farmannslov til nynorsk, 1963

Den nye utgåva av Bylova og Farmannslova

Kjelder

Handskrifter

Trykte kjelder

Retningslinjer for tekstattgjeving og variantføring

Tekstattgjeving

Variantar

MAGNUS HÅKONSSON LAGABØTES BYLOV

Prologen

Tingfarebolken

Kristendomsbolken

Landvernsbolken

Mannhelgebolken

Arvebolken

Byordninga

Kjøpebolken

Tjuvebolken

Rettarbøter

Epilogen

MAGNUS HÅKONSSON LAGABØTES FARMANNSLOV